Luận văn đánh giá công tác bảo vệ môi trường của nhà máy sản xuất feromangan ở xã ngũ lão huyện hòa an tỉnh cao bằng

Đánh giá công tác bảo vệ môi trường tại nhà máy sản xuất feromangan ở xã Ngũ Lão, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng. Tìm hiểu tác động và giải pháp.

• Tác giả: Nguyễn Minh Châu
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Thị Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Bảo Vệ Môi Trường Tại Nhà Máy Sản Xuất Feromangan Ở Cao Bằng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Cao Bằng

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Khái niệm về môi trường
• 2.3. Khái niệm về ô nhiễm môi trường
• 2.3.1. Ô nhiễm môi trường không khí
• 2.3.2. Khái niệm ô nhiễm môi trường nước
• 2.4. Các văn bản pháp luật
• 2.5. Các quy chuẩn quốc gia
• 2.6. Cơ sở thực tiễn
• 2.6.1. Tình hình Feromangan ở Việt Nam
• 2.6.2. Thực trạng Feromangan tại tỉnh Cao Bằng
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp điều tra thu thập thông tin thứ cấp
• 3.4.2. Phương pháp thống kê
• 3.4.3. Phương pháp liệt kê
• 3.4.4. Phương pháp tổng hợp, so sánh
• 3.4.5. Phương pháp lấy mẫu ngoài hiện trường và phân tích trong phòng thí nghiệm
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của xã và đặc điểm cơ bản của nhà máy
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 4.1.3. Đặc điểm cơ bản của nhà máy
• 4.2. Hiện trạng môi trường khu vực bị tác động tiêu cực trực tiếp từ cơ sở sản xuất
• 4.2.1. Môi trường không khí
• 4.2.2. Môi trường nước
• 4.2.3. Chất thải rắn
• 4.3. Công tác bảo vệ môi trường của nhà máy Feromangan Ngũ Lão
• 4.3.1. Các biện pháp đã thực hiện của nhà máy
• 4.3.2. Các biện pháp bảo vệ môi trường còn tồn tại, chưa thực hiện trong quá trình hoạt động của cơ sở sản xuất
• 4.4. Đề xuất giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường cho nhà máy sản xuất Pheromangan
• 4.4.1. Giải pháp quản lý
• 4.4.2. Giải pháp kỹ thuật
• 4.4.3. Giải pháp tuyên truyền, giáo dục
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Công Tác Bảo Vệ Môi Trường Tại Cao Bằng

Trong bối cảnh công nghiệp Việt Nam phát triển mạnh mẽ, ngành luyện thép và đúc có tốc độ tăng trưởng cao, kéo theo nhu cầu lớn về phôi thép. Feromangan là một thành phần quan trọng trong ngành này. Tuy nhiên, quá trình sản xuất feromangan tạo ra lượng chất thải đáng kể, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường và sức khỏe cộng đồng nếu không được xử lý triệt để. Cao Bằng, một tỉnh trung du miền núi phía Bắc, với nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp và khai thác khoáng sản, hiện có nhiều nhà máy khai thác và sản xuất khoáng sản, trong đó có nhà máy sản xuất feromangan ở xã Ngũ Lão, huyện Hòa An, đã hoạt động lâu năm và có quy mô lớn. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá công tác bảo vệ môi trường tại nhà máy này, nhằm phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp cải thiện.

1.1. Giới Thiệu Chung Về Nhà Máy Feromangan Cao Bằng

Nhà máy sản xuất feromangan tại xã Ngũ Lão, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng là một trong những cơ sở sản xuất lâu đời và có quy mô lớn trong khu vực. Hoạt động sản xuất của nhà máy đóng góp vào sự phát triển kinh tế của tỉnh, nhưng đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức về bảo vệ môi trường. Việc đánh giá tác động môi trường của nhà máy là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Môi Trường Trong Sản Xuất

Đánh giá môi trường là quá trình quan trọng để xác định và giảm thiểu các tác động tiêu cực của hoạt động sản xuất đến môi trường. Việc thực hiện đánh giá tác động môi trường giúp nhà máy feromangan tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường và đảm bảo hoạt động sản xuất không gây hại đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái.

II. Thực Trạng Ô Nhiễm Môi Trường Từ Sản Xuất Feromangan

Quá trình sản xuất feromangan tạo ra nhiều nguồn ô nhiễm môi trường, bao gồm khí thải, nước thải và chất thải rắn. Khí thải chứa các chất độc hại như SO2, CO2, và bụi, gây ảnh hưởng đến chất lượng không khí và sức khỏe con người. Nước thải chứa các kim loại nặng và hóa chất, gây ô nhiễm nguồn nước. Chất thải rắn, bao gồm xỉ và bụi, cần được quản lý và xử lý đúng cách để tránh gây ô nhiễm đất. Theo tài liệu gốc, nếu không được xử lý triệt để, các chất thải này sẽ gây ảnh hưởng xấu tới môi trường và sức khỏe của các hộ gia đình xung quanh nhà máy.

2.1. Các Nguồn Gây Ô Nhiễm Không Khí Từ Nhà Máy Feromangan

Khí thải từ quá trình luyện feromangan là một trong những nguồn gây ô nhiễm không khí chính. Các chất ô nhiễm bao gồm bụi, SO2, NOx và CO. Việc xử lý khí thải hiệu quả là rất quan trọng để giảm thiểu tác động đến chất lượng không khí xung quanh nhà máy. Cần có các biện pháp quan trắc môi trường thường xuyên để kiểm soát nồng độ các chất ô nhiễm.

2.2. Tác Động Của Nước Thải Đến Môi Trường Nước Tại Cao Bằng

Nước thải từ quá trình sản xuất feromangan có thể chứa các kim loại nặng và hóa chất độc hại. Nếu không được xử lý nước thải đúng cách, nó có thể gây ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng. Cần có hệ thống xử lý nước thải hiệu quả và tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường.

2.3. Quản Lý Chất Thải Rắn Trong Sản Xuất Feromangan

Chất thải rắn, bao gồm xỉ và bụi, là một vấn đề quan trọng trong quá trình sản xuất feromangan. Việc quản lý chất thải rắn hiệu quả, bao gồm tái chế và xử lý an toàn, là cần thiết để giảm thiểu tác động đến môi trường đất và nguồn nước. Cần có các biện pháp lưu trữ và vận chuyển chất thải rắn đúng quy định.

III. Quy Trình Đánh Giá Công Tác Bảo Vệ Môi Trường Chi Tiết

Để đánh giá hiệu quả công tác bảo vệ môi trường tại nhà máy sản xuất feromangan, cần thực hiện một quy trình đánh giá toàn diện. Quy trình này bao gồm việc thu thập và phân tích dữ liệu về chất lượng môi trường, kiểm tra việc tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, và đánh giá hiệu quả của các biện pháp xử lý ô nhiễm. Theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2005, việc đánh giá phải đảm bảo tính khách quan và khoa học.

3.1. Thu Thập Dữ Liệu Quan Trắc Môi Trường Định Kỳ

Việc thu thập dữ liệu quan trắc môi trường định kỳ là bước quan trọng trong quy trình đánh giá. Dữ liệu này bao gồm thông tin về chất lượng không khí, nước và đất tại khu vực nhà máy. Cần sử dụng các phương pháp quan trắc chuẩn và đảm bảo tính chính xác của dữ liệu.

3.2. Kiểm Tra Tuân Thủ Pháp Luật Về Bảo Vệ Môi Trường

Việc kiểm tra tuân thủ pháp luật về bảo vệ môi trường là cần thiết để đảm bảo nhà máy hoạt động đúng quy định. Kiểm tra bao gồm việc xem xét các giấy phép môi trường, báo cáo đánh giá tác động môi trường, và các biện pháp xử lý ô nhiễm.

3.3. Đánh Giá Hiệu Quả Các Biện Pháp Xử Lý Ô Nhiễm

Việc đánh giá hiệu quả của các biện pháp xử lý ô nhiễm là quan trọng để xác định liệu các biện pháp này có đạt được mục tiêu giảm thiểu tác động đến môi trường hay không. Đánh giá bao gồm việc xem xét hiệu quả của hệ thống xử lý khí thải, xử lý nước thải, và quản lý chất thải rắn.

IV. Giải Pháp Giảm Thiểu Ô Nhiễm Cho Nhà Máy Feromangan

Để giảm thiểu ô nhiễm từ nhà máy sản xuất feromangan, cần áp dụng các giải pháp kỹ thuật và quản lý hiệu quả. Các giải pháp kỹ thuật bao gồm cải tiến công nghệ sản xuất, lắp đặt hệ thống xử lý khí thải và xử lý nước thải hiện đại. Các giải pháp quản lý bao gồm tăng cường kiểm soát chất lượng nguyên liệu, quản lý chất thải rắn và nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường cho người lao động. Theo kinh nghiệm quốc tế, việc áp dụng công nghệ sản xuất feromangan thân thiện môi trường là rất quan trọng.

4.1. Cải Tiến Công Nghệ Sản Xuất Feromangan

Cải tiến công nghệ sản xuất feromangan có thể giúp giảm thiểu lượng chất thải và khí thải phát sinh. Sử dụng công nghệ sản xuất feromangan thân thiện môi trường có thể giảm tiêu thụ năng lượng và tài nguyên, đồng thời giảm thiểu tác động đến môi trường.

4.2. Nâng Cấp Hệ Thống Xử Lý Khí Thải Nhà Máy

Nâng cấp hệ thống xử lý khí thải là cần thiết để loại bỏ các chất ô nhiễm như bụi, SO2, và NOx. Sử dụng các công nghệ xử lý khí thải hiện đại như lọc bụi tĩnh điện và hấp thụ có thể đạt hiệu quả cao.

4.3. Xây Dựng Hệ Thống Xử Lý Nước Thải Tiên Tiến

Xây dựng hệ thống xử lý nước thải tiên tiến là quan trọng để loại bỏ các kim loại nặng và hóa chất độc hại. Sử dụng các công nghệ xử lý nước thải như keo tụ, lắng, lọc và hấp phụ có thể đạt hiệu quả cao.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Đánh Giá Môi Trường

Việc ứng dụng các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm và thực hiện đánh giá môi trường định kỳ sẽ giúp nhà máy sản xuất feromangan cải thiện hiệu quả công tác bảo vệ môi trường. Kết quả đánh giá sẽ cung cấp thông tin quan trọng để điều chỉnh các biện pháp xử lý ô nhiễm và đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật. Theo báo cáo đánh giá tác động môi trường nhà máy feromangan, việc thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường sẽ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái.

5.1. Giám Sát Chất Lượng Môi Trường Không Khí Sau Cải Tiến

Sau khi áp dụng các giải pháp cải tiến, cần giám sát môi trường thường xuyên chất lượng môi trường không khí để đánh giá hiệu quả của các biện pháp xử lý khí thải. So sánh kết quả quan trắc môi trường trước và sau cải tiến để xác định mức độ cải thiện.

5.2. Kiểm Tra Chất Lượng Môi Trường Nước Sau Xử Lý

Cần kiểm tra chất lượng môi trường nước sau khi xử lý nước thải để đảm bảo nước thải đạt các tiêu chuẩn môi trường. So sánh kết quả phân tích nước thải trước và sau xử lý để đánh giá hiệu quả của hệ thống xử lý nước thải.

5.3. Đánh Giá Hiệu Quả Quản Lý Chất Thải Rắn

Cần đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý chất thải rắn, bao gồm tái chế và xử lý an toàn. Theo dõi lượng chất thải rắn phát sinh và lượng chất thải rắn được tái chế hoặc xử lý để đánh giá hiệu quả của hệ thống quản lý chất thải rắn.

VI. Kết Luận Và Hướng Phát Triển Bền Vững Cho Cao Bằng

Việc đánh giá công tác bảo vệ môi trường tại nhà máy sản xuất feromangan ở Cao Bằng là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của tỉnh. Cần tiếp tục áp dụng các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm, tăng cường kiểm soát và giám sát môi trường, và nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường cho cộng đồng. Theo định hướng phát triển bền vững, cần ưu tiên các công nghệ sản xuất feromangan thân thiện môi trường và đảm bảo sự hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

6.1. Tăng Cường Tuân Thủ Pháp Luật Bảo Vệ Môi Trường

Tăng cường tuân thủ pháp luật bảo vệ môi trường là yếu tố quan trọng để đảm bảo hoạt động sản xuất không gây hại đến môi trường. Cần thực hiện kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm về bảo vệ môi trường.

6.2. Nâng Cao Nhận Thức Về Bảo Vệ Môi Trường

Nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường cho người lao động và cộng đồng là cần thiết để tạo sự đồng thuận và tham gia vào công tác bảo vệ môi trường. Tổ chức các chương trình đào tạo và tuyên truyền về bảo vệ môi trường.

6.3. Hướng Đến Phát Triển Bền Vững Tại Cao Bằng

Hướng đến phát triển bền vững là mục tiêu quan trọng để đảm bảo sự phát triển kinh tế không gây hại đến môi trường và sức khỏe cộng đồng. Cần ưu tiên các dự án phát triển kinh tế thân thiện môi trường và đảm bảo sự tham gia của cộng đồng trong quá trình ra quyết định.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong chiến lược phát triển công nghiệp luyện kim tại Việt Nam, ngành luyện thép và đúc kim loại giữ vai trò then chốt với nhu cầu tiêu thụ phôi thép ngày càng gia tăng. Hợp kim Feromangan (FeMn) và Silicomangan (FeSiMn) là phụ gia hợp kim hóa và khử oxy không thể thiếu trong quy trình sản xuất thép nhằm gia tăng độ bền cơ học và tính chống mài mòn. Tuy nhiên, hoạt động nhiệt luyện quặng mangan ở nhiệt độ cao kèm theo phụ gia than cốc và đá trợ dung tiềm ẩn nguy cơ phát tán bụi kim loại nặng, khí thải độc hại, nước làm mát tuần hoàn mang nhiệt, cùng lượng lớn xỉ thải rắn ra môi trường tiếp nhận xung quanh nếu không có giải pháp xử lý triệt để.

Tỉnh Cao Bằng là địa bàn miền núi phía Bắc có nguồn tài nguyên quặng mangan phong phú với trữ lượng dự báo khoảng 6,13 triệu tấn, tập trung ở các mỏ Tốc Tát, Lũng Luông. Sự hình thành các cơ sở luyện kim quy mô công nghiệp tại địa phương tạo động lực phát triển kinh tế nhưng cũng đặt ra áp lực lớn đối với hệ sinh thái địa phương. Nhà máy sản xuất Feromangan thuộc Công ty Cổ phần Khoáng sản Tây Giang đặt tại xã Ngũ Lão, huyện Hòa An là một trong những cơ sở chế biến sâu khoáng sản có quy mô lớn trên địa bàn tỉnh. Nhằm nhận diện toàn diện các nguồn thải, đánh giá hiệu quả vận hành của hệ sinh thái công trình xử lý và đề xuất giải pháp giảm thiểu ô nhiễm, tác giả Nguyễn Minh Châu đã thực hiện đề tài khóa luận tốt nghiệp: “Đánh giá công tác bảo vệ môi trường của nhà máy sản xuất Feromangan ở xã Ngũ Lão, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng”.

Khóa luận xác định rõ ràng mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Nghiên cứu thực trạng công tác bảo vệ môi trường trong toàn bộ chuỗi sản xuất và phụ trợ của nhà máy sản xuất Feromangan tại xã Ngũ Lão.
2. Phân tích các mặt tích cực đã đạt được và chỉ rõ những tồn tại, hạn chế của hệ thống xử lý môi trường tại cơ sở.
3. Đề xuất hệ thống các giải pháp quản lý, kỹ thuật và tuyên truyền khả thi nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường xung quanh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu được giới hạn cụ thể:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác bảo vệ môi trường gắn liền với chất lượng các thành phần môi trường vật lý (không khí xung quanh, khí thải ống khói, nước thải sinh hoạt, nước làm mát công nghiệp và chất thải rắn) phát sinh từ dây chuyền luyện Feromangan.
• Phạm vi không gian: Khuôn viên nhà máy sản xuất Feromangan tại xã Ngũ Lão, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng với tổng diện tích 40.000 m² (4 ha) cùng vùng phụ cận giáp Quốc lộ 3 và nguồn tiếp nhận là suối Khuổi Hân.
• Phạm vi thời gian: Quá trình điều tra thực địa và khảo sát được tiến hành tập trung từ tháng 05/2014 đến tháng 08/2014, sử dụng chuỗi dữ liệu quan trắc môi trường năm 2012, 2013 và các số liệu kiểm toán chất thải của nhà máy.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng tiếp cận dựa trên hệ thống khái niệm khoa học môi trường, khung pháp lý quản lý chất thải và hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia chuyên ngành:

• Khung lý thuyết và khái niệm: Tác giả hệ thống hóa các định nghĩa chuẩn tắc về môi trường, môi trường tự nhiên, môi trường kiến tạo và môi trường không gian theo lý thuyết sinh thái học; bản chất của ô nhiễm môi trường theo Điều 6 Luật Bảo vệ môi trường năm 2005. Phân loại tác nhân ô nhiễm không khí thành chất ô nhiễm sơ cấp (SO₂, CO₂, CO, bụi phát tán trực tiếp từ lò luyện và khâu nghiền liệu) và chất ô nhiễm thứ cấp (SO₃, H₂SO₄ tạo thành do phản ứng quang hóa trong khí quyển); cơ chế ô nhiễm nguồn nước mặt và hiện tượng phú dưỡng hóa do mất cân bằng dinh dưỡng hữu cơ (N, P).

• Khung văn bản pháp luật điều chỉnh:

  • Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 (thông qua ngày 29/11/2005, có hiệu lực từ ngày 01/07/2006).
  • Luật Tài nguyên nước số 17/2012/QH13 (thông qua ngày 21/06/2012).
  • Nghị định số 21/2008/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 80/2006/NĐ-CP hướng dẫn Luật BVMT).
  • Nghị định số 29/2011/NĐ-CP và Thông tư số 26/2011/TT-BTNMT quy định về đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường và cam kết bảo vệ môi trường.
  • Nghị định số 117/2009/NĐ-CP về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
  • Nghị định số 59/2007/NĐ-CP về quản lý chất thải rắn; Thông tư số 12/2011/TT-BTNMT về quản lý chất thải nguy hại.

• Hệ thống Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) và Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) áp dụng làm chuẩn đối chiếu:

  • Không khí: QCVN 05:2009/BTNMT (chất lượng không khí xung quanh); QCVN 06:2009/BTNMT (chất độc hại trong không khí xung quanh); QCVN 19:2009/BTNMT (khí thải công nghiệp đối với bụi và chất vô cơ, cột A và B); QCVN 20:2009/BTNMT; QCVN 26:2010/BTNMT (tiếng ồn); QCVN 27:2010/BTNMT (độ rung).
  • Nước: QCVN 14:2008/BTNMT (nước thải sinh hoạt, cột B); QCVN 40:2011/BTNMT (nước thải công nghiệp, cột B); QCVN 08:2008/BTNMT (nước mặt); QCVN 09:2008/BTNMT (nước ngầm).
  • Đất và chất thải: QCVN 03:2008/BTNMT; QCVN 07:2009/BTNMT; QCVN 45:2012/BTNMT.
  • Phương pháp phân tích: Chuỗi TCVN 5067-1995, TCVN 5971-1995, TCVN 5972-1995, TCVN 6137-1995, TCVN 5964-1995 đối với không khí và tiếng ồn; TCVN 5992-1995, TCVN 5993-1995, TCVN 5996-1995, TCVN 6000-1995 đối với nước.

• Phương pháp nghiên cứu:

  1. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp: Kế thừa hồ sơ Báo cáo ĐTM, Sổ đăng ký chủ nguồn thải chất thải nguy hại, các báo cáo kết quả quan trắc định kỳ của Chi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh Cao Bằng và số liệu khí tượng - kinh tế xã hội của xã Ngũ Lão.
  2. Phương pháp liệt kê: Nhận dạng chi tiết các dòng thải và nguồn tác động theo từng công đoạn vận hành.
  3. Phương pháp thống kê: Phân tích, tổng hợp số liệu tải lượng ô nhiễm, thành phần rác thải theo công thức tính toán nhanh của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
  4. Phương pháp tổng hợp, so sánh: Đối chiếu các thông số thực đo với giới hạn cho phép tại các QCVN hiện hành.
  5. Phương pháp lấy mẫu hiện trường và phân tích phòng thí nghiệm: Được tiến hành với sự hỗ trợ của Trung tâm Quan trắc và Phân tích môi trường - Chi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh Cao Bằng, thực hiện lấy tổng cộng 8 mẫu đại diện, bao gồm:
     • 05 mẫu không khí: KK1 (Khu vực chứa thành phẩm, tọa độ X: 21°07'12", Y: 103°50'25"), KK2 (Khu vực nghiền quặng, tọa độ X: 22°45'23", Y: 101°33'12"), KK3 (Lề đường QL3 cách nhà máy 200m về phía Đông Bắc, tọa độ X: 23°07'12", Y: 99°34'56"), KK4 (Khu vực lò luyện Feromangan, tọa độ X: 25°23'12", Y: 107°40'45"), KT1 (Khí thải ống khói lò luyện, tọa độ X: 35°47'54", Y: 108°60'54").
     • 03 mẫu nước: NT (Nước thải sinh hoạt tại mương dẫn cạnh nhà ăn, tọa độ X: 34°57'54", Y: 97°40'43"), NT1 (Nước thải tại mương dẫn gần bể làm mát, tọa độ X: 54°33'45", Y: 110°30'43"), NT2 (Nước thải tại mương dẫn phòng hóa nghiệm, tọa độ X: 33°57'13", Y: 112°34'44").

---

Nội dung chính theo từng chương

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

Nội dung phần này xác định tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ sự bùng nổ của ngành luyện kim và nhu cầu phụ gia luyện thép Feromangan trên toàn quốc. Tác giả luận giải việc lựa chọn Nhà máy sản xuất Feromangan thuộc Công ty Cổ phần Khoáng sản Tây Giang tại xã Ngũ Lão, huyện Hòa An – một đơn vị sản xuất lớn với 2 lò điện hồ quang và dây chuyền thiêu kết – để đánh giá toàn diện công tác quản trị môi trường. Phần mở đầu thiết lập mục tiêu, phương hướng giải quyết, ý nghĩa học tập và giá trị thực tiễn đối với công tác kiểm soát ô nhiễm địa phương.

PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Chương tổng quan cung cấp cơ sở khoa học, hệ thống luật định và bức tranh thực tế về ngành mangan:

• Trình bày toàn diện khái niệm môi trường, cơ chế phát tán và chuyển hóa các chất ô nhiễm trong các môi trường thành phần.
• Liệt kê đầy đủ 7 văn bản quy phạm pháp luật (Luật BVMT, Luật Tài nguyên nước, các Nghị định và Thông tư hướng dẫn) cùng 14 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia làm cơ sở pháp lý và ngưỡng đối sánh.
• Phân tích hiện trạng tài nguyên và sản xuất Feromangan tại Việt Nam: Trữ lượng quặng mangan cả nước ước đạt 11,1 triệu tấn, quy hoạch vốn đầu tư 2.140 tỷ đồng (thăm dò 55 tỷ, khai thác 464 tỷ). Toàn quốc có tổng công suất ước tính khoảng 400.000 tấn/năm.
• Thực trạng tại Cao Bằng: Trữ lượng dự báo đạt 6,13 triệu tấn, nhu cầu sử dụng đến năm 2020 khoảng 3 triệu tấn với 10 cơ sở luyện. Công ty Cổ phần Khoáng sản Tây Giang đã đầu tư 600 tỷ đồng xây dựng 2 lò luyện công suất 43.000 tấn/năm và 1 lò thiêu kết mangan 400 tấn/ngày. Tác giả ghi nhận mỏ Tốc Tát (Trà Lĩnh) khai thác lộ thiên chỉ đạt 12.000 tấn/năm nên từ tháng 7/2013 nhà máy phải thu mua bổ sung quặng từ Hà Giang và nhập khẩu từ Úc, Nam Phi.

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương này xác định ranh giới không gian, thời gian và phương pháp thu thập dữ liệu:

• Đối tượng là chất lượng môi trường không khí, nước, chất thải rắn và các công trình xử lý tại Nhà máy Feromangan Ngũ Lão; thời gian thực hiện từ tháng 05/2014 đến tháng 08/2014.
• Làm rõ nội dung nghiên cứu gồm 5 bước: Khảo sát điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội; Đánh giá hiện trạng các thành phần môi trường; Khảo sát các biện pháp BVMT đã áp dụng; Chỉ ra những tồn tại, hạn chế kỹ thuật; Đề xuất giải pháp khắc phục.
• Trình bày chi tiết tọa độ 8 điểm quan trắc, liệt kê trang thiết bị hiện trường (máy đo khí và tiếng ồn hãng Testo) cùng các tiêu chuẩn phương pháp lấy mẫu, bảo quản và phân tích trong phòng thí nghiệm.

PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

Đây là chương nội dung cốt lõi của khóa luận, phản ánh toàn diện các số liệu điều tra:

• Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và mặt bằng sản xuất: Nhà máy nằm trong thung lũng đồi núi thấp với diện tích 4 ha (20.000 m² xưởng và 20.000 m² phụ trợ, cây xanh). Về địa lý, tiếp giáp Quốc lộ 3 ở phía Nam, cách xóm Mạy Thang 1,5 km, quanh nhà máy có 4 hộ dân lẻ (3 hộ có người làm việc trong xưởng). Khu vực chịu ảnh hưởng của rừng trồng keo 165 ha phía Đông Bắc. Nhiệt độ trung bình năm 20,5°C; lượng mưa trung bình 1.737 mm/năm (lớn nhất đạt 2.044 mm, thấp nhất 1.252 mm). Nguồn tiếp nhận nước mặt là suối Khuổi Hân đổ ra sông Bằng Giang; địa chất không có tầng chứa nước ngầm. Cơ cấu kinh tế xã Ngũ Lão chủ yếu là nông nghiệp (lúa mùa 165 ha, ngô mùa 5 ha, đỗ tương 12 ha); dân số Bản Gủn khoảng 500 người (Tày, Nùng, Kinh).
• Hạ tầng kỹ thuật và công nghệ sản xuất: Bảng danh mục công trình nêu rõ diện tích kho than cốc và quặng Mn (3.888 m²), nhà phối liệu (1.296 m²), xưởng chính lò luyện (12.000 m²), bãi xỉ (5.000 m²), tường rào bê tông (2.332 m²), mương dẫn và cống thoát. Thông số công nghệ chính gồm: Lò điện hồ quang 12.500 KVA (công suất 21.600 tấn/năm); lò thiêu kết 400 tấn/ngày; quạt hút bụi 160 kW lưu lượng 124.000 m³/h; 2 máy nén khí di động W-0,9/8 (áp suất làm việc 8,0 bar, dung tích 180 lít, chế tạo tại Trung Quốc năm 2012). Thuyết minh chu trình sản xuất khép kín: Quặng Mn (>30%), than cốc (>80%) và trợ dung Đolomit (CaMg)CO₃ qua máy nghiền búa, sàng rung lấy hạt <5mm qua 2 máy trộn thùng quay -> Lò thiêu kết (sử dụng khí CO lò than) tạo quặng hạt 10-80mm -> Băng tải cấp liệu lò điện hồ quang 12.500 KVA thực hiện phản ứng khử nhiệt sinh MnSi, FeSi và xỉ lỏng -> Định kỳ 8 giờ tháo lò một lần, làm nguội tự nhiên và đập cỡ >20mm thành phẩm đóng bao.
• Hiện trạng môi trường khu vực sản xuất:
  • Môi trường không khí: Đánh giá số liệu quan trắc 2012-2013 cho thấy hàm lượng SO₂, NO₂, CO, H₂S, NH₃ tại các vị trí KK1, KK2, KK3 đều đạt QCVN 05:2009/BTNMT. Tuy nhiên, bụi lơ lửng tại khu vực lò luyện (KK4) đạt 0,316 mg/m³, vượt giới hạn cho phép (0,3 mg/m³). Khí thải ống khói (KT1) ghi nhận nồng độ bụi 185 mg/m³ (dưới chuẩn QCVN 19:2009/BTNMT cột B là 200 mg/m³), CO đạt 562 mg/m³, SO₂ đạt 289 mg/m³, NO₂ đạt 371 mg/m³, Hydrocacbon đạt 441 mg/m³.
  • Môi trường nước: Nước thải sinh hoạt từ 350 người có TSS đạt 312 mg/l (vượt giới hạn 100 mg/l tại QCVN 14:2008/BTNMT cột B) và Coliform lên tới 32.000 MPN/100ml (vượt giới hạn 5.000 MPN/100ml). Nước làm mát tuần hoàn lưu lượng 5.200 m³/ngày (NT1) và nước thải phòng thí nghiệm hóa nghiệm (NT2) sau trung hòa bằng vôi bột đều đạt QCVN 40:2011/BTNMT cột B.
  • Chất thải rắn: Khối lượng rác sinh hoạt phát sinh là 280 kg/ngày đêm (0,8 kg/người/ngày cho 350 người), phân tích theo WHO gồm 50,1% rác thực phẩm (87,6 kg), 37,7% chất thải khác; bùn bể tự hoại 10 kg/tháng. Chất thải rắn sản xuất chủ yếu là xỉ luyện kim phát sinh 100 tấn/ngày đêm (khoảng 38.880 tấn/năm). Chất thải nguy hại phát sinh 805 kg/năm (dầu mỡ thải, giẻ lau nhiễm dầu, bóng đèn huỳnh quang, ắc quy chì).
• Thực trạng và đánh giá các công trình bảo vệ môi trường:
  • Khí thải: Hệ thống Cyclon ướt lọc thô và tinh kết hợp hấp phụ nước chân tháp (ống khói cao 35m) tại lò thiêu kết; hệ thống lọc túi vải cửa ra quặng thiêu kết (buồng 3 ngăn, van xung khí 5-7 kg, chu kỳ 5 phút rũ bụi, ống khói 16m); hệ thống lọc túi vải lò điện hồ quang gồm ống xoắn lắng trọng lực và 6 buồng lắng (180 túi/buồng, hiệu suất lọc bụi >96%, ống khói 16m; có 2 ống khói sự cố lò xả tự do).
  • Nước thải: Hệ thống rãnh thoát nước mưa dài 900m kèm 15 hố ga; bể tự hoại 3 ngăn xử lý nước thải sinh hoạt (hiệu suất xử lý cặn 80-90%, hút bùn 2 lần/năm); hệ thống bể nước làm mát lò luyện tuần hoàn dung tích 5.000 m³ (chia làm 18 ô kích thước 10,5m x 9,5m x 3m) đi kèm 3 tháp tản nhiệt cưỡng bức và 2 bơm cấp liệu (189 m³/h và 100 m³/h), nước tuần hoàn 100% không xả thải; bể xử lý nước thải lò thiêu kết 3 ngăn (30 m³) sử dụng vật liệu lọc là xỉ bông, cát sỏi; bể làm nguội xỉ bông diện tích 35 m².
  • Chất thải rắn: Bố trí 31 thùng rác (03 thùng 660L, 03 thùng 120L, 25 thùng nhỏ) ký hợp đồng với Công ty Đầu tư Phát triển và Môi trường vận chuyển. Phân loại và tái chế xỉ thải 38.880 tấn/năm: Xỉ hồi lò (15% ~ 5.832 tấn/năm) nấu lại; xỉ tuyển Mn (35% ~ 13.608 tấn/năm) đưa về Bản Khuông tuyển bột SiMn; xỉ bông (35% ~ 13.608 tấn/năm) bán cho nhà máy xi măng, bê tông; xỉ cục (15% ~ 5.832 tấn/năm) đổ thải tại bãi chứa.

PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Khóa luận tổng kết toàn bộ bức tranh môi trường của nhà máy, khẳng định nhà máy đã xây dựng hệ sinh thái công trình môi trường tương đối đồng bộ nhưng vẫn còn tồn tại các chỉ tiêu vượt chuẩn (bụi lò luyện, TSS và Coliform nước sinh hoạt). Tác giả kiến nghị các biện pháp hoàn thiện công nghệ, cải tạo bể tự hoại, giám sát định kỳ và tăng cường kiểm tra an toàn lao động.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng chính

Khóa luận đã định lượng cụ thể các thông số phát thải thông qua các bảng số liệu đo đạc thực nghiệm:

1. Chất lượng môi trường không khí khu vực sản xuất (năm 2012 - 2013):

Thông số đo	Đơn vị	KK1 (Thành phẩm)	KK2 (Nghiền liệu)	KK3 (Đường QL3)	KK4 (Lò luyện)	QCVN 05:2009/BTNMT
H₂S	mg/m³	Kph	Kph	Kph	Kph	0,042* (QCVN 06)
NH₃	mg/m³	0,015	0,014	0,017	0,003	0,2* (QCVN 06)
SO₂	mg/m³	0,034	0,032	0,042	0,043	0,35
CO	mg/m³	1,32	1,04	4,02	4,82	30
NO₂	mg/m³	0,031	0,028	0,046	0,048	0,2
Bụi lơ lửng (TSP)	mg/m³	0,117	0,107	0,147	0,316	0,3

Ghi chú: Kph: Không phát hiện; Mẫu KK4 vượt ngưỡng QCVN 05:2009/BTNMT.

2. Chất lượng khí thải ống khói lò luyện (KT1 - tháng 10/2013):

• Bụi lơ lửng: 185 mg/m³ (QCVN 19:2009 Cột B: 200 mg/m³; Cột A: 400 mg/m³).
• Khí CO: 562 mg/m³ (QCVN Cột B: 1000 mg/m³).
• Khí SO₂: 289 mg/m³ (QCVN Cột B: 500 mg/m³).
• Khí NO₂: 371 mg/m³ (QCVN Cột B: 850 mg/m³).
• Hydrocacbon: 441 mg/m³.

3. Chất lượng các dòng nước thải tại cơ sở:

Chỉ tiêu phân tích	Đơn vị	Nước thải sinh hoạt (NT)	QCVN 14:2008 (Cột B)	Nước làm mát (NT1)	Nước hóa nghiệm (NT2)	QCVN 40:2011 (Cột B)
pH	-	7,47	5 - 9	7,47	7,94	5,5 - 9
COD	mg/l	867,3	-	16,2	37,2	150
TSS	mg/l	312	100	9	21	100
Tổng Coliform	MPN/100ml	32.000	5.000	890	1200	5.000
Nhiệt độ	°C	27,51	-	34,47	36,64	40
Asen (As)	mg/l	0,00019	-	0,00032	0,00217	1
Chì (Pb)	mg/l	0,00047	-	0,00094	0,00114	0,5
Mangan (Mn)	mg/l	0,31	-	0,05	0,033	1

Ghi chú: Nước thải sinh hoạt NT có thông số TSS và Coliform vượt quy chuẩn xả thải; nước sản xuất đạt chuẩn.

4. Phân luồng và xử lý xỉ thải sản xuất (Tổng lượng phát sinh: ~38.880 tấn/năm):

• Xỉ hồi lò (15% ~ 5.832 tấn/năm): Hoàn lưu lò luyện để tận thu nhiệt và kim loại.
• Xỉ tuyển mangan (35% ~ 13.608 tấn/năm): Chuyển đến mỏ Bản Khuông để tuyển thành bột Silicomangan.
• Xỉ bông (35% ~ 13.608 tấn/năm): Xuất bán cho các cơ sở sản xuất xi măng và bê tông kết cấu.
• Xỉ cục (15% ~ 5.832 tấn/năm): Vận chuyển lưu giữ tại bãi thải rắn của nhà máy.

Giải pháp tác giả đề xuất

1. Nhóm giải pháp kỹ thuật:
   • Định kỳ kiểm tra, bảo trì độ kín buồng lọc vải, kịp thời thay thế các túi vải bị thủng, tối ưu hóa chu kỳ rũ bụi bằng khí nén để giảm nồng độ bụi tại khu vực lò điện (KK4) và hạ thấp bụi phát thải từ ống khói.
   • Lắp đặt bổ sung ngăn khử trùng (sử dụng viên nén Cloramin B hoặc hóa chất khử trùng chuyên dụng) tại ngăn cuối bể tự hoại nhằm tiêu diệt vi khuẩn Coliform; cải tạo ngăn lắng lọc kỵ khí để hạ nồng độ TSS trước khi thoát vào mương nước mưa.
   • Thường xuyên nạo vét cát lắng và thay thế định kỳ lớp vật liệu lọc xỉ bông - cát sỏi tại bể xử lý nước rửa khí thiêu kết (30 m³).
2. Nhóm giải pháp quản lý:
   • Thiết lập chương trình giám sát môi trường định kỳ tối thiểu 2 lần/năm đối với không khí và nước; cập nhật Sổ đăng ký chủ nguồn thải chất thải nguy hại với khối lượng 805 kg/năm theo Thông tư 12/2011/TT-BTNMT.
   • Bố trí khu vực lưu giữ chất thải nguy hại (diện tích 15 m²) có biển cảnh báo, sàn chống thấm, gờ thu gom dầu tràn.
   • Quản lý nghiêm ngặt việc vận chuyển nguyên liệu: Xe chở quặng và than cốc phải phủ bạt kín; định kỳ phun ẩm đường nội bộ 2 lần/ngày bằng hệ thống đường ống phi 27 tại phân xưởng thiêu kết.
3. Nhóm giải pháp tuyên truyền, giáo dục:
   • Ban hành quy chế thưởng phạt rõ ràng về vệ sinh công nghiệp và an toàn lao động; tổ chức tập huấn định kỳ về ứng phó sự cố hóa chất, sự cố lò nung và an toàn cháy nổ (PCCC).
   • Kiểm tra việc mang bảo hộ lao động (khẩu trang than hoạt tính, kính bảo hộ, mũ an toàn công nghiệp theo QCVN 06:2012/BLĐTBXH).

Đóng góp thực tiễn của khóa luận

Khóa luận đã cung cấp một bộ dữ liệu quan trắc toàn diện về nhà máy sản xuất Feromangan quy mô lớn đầu tiên tại Cao Bằng. Điểm đóng góp nổi bật mà tác giả tự nêu là phân tích chi tiết cơ chế tuần hoàn kín 100% của hệ thống làm mát 5.000 m³ và làm rõ tỷ lệ tái chế, thương mại hóa lên đến 85% đối với chất thải rắn xỉ lò (tận dụng làm phụ gia xi măng, tuyển SiMn và hồi lò), chỉ còn 15% phải chôn lấp tạm thời. Đây là cơ sở thực chứng phản ánh khả năng áp dụng mô hình sản xuất sạch hơn trong ngành luyện kim màu.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Khóa luận chỉ thực hiện lấy mẫu môi trường trong một đợt khảo sát đơn lẻ kết hợp số liệu quan trắc năm 2012-2013, chưa theo dõi được biến thiên tải lượng phát thải liên tục qua các mùa (mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 và mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10).
  • Nghiên cứu chưa đi sâu phân tích đánh giá hàm lượng kim loại nặng tích tụ trong tầng đất nông nghiệp và chuỗi sinh khối thực vật xung quanh khu vực bãi thải xỉ rộng 5.000 m².
  • Chưa định lượng chi tiết ảnh hưởng phát tán khí từ 2 ống khói xả sự cố trực tiếp của lò nung khi xảy ra sự cố kỹ thuật.
• Hướng mở nghiên cứu tiếp theo:
  • Thiết lập mô hình tính toán lan truyền ô nhiễm bụi MnO và khí độc trong điều kiện địa hình thung lũng khép kín của xã Ngũ Lão.
  • Nghiên cứu sâu về khả năng ngấm chiết kim loại nặng từ xỉ cục lưu giữ tại bãi thải rắn ra nguồn tiếp nhận suối Khuổi Hân.
  • Nghiên cứu ứng dụng bùn thải bể tự hoại và xỉ bông làm vật liệu hấp phụ kim loại trong xử lý môi trường.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Tài nguyên & Môi trường, Kỹ thuật Môi trường và Luyện kim - Công nghệ Vật liệu.
• Giá trị nội dung phục vụ nghiên cứu tương tự:
  • Cung cấp mô hình tham khảo chuẩn xác về quy trình đánh giá hiện trạng môi trường tại một nhà máy luyện kim công nghiệp quy mô 43.000 tấn/năm.
  • Phần thuyết minh cấu tạo và nguyên lý hoạt động của cụm thiết bị Cyclon kết hợp hấp phụ ướt, buồng lọc bụi túi vải 6 ngăn có van xung khí nén và hệ thống tuần hoàn nước làm mát 18 ô (5.000 m³) là tư liệu kỹ thuật thực tế quý giá cho các đồ án thiết kế hệ thống xử lý khí thải và nước thải công nghiệp.
  • Số liệu phân tích về tỷ lệ thành phần rác thải và phương pháp phân tách các dòng xỉ quặng mangan hữu ích cho các đề tài nghiên cứu về tái chế chất thải rắn công nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khí thải và bụi từ lò luyện Feromangan của nhà máy được xử lý bằng công nghệ gì và hiệu suất đạt bao nhiêu?
Khí thải lò luyện được hút cưỡng bức qua hệ thống ống xoắn lắng bụi trọng lực để giữ hạt thô, sau đó dẫn vào hệ thống buồng lắng gồm 6 buồng với tổng số 1.080 túi vải (180 túi/buồng). Bụi được rũ định kỳ bằng 12 van xung khí nén điều khiển luân chuyển vòng tròn từ máy nén khí 18,5 kW. Khí sạch thoát ra qua ống khói cao 16m; hiệu suất thu hồi bụi của hệ thống đạt hơn 96%. Ngoài ra, mỗi lò có 2 ống khói sự cố xả trực tiếp không qua lọc chỉ mở khi xảy ra sự cố nhằm bảo vệ lò.

2. Nước thải làm mát từ các lò luyện của nhà máy được xử lý và xả thải như thế nào?
Nước làm mát lò luyện có lưu lượng khoảng 5.200 m³/ngày được vận hành tuần hoàn 100%, hoàn toàn không xả thải ra môi trường tự nhiên. Nước sau khi làm mát cổ lò, má ôm điện cực và dầu biến áp được dẫn qua 3 tháp làm mát cưỡng bức rồi chảy vào bể chứa tuần hoàn dung tích 5.000 m³ (gồm 18 ô ngăn, kích thước mỗi ô 10,5m x 9,5m x 3m). Nước chỉ bị hao hụt do bốc hơi và được cấp bổ sung định kỳ.

3. Tại sao mẫu nước thải sinh hoạt (NT) của nhà máy lại vượt quy chuẩn xả thải?
Kết quả phân tích mẫu NT tại rãnh thoát cạnh nhà ăn cho thấy chỉ tiêu Tổng chất rắn lơ lửng (TSS = 312 mg/l) và Tổng Coliform (32.000 MPN/100ml) vượt ngưỡng QCVN 14:2008/BTNMT cột B (ngưỡng tương ứng là 100 mg/l và 5.000 MPN/100ml). Nguyên nhân là do hệ thống bể tự hoại chưa có ngăn khử trùng chuyên biệt, kết hợp với việc nước mưa chảy tràn qua bề mặt khuôn viên cuốn theo đất cát, bụi bẩn và rác hữu cơ hòa vào mương dẫn mà chưa được lắng lọc triệt để.

4. Lượng xỉ thải phát sinh trong quá trình sản xuất Feromangan được xử lý và tái sử dụng ra sao?
Quá trình luyện sinh ra khoảng 100 tấn xỉ/ngày đêm (~38.880 tấn/năm). Nhà máy phân loại và tiêu thụ:

• 15% (5.832 tấn/năm) là xỉ hồi lò được đưa quay lại nấu luyện.
• 35% (13.608 tấn/năm) là xỉ giàu mangan được chuyển tới mỏ Bản Khuông tuyển làm Silicomangan.
• 35% (13.608 tấn/năm) là xỉ bông làm nguội nhanh bằng nước được bán cho các đơn vị làm phụ gia xi măng và bê tông.
• 15% (5.832 tấn/năm) là xỉ cục được thu gom lưu giữ tại bãi thải 5.000 m² của nhà máy.

5. Vị trí quan trắc môi trường không khí nào của nhà máy có nồng độ chất ô nhiễm vượt ngưỡng quy chuẩn?
Trong 5 vị trí quan trắc không khí, điểm KK4 tại khu vực Lò luyện Feromangan (tọa độ X: 25°23'12", Y: 107°40'45") ghi nhận hàm lượng bụi lơ lửng (TSP) đạt 0,316 mg/m³, vượt mức giới hạn cho phép 0,3 mg/m³ theo QCVN 05:2009/BTNMT (trung bình 1 giờ). Các thông số khí SO₂, NO₂, CO tại điểm này và các điểm KK1, KK2, KK3 đều nằm trong giới hạn quy chuẩn.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Minh Châu là công trình nghiên cứu môi trường có cấu trúc chặt chẽ, phản ánh trung thực và định lượng chi tiết hiện trạng hoạt động bảo vệ môi trường tại Nhà máy sản xuất Feromangan Ngũ Lão thuộc Công ty Cổ phần Khoáng sản Tây Giang. Dữ liệu thực nghiệm đã ghi nhận rõ nét ưu điểm của các giải pháp kỹ thuật tuần hoàn nước làm mát 5.000 m³ và chu trình tái chế 85% xỉ thải công nghiệp, đồng thời chỉ ra chính xác các điểm tồn tại về nồng độ bụi tại khu vực lò luyện và ô nhiễm vi sinh, chất rắn lơ lửng trong nước thải sinh hoạt. Các kiến nghị cải tiến kỹ thuật buồng lọc túi vải, bổ sung khử trùng bể tự hoại và hoàn thiện cơ chế quản lý chất thải nguy hại là những đóng góp có ý nghĩa thực tế cao đối với công tác giám sát, kiểm soát ô nhiễm luyện kim trên địa bàn tỉnh Cao Bằng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Trong sự phát triển mạnh mẽ của công nghiệp Việt Nam hiện nay công nghệ luyện thép và ngành đúc đang phát triển với tốc độ tăng trưởng cao, dẫn đến nhu cầu về phôi thép trên toàn quốc là rất lớn. Feromangan là thành phần quan trọng trong công nghiệp luyện thép nên nhu cầu về Feromangan cũng rất lớn. Tuy nhiên, trong quá trình sản xuất Feromangan các nhà máy đã thải ra một lượng chất thải không hề nhỏ, nếu không được xử lý triệt để sẽ gây ảnh hưởng xấu tới môi trường và sức khỏe của các hộ gia đình xung quanh nhà máy.

Cao Bằng là một tỉnh trung du miền núi phía Bắc, với kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp và khai thác khoáng sản. Hiện nay trên địa bàn tỉnh đang có nhiều nhà máy khai thác và sản xuất khoáng sản trong đó có nhà máy sản xuất Feromangan ở xã Ngũ lão, huyện Hòa An là nhà máy đã đi vào hoạt động lâu năm và có quy mô lớn. Xuất phát từ thực tế trên và nguyện vọng của bản thân cùng với sự đồng ý của Ban Giám hiệu Nhà trường, Ban Chủ nhiệm khoa Môi trường – Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của PGS.TS Đỗ Thị Lan, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác bảo vệ môi trường của nhà máy sản xuất Feromangan ở xã Ngũ Lão, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng”. Mục đích nghiên cứu - Nghiên cứu thực trạng bảo vệ môi trường của nhà máy - Phân tích các mặt tích cực và hạn chế của nhà máy - Đề xuất các giải pháp để bảo vệ môi trường 1.

Ý nghĩa chuyên đề - Ý nghĩa học tập và nghiên cứu khoa học: thời gian làm đề tài tốt nghiệp là dịp sinh viên tự khẳng định mình, biến những kiến thức đã học thành kiến thức của mình. Cũng qua quá trình làm đề tài em học được cách làm việc nghiên cứu độc lập, tính kỉ luật trong công việc, tiếp cận dần với công việc và rút ra kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác nghiên cứu sau này 2 - Ý nghĩa thực tiễn: + Đánh giá ảnh hưởng của nhà máy sản xuất Pheromangan tới môi trường. + Đánh giá hiệu quả của hệ thống xử lý chất thải của nhà máy + Đề xuất những giải pháp quản lý, giảm thiểu và xử lý ô nhiễm môi trường 3 3 PHẦN 2 4 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Cơ sở khoa học của đề tài 2. Khái niệm về môi trường Môi trường là một khái niệm rất rộng, được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau, đặc biệt từ sau hội nghị Stockholm về môi trường và con người năm 1972.

Tuỳ vào mục đích nghiên cứu, lĩnh vực mà người nghiên cứu có những định nghĩa cho phù hợp. Một số định nghĩa về môi trường: *Định nghĩa 1: Theo định nghĩa rộng nhất thì môi trường là tập hợp các điều kiện và hiện tượng bên ngoài có ảnh hưởng tới một vật thể hoặc sự kiện. Bất cứ một vật thể, một sự kiện nào cũng tồn tại và diễn biến trong một môi trường. Đối với cơ thể sống thì “Môi trường sống” là tổng hợp những điều kiện bên ngoài có ảnh hưởng tới đời sống và sự phát triển của cơ thể [7] *Định nghĩa 2: Môi trường bao gồm tất cả những gì bao quanh sinh vật, tất cả các yếu tố vô sinh và hữu sinh có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên sự sống, phát triển và sinh sản của sinh vật [10].

Theo tác giả, môi trường có các thành phần chính tác động qua lại lẫn nhau: Môi trường tự nhiên bao gồm nước, không khí, đất đai, ánh sáng và các sinh vật. Môi trường kiến tạo gồm những cảnh quan được thay đổi do con người. Môi trường không gian gồm những yếu tố về địa điểm, khoảng cách, mật độ, phương hướng và sự thay đổi trong môi trường. * Định nghĩa 3: Môi trường là một phần của ngoại cảnh, bao gồm các hiện tượng và các thực thể của tự nhiên,… mà ở đó, cá thể, quần thể, loài,… có quan hệ trực tiếp hoặc gián tiếp bằng các phản ứng thích nghi của mình [11] Đối với con người, môi trường chứa đựng nội dung rộng.

Theo định nghĩa của UNESCO (1981) thì môi trường của con người bao gồm toàn bộ các hệ thống tự nhiên và các hệ thống do con người tạo ra, những cái hữu hình (tập 4 quán, niềm tin…) trong đó con người sống và lao động, họ khai thác các tài nguyên thiên nhiên và nhân tạo nhằm thoả mãn những nhu cầu của mình. Như vậy, môi trường sống đối với con người không chỉ là nơi tồn tại, sinh trưởng và phát triển cho một thực thể sinh vật và con người mà còn là “khung cảnh của cuộc sống, của lao động và sự vui chơi giải trí của con người” [7] Để thống nhất về mặt nhận thức, chúng ta sử dụng định nghĩa trong Luật Bảo vệ môi trường đã được Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XI, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 29 tháng 11 năm 2005, định nghĩa như sau: “Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật” [7].2 Khái niệm về ô nhiễm môi trường Theo Điều 6 Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam 2005 [5] : “Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người, sinh vật”. Trên thế giới, ô nhiễm môi trường được hiểu là việc chuyển các chất thải hoặc năng lượng vào môi trường đến mức có khả năng gây hại đến sức khoẻ con người, đến sự phát triển sinh vật hoặc làm suy giảm chất lượng môi trường. Các tác nhân gây ô nhiềm bao gồm các chất thải ở dạng khí (khí thải), lỏng (nước thải), rắn (chất thải rắn) chứa hoá chất hoặc tác nhân vật lý, sinh học và các dạng năng lượng như nhiệt độ, bức xạ.

Tuy nhiên, môi trường chỉ được xem là bị ô nhiễm nếu trong đó hàm lượng, nồng độ các tác nhân trên đạt đến mức có khả năng tác động xấu đến con người, sinh vật và vật liệu 2. Ô nhiễm môi trường không khí - Ô nhiễm không khí là sự có mặt của các chất lạ có mặt trong không khí hay là sự biến đổi quan trọng trong thành phần khí quyển gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, sinh vật và các hệ sinh thái khác. - Chất gây ô nhiễm môi trường không khí: Là những chất mà sự có mặt của nó trong không khí gây ra những ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, sự sinh trưởng và phát triển của động thực vật… 5 + Chất ô nhiễm sơ cấp: Là chất ô nhiễm xâm nhập trực tiếp vào môi trường từ nguồn phát sinh : SO2, CO2, CO, bụi … + Chất ô nhiễm thứ cấp: Là chất thâm nhập vào môi trường thông qua phản ứng giữa các chất ô nhiễm sơ cấp và phản ứng thông thường của khí quyển: so3 sinh ra từ: SO2 + O2 ; H2SO4 sinh ra từ : SO2 + O2 + H2O… 2. Khái niệm ô nhiễm môi trường nước.

Hiến chương châu Âu về nước, định nghĩa: “ Ô nhiễm nước là sự biến đổi nói chung do con người đối với chất lượng nước, làm nhiễm bẩn nước và gây nguy hiểm cho con người, cho công nghiệp, nông nghiệp, nuôi cá, nghỉ ngơi, giải trí , cho động vật nuôi và các loài hoang dã ”. Ngoài ra ta còn có định nghĩa sau: “ Sự ô nhiễm nước là sự thay đổi của thành phần và tính chất của nước ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của con ngưươì và sinh vật. Khi sự thay đổi thành phần và tính chất của nước vượt quá một ngưỡng cho phép thì sự ô nhiễm của nước đã ở mức nguy hiểm và gây ra một số bệnh ở người ” [7] Ô nhiễm nước có nguồn gốc tự nhiên: Do mưa, tuyết tan, gió bão, lũ lụt đưa vào môi trường nước chất thải bẩn, các sinh vật và vi sinh vật có hại, kể cả xác chết của chúng. Ô nhiễm nước có nguồn gốc nhân tạo: Quá trình thải các chất độc hại chủ yếu dưới dạng lỏng như các chất thải sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp, giao thông vào môi trường nước.

Theo bản chất các tác nhân gây ô nhiễm, người ta phân ra các loại ô nhiễm nước: ô nhiễm vô cơ, hữu cơ, ô nhiễm hóa chất, ô nhiễm sinh học, ô nhiễm bởi các tác nhân vật lý.1 Các văn bản pháp luật - Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 được Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XI kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 29/11/2005 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2006 - Nghị định số 21/2008/NĐ-CP ngày 28 tháng 02 năm 2008 về việc sử đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 80/2006 ngày 09 tháng 08 năm 6 2006 của Chính phủ về việc quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. - Nghị định số 117/2009/NĐ-CP về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/03/2010. - Luật Tài nguyên nước Luật số 17/2012/QH13 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ngày 21 tháng 6 năm 2012; - Nghị định số 29/2011/NĐ-CP ngày 28/4/2011 của Chính phủ quy định về đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường, cam kết bảo vệ môi trường - Nghị định 59/2007/NĐ-CP ngày 9/4/2007 của Chính phủ về quản lý chất thải rắn - Thông tư số 26/2011/TT-BTNMT ngày 18/7/2011 của Bộ Tài nguyên và môi trường quy định chi tiết một số điều của Nghị định số 29/2011/NĐ-CP ngày 18/4/2011 của Chính phủ quy định về đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường, cam kết bảo vệ môi trường - Thông tư số 12/2011/TT-BTNMT ngày 14/4/2011 của Bộ Tài nguyên và môi trường quy định về quản lý chất thải nguy hại 2.