Luận văn thạc sĩ đánh giá công tác phòng cháy chữa cháy rừng tại hạt kiểm lâm huyện ngân sơn tỉnh bắc kạn giai đoạn 2012 2014

Luận văn đánh giá công tác phòng cháy chữa cháy rừng tại Hạt Kiểm lâm huyện Ngân Sơn, Bắc Kạn giai đoạn 2012-2014, phân tích hiệu quả và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Đồng Văn Hoạt
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Văn Mạn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm nghiệp
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Phòng Cháy Chữa Cháy Rừng Tại Hạt Kiểm Lâm Huyện Ngân Sơn, Bắc Kạn Giai Đoạn 2012-2014
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 2.2. Cơ sở khoa học vấn đề nghiên cứu
• 2.3. Tình hình nghiên cứu về PCCCR trên thế giới
• 2.4. Tình hình nghiên cứu về PCCCR ở Việt Nam
• 2.5. Tổng quan điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội khu vực nghiên cứu
• 2.5.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.5.2. Điều kiện kinh tế xã hội huyện Ngân Sơn
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.1.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Kế thừa và chọn lọc các số liệu liên quan đến các nội dung của đề tài
• 3.3.2. Chọn địa điểm nghiên cứu
• 3.3.3. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.3.4. Phương pháp phân tích số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Một số luật và văn bản liên quan đến công tác PCCCR
• 4.2. Khái quát tình hình PCCCR và cơ cấu tổ chức PCCCR tại hạt Kiểm lâm huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn
• 4.2.1. Khái quát tình hình PCCCR tại hạt Kiểm lâm huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn
• 4.2.2. Phương án PCCCR tại Hạt kiểm lâm huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn trong những tháng khô
• 4.3. Thực trạng công tác PCCCR
• 4.3.1. Công tác dự báo, cảnh báo cháy rừng
• 4.3.2. Thực trạng cháy rừng ở huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn
• 4.3.3. Kết quả điều tra về cháy rừng huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn
• 4.3.4. Nguyên nhân các vụ cháy rừng
• 4.3.5. Thời gian xảy ra cháy rừng
• 4.3.6. Loại rừng bị cháy và địa điểm cháy rừng
• 4.3.7. Công tác phòng chống cháy rừng của hạt Kiểm lâm huyện Ngân Sơn
• 4.3.8. Vệ sinh rừng
• 4.3.9. Công tác tuyên truyền giáo dục
• 4.3.10. Công tác theo dõi lửa rừng
• 4.3.11. Kinh phí trang thiết bị cho công tác PCCCR
• 4.3.12. Công tác chữa cháy rừng
• 4.3.13. Tổ chức dập lửa
• 4.3.14. Khắc phục hậu quả sau cháy
• 4.3.15. Những thuận lợi, khó khăn, tồn tại hạn chế trong công tác PCCCR tại hạt Kiểm lâm huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn
• 4.3.15.1. Tồn tại hạn chế
• 4.3.16. Đề xuất một số biện pháp PCCCR ở hạt Kiểm lâm huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn trong thời gian tới
• 4.3.16.1. Giải pháp tổ chức quản lý PCCCR
• 4.3.16.2. Giải pháp lâm sinh
• 4.3.16.3. Giải pháp pháp luật
• 4.3.16.4. Giải pháp kinh tế
• 4.3.16.5. Chính sách tài chính
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về công tác phòng cháy chữa cháy rừng

Công tác phòng cháy chữa cháy rừng (PCCCR) tại hạt Kiểm lâm huyện Ngân Sơn là một phần quan trọng trong việc bảo vệ tài nguyên rừng. Rừng không chỉ cung cấp nhiều lợi ích cho con người mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái. Theo thống kê, từ năm 2012 đến 2014, tình hình cháy rừng tại huyện Ngân Sơn có nhiều diễn biến phức tạp, với nguyên nhân chủ yếu là do hoạt động của con người. Việc đánh giá công tác PCCCR giúp xác định những điểm mạnh và yếu trong công tác này, từ đó đề xuất các giải pháp hiệu quả hơn. Đặc biệt, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, việc nâng cao hiệu quả công tác PCCCR là cần thiết để bảo vệ rừng và môi trường sống.

1.1. Tình hình cháy rừng tại huyện Ngân Sơn

Từ năm 2012 đến 2014, huyện Ngân Sơn đã ghi nhận nhiều vụ cháy rừng nghiêm trọng. Nguyên nhân chủ yếu là do con người, với các hoạt động như đốt nương, đốt ong và các hành vi vô ý khác. Theo báo cáo, trong giai đoạn này, có khoảng 632 ha rừng bị thiệt hại do cháy. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp phòng chống cháy rừng hiệu quả hơn. Việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về PCCCR cũng là một yếu tố quan trọng trong việc giảm thiểu nguy cơ cháy rừng.

II. Đánh giá công tác phòng cháy chữa cháy rừng

Đánh giá công tác PCCCR tại hạt Kiểm lâm huyện Ngân Sơn cho thấy nhiều thuận lợi và khó khăn. Một trong những thuận lợi là sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và sự tham gia của cộng đồng trong các hoạt động PCCCR. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn như thiếu trang thiết bị, kinh phí hạn chế và ý thức của người dân về PCCCR chưa cao. Việc đánh giá này không chỉ giúp nhận diện các vấn đề hiện tại mà còn tạo cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp cải thiện trong tương lai. Theo tài liệu nghiên cứu, việc xây dựng một hệ thống quản lý rừng hiệu quả và bền vững là rất cần thiết.

2.1. Các biện pháp cải thiện công tác PCCCR

Để nâng cao hiệu quả công tác PCCCR, cần thực hiện một số biện pháp như tăng cường tuyên truyền giáo dục về PCCCR cho cộng đồng, cải thiện trang thiết bị và nguồn lực cho hạt Kiểm lâm. Ngoài ra, việc xây dựng các phương án PCCCR cụ thể cho từng khu vực rừng cũng rất quan trọng. Các biện pháp này không chỉ giúp giảm thiểu nguy cơ cháy rừng mà còn nâng cao khả năng ứng phó khi có sự cố xảy ra. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong công tác dự báo và cảnh báo cháy rừng cũng là một hướng đi cần được xem xét.

III. Kết luận và đề xuất

Công tác PCCCR tại hạt Kiểm lâm huyện Ngân Sơn trong giai đoạn 2012-2014 đã đạt được một số kết quả nhất định, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Việc đánh giá công tác này không chỉ giúp nhận diện các vấn đề hiện tại mà còn tạo cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp cải thiện trong tương lai. Đề xuất các giải pháp như tăng cường hợp tác giữa các cơ quan chức năng, nâng cao nhận thức cộng đồng và cải thiện cơ sở hạ tầng cho công tác PCCCR là rất cần thiết. Những nỗ lực này sẽ góp phần bảo vệ tài nguyên rừng và môi trường sống cho thế hệ mai sau.

3.1. Đề xuất giải pháp cho công tác PCCCR

Để nâng cao hiệu quả công tác PCCCR, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng. Việc tổ chức các buổi tập huấn về PCCCR cho người dân là rất cần thiết. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ về kinh phí và trang thiết bị cho hạt Kiểm lâm. Các giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu nguy cơ cháy rừng mà còn nâng cao khả năng ứng phó khi có sự cố xảy ra. Việc xây dựng một hệ thống quản lý rừng bền vững sẽ là chìa khóa cho sự thành công trong công tác PCCCR.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Rừng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ sinh thái toàn cầu, bảo vệ môi trường, giữ đất, giữ nước, điều hòa khí hậu và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, theo các tài liệu thống kê lâm nghiệp, diện tích rừng tự nhiên tại Việt Nam đã suy giảm đáng kể qua nhiều giai đoạn lịch sử (từ 14,3 triệu ha, độ che phủ 43,7% năm 1943 xuống mức thấp trong những năm 1980–1995 với mức giảm bình quân hơn 100.000 ha/năm). Cùng với diễn biến phức tạp của khí hậu toàn cầu và các hình thái thời tiết khô hạn kéo dài, nguy cơ cháy rừng luôn ở mức cao, đặc biệt đối với các loại rừng dễ bắt lửa như rừng thông, rừng tràm, rừng tre nứa và rừng khộp. Hàng năm, các vụ cháy rừng trên cả nước gây thiệt hại nghiêm trọng về tài nguyên lâm sản, đa dạng sinh học và phát thải lượng lớn khí nhà kính.

Tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn – một huyện miền núi có diện tích đất lâm nghiệp lớn (chiếm trên 80% diện tích tự nhiên) với địa hình đồi núi dốc, chia cắt mạnh và khí hậu có mùa khô kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau – nguy cơ xảy ra cháy rừng luôn tiềm ẩn ở mức cao. Nhằm cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để nâng cao hiệu quả công tác quản lý bảo vệ rừng tại cơ sở, tác giả Đồng Văn Hoạt đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Lâm nghiệp với đề tài "Đánh giá công tác phòng cháy chữa cháy rừng tại Hạt Kiểm lâm huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2012-2014".

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Khóa luận xác định 2 mục tiêu cụ thể:

1. Xác định được những thuận lợi, khó khăn trong công tác phòng cháy chữa cháy rừng (PCCCR) tại Hạt Kiểm lâm huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2012-2014.
2. Đề xuất được một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác PCCCR tại địa phương trong thời gian tới.

Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm:

1. Tìm hiểu các văn bản luật và dưới luật liên quan đến công tác PCCCR.
2. Khái quát tình hình PCCCR và cơ cấu tổ chức PCCCR tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn.
3. Đánh giá thực trạng công tác PCCCR tại địa bàn huyện Ngân Sơn giai đoạn 2012-2014.
4. Phân tích các yếu tố thuận lợi, khó khăn và tồn tại trong công tác PCCCR.
5. Đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả PCCCR tại Hạt Kiểm lâm huyện Ngân Sơn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp, quy trình và thực trạng tổ chức thực hiện công tác PCCCR đang được áp dụng tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn.
• Phạm vi không gian: Địa bàn huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn (bao gồm Hạt Kiểm lâm huyện và 11 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn).
• Phạm vi thời gian: Số liệu thực trạng công tác PCCCR được thu thập và đánh giá trong giai đoạn 2012–2014; thời gian thực hiện nghiên cứu thực địa từ ngày 10/03/2015 đến ngày 10/04/2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và các mô hình sử dụng

1. Bản chất phản ứng cháy và "Tam giác lửa": Khóa luận dựa trên lý thuyết quản lý lửa rừng của FAO, xác định điều kiện phát sinh phản ứng cháy khi hội tụ đủ 3 yếu tố: Vật liệu cháy có độ ẩm $W < 25%$, Oxy (chất duy trì sự cháy) và Nguồn nhiệt/nguồn lửa gây cháy. Nguồn lửa tự nhiên chiếm tỷ lệ thấp (1–5%), trong khi nguồn lửa từ hoạt động con người chiếm trên 90%. Nguyên lý dập tắt và ngăn chặn cháy rừng là phá vỡ ít nhất một cạnh trong "tam giác lửa".
2. Các công thức và chỉ số dự báo nguy cơ cháy rừng trên thế giới:
   • Công thức Nesterop (Nga): Chỉ tiêu tổng hợp $P_i = \sum [t_i \cdot (t_i - D_i)]$, tính theo nhiệt độ lúc 13h ($t_i$), nhiệt độ điểm sương ($D_i$) và số ngày không mưa ($n$), phân chia thành 5 cấp nguy cơ (Cấp I: $<300$; Cấp II: $301-500$; Cấp III: $501-1000$; Cấp IV: $1001-4000$; Cấp V: $>4000$).
   • Chỉ số Angstrom (Thụy Điển/Scandinavia): $I = \frac{R}{20} + \frac{27-T}{10}$, với $R$ là độ ẩm tương đối thấp nhất trong ngày (%) và $T$ là nhiệt độ không khí cao nhất ($^\circ\text{C}$).
   • Chỉ tiêu độ ẩm vật liệu cháy Waymann (Đức): Đánh giá nguy cơ theo hàm lượng nước trong vật liệu cháy (Cấp I: $>25%$; Cấp II: $15-25%$; Cấp III: $13-15%$; Cấp IV: $10-13%$; Cấp V: $<10%$).
3. Phương pháp xác định mùa cháy rừng tại Việt Nam: Sử dụng chỉ số khô hạn Thái Văn Trừng $X = S, A, D$ (trong đó $S$ là số tháng khô với lượng mưa $P_s < 2t$; $A$ là số tháng hạn với $P_a < t'$; $D$ là số tháng kiệt với lượng mưa $p < 5\text{ mm}$). Phân cấp dự báo cháy rừng tại Việt Nam gồm 5 cấp (từ Cấp I: Không có khả năng cháy đến Cấp V: Cực kỳ nguy hiểm).
4. Hệ thống văn bản pháp lý quy chuẩn: Khóa luận viện dẫn và căn cứ vào hệ thống văn bản pháp luật như: Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 2003 (Luật số 29/2003/QH11); Luật Phòng cháy và Chữa cháy năm 2001 (Luật số 27/2001/QH10); Nghị định số 09/2006/NĐ-CP; Nghị định số 99/2009/NĐ-CP; các Chỉ thị số 19/1998/CT-TTg, Chỉ thị số 1685/CT-TTg, Chỉ thị số 04/CT-TTg; Thông tư liên tịch số 133/2002/TTLT-BNN&PTNT-BCA-BQP; Thông tư liên tịch số 62/2005/TTLT-BNN&PTNT-BTC; và các chỉ thị, quyết định của UBND tỉnh Bắc Kạn cũng như UBND huyện Ngân Sơn.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Kế thừa số liệu thống kê khí tượng - thủy văn từ Trạm Khí tượng Thủy văn huyện Ngân Sơn; các báo cáo tổng kết công tác QLBVR và PCCCR hàng năm của Hạt Kiểm lâm huyện Ngân Sơn; số liệu kiểm kê đất đai và quy hoạch lâm nghiệp của địa phương.
• Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp:
  • Áp dụng phương pháp đánh giá nhanh nông thôn (PRA) kết hợp khảo sát thực địa tại các vùng trọng điểm dễ cháy.
  • Điều tra phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi thiết kế sẵn đối với 3 nhóm đối tượng: Cán bộ lãnh đạo Hạt Kiểm lâm huyện, cán bộ kiểm lâm địa bàn phụ trách xã và người dân/chủ rừng tại các xã nghiên cứu (xã Thượng Ân, Thượng Quan, Lãng Ngâm, Cốc Đán, Vân Tùng, Thuần Mang, thị trấn Nà Phặc).
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Sử dụng phương pháp thống kê toán học trong lâm nghiệp, tổng hợp số liệu trên bảng biểu, so sánh tỷ lệ phần trăm và đối chiếu thực nghiệm giữa các năm 2012, 2013, 2014.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vai trò của rừng đối với sinh thái và kinh tế, thực trạng suy giảm diện tích rừng do cháy rừng trên thế giới và tại Việt Nam. Khái quát các vụ cháy rừng điển hình (như cháy 15.800 ha rừng thông tại Quảng Ninh giai đoạn 1962–1963; 3.212 ha rừng tràm tại U Minh Thượng năm 2002; 1.700 ha tại Vườn quốc gia Hoàng Liên năm 2010). Đặt vấn đề nghiên cứu đánh giá thực trạng công tác PCCCR tại huyện Ngân Sơn nhằm tìm ra nguyên nhân, tồn tại và giải pháp khắc phục. Xác định mục tiêu, nhiệm vụ và ý nghĩa thực tiễn của đề tài đối với công tác bảo vệ rừng tại địa phương.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

• Cơ sở khoa học về cháy rừng: Hệ thống hóa khái niệm cháy rừng theo FAO, bản chất tam giác lửa, các phương pháp dự báo cháy rừng của Nesterop, Angstrom, Waymann, Yanmei và hệ thống NFDRS của Hoa Kỳ.
• Tình hình nghiên cứu PCCCR tại Việt Nam: Tổng quan đặc điểm dễ cháy của các kiểu rừng chính (rừng thông, rừng tràm, rừng tre nứa, rừng dầu lông, rừng khộp); nguyên nhân gây cháy rừng (khách quan từ thời tiết, địa hình, thảm thực bì; chủ quan từ tập quán đốt nương rẫy, dùng lửa bất cẩn, thù hằn cá nhân); các bước dự báo cháy rừng theo phương pháp tổng hợp và mô hình tổ chức PCCCR từ Trung ương đến cấp xã theo phương châm "bốn tại chỗ".
• Tổng quan khu vực nghiên cứu (Huyện Ngân Sơn):
  • Vị trí và địa hình: Nằm ở phía Đông Bắc tỉnh Bắc Kạn ($22^\circ 10'00'' - 22^\circ 29'00''\text{N}$, $105^\circ 50'10'' - 106^\circ 01'10''\text{E}$), diện tích tự nhiên 64.587 ha. Địa hình núi cao trung bình và núi thấp dạng cánh cung chia cắt mạnh, độ dốc bình quân $26-30^\circ$, đồi núi chiếm 90% diện tích.
  • Khí hậu: Nhiệt độ trung bình năm $20,7^\circ\text{C}$ (tháng 7 nóng nhất đạt $26,1^\circ\text{C}$, tháng 1 thấp nhất đạt $11,9^\circ\text{C}$, nhiệt độ tối thấp tuyệt đối xuống tới $2^\circ\text{C}$). Lượng mưa trung bình năm đạt 1.248,2 mm nhưng phân bố không đều, tập trung vào tháng 5–8, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau với lượng mưa tháng 11–12 rất thấp. Độ ẩm không khí trung bình 83%.
  • Tài nguyên rừng: Diện tích đất lâm nghiệp đạt 51.712,78 ha (chiếm 80,06% diện tích tự nhiên). Rừng sản xuất có 26.468,41 ha; rừng phòng hộ có 25.244,37 ha. Trữ lượng gỗ bình quân trên $45\text{ m}^3/\text{ha}$.
  • Đặc điểm kinh tế - xã hội: Dân số trên 28.600 người (năm 2010) gồm 7 dân tộc (Tày chiếm 38,2%, Dao 27,63%, Nùng 17,55%, Mông 7,15%, Kinh 6,3%). Lao động nông thôn chiếm đa số, trình độ dân trí và chuyên môn kỹ thuật còn thấp, canh tác nương rẫy còn phổ biến.

Năm	Nhiệt độ TB cả năm ($^\circ\text{C}$)	Nhiệt độ TB tháng 1 ($^\circ\text{C}$)	Nhiệt độ TB tháng 7 ($^\circ\text{C}$)	Lượng mưa TB năm (mm)	Lượng mưa tháng 1 (mm)	Lượng mưa tháng 12 (mm)
2010	20,80	14,6	26,2	147,89 (TB tháng)	115,6	90,5
2011	19,40	8,2	26,4	114,93 (TB tháng)	35,5	16,8
2012	20,33	10,9	25,6	146,14 (TB tháng)	68,8	34,1
2013	20,23	11,5	25,2	151,63 (TB tháng)	20,4	106,0
2014	20,32	12,1	26,1	146,03 (TB tháng)	7,4	14,0

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết về đối tượng nghiên cứu (các biện pháp PCCCR), phạm vi, thời gian nghiên cứu (tháng 3 đến tháng 4/2015), nội dung điều tra cụ thể và các phương pháp nghiên cứu áp dụng (thu thập tài liệu thứ cấp, PRA khảo sát thực địa, phỏng vấn cán bộ và người dân theo 3 bộ câu hỏi tại phụ lục, phương pháp xử lý số liệu).

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này tập trung phản ánh các kết quả điều tra chi tiết tại địa bàn:

• Hệ thống tổ chức chỉ đạo: Huyện kiện toàn 1 Ban chỉ huy PCCCR cấp huyện do Phó Chủ tịch UBND huyện làm Trưởng ban; 11 Ban chỉ huy cấp xã/thị trấn và 174 tổ, đội quần chúng PCCCR tại cơ sở. Lực lượng kiểm lâm địa bàn phụ trách trực tiếp 11 xã, thị trấn.
• Biện pháp tổ chức phân cấp dự báo: Áp dụng quy trình trực chỉ đạo theo 5 cấp nguy cơ cháy rừng (từ Cấp I đến Cấp V), tổ chức trực ban 24/24 giờ trong các tháng cao điểm mùa khô, cập nhật tin cảnh báo qua hệ thống phát thanh truyền hình huyện và theo dõi ảnh vệ tinh từ Cục Kiểm lâm.
• Thực trạng các vụ cháy rừng giai đoạn 2012–2014:
  • Năm 2012: Xảy ra 7 vụ cháy tại thị trấn Nà Phặc, xã Thuần Mang, Đức Vân, Thượng Quan, Lãng Ngâm; tổng diện tích cháy 33,74 ha (rừng tự nhiên 4,33 ha; rừng trồng 4,12 ha; đồi cỏ thảm bụi 25,29 ha; thiệt hại lâm sản 7,65 ha). Huy động 411 người dập lửa. Xử phạt hành chính 1 vụ, các vụ còn lại không xác định được thủ phạm.
  • Năm 2013: Xảy ra 1 vụ tại xã Thuần Mang, diện tích cháy 0,6 ha rừng thông trồng năm 2012 (thuộc Dự án 147), huy động 7 người tham gia chữa cháy.
  • Năm 2014: Xảy ra 2 vụ tại thôn Bản Nìm (xã Thuần Mang) và thôn Hạng Slau (xã Thượng Ân), diện tích cháy 1,97 ha (gồm 0,68 ha rừng phòng hộ/vầu và 1,29 ha rừng sản xuất/thông trồng 2012).
• Đặc điểm thời gian và đối tượng rừng bị cháy:
  • Thời gian: Tập trung chủ yếu vào mùa khô từ tháng 11 đến tháng 5, cao điểm nhất là khung giờ từ 13h00 đến 17h00 hàng ngày (thời điểm khô nóng nhất trong ngày).
  • Loại rừng dễ cháy: Rừng thông trồng thuần loài (chứa tinh dầu, lượng lá rụng lớn), rừng tre nứa/vầu, rừng tự nhiên nghèo kiệt (trạng thái Ib) và đồi cỏ tranh, lau lách, bụi rậm khô nỏ.
• Thực trạng trang thiết bị và kinh phí phục vụ PCCCR: Trang thiết bị được cấp phát còn rất thô sơ và thiếu thốn. Huyện thành lập được 2 kho dụng cụ PCCCR tại xã Thượng Ân và Vân Tùng, duy trì 1 trạm quan trắc khí tượng tại Vân Tùng.

STT	Hạng mục trang thiết bị	Đơn vị tính	Số lượng	Đơn giá (VNĐ)	Thành tiền (VNĐ)
1	Dao phát	con	85	80.000	6.800.000
2	Giầy đi rừng	đôi	250	40.000	10.000.000
3	Xô xách nước	cái	45	15.000	675.000
4	Loa cầm tay	cái	2	250.000	500.000
5	Biển cấm lửa	cái	4	110.000	440.000
6	Biển cấp dự báo cháy rừng	cái	1	2.000	2.000
7	Hỗ trợ số tổ đội PCCCR	tổ	174	300.000	52.200.000

• Phân tích thuận lợi, khó khăn và tồn tại:
  • Thuận lợi: Có sự chỉ đạo xuyên suốt từ Chi cục Kiểm lâm tỉnh đến Huyện ủy, UBND huyện; chính quyền cấp xã và các hộ nhận khoán bảo vệ rừng đã nâng cao ý thức trách nhiệm.
  • Khó khăn: Địa hình đồi núi dốc, chia cắt phức tạp gây trở ngại lớn cho việc cơ động và vận chuyển dụng cụ dập lửa; mùa khô kéo dài; vật liệu cháy dưới tán rừng thông rất dày; thiếu cán bộ kiểm lâm am hiểu tiếng đồng bào dân tộc thiểu số; kinh phí đầu tư thấp.
  • Tồn tại: Một số Ban chỉ huy cấp xã hoạt động còn hình thức; việc xử lý thực bì đốt nương làm rẫy sai quy định vẫn diễn ra; phần lớn các vụ cháy rừng không tìm ra thủ phạm để xử lý nghiêm minh; chính sách hỗ trợ, chi trả thù lao cho người tham gia chữa cháy và tuần tra rừng chưa được bảo đảm thỏa đáng.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Tổng hợp các kết luận chính về công tác PCCCR tại huyện Ngân Sơn giai đoạn 2012–2014, khẳng định số vụ cháy và diện tích thiệt hại đã có xu hướng giảm rõ rệt sau năm 2012. Đề xuất các giải pháp kỹ thuật lâm sinh, quản lý, tuyên truyền và hoàn thiện chính sách đãi ngộ tài chính đối với lực lượng tham gia PCCCR tại cơ sở.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính kèm số liệu từ văn bản

1. Kiện toàn hệ thống tổ chức PCCCR: Xây dựng mạng lưới chỉ huy gồm 1 Ban chỉ huy cấp huyện, 11 Ban chỉ huy cấp xã và 174 tổ đội PCCCR quần chúng tại các thôn bản với cơ chế trực 24/24 giờ trong mùa khô hanh.
2. Thống kê diễn biến cháy rừng giai đoạn 2012–2014:
   • Tổng số vụ cháy xảy ra: 10 vụ (năm 2012: 7 vụ; năm 2013: 1 vụ; năm 2014: 2 vụ).
   • Tổng diện tích bị cháy qua 3 năm: 36,31 ha (năm 2012: 33,74 ha; năm 2013: 0,6 ha; năm 2014: 1,97 ha).
   • Số người được huy động tham gia dập lửa: 411 người (năm 2012) và 7 người (năm 2013).
   • Công tác xử lý vi phạm: Chỉ làm rõ và xử phạt hành chính được 1 vụ (năm 2012), 9 vụ còn lại không xác định được thủ phạm.

Năm	Tổng số vụ cháy	Diện tích cháy (ha)	Rừng tự nhiên (ha)	Rừng trồng (ha)	Đồi cỏ, thảm bụi (ha)	Thiệt hại lâm sản (ha)	Số vụ tìm ra thủ phạm	Hình thức xử phạt
2012	7	33,74	4,33	4,12	25,29	7,65	1	Hành chính: 1 vụ
2013	1	0,60	0,00	0,60	0,00	0,60	0	Không tìm ra
2014	2	1,97	0,68	1,29	0,00	1,97	0	Không tìm ra
Tổng	10	36,31	5,01	6,01	25,29	10,22	1	1 vụ HC

3. Thực trạng trang bị công cụ chữa cháy: Mức đầu tư trang thiết bị năm 2012 phân bổ cho 11 xã, thị trấn gồm: 85 dao phát, 250 đôi giầy đi rừng, 45 xô xách nước, 2 loa cầm tay, 4 biển cấm lửa, 1 biển báo cấp dự báo cháy rừng và hỗ trợ hoạt động cho 174 tổ đội quần chúng (tổng chi hỗ trợ tổ đội là 52.200.000 VNĐ).

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

1. Nhóm giải pháp tổ chức quản lý: Kiện toàn Ban chỉ huy PCCCR các cấp; phân công rõ trách nhiệm người đứng đầu (Chủ tịch xã, Trưởng thôn, Hạt trưởng kiểm lâm); duy trì nghiêm túc chế độ trực ban 24/24 giờ và thực hiện nghiêm ngặt phương châm "bốn tại chỗ" (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ).
2. Nhóm giải pháp kỹ thuật lâm sinh: Thực hiện dọn vệ sinh rừng, thu gom và đốt trước vật liệu cháy có kiểm soát trước mùa khô; phát dọn thực bì sau khai thác; thiết kế và xây dựng đường băng cản lửa trắng (rộng 15–20 m hoặc 20–30 m tùy theo tốc độ gió) hoặc đường băng xanh cản lửa bằng các loài cây chịu lửa; áp dụng các biện pháp tỉa thưa hợp lý trong rừng thông trồng thuần loài.
3. Nhóm giải pháp tuyên truyền giáo dục: Đa dạng hóa hình thức tuyên truyền (hội nghị, tập huấn lồng ghép trong trường học, ký cam kết bảo vệ rừng đến từng hộ gia đình, phát tờ rơi, dựng biển báo cấm lửa); phối hợp với Đài Phát thanh - Truyền hình huyện; đặc biệt chú trọng đào tạo, bố trí cán bộ kiểm lâm biết tiếng dân tộc thiểu số để tuyên truyền cho đồng bào vùng cao.
4. Nhóm giải pháp pháp luật và chính sách tài chính: Điều tra, làm rõ và xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ rừng, đốt nương gây cháy lan; thực hiện cơ chế khen thưởng kịp thời; cấp đủ kinh phí mua sắm phương tiện cơ giới chuyên dụng; quy định rõ ràng và chi trả thỏa đáng thù lao cho lực lượng tuần tra canh gác và người dân tham gia chữa cháy rừng.

Đóng góp của khóa luận

Khóa luận đã hệ thống hóa và lượng hóa được bức tranh toàn diện về công tác PCCCR tại Hạt Kiểm lâm huyện Ngân Sơn giai đoạn 2012–2014; chỉ rõ nguyên nhân các vụ cháy, các điểm nghẽn về địa hình, trang thiết bị và cơ chế điều hành cấp cơ sở; đồng thời cung cấp bộ số liệu thực chứng phục vụ công tác quản lý tài nguyên rừng thực tế tại địa phương.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian ngắn (từ 10/03/2015 đến 10/04/2015), phạm vi số liệu tập trung vào giai đoạn 2012–2014. Các số liệu điều tra nguyên nhân cháy rừng phần lớn phụ thuộc vào báo cáo hành chính của Hạt Kiểm lâm do đa số các vụ cháy trong thực tế không xác định được đối tượng gây cháy. Các đánh giá về độ ẩm vật liệu cháy và tải lượng vật liệu cháy chưa có điều kiện đo đạc thực nghiệm chi tiết theo từng ô tiêu chuẩn lâm sinh trên thực địa.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu thực nghiệm đo lường khối lượng và tốc độ tích lũy vật liệu cháy dưới tán rừng trồng thông và rừng hỗn giao tre nứa theo các cấp tuổi tại Ngân Sơn; ứng dụng công nghệ GIS và viễn thám kết hợp trạm khí tượng tự động để xây dựng bản đồ phân vùng trọng điểm nguy cơ cháy rừng chi tiết đến cấp tiểu khu, khoảnh rừng.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên chuyên ngành Lâm nghiệp, Quản lý tài nguyên rừng và Môi trường; cán bộ kỹ thuật tại các Hạt Kiểm lâm, Chi cục Kiểm lâm các tỉnh miền núi phía Bắc; Ban chỉ huy PCCCR các cấp huyện, xã có điều kiện tự nhiên tương tự.
• Nội dung có giá trị sử dụng cao:
  • Quy trình và biểu mẫu điều tra phỏng vấn PRA phục vụ đánh giá công tác PCCCR cấp cơ sở.
  • Hệ thống hóa các chỉ số dự báo cháy rừng quốc tế (Nesterop, Angstrom, Waymann) và chỉ số khô hạn Thái Văn Trừng áp dụng cho điều kiện khí hậu Việt Nam.
  • Bảng tổng hợp thực trạng trang thiết bị, phương thức tổ chức dập lửa trực tiếp/gián tiếp và các bài học kinh nghiệm về quản lý lửa rừng tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nguyên nhân chính dẫn đến các vụ cháy rừng tại huyện Ngân Sơn giai đoạn 2012–2014 là gì?

Nguyên nhân cháy rừng chủ yếu bắt nguồn từ hoạt động của con người (chiếm trên 90% theo lý thuyết chung và thực tiễn địa phương), bao gồm: đốt nương làm rẫy bất cẩn để tàn lửa cháy lan, sử dụng lửa trong rừng (sưởi ấm, săn bắt, hun khói lấy mật ong) không dập tắt hoàn toàn, và một số trường hợp do mâu thuẫn cá nhân đốt rừng để trả thù. Yếu tố khách quan là do thời tiết mùa khô hanh kéo dài (tháng 11 đến tháng 4), thảm thực bì dày chứa nhiều tinh dầu (đặc biệt là rừng thông) khô nỏ tạo lượng vật liệu cháy lớn.

2. Loại rừng nào tại huyện Ngân Sơn có nguy cơ và diện tích bị cháy lớn nhất trong giai đoạn nghiên cứu?

Loại rừng có nguy cơ cháy cao nhất là rừng sản xuất trồng thông thuần loài (do lá rụng nhiều, chứa hàm lượng tinh dầu cao, bén lửa rất nhanh) và đồi cỏ thảm bụi, lau lách, cỏ tranh. Trong năm 2012, diện tích đồi thảm cỏ bụi bị cháy lên tới 25,29 ha trên tổng số 33,74 ha diện tích cháy toàn huyện; diện tích rừng thông trồng bị cháy ghi nhận trong cả 3 năm (năm 2012 cháy 4,12 ha; năm 2013 cháy 0,6 ha; năm 2014 cháy 1,29 ha).

3. Khung giờ và mùa nào trong năm tại Ngân Sơn ghi nhận nguy cơ xảy ra cháy rừng cao nhất?

Mùa dễ xảy ra cháy rừng nhất là mùa khô hanh, kéo dài từ tháng 11 năm trước đến tháng 5 năm sau (đặc biệt là các tháng 11, 12, tháng 1 và tháng 5 khi lượng mưa rất thấp). Trong ngày, khoảng thời gian dễ phát sinh cháy rừng nhất là từ 13h00 đến 17h00, do đây là thời điểm nhiệt độ không khí lên cao nhất, độ ẩm không khí xuống thấp nhất và vật liệu cháy khô nỏ nhất.

4. Hệ thống tổ chức bộ máy PCCCR tại huyện Ngân Sơn được thiết lập như thế nào?

Cơ cấu tổ chức gồm: 1 Ban chỉ huy cấp huyện do Phó Chủ tịch UBND huyện làm Trưởng ban (Hạt Kiểm lâm là cơ quan thường trực); 11 Ban chỉ huy PCCCR cấp xã/thị trấn; 174 tổ đội quần chúng PCCCR tại chỗ ở các thôn bản; cùng lực lượng kiểm lâm địa bàn phụ trách trực tiếp 11 xã, thị trấn phối hợp cùng lực lượng công an, quân sự huyện theo phương châm "bốn tại chỗ".

5. Trang thiết bị PCCCR được Hạt Kiểm lâm huyện Ngân Sơn đầu tư năm 2012 gồm những gì?

Số lượng trang thiết bị cấp phát năm 2012 gồm: 85 dao phát, 250 đôi giầy đi rừng, 45 xô xách nước, 2 loa cầm tay, 4 biển cấm lửa, 1 biển báo cấp dự báo cháy rừng, lập 2 kho công cụ tại xã Thượng Ân và Vân Tùng, đồng thời cấp kinh phí hỗ trợ hoạt động cho 174 tổ đội PCCCR cấp thôn với mức 300.000 VNĐ/tổ.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Đồng Văn Hoạt đã phản ánh khách quan và chi tiết thực trạng công tác phòng cháy chữa cháy rừng tại Hạt Kiểm lâm huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2012–2014. Nghiên cứu đã làm rõ diễn biến tình hình cháy rừng (xảy ra 10 vụ với tổng diện tích 36,31 ha), chỉ rõ nguyên nhân chủ quan từ việc sử dụng lửa bất cẩn của người dân kết hợp với các bất lợi về địa hình và thời tiết khô hanh. Trên cơ sở phân tích toàn diện các điểm mạnh, khó khăn về trang thiết bị và hạn chế trong điều hành cấp cơ sở, đề tài đã đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ (quản lý, lâm sinh, tuyên truyền, pháp lý - tài chính) có giá trị ứng dụng thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ tài nguyên rừng tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Đăt vấn đề Rừng là tài nguyên vô cùng quý giá của quốc gia, là lá phổi xanh khổng lồ của nhân loại. Rừng là tài nguyên quý giá của nhân loại, rừng giữ vai trò quan trọng trong đời sống xã hội của con người. Rừng không chỉ là nơi cung cấp thức ăn, vật liệu xây dựng, thuốc chữa bệnh., mà còn tham gia vào quá trình giữ đất, giữ nước, điều hòa khí hậu, phòng hộ và bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn gen động vật, thực vật, đa dạng sinh học.

bên cạnh đó rừng là nơi học tập, nghỉ mát, tham quan du lịch, do đó rừng đóng góp vai trò rất quan trọng và góp phần đáng kể vào nền kinh tế quốc dân của mỗi quốc gia. Theo tài liệu mà Maurand p. công bố trong công trình “ Lâm nghiệp Đông Dương ” thì đến năm 1943 rừng nước ta vẫn còn khoảng 14,3 triệu ha, che phủ 43,7% diện tích lãnh thổ. Vào thời kì đó độ che phủ ở Bắc Bộ vào khoảng 68%, ở Trung Bộ khoảng 44% và ở Nam Bộ vào khoảng 13%.

Trước năm 1945, rừng nguyên sinh ở Việt Nam bị phá hoại rất nhiều và chỉ còn lại ở những nơi xa xôi, hiểm trở, nhưng do khả năng phục hồi của rừng rất cao nên những khu rừng già có trữ lượng cao ( từ 250m3 - 300m3), vẫn còn khá phổ biến ở nhiều vùng núi Việt Nam. Quá trình mất rừng xảy ra liên tục từ năm 1943 đến đầu những nằm 1990, đặc biệt từ năm 1980-1995 diện tích rừng tự nhiên giảm mạnh, bình quân mỗi năm hơn 100 ngàn ha rừng bị mất. Những năm gần đây vào mùa hanh khô hạn cháy rừng vẫn thường xuyên xảy ra ở hầu hết các địa phương có rừng. Nguyên nhân cháy rừng chủ yếu là do con người.

Cháy rừng là một thảm họa gây tổn thất to lớn về môi trường sinh thái. Nó tiêu diệt toàn bộ các sinh vật trong rừng bị cháy, thải vào khí quyển một khối lượng khói bụi vô cùng to lớn với những khí gây hiệu ứng e 2 nhà kính như: CO, NO. cháy rừng là một trong những nguyên nhân lớn gây biến đổi khí hậu trái đất và các thiên tai hiện nay. Rừng Việt Nam là nơi có nguồn tài nguyên phong phú, chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống kinh tế, cung cấp nhiều sản phẩm cho xã hội có giá trị to lớn đối với nền kinh tế quốc dân.

Hiện nay Việt Nam có 13.075 ha rừng, trong đó có các trạng thái rừng dễ cháy như rừng tràm, rừng khộp, rừng thông, rừng tre nứa. vào mùa khô với xu hướng ra tăng của sự nắng hạn của khí hậu toàn cầu và diễn biến thời tiết phức tạp thì các trạng thái rừng trên điều dễ bắt lửa và cháy lớn. Hàng năm trên thế giới cháy từ 10 - 15 triệu ha rừng, có năm cháy tới 25-30 triệu ha rừng. Như ở Hoa Kỳ năm 1986 cháy gần 500 ngàn ha rừng, năm 1973 cháy cháy 730 ngàn ha rừng, năm 1994 cháy 860 ha rừng, ở Đông Nam Á những năm gần đây cũng đã xảy ra cháy rừng lớn ở các nước như: Inđônêxia, Thái Lan.

gây thiệt hại hàng ngàn ha rừng. Ở Việt Nam theo số liệu thống kê ở Quảng Ninh từ năm 1962 - 1963 bị cháy 15.800 ha rừng thông, ở Huế mùa hè năm 1991 do ý thức kém của người dân làm cháy 300 ha rừng thông, ở An Giang và Long Xuyên trong 3 năm từ 1987 - 1990 làm cháy 2.850 ha rừng tràm. Đặc biệt những vụ cháy rừng lớn ở U Minh Thượng tháng 2 - 2002 làm cháy 3.212 ha rừng tràm, cháy rừng tại vườn quốc gia Hoàng Liên (Lào Cai) tháng 2-2010 với diện tích là 1.700 ha (Tài liệu tập huấn công tác phòng cháy chữa cháy rừng) [6] Theo ban chỉ đạo trung ương phòng cháy chữa cháy rừng quý I năm nay cả nước xảy ra 45 vụ cháy gây thiệt hại 632 ha rừng. (Báo cáo kết quả thực hiện kế hoạch 3 tháng đầu năm 2012 Bộ NN&PTNT, 2012) [3] Để hạn chế nguy cơ cháy rừng trong những năm qua Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều biện pháp, chủ trương, chính sách đúng đắn nhằm làm tăng diện tích rừng và giảm bớt nguy cơ cháy rừng.

Để đáp ứng được tình hình và e 3 nhiệm vụ mới của công tác phòng cháy chữa cháy rừng cần có những cải tiến sâu rộng cả về nội dung và hình, thức của công tác phòng cháy chữa cháy rừng hiện nay. Trước những thực tế trên, một nhiệm vụ cấp bách là phải nghiên cứu xây dựng những giải pháp phòng cháy chữa cháy rừng có hiệu quả cho các địa phương. Để góp phần làm cơ sở khoa học cho công tác phòng cháy chữa cháy rừng tại địa phương tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Đánh giá công tác phòng cháy chữa cháy rừng tại hạt Kiểm lâm huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2012-2014” 1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài - Xác định được những thuận lợi khó khăn trong công tác PCCCR tại hạt kiểm lâm huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn.

- Đề xuất được một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác PCCCR. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu Đề tài có ý nghĩa rất to lớn trong công việc : - Giúp sinh viên làm quen vận dụng những kiến thức đã học vào thực tế, từ đó tích lũy, học.hỏi kinh nghiệm, trau dồi kiến thức từ người dân, cán bộ kiểm lâm. - Nắm bắt được các phương pháp điều tra, đánh gIá công tác PCCCR.

Ý nghĩa trong thực tiễn Qua điều tra đánh giá công tác PCCCR từ đó nắm bắt được tình hình thực tế về quản lý bảo vệ rừng tại hạt kiểm lâm huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn, làm tài liệu tham khảo cho huyện để công tác PCCCR được tốt hơn. e 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Tổng quan tài liệu nghiên cứu 2. Cơ sở khoa học vấn đề nghiên cứu Theo tài liệu quản lý lửa rừng của tồ chức Nông Lương thế giới (FAO) cháy rừng là “ sự xuất hiện và lan truyền các đám cháy trong rừng mà không nằm trong sự kiểm soát của con người, gây lên những tổn thất nhiều mặt về tài nguyên, của cải và môi trường.” Một phản ứng cháy xảy ra khi đủ các yếu tố - Vật liệu cháy có w < 25% (chất bị cháy) - Oxy (chất duy trì sự cháy) - Nguồn lửa (nguồn nhiệt gây cháy) Nguồn lửa gây cháy gây ra cháy rừng có nhiều nhưng có thể chia ra làm 2 nhóm: lửa do các hiện tượng tự nhiên và lửa do các hoat động của con người.

+ Nguồn lửa do các hiện tượng tự nhiên gây ra như sấm sét, núi lửa, động đất, V. rất khó khống chế. Nguyên nhân này này chiếm tỷ lệ thấp 1- 5% và chỉ xuất hiện trong những điều kiện hết sức thuận lợi cho quá trình phát sinh nguồn lửa tiếp xúc với các vật liệu khô nỏ trong rừng. + Trong thực tế nguồn lửa gây ra các đám cháy trong rừng là do con người gây nên như từ các hoạt động cố ý hay vô ý như: đốt nương, đốt ong, đốt lửa sưởi ấm, vv.

Theo thống kê nguồn lửa gây cháy rừng do hoạt động của con người chiếm trên 90%. Nếu thiếu 1 trong 3 nhân tố trên quá trình cháy không xảy ra, sự kết hợp 3 nhân tố này tạo thành một tam giác lửa. (Bế Minh Châu, Phùng Văn Khoa, 2002) [7] e 5 Nguồn lửa Oxy Vật liệu cháy Hình 2.1: Tam giác lửa Qua hình 2.1 nếu thay đổi giảm hoặc phá hủy 1, hoặc 2 cạnh thì “tam gỉác lửa” sẽ thay đổi phá vỡ, điều đó có nghĩa là đám cháy bị suy yếu hoặc bị dập tắt. Đây cũng là cơ sở khoa học của của công tác PCCCR.

- Vấn đề PCCCR cũng cần lưu ý cả ba yếu tố trên: Giảm bớt vật liệu cháy trước mùa khô hanh. Kiểm soát các nguồn lửa. Ngăn sự tiếp xúc của Oxy với vật liệu cháy. Tình hình nghiên cứu về PCCCR trên thế giới Trên thế giới công tác dự báo cháy rừng được tiến hành cách đây hàng trăm năm (Bế Minh Châu, Phùng Văn Khoa, 2002) đến nay đã đưa ra nhiều phương pháp khác nhau và được áp dụng ở nhiều nơi tùy thuộc vào từng quốc gia và lãnh thổ (Lê Sỹ Trung, Đặng Kim Tuyến, 2003).Show đã đưa ra phương'pháp dự báo cháy rừng thông qua việc xác định độ ẩm của tầng thảm mục trong rừng với các yếu tố khí tượng thủy văn, để từ đó đề ra những biện pháp PCCCR.

Họ cho rằng e 6 độ ẩm của thảm mục rừng nói lên mức độ khô hạn của rừng. Độ khô hạn của rừng.độ khô hạn càng cao thì khả năng xuất hiện cháy rừng càng lớn. Ở Nga trong những năm 1929 - 1940 Nesterop đã tiến hành nghiên cứu tổng hợp (các yếu tố khí tượng thủy văn và các yếu tố khác), ông đã tìm ra được mối quan hệ chặt chẽ giữa khả năng xảy ra cháy rừng với các chỉ số khác như: số ngày không mưa, nhiệt độ không khí lúc 13h, nhiệt độ điểm sươmg từ đó ông đã xây dựng lên công thức thể hiện mối quan hệ này: Pi= ti.(ti-Di) n-1 Trong đó: Pi: Chỉ tiêu tổng hợp đánh giá nguy cơ cháy rừng, n : Số ngày không mưa kể cả ngày cuối cùng có p<5mm. ti: Nhiệt độ không khí lúc 13h.

Di: Nhiệt độ điểm sương. Căn cứ vào độ lớn của p để lập cấp dự báo cháy rừng như sau: Bảng 2.2: Cấp nguy cơ cháy rừng theo độ lớn p Cấp nguy cơ Chỉ tiêu tổng hợp theo Mức độ nguy cơ cháy rừng Nesterop cháy rừng I <300 Không nguy hiểm II 301 -500 ít nguy hiểm III 501 - 1000 Nguy hiểm IV 1001 -4000 Rất nguy hiểm V >4000 Cực kỳ nguy hiểm Phương pháp của Nesterop có ưu điểm dễ thực hiện, chỉ cần xác định được nhiệt độ lúc 13h từ ngày mưa cuối cùng là có thể xác định được p. e 7 Ở Thụy Điển và các nước thuộc bán đảo Scandinavia người ta sử dụng chỉ số Angstrom để dự báo khả năng cháy rừng. Công thức tính như sau: I = R/20 + (27-T) /10 Trong đó: I: Chỉ số Angstrom để xác định khả năng cháy rừng R: Độ ẩm không khí tương đối thấp trong ngày (%).

T: Nhiệt độ không khí cao nhất trong ngày (oC) Sau khi tính đưoc I tiến hành phân cấp khả năng cháy rừng như sau: Bảng 2.