HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LÊ THỊ XUYẾN ĐÁNH GIÁ ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC CỦA MỘT SỐ DÒNG CHÈ ĐỘT BIẾN CHỌN LỌC TẠI PHÚ HỘ - PHÚ THỌ Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.10 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Đình Vinh NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 18 tháng 04 năm 2017 Tác giả luận văn Lê Thị Xuyến i c LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới thầy giáo TS. Nguyễn Đình Vinh – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Cây công nghiệp và Cây thuốc, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Bộ môn Chọn tạo và nhân giống chè, Trung tâm Nghiên cứu và phát triển chè - Viện KHKT Nông Lâm nghiệp miền núi phía Bắc đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 18 tháng 04 năm 2017 Tác giả luận văn Lê Thị Xuyến ii c MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.
vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học hoặc thực tiễn của đề tài.
Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài.
Cơ sở sinh học. Cơ sở sinh lý học. Cơ sở thực tiễn của đề tài. Nguồn gốc, phân loại và sự phân bố của cây chè.
Sự phân bố của cây chè. Tình hình sản xuất chè trong nước và thế giới. Tình hình sản xuất chè trên thế giới. Tình hình sản xuất chè trong nước.
Các nghiên cứu về cây chè trong và ngoài nước. Nghiên cứu trên thế giới. Các nghiên cứu trong nước. Các kết quả nghiên cứu về chọn tạo giống cây trồng bằng phương pháp đột biến.
Nghiên cứu ở ngoài nước. Nghiên cứu trong nước. Nghiên cứu về giâm cành chè. Nghiên cứu ở nước ngoài.
Nghiên cứu ở trong nước.22 Phần 3: Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu.
Thí nghiệm đánh giá đặc điểm nông sinh học các dòng chè. Thí nghiệm đánh giá hom giâm. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.
Bố trí thí nghiệm. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi. Phương pháp xử lý số liệu. 31 Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận.
Nghiên cứu các đặc điểm về hình thái của các dòng chè đột biến chọn lọc. Nghiên cứu đặc điểm hình thái thân cành của các dòng chè đột biến chọn lọc. Nghiên cứu đặc điểm hình thái, kích thước lá của các dòng chè đột biến chọn lọc. Nghiên cứu đặc điểm, kích thước búp của các dòng chè đột biến chọn lọc.
Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng sinh thực của các dòng chè đột biến chọn lọc. Nghiên cứu khả năng sinh trưởng và năng suất của các dòng chèđột biến chọn lọc. Nghiên cứu khả năng sinh trưởng thân cành của các dòng chè đột biến chọn lọc. Nghiên cứu khả năng sinh trưởng búp của các dòng chè đột biến chọn lọc.
Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng chè đột biến chọn lọc. Đánh giá khả năng chống chịu sâu bệnh hại và chất lượng của các dòng chè đột biến chọn lọc. Khả năng chống chịu một số loài sâu và bệnh hại chính. Nghiên cứu về chất lượng của các dòng chè đột biến chọn lọc.
Nghiên cứu khả năng giâm cành của một số dòng chè đột biến chọn lọc. Kết luận và kiến nghị. 69 Tài liệu tham khảo. 76 v c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng việt Cs Cộng sự đ/c Đối chứng KHKT Khoa học kỹ thuật NXB Nhà xuất bản PP Phương pháp PTNT Phát triển nông thôn vi c DANH MỤC BẢNG Bảng 2.
Sản lượng chè thế giới trong những năm gần đây. Diện tích, năng suất và sản lượng chè trong nước. Đặc điểm thân cành của các dòng chè nghiên cứu. Đặc điểm kích thước lá các dòng chè nghiên cứu.
Đặc điểm hình thái lá của các dòng chè nghiên cứu. Đặc điểm kích thước búp của các dòng chè nghiên cứu. Đặc điểm hình thái búp của các dòng chè nghiên cứu. Đặc điểm cấu tạo hoa của các dòng chè nghiên cứu.
Tình hình sinh trưởng của các dòng chè nghiên cứu. Đợt sinh trưởng và thời gian sinh trưởng của các dòng chè nghiên cứu. Động thái tăng trưởng chiều dài búp của cácdòng chè nghiên cứu. Thời gian hình thành lá của các dòng chè nghiên cứu.
Năng suất cá thể của các dòng chè nghiên cứu. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng chè nghiên cứu. Một số loài sâu và bệnh gây hại chính trên các dòng chè nghiên cứu. Tỷ lệ mù xòe của các dòng chè nghiên cứu.
Thành phần cơ giới búp chè tôm 3 lá của các dòng chè nghiên cứu. Kết quả phân tích sinh hoá của các dòng chè. Kết quả thử nếm cảm quan chất lượng chè xanh của các dòng chè nghiên cứu. Kết quả thử nếm cảm quan chất lượng chè đen của các dòng chè nghiên cứu.
Tỷ lệ sống của các dòng chè nghiên cứu khi nhân giống bằng kỹ thuật giâm hom. Đánh giá sinh trưởng cây con xuất vườn của các dòng chè nghiên cứu .67 vii c DANH MỤC HÌNH Hình 4. Tốc độ tăng trưởng búp của các dòng chè trong vụ xuân 2016. Năng suất thực thu của các dòng chè.
50 viii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Lê Thị Xuyến. Tên luận văn: Đánh giá đặc điểm nông sinh học của một số dòng chè đột biến chọn lọc tại Phú Hộ - Phú Thọ. Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60. Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam.
Mục đích nghiên cứu Đánh giá đặc điểm nông sinh học của một số dòng chè đột biến triển vọng để chọn ra dòng chè có năng suất cao, chất lượng tốt thích hợp để chế biến chè xanh và chè đen chất lượng cao. Phương pháp nghiên cứu Thí nghiệm so sánh 8 dòng chè đột biến tuổi 2 (ĐB K1, ĐB K2, ĐB K5, ĐB K6, ĐBK11, ĐB K12, ĐB K23 và ĐB K25) được bố trí theo phương pháp khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCB), nhắc lại 3 lần (đối chứng là giống Kim Tuyên). Kết quả chính và kết luận Dòng ĐB K5 và ĐB K25 có kiểu thân bán gỗ, các dòng chè còn lại đều có kiểu thân bụi.Các dòng chè nghiên cứu đều có diện tích lá thuộc loại trung bình, lá màu xanh, xanh vàng và xanh đậm, hình trứng hoặc trứng thuôn. Búp màu xanh, xanh vàng, xanh nhạt, xanh đậm, phớt tím.
Dòng ĐB K25 có độ dài búp và khối lượng búp lớn nhất. Dòng ĐB K25 có khả năng sinh trưởng và cho năng suất cao nhất đạt 2,88 tấn/ha. Dòng ĐB K1 cho năng suất thấp nhất đạt 2,29 tấn/ha. Các dòng chè nghiên cứu ít bị sâu bệnh hại.
Các dòng chè nghiên cứu đều có chất lượng chè xanh và chè đen khá. Các dòng chè có hàm lượng axit amin trên 2,5%, hàm lượng đường trên 3%, hàm lượng tanin dưới 30% là ĐB K12, ĐB K11 và ĐB K2, đây cũng là ba dòng chè có chất lượng chè xanh tốt, dòng ĐB K12 điểm thử nếmcao nhất đạt 17,7 điểm, dòng ĐB K11 đạt 17,4 điểm, dòng ĐB K2 đạt 17,2 điểm (tương đương đối chứng Kim Tuyên). Ba dòng chè ĐB K25, ĐB K5 và ĐB K6 có chất lượng chè đen tốt nhất, điểm thử nếm đều đạt trên 17,5 điểm. Các dòng chè nghiên cứu đều có khả năng nhân giống bằng kỹ thuật giâm cành tốt, trong đó ba dòng ĐB K5, ĐB K6 và ĐB K25 có khả năng sinh trưởng phát triển tốt nhất, cây con đồng đều, tỷ lệ xuất vườn trên 80%.
Từ khóa: chè, đột biến, năng suất, chất lượng. ix c THESIS ABSTRACT Master candidate: Le Thi Xuyen. Thesis title: Evaluation on agro-biological characteristics of some selected mutant tea linesat Phu Ho - Phu Tho province. Major: Crop Science Code: 60.10 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA).
Research Objectives The objectives of this study were to evaluate some agro-biological characteristics of some promising mutant tea lines and select potential lines showing high productivity and quality for high quality green and black teaprocessing. Materials and Methods The experiments compared 8 mutant tea lines at 2-year-old stage (namely, DB K1, DB K2, DB K5, DB K6, DB K27, DB K12, DB K23 and DB K25). The randomized complete block design were carried out with 3 replications, using Kim Tuyen variety as the control. Main findings and conclusions DB K5 and DB K25 are small-wood stem type while the remaining lines are tea shrub.
All lines exhibited medium-sized leaf area with green, yellow-green and dark green leaves color; oviform and long oviform leaf shape. Bud color ranges are green, yellow-green, light-green, dark green and light violet. DB K25 possed longest and weighed buds. DB K25 showed highest growth ability and highest productivity achieved 2.88 tons/ha while DB K1 exhibited lowest productivity at 2.
All studied lines were not affected much by pest and disease. The studied lines produced medium-quality green and black tea.