ĐẶT VẤN ĐỀ 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Đất đai là tài sản Quốc gia, là tƣ liệu sản xuất chủ yếu, là đối tƣợng lao động và là sản phẩm của lao động, quá trình khai thác sử dụng đất đai luôn gắn với sự phát triển xã hội. Xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu sử dụng đất ngày càng tăng cao, trong khi đất đai lại có hạn và ngày càng trở nên quý giá. Đồng thời dân số tăng nhanh, quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh kéo theo nhu cầu càng tăng về lƣơng thực, đất đai sử dụng vào mục đích xây dựng nhà ở và các công trình công cộng,… điều này đã tạo nên áp lực ngày càng lớn đối với quỹ đất, đặc biệt là đất nông nghiệp.
Chính vì vậy giá trị của đất ngày càng cao và yêu cầu sử dụng đất càng phải tốt hơn với hiệu quả kinh tế xã hội. Việt Nam là một nƣớc có nền kinh tế đang phát triển trên tất cả các lĩnh vực, đó là nền kinh tế thị trƣờng theo định hƣớng Xã hội chủ nghĩa dƣới sự quản lý của Nhà nƣớc. Nhịp độ phát triển kinh tế nhanh, tốc độ tăng trƣởng khá đã thu hút vốn đầu tƣ của các dự án phi Chính phủ trong nƣớc và nƣớc ngoài. Họ cần đất để xây dựng các khu công nghiệp, nhà máy, khu chung cƣ, nhà cao ốc, các khu du lịch… tất cả những điều đó đã làm ảnh hƣởng đến quá trình sử dụng đất.
Đất nông nghiệp bị giảm đi rõ rệt và đất phi nông nghiệp ngày càng tăng lên nhanh chóng, với tốc độ phát triển nhƣ vậy dẫn tới nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất ngày càng cao. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là chứng thƣ pháp lý xác lập mối quan hệ hợp pháp giữa Nhà nƣớc và ngƣời sử dụng đất. Đây là yếu tố góp phần quan trọng vào việc nắm chắc quỹ đất của từng địa phƣơng giúp cho việc quy hoạch sử dụng hợp lý từng loại đất, tạo điều kiện cho việc nâng cao 2 hiệu quả sản xuất. Đăng ký, cấp GCNQSDĐ góp phần hoàn thiện hồ sơ địa chính, giúp cho việc nắm chắc quỹ đất cả về số lƣợng và chất lƣợng.
Xã Phúc Lộc nằm ở phía nam huyện ba bể, cách trung tâm huyện khoảng 20km. Trong những năm qua nhu cầu về đất đai trên địa bàn xã liên tục tăng đã làm cho quỹ đất có nhiều biến động, công tác quản lý đất đai cũng gặp nhiều khó khăn và thách thức. Vì vậy, việc quản lý và sử dụng đất theo quy hoạch, kế hoạch nhất thiết phải thông qua công tác đăng ký cấp GCNQSDĐ. Xuất phát từ những yêu cầu của thực tiễn cũng nhƣ tính cấp thiết của công tác cấp GCNQSDĐ trên địa bàn xã phúc lộc.
Đƣợc sự đồng ý của Ban giám hiệu, Ban chủ nhiệm khoa quản lý tài nguyên trƣờng Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dƣới sự hƣớng dẫn trực tiếp của thầy giáo Ths. Nguyễn Đình Thi em tiến hành thực hiện chuyên đề: “Đánh giá công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn xã Phúc Lộc – Huyện Ba Bể –Tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2012 – 2014”. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU - Đánh giá công tác cấp GCNQSDĐ trên địa bàn xã phúc lộc – huyện ba bể – tỉnh bắc kạn giai đoạn 2012 – 2014. - Đánh giá những thuận lợi, khó khăn của công tác đăng ký và cấp GCNQSDĐ trên địa bàn xã phúc lộc – huyện ba bể – tỉnh bắc kạn giai đoạn 2012 – 2014.
- Đề xuất những giải pháp thích hợp góp phần làm tăng tiến độ của công tác cấp GCNQSDĐ trên địa bàn xã phúc lộc trong những giai đoạn tới. YÊU CẦU ĐỀ TÀI - Số liệu thu đƣợc phải đầy đủ, chính xác, phản ánh khách quan, trung thực. - Những phân tích, đánh giá phải dựa trên cơ sở pháp lý và tình hình chung. 3 - Những giải pháp đƣa ra phải phù hợp với địa phƣơng và có tính khả thi.
Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI * Đối với học tập - Việc hoàn thiện đề tài sẽ là cơ hội cho sinh viên củng cố kiến thức đã học trong nhà trƣờng, đồng thời là cơ hội để sinh viên bƣớc đầu tiếp cận với thực tế nghề nghiệp trong tƣơng lai. - Cần nắm vững những quy định của pháp luật về cấp GCNQSDĐ theo Luật Đất đai 2003, hệ thống các văn bản dƣới luật về đất đai của Trung ƣơng và địa phƣơng trong công tác cấp GCNQSDĐ. * Đối với thực tiễn - Kiến nghị và đề xuất với các cấp có thẩm quyền đƣa ra những giải pháp phù hợp để công tác cấp GCNQSDĐ nói riêng và công tác quản lý Nhà nƣớc về đất đai nói chung đƣợc tốt hơn. - Đề tài có ý nghĩa góp phần đẩy nhanh công tác cấp GCNQSDĐ ở xã Phúc Lộc – huyện Ba Bể – tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2012 – 2014.
trong giai đoạn tới 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học và pháp lý của công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Cơ sở khoa học Trong quá trình phát triển của xã hội loài ngƣời sự hình thành của một nền văn minh vật chất - văn hoá tinh thần, các thành tựu khoa học kỹ thuật đều đƣợc xây dựng trên nền tảng cơ bản là sử dụng đất. Ngày nay kinh tế xã hội ngày càng phát triển cùng với sự bùng nổ dân số thì nhu cầu sử dụng đất của con ngƣời ngày càng gia tăng đa dạng và phức tạp.
Vì vậy để sử dụng đất đai một cách khoa học, tiết kiệm mang lại hiệu quả cao nhất, thì Nhà nƣớc phải có một chế độ chính sách về đất đai mang tính pháp lý. Song phải hợp lý và chặt chẽ nhằm quản lý toàn bộ quỹ đất. Ở Việt Nam đối tƣợng của quản lý đất đai là toàn bộ diện tích các loại đất trong phạm vi ranh giới hành chính các cấp. Thực chất của việc quản lý Nhà nƣớc về đất đai là công tác quản lý sao cho đúng quy định của Luật đất đai.
Nhà nƣớc quản lý đất đai thông qua các văn bản pháp luật, Nhà nƣớc giao cho Uỷ ban nhân dân các cấp phải thực hiện việc quản lý đất đai trên toàn bộ ranh giới hành chính đối với tất cả các loại đất theo quy định của pháp luật. Để công tác quản lý cũng nhƣ vấn đề sử dụng đất đai mang lại hiệu quả cao nhất tại khoản 2 điều 6 Luật đất đai năm 2003 đã đề ra 13 nội dung quản lý Nhà nƣớc về đất đai. Trong 13 nội dung quản lý nhà nƣớc về đất đai thì nội dung cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là nội dung quan trọng hàng đầu, nó liên quan đến nghĩa vụ và quyền lợi của ngƣời sử dụng đất. Tại khoản 19, 20 điều 4 Luật đất đai 2003 quy định về đăng ký quyền sử dụng đất, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng: “Đăng ký quyền sử dụng đất là việc ghi nhận quyền sử dụng đất hợp pháp đối với một thửa đất xác nhận vào hồ sơ địa 5 chính nhằm xác lập quyền và nghĩa vụ của ngƣời sử dụng đất”.
“Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là Giấy chứng nhận do cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền cấp cho ngƣời sử dụng đất để bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của ngƣời sử dụng đất”. Vai trò của công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với công tác quản lý nhà nước về đất đai. Theo khoản 20 Điều 4 Luật Đất đai năm 2003 thì: “Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là giấy chứng nhận do cơ quan Nhà nƣớc có thẩm quyền cấp cho ngƣời sử dụng đất để bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của ngƣời sử dụng đất”. Nhƣ vậy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là chứng thƣ pháp lý xác định quyền sử dụng đất đai hợp pháp của ngƣời sử dụng đất.
Đây là một trong những quyền quan trọng đƣợc ngƣời sử dụng đất đặc biệt quan tâm. Thông qua công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Nhà nƣớc xác lập mối quan hệ pháp lý giữa Nhà nƣớc với tƣ cách là chủ sở hữu đất đai với các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân đƣợc Nhà nƣớc giao đất sử dụng. Công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất giúp Nhà nƣớc nắm chắc đƣợc tình hình đất đai tức là biết rõ các thông tin chính xác về số lƣợng và chất lƣợng, đặc điểm về tình hình hiện trạng của việc quản lý sử dụng đất. Từ việc nắm chắc tình hình đất đai, Nhà nƣớc sẽ thực hiện phân phối lại đất theo quy hoạch, kế hoạch chung thống nhất.
Nhà nƣớc thực hiện quyền chuyển giao, quyền sử dụng từ các chủ thể khác nhau. Cụ thể hơn nữa là Nhà nƣớc thực hiện việc giao đất, cho thuê đất, chuyển quyền sử dụng đất và thu hồi đất. Vì vậy cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là một trong những nội dung quan trọng trong công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai. Vai trò của công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với người sử dụng đất.
Đối với ngƣời sử dụng đất: Giúp cho các cá nhân hộ gia đình sử dụng đất yên tâm đầu tƣ trên mảnh đất của mình. Vì trƣớc đây, đất đai không có giá, chỉ sau khi có luật đất đai năm 1993 đất đai mới có giá. Do đó nhiều thửa đất còn ở dạng “ xin - cho”, không có giấy tờ chứng thực hoặc mua bán trao tay (chỉ có giấy tờ viết tay), hoặc đất đai lấn chiếm. Nên theo nhƣ Luật đất đai năm 1993 và Luật sửa đổi bổ sung năm 2001, rất nhiều thửa đất không đủ điều kiện để cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên ngƣời sử dụng đất rất mong muốn mảnh đất của mình đƣợc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Luật đất đai 2003 đó ra đời và giải quyết những vƣớng mắc đó, đó khắc phục những khó khăn trong công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trong những năm qua cùng với tốc độ phát triển kinh tế - xã hội, tốc độ đô thị hoá diễn ra nhanh chóng làm cho đất đai biến động lớn và các quan hệ đất đai diễn ra khá phức tạp. Để đáp ứng đƣợc nhu cầu thực tế và tăng cƣờng quản lý chặt chẽ đất đai, chính phủ đã ban hành Nghị định 60/CP ngày 05/7/1994 về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở.