CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN TRÌNH BÀY TRÊN BÁO CÁO THƯỜNG NIÊN CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT 1. Báo cáo thường niên của các công ty niêm yết 1. Bản chất và vai trò của báo cáo thường niên Bản chất của Báo cáo thường niên (BCTN) Theo từ điển Tài chính và Đầu tư: BCTN được soạn thảo để cung cấp cho cổ đông về tình hình hoạt động và tình hình tài chính của công ty. Ngoài các thông tin về những kết quả đạt được trong năm báo cáo thì trên BCTN còn trình bày các hình ảnh, lịch sử hoạt động của công ty.
BCTN bao gồm: Tình hình tài chính nổi bật; Thư gửi cổ đông; Hình ảnh về công ty; Thảo luận và phân tích cuả nhà quản trị; BCTC; Báo cáo kiểm toán; Tóm tắt thông tin về tình hình tài chính; Thông tin chung về công ty. Theo từ điển Kế toán Barron: BCTN được các công ty soạn thảo khi kết thúc năm tài chính. BCTN bao gồm các nội dung: BCTC; Thuyết minh BCTC; Thảo luận và phân tích của nhà quản trị; Báo cáo kiểm toán và các thông tin khác hữu ích trong việc đánh giá tình hình tài chính và tình hình hoạt động của chủ thể báo cáo. BCTN được cung cấp cho cổ đông hiện hữu, các nhà đầu tư tiềm năng, chủ nợ, nhân viên của công ty, cơ quan quản lý nhà nước và các đối tượng quan tâm khác.
Lê Thị Tú Oanh (2012) nhận định về BCTN : BCTN là báo cáo phản ánh, đánh giá, phân tích tình hình tài chính và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp sau một quá trình hoạt động, đặc biệt là năm báo cáo. Cùng với các thông tin định lượng phản ánh tình hình tài chính và kết quả kinh doanh, BCTN còn bao gồm rất nhiều các thông tin không định lượng được như tuyên bố về sứ mệnh của doanh nghiệp, chiến lược phát triển, thông tin về sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp, các giải trình của nhà quản trị, báo cáo kiểm toán,…làm cho người sử dụng hiểu rõ hơn về hoạt động cũng như chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Ngoài ra, BCTN còn là công cụ hữu hiệu trong giới thiệu, quảng bá hình ảnh của doanh nghiệp. Như vậy, BCTN cung cấp thông tin về doanh nghiệp một cách toàn diện nhất giúp cho người sử dụng thông tin chủ yếu là các đối tượng bên ngoài có cơ sở để đưa các quyết định kinh tế tối ưu nhất.
Vai trò của báo cáo thường niên: Cung cấp thông tin định hướng phát triển của doanh nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 14 BCTN cung cấp thông tin về những kết quả đạt được trong năm của doanh nghiệp bên cạnh đó là các thông tin về chiến lược, thị trường, sản phẩm chủ lực, các dự án sắp triển khai,. Những thông tin này rất hữu ích và rất được quan tâm trên BCTN. Để đưa ra đánh giá về doanh nghiệp và quyết định đầu tư hay hạn mức tín dụng cho doanh nghiệp thì thông tin về những kết quả đã đạt được chỉ là một căn cứ bên cạnh đó thông tin về tương lai dường như là rất quan trọng. Chính những thông tin về tương lai giúp dự đoán về khả năng tạo ra tiền trong tương lai cũng như dự đoán về kết quả mà doanh nghiệp có thể đạt được.
Cung cấp thông tin tài chính đáng tin cậy BCTN được lập theo qui định của nhà nước. Trong BCTN bao gồm BCTC đã được kiểm toán và các thông tin tài chính mà doanh nghiệp cung cấp trong BCTN không được khác biệt so với BCTC đã kiểm toán. Điều này gia tăng độ tin cậy cho các thông tin tài chính trên BCTN, các thông tin không được kiểm toán được cung cấp kèm theo nhằm làm phong phú thêm thông tin trên BCTN và thu hút sự quan tâm của đối tượng sử dụng chính ở những thông tin mà doanh nghiệp công bố tự nguyện. Cung cấp thông tin bổ sung về doanh nghiệp Ngoài các thông tin tài chính được cung cấp trên BCTC một bộ phận rất quan trọng trong BCTN thì nhà đầu tư cũng như các đối tượng sử dụng còn cần các thông tin khác về doanh nghiệp như sản phẩm dịch vụ mà doanh nghiệp đang cung cấp, thông tin về thị trường, thông tin về cổ phiếu,…Chính những thông tin này sẽ giúp đánh giá về công ty một cách sát thực nhất, thông tin càng đầy đủ và phong phú thì sẽ nhận được sự quan tâm và đánh giá cao của các đối tượng sử dụng thông tin.
Thể hiện mối quan hệ với công chúng Trên BCTN cũng có những thông tin về các hoạt động thể hiện trách nhiệm của doanh nghiệp với cộng đồng và môi trường. Hiện nay thông tin này đang được các công ty chú ý công bố trên BCTN vì mục tiêu phát triển bền vững thì các công ty không thể tách rời hoạt động của mình ra khỏi cộng đồng và bảo vệ môi trường là trách nhiệm tất yếu. Khi so sánh giữa một công ty có các chính sách thể hiện trách nhiệm với cộng đồng, môi trường và một công ty không quan tâm tới hoạt động này thì chắc chắn nhà LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 15 đầu tư và cũng như các nhà cung cấp vốn cho doanh nghiệp sẽ có những đánh giá khác nhau và ảnh hưởng đến quyết định cung cấp vốn cho doanh nghiệp. Đặc biệt đối với các doanh nghiệp niêm yết trách nhiệm cộng đồng còn thể hiện trong việc công bố các thông tin về doanh nghiệp tới các đối tượng có liên quan một cách minh bạch và trung thực nhất, vì chính điều này sẽ có ảnh hưởng đến hiệu quả của các quyết định đầu tư và gián tiếp ảnh hưởng đến hiệu quả của thị trường vốn cũng như của nền kinh tế quốc gia.
Thể hiện hình ảnh của doanh nghiệp Nội dung của BCTN được qui định trong các văn bản của nhà nước, còn cách trình bày do các doanh nghiệp soạn thảo. Hiện nay một số doanh nghiệp đã chú ý đến BCTN coi đây như là một công cụ quảng bá, xây dựng hình ảnh của công ty đối với công chúng. Không những cung cấp thông tin một cách trung thực, kịp thời cho người sử dụng mà các doanh nghiệp còn muốn đem đến hình ảnh của doanh nghiệp kèm theo những thông tin này và BCTN dường như thực hiện được cả hai chức năng này. Những doanh nghiệp chú ý đến việc soạn thảo BCTN một cách chuyên nghiệp thì sẽ mang lại một hình ảnh ấn tượng hơn và từ đó cũng thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư nhiều hơn.
BCTN nên được xem như là logo cho thương hiệu của doanh nghiệp, là bộ mặt của doanh nghiệp. Khi ý thức được điều này thì chắc chắn doanh nghiệp niêm yết sẽ thấy được vai trò và hiệu quả mang lại của BCTN là rất đáng để quan tâm và đầu tư. Phân loại thông tin trong báo cáo thường niên - Xét theo nội dung thông tin trình bày trên BCTN: Thông tin trên BCTN thường bao gồm các thông tin tổng quát về hoạt động kinh doanh, về mục tiêu, xu hướng và sự phát triển trong năm của doanh nghiệp cũng như những thông tin phản ánh tình hình tài chính của doanh nghiệp. Theo Merrill Lynch (2000) hầu hết BCTN có ba phần: Thư gửi cổ đông; Báo cáo tổng kết hoạt động kinh doanh; Báo cáo tổng kết tình hình tài chính.
Mỗi nội dung cung cấp những thông tin khác nhau, cụ thể như sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 16 Thư gửi cổ đông: cung cấp tổng quát về tình hình hoạt động kinh doanh và tình hình tài chính của doanh nghiệp. Báo cáo tổng kết hoạt động kinh doanh: Tóm tắt mục tiêu, xu hướng và sự phát triển trong năm của doanh nghiệp. Báo cáo tổng kết tình hình tài chính: Trình bày hoạt động kinh doanh của công ty được thể hiện dưới số liệu tiền tệ, bao gồm những thảo luận và phân tích của nhà quản trị, báo cáo kiểm toán và các báo cáo bổ sung về thông tin tài chính. Trong những thảo luận và phân tích của nhà quản trị, nhà quản trị của công ty giải thích những thay đổi đáng kể từ trong năm mà ảnh hưởng đến báo cáo tài chính.
Những thông tin được cung cấp chủ yếu dưới dạng thống kê mô tả tường thuật nhưng bên cạnh đó cũng bao gồm các thông tin dưới dạng sơ đồ và đồ thị để làm nổi bật những thay đổi trong năm. Kết quả hoạt động, tình hình tài chính, thay đổi vốn chủ sở hữu và dòng tiền đang nắm giữ và được trình bày trên báo cáo tài chính đã được kiểm toán. Báo cáo tài chính thường bao gồm bảng cân đối kế toán, báo cáo lưu chuyển tiền tệ, báo cáo thu nhập, báo cáo thay đổi vốn chủ sở hữu và thuyết minh báo cáo tài chính. - Xét theo tính chất thông tin trình bày trên BCTN: Thông tin trên BCTN bao gồm thông tin tài chính và thông tin phi tài chính.
Thông tin phi tài chính: thông tin không thể hiện bằng các thước đo giá trị, chúng giải thích rõ hơn về tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Các thông tin phi tài chính có thể bao gồm thư chủ tịch hội đồng quản trị, thảo luận và phân tích của ban lãnh đạo, thông tin về thị trường,… Nghiên cứu của Lori Holder Webb (2008), thực hiện nghiên cứu về nhu cầu thông tin phi tài chính của các nhà đầu tư cho thấy vai trò của thông tin phi tài chính ảnh hưởng tới các quyết định đầu tư như thế nào. Trong quá trình ra quyết định các thông tin phi tài chính được các nhà đầu tư quan tâm bao gồm ba nhóm thông tin: thông tin về nhóm ngành công nghiệp (thị trường cổ phiếu, xếp hạng chất lượng, đổi mới công nghệ.), thông tin về quản trị công ty (quá trình lựa chọn hội đồng quản trị, thay đổi quy trình kiểm soát, hệ thống quản lý…), thông tin về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (huấn luyện nhân viên, phát triển LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 17 nguồn nhân lực, thông tin về quyền của nhân viên, thông tin về sản phẩm an toàn, quan hệ cộng đồng, các chương trình môi trường,…) Thông tin tài chính: là những thông tin được cung cấp từ báo cáo tài chính bao gồm BCĐKT, BCKQKD, BCLCTT, TMBCTC. Việc phân loại thông tin theo tính chất thông tin là rất quan trọng trong cung cấp thông tin cho các đối tượng sử dụng với nhu cầu thông tin khác nhau.
Thông tin cung cấp đa dạng là cơ sở cho người sử dụng đưa ra các quyết định kinh tế phù hợp và có hiệu quả.