ĐẶT VẤN ĐỀ 1.Tính cấp thiết của đề tài Lịch sử nhân loại đã chứng minh rằng nền tảng cho sự sống và mọi hoạt động sản xuất của con ngƣời đều bắt nguồn từ đất đai. Đất đai là yếu tố cấu thành nên lãnh thổ của mỗi quốc gia, là tài nguyên vô cùng quý giá, là tƣ liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trƣờng sống, là địa bàn phân bố các khu dân cƣ, xây dựng cơ sở kinh tế, văn hóa, an ninh quốc phòng. Xã hội ngày càng phát triển thì đất đai ngày càng có vị trí quan trọng, bất kì một ngành sản xuất nào thì đất đai luôn là tƣ liệu sản xuất đặc biệt và không thể thay thế đƣợc. Đối với nƣớc ta, một nƣớc nông nghiệp thì vị trí của đất đai lại càng quan trọng và có ý nghĩa hơn.
Trong những năm gần đây, do ảnh hƣởng của nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, đặc biệt là có sự góp mặt của thị trƣờng bất động sản thì đổi mới về chính sách đất đai cùng với đổi mới về công cụ quản lý để phù hợp với tình hình hiện tại là rất cần thiết, đặc biệt là trong công tác cấp GCNQSDĐ. GCNQSDĐ có ý nghĩa hết sức quan trọng, và nó là chứng thƣ pháp lý cao nhất xác định mối quan hệ hợp pháp giữa nhà nƣớc và chủ sử dụng đất, để chủ sử dụng đất yên tâm sản xuất, đầu tƣ, khai thác tốt tiềm năng và chấp hành tốt luật đất đai, đồng thời nhà nƣớc cũng quản lý chặt chẽ đƣợc nguồn tài nguyên đất đai của mình đến từng chủ sử dụng. Từ đó lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hợp lý và có hiệu quả. Tuy nhiên, quá trình tổ chức thực hiện công tác cấp GCNQSDĐ còn chậm và không đồng đều, ở những vùng khác nhau thì tiến độ thực hiện cũng khác nhau.
Một số địa phƣơng đã cơ bản hoàn thành nhƣng một số địa phƣơng vẫn còn chậm và chƣa đáp ứng kịp xây dựng và đổi mới đất nƣớc. Vì vậy để khắc phục những tồn tại đó thì việc làm cần thiết là thực hiện tốt công tác quản lý cấp GCNQSDĐ, quy chủ cho các 2 thửa đất để quản lý và sử dụng đất đai có hiệu quả và theo đúng quy định của pháp luật. Xuất phát từ thực tiến đó, với những kiến thức đã học, trong thời gian thực tập tốt nghiệp em mong muốn đƣợc tìm hiểu về công tác quản lý đất đai, đặc biệt là công tác cấp GCNQSDĐ. Đƣợc sự nhất trí của ban chủ nhiệm khoa Quản Lý Tài Nguyên – trƣờng đại học Nông Lâm Thái Nguyên và dƣới sự hƣớng dẫn trực tiếp của cô giáo Th.s Vƣơng Vân Huyền, em tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá công tác cấp GCNQSDĐ của huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái giai đoạn 2011 – 2013”.
Mục đích của đề tài - Đánh giá kết quả cấp GCNQSDĐ của huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái. - Xác định những thuận lợi, khó khăn trong công tác cấp GCNQSDĐ của huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái. - Đề xuất những giải pháp để khắc phục những tồn tại và nâng cao hiệu quả công tác cấp GCNQSDĐ, với mong muốn đánh giá tình hình cấp GCNQSDĐ của huyện tốt hơn trong hiện tại cũng nhƣ trong tƣơng lai. Yêu cầu của đề tài - Nắm vững đƣợc những quy định về công tác cấp GCNQSDĐ.
- Thu thập đầy đủ, chính xác, khách quan, trung thực tài liệu và số liệu về việc giao đất, cấp GCNQSDĐ của huyện. - Tiếp cận thực tế công việc để nắm đƣợc quy trình, trình tự cấp GCNQSDĐ. - Phân tích đầy đủ, chính xác tiến độ, hiệu quả công tác cấp GCNQSDĐ của huyện. - Các giải pháp đƣa ra phải rõ ràng, có tính khả thi, phù hợp với thực tiễn của địa phƣơng và pháp luật.
Ý nghĩa của đề tài - Trong học tập và nghiên cứu khoa học: Hoàn thiện hơn các kiến thức đã học trong nhà trƣờng cho bản thân, đồng thời học hỏi các kiến thức thực tế và tiếp xúc trực tiếp với công tác cấp GCNQSDĐ trong thực tế. Nắm chắc những quy định của luật đất đai 2003 cũng nhƣ các văn bản hƣớng dẫn kèm theo. - Trong thực tiễn công việc: Học hỏi các kiến thức thực tế đồng thời đề xuất các giải pháp phù hợp cho công tác cấp GCNQSDĐ nói riêng và công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai nói chung đƣợc tốt hơn. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở khoa học 2. Khái niệm về đất đai, vai trò của đất đai đối với sự phát triển kinh tế - xã hội - Khái niệm: Theo Đôcutraiep ngƣời Nga thì: “Đất là vật thể tự nhiên đƣợc hình thành do tác động tổng hợp của 5 yếu tố: sinh vật, khí hậu, đá mẹ, địa hình và thời gian, đối với trồng trọt thì có thêm yếu tố con ngƣời” Ngoài ra còn có nhiều định nghĩa khác nữa nhƣng tùy theo lĩnh vực mà ngƣời ta có thể định nghĩa đất đai theo nhiều cách khác nhau. - Vai trò của đất đai: Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi quốc gia là tƣ liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trƣờng sống và là địa bàn phân bố dân cƣ, xây dựng cơ sở văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng. Đất đai tham gia vào tất cả các ngành, các lĩnh vực của xã hội.
Trong giai đoạn hiện nay khi đất nƣớc đang tiến hành công nghiệp hóa hiện đại hóa và mở cửa hội nhập thì đất đai vẫn giữ một vị trí then chốt trong các ngành. Đồng thời đất đai là nguồn lực cơ bản quan trọng nhất góp phần cho sự phát triển đất nƣớc. - Phân loại đất đai: Theo sự thống nhất về quản lý và sử dụng đất của luật đất đai 2003, đất đai nƣớc ta đƣợc phân theo các nhóm sau: + Nhóm đất nông nghiệp bao gồm: Đất trồng cây hàng năm, đất trồng cây lâu năm, đất lâm nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối, đất nông nghiệp khác. 5 + Nhóm đất phi nông nghiệp bao gồm: Đất ở (gồm đất ở nông thôn và đất ở đô thị), đất chuyên dùng (gồm đất xây dựng trụ sở cơ quan, xây dựng công trình sự nghiệp, đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp, đất sử dụng vào mục đích công cộng), đất tôn giáo tín ngƣỡng, đất nghĩa trang nghĩa địa, đất sông ngòi kênh rạch, suối và mặt nƣớc, đất phi nông nghiệp khác.
+ Nhóm đất chƣa sử dụng bao gồm: Đất bằng chƣa sử dụng, đất đồi núi chƣa sử dụng, núi đá không có rừng cây. Khái niệm quản lý nhà nước về đất đai - Khái niệm: + Quản lý là sự tác động định hƣớng bất kỳ lên một hệ thống nào đó, trật tự hóa nó và hƣớng nó phát triển phù hợp với những quy luật nhất định. + Quản lý nhà nƣớc về đất đai là tổng hợp các hoạt động của các cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền để thực hiện bảo vệ quyền sở hữu nhà nƣớc về đất đai, cũng nhƣ bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của ngƣời sử dụng đất thông qua 13 nội dung quản lý quy định tại điều 6 luật đất đai 2003. Nhà nƣớc đã nghiên cứu toàn bộ quỹ đất của toàn vùng, từng địa phƣơng trên cơ sở các đơn vị hành chính để nắm chắc hơn về số lƣợng và cả chất lƣợng, để từ đó có thể đƣa ra các giải pháp và các phƣơng án quy hoạch – kế hoạch sử dụng đất để phân bố hợp lý các nguồn tài nguyên đất đai đảm bảo đất đƣợc giao đúng đối tƣợng, sử dụng đất đúng mục đích phù hợp với quy hoạch, sử dụng đất hiệu quả và bền vững trong tƣơng lai tránh hiện tƣợng phân tán và đất bị bỏ hoang hóa.(Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2007)[3] - Vai trò của quản lý nhà nƣớc về đất đai: Quản lý nhà nƣớc về đất đai có vai trò rất quan trọng cho sự phát triển kinh tế xã hội và đời sống nhân dân.
Cụ thể nhƣ sau: + Thông qua hoạch định chiến lƣợc, quy hoạch, lập kế hoạch phân bố đất đai có cơ sở khoa học nhằm phục vụ cho mục đích kinh tế, xã hội và đất 6 nƣớc, đảm bảo sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm, đạt hiệu quả cao. Giúp cho nhà nƣớc quản lý chặt chẽ đất đai, giúp cho ngƣời sử dụng đất có các biện pháp để bảo vệ và sử dụng đất đai hiệu quả hơn. + Thông qua công tác đánh giá phân hạng đất, nhà nƣớc quản lý toàn bộ đất đai về số lƣợng và chất lƣợng để làm căn cứ cho các biên pháp kinh tế - Xã hội có hệ thống, căn cứ khoa học nhằm sử dụng đất có hiệu quả. + Thông qua việc ban hành và tổ chức thực hiện pháp luật đất đai tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ quyền lợi chính đáng của tổ chức kinh tế, các doanh nghiệp, cá nhân trong những quan hệ về đất đai.
+ Thông qua việc ban hành và thực hiện hệ thống chính sách về đất đai nhƣ chính sách giá, chính sách thuế, chính sách đầu tƣ… Nhà nƣớc kích thích các tổ chức, các chủ thể kinh tế, các cá nhân sử dụng đầy đủ, hợp lý, tiết kiệm đất đai nhằm nâng cao khả năng sinh lợi của đất, góp phần thực hiện mục tiêu kinh tế - xã hội của cả nƣớc và bảo vệ môi trƣờng sinh thái. Những vấn đề về quyền sử dụng đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Khái niệm về quyền sử dụng đất Quyền sử dụng đất là quyền của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, đƣợc nhà nƣớc giao đất, cho thuê đất, đấu giá quyền sử dụng đất để sử dụng vào các mục đích theo quy định của pháp luật.(Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2007)[3] Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất - Khái niệm về GCNQSDĐ GCNQSDĐ là giấy chứng nhận do cơ quan nhà nƣớc có thầm quyền cấp cho ngƣời sử dụng đất để bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của ngƣời sử dụng đất - Ý nghĩa của GCNQSDĐ 7 GCNQSDĐ là một chứng thƣ pháp lý xác lập mối quan hệ giữa nhà nƣớc và ngƣời sử dụng đất, là giấy chứng nhận do cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền cấp cho ngƣời sử dụng đất để bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của ngƣời sử dụng đất. Việc cấp GCNQSDĐ với mục đích để nhà nƣớc tiến hành các biện pháp quản lý nhà nƣớc đối với đất đai, ngƣời sử dụng đất an tâm khai thác tốt mọi tiềm năng của đất, đồng thời phải có nghĩa vụ bảo vệ, cải tạo nguồn tài nguyên đất cho thế hệ sau này.