Nghiên cứu về cộng đồng Việt Kiều ở tỉnh Udon Thani

Luận văn thạc sĩ phân tích ussh cộng đồng việt kiều ở tỉnh uđonthani, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Pisit Amnuayngerntra
• Đề tài: Cultural adaptation and changing of the Vietnamese in Thailand: A Case Study in Udonthani
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2012

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH CỘNG ĐỒNG VIỆT KIỀU TỈNH UDONTHANI
• 1.1. Khái quát về tỉnh Udonthani
• 1.1.1. Lịch sử tỉnh Uđonthani
• 1.1.2. Vị trí địa lý và khí hậu
• 1.1.3. Hệ thống hành chính
• 1.1.4. Hệ thống giáo dục và đào tạo
• 1.1.5. Xã hội và kinh tế
• 1.2. Các giai đoạn ra đời cộng đồng Việt kiều tỉnh Udonthani
• 1.2.1. Giai đoạn ban đầu của cộng đồng Việt kiều trên vùng đất Udonthani
• 1.2.2. Giai đoạn tản cư sang Thái Lan sau chiến tranh thế giới thứ hai
• 1.2.3. Giai đoạn hạn chế khu vực ở của người Việt Nam tản cư
• 1.2.4. Giai đoạn hồi hương
• 1.2.5. Giai đoạn di cư của Việt kiều từ các tỉnh khác sang Udonthani cho đến nay
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CHÍNH TRỊ, KINH TẾ VÀ XÃ HỘI CỦA CỘNG ĐỒNG VIỆT KIỀU TỈNH UDONTHANI
• 2.1. Đặc điểm chính trị của cộng đồng Việt kiều tỉnh Uđonthani
• 2.1.1. Sự phân biệt đối xử với người Việt Nam trong tỉnh Uđonthani của chính phủ Thái Lan
• 2.1.2. Đơn vị hành chính của chính phủ Thái Lan đối với Việt kiều và tổ chức xã hội trong cộng đồng Việt kiều tỉnh Uđonthani
• 2.1.2.1. Đơn vị hành chính của chính phủ Thái Lan đối với Việt kiều
• 2.1.2.2. Tổ chức xã hội trong cộng đồng Việt kiều tỉnh Uđonthani
• 2.1.3. Chính sách của chính phủ Thái Lan đối với Việt kiều từ trước đến nay
• 2.1.4. Quan hệ gắn bó của Việt kiều với đất nước Việt Nam
• 2.2. Đặc điểm kinh tế của cộng đồng Việt kiều tỉnh Uđonthani
• 2.3. Đặc điểm xã hội của cộng đồng Việt kiều tỉnh Uđonthani
• 2.3.1. Điều kiện môi trường
• 2.3.2. Khu vực sinh sống của Việt kiều ở tỉnh Uđonthani
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CỦA CỘNG ĐỒNG VIỆT KIỀU TỈNH UĐONTHANI
• 3.1. Nếp sống của Việt kiều tỉnh Uđonthani
• 3.1.1. Sự hội nhập và bảo tồn văn hóa Việt Nam của cộng đồng Việt kiều tỉnh Uđonthani
• 3.2. Về văn hóa phi vật thể
• 3.2.1. Tôn giáo và tín ngưỡng
• 3.2.2. Lễ tiết thường niên
• 3.2.3. Giáo dục trong gia đình
• 3.3. Văn hóa hữu thể của cộng đồng Việt kiều
• 3.3.1. Ban thờ Tổ quốc
• 3.3.2. Bàn thờ tổ tiên
• 3.3.3. Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh
• 3.3.4. Ăn, mặc của cộng đồng Việt kiều tỉnh Uđonthani
• 3.3.5. Ẩm thực Việt Nam
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan lịch sử cộng đồng Việt kiều tại Udon Thani

Cộng đồng Việt kiều tại Udon Thani sở hữu bề dày lịch sử đặc biệt tại vùng Đông Bắc Thái Lan. Khu vực này ghi nhận các đợt di cư từ cuối thế kỷ mười chín và đầu thế kỷ hai mươi. Làn sóng người Việt tản cư sau Chiến tranh thế giới thứ hai tạo nên bước ngoặt lớn về nhân khẩu. Tỉnh Udon Thani từng bước trở thành trung tâm quy tụ kiều bào đông đảo nhờ mạng lưới giao thông thuận tiện. Đường sắt nối Khon Kaen năm 1937 thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động buôn bán của cư dân địa phương. Kiều bào chủ yếu tập trung mưu sinh bằng nghề thủ công, cơ khí và tiểu thương tại các khu chợ sầm uất. Đời sống cư dân gắn liền với nỗ lực thích ứng trong điều kiện môi trường mới. Bản sắc dân tộc luôn duy trì nguyên vẹn qua nhiều thế hệ nối tiếp. Mối liên hệ ruột thịt với quê hương bản quán được gìn giữ bền chặt qua từng giai đoạn thăng trầm. Nghiên cứu quá trình định cư cung cấp cái nhìn toàn diện về sức sống dẻo dai của người Việt nơi đất khách. Hiện nay, cộng đồng đã hòa nhập sâu rộng vào đời sống bản địa.

1.1. Các mốc lịch sử hình thành cộng đồng

Quá trình di cư diễn ra qua nhiều giai đoạn cụ thể. Nhóm người đầu tiên đặt chân đến Udon Thani vào cuối thế kỷ mười chín. Sau năm 1945, làn sóng kiều bào tản cư tràn sang Đông Bắc Thái Lan tăng vọt. Giai đoạn 1960 chứng kiến phong trào hồi hương về miền Bắc Việt Nam của hàng chục nghìn người. Những người ở lại tiếp tục đối mặt với chính sách quản lý cư trú gắt gao. Sang thập niên 1980 và 1990, kiều bào từ các tỉnh lân cận chuyển dịch về thị xã Udon Thani để mở rộng làm ăn. Đô thị này dần phát triển thành trung tâm kinh tế sầm uất hàng đầu vùng Isan. Cộng đồng từng bước ổn định nơi ăn chốn ở. Lịch sử di cư phản ánh tinh thần kiên cường vượt khó của người Việt.

1.2. Phân bố không gian và môi trường định cư

Không gian cư trú của người Việt tại Udon Thani gắn chặt với tiến trình đô thị hóa. Ban đầu, cư dân tập trung ven các trục giao thông chính như đường Mak Khaeng và quanh các chợ buôn. Về sau, mạng lưới sinh sống mở rộng ra các huyện phụ cận như Nong Han, Kumphawapi. Vị trí địa lý thuận lợi tạo điều kiện kết nối với Lào và các tỉnh vùng Đông Bắc Thái Lan. Môi trường tự nhiên có rừng cây, sông suối cung cấp nguồn thủy sản và nông sản dồi dào. Người Việt nhanh chóng thích nghi với thổ nhưỡng bản địa. Họ xây dựng nhà cửa kiên cố, phát triển các dãy phố buôn bán liên hoàn. Cấu trúc cư trú phản ánh tính liên kết dòng họ và làng xóm truyền thống.

II. Phân tích thực trạng cộng đồng Việt kiều tại Udon Thani

Cộng đồng người Việt tại tỉnh Udon Thani từng đối mặt nhiều biến động chính trị phức tạp. Trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh, chính sách của chính quyền Thái Lan áp đặt nhiều biện pháp kiểm soát khắt khe. Kiều bào bị giới hạn vùng cư trú và không được tự do di chuyển ngoài địa bàn quy định. Rào cản pháp lý ngăn cản người dân đứng tên sở hữu đất đai và kinh doanh một số ngành nghề then chốt. Sự kiện xung đột tại Campuchia năm 1976 từng khiến quan hệ song phương đóng băng, tạo thêm áp lực tâm lý nặng nề cho cộng đồng. Dẫu vậy, tinh thần tự lực đã giúp kiều bào trụ vững trước nhiều định kiến xã hội. Họ duy trì sản xuất nhỏ lẻ, buôn bán thực phẩm và đồ gia dụng để tích lũy tài chính. Ngoài áp lực chính trị, nguy cơ mai một ngôn ngữ và văn hóa dân tộc cũng là thách thức lớn. Các thế hệ sinh ra tại Thái Lan chịu ảnh hưởng sâu sắc từ hệ thống giáo dục quốc gia sở tại. Việc giữ gìn tiếng mẹ đẻ trong gia đình gặp nhiều trở ngại thực tế. Đây là bài toán tồn tại dai dẳng qua nhiều thập kỷ.

2.1. Thách thức pháp lý và rào cản xã hội lịch sử

Trong quá khứ, thân phận pháp lý của người Việt tản cư chịu sự kiểm soát chặt chẽ từ chính quyền sở tại. Quy chế cư trú nghiêm ngặt buộc kiều bào phải trình báo thường xuyên khi muốn rời khỏi phạm vi tỉnh Udon Thani. Họ không có quyền bầu cử và không được phép ứng cử vào các cơ quan hành chính công. Các quyền sở hữu bất động sản và phương tiện cơ giới từng bị thu hẹp đáng kể. Thái độ e dè từ xã hội bên ngoài khiến cộng đồng phải sống khép kín trong các khu phố riêng. Mối quan hệ ngoại giao trắc trở giữa hai nhà nước đẩy kiều bào vào thế bị động. Dù gặp nhiều trở ngại, cộng đồng vẫn tổ chức tương trợ nội bộ chặt chẽ để vượt qua khủng hoảng.

2.2. Nguy cơ mai một tiếng Việt và văn hóa nguồn cội

Sự giao thoa văn hóa đặt ra bài toán bảo tồn ngôn ngữ cho thế hệ trẻ. Trẻ em gốc Việt sinh ra tại Thái Lan tiếp nhận hoàn toàn tiếng Thái trong trường học chính quy. Thói quen sử dụng tiếng Việt giao tiếp hàng ngày dần thu hẹp trong phạm vi gia đình. Các nghi thức tín ngưỡng cổ truyền như lễ giỗ chạp, cúng rằm đứng trước nguy cơ giản lược hóa. Sự hòa nhập kinh tế và kết hôn hỗn huyết làm giảm động lực duy trì tập quán truyền thống. Không gian thực hành văn hóa cộng đồng từng thiếu hụt địa điểm sinh hoạt chung tập trung. Nếu thiếu phương thức gìn giữ chủ động, sợi dây liên kết nguồn cội sẽ ngày càng suy yếu theo thời gian.

III. Giải pháp phát triển cộng đồng Việt kiều tại Udon Thani

Sự chuyển biến tích cực trong quan hệ ngoại giao Việt - Thái mở ra bước ngoặt quyết định. Thời kỳ chính phủ Thủ tướng Chatichai Choonhavan đánh dấu chính sách cởi mở vượt bậc. Chính phủ Thái Lan chính thức tạo điều kiện cho kiều bào nhập quốc tịch. Quyền công dân đầy đủ mang lại quyền sở hữu bất động sản và tự do kinh doanh. Người Việt tại Udon Thani nhanh chóng thành lập các hội đoàn xã hội hợp pháp để bảo vệ quyền lợi chung. Hội đồng hương và ban chấp hành kiều bào phối hợp chặt chẽ với chính quyền sở tại. Các lớp phổ cập tiếng Việt cho thanh thiếu niên được tổ chức bài bản vào dịp cuối tuần. Song song đó, công tác xây dựng các thiết chế văn hóa mang tầm vóc lịch sử được triển khai mạnh mẽ. Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại bản Nong On hoàn thành với sự ủng hộ của chính quyền hai nước. Địa điểm này trở thành không gian biểu tượng kết nối ngoại giao nhân dân. Các hoạt động giao lưu thương mại và từ thiện cũng được duy trì đều đặn.

3.1. Nhập quốc tịch và củng cố địa vị pháp lý

Chính sách nhập quốc tịch Thái Lan cho người Việt mở ra kỷ nguyên phát triển mới. Việc sở hữu căn cước công dân Thái Lan xóa bỏ mọi rào cản đi lại trên toàn quốc. Kiều bào tự do đăng ký kinh doanh doanh nghiệp thương mại và sản xuất quy mô lớn. Quyền sở hữu nhà đất hợp pháp củng cố nền tảng kinh tế gia đình vững chắc. Con em kiều bào được tiếp cận nền giáo dục đại học và cơ hội làm việc trong khu vực công. Sự công nhận bình đẳng từ luật pháp sở tại giải tỏa tâm lý e ngại lâu năm. Vị thế xã hội của người Việt tại Udon Thani nâng cao rõ rệt. Họ tích cực tham gia vào các hoạt động cộng đồng địa phương.

3.2. Bảo tồn văn hóa qua giáo dục và thiết chế tâm linh

Hội đồng người Việt triển khai nhiều giải pháp thiết thực nhằm bảo vệ văn hóa cội nguồn. Các lớp dạy chữ tiếng Việt tổ chức thường xuyên tại nhà văn hóa và chùa Việt. Truyền thống lập bàn thờ Tổ quốc và bàn thờ tổ tiên được duy trì trang nghiêm trong mỗi gia đình. Ngày Tết Nguyên đán và lễ Vu Lan trở thành sự kiện văn hóa công cộng với quy mô lớn. Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh đón tiếp hàng nghìn lượt khách hành hương mỗi năm. Ẩm thực truyền thống như phở, nem rán, giò chả tiếp tục phổ biến rộng rãi. Các hội đoàn kết nối thanh thiếu niên tham gia trại hè tại quê hương Việt Nam. Nhờ đó, ý thức dân tộc luôn thấm sâu vào thế hệ trẻ.

IV. Kết luận và định hướng cộng đồng Việt kiều tại Udon Thani

Cộng đồng Việt kiều tại Udon Thani khẳng định vị trí cầu nối bền chặt trong quan hệ hữu nghị song phương Việt Nam - Thái Lan. Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, kiều bào đã xây dựng cơ sở kinh tế vững vàng và vị thế xã hội đáng tôn trọng. Mô hình phát triển của cộng đồng chứng minh tính hòa nhập cao nhưng không hòa tan. Tinh thần đoàn kết nội bộ trở thành điểm tựa vững chắc cho từng hộ gia đình. Các thế hệ kiều bào hôm nay tham gia sâu vào đời sống chính trị, thương mại và học thuật của Thái Lan. Họ đồng thời giữ vai trò xúc tiến đầu tư kinh tế và giao lưu văn hóa hướng về cội nguồn quê hương. Các chính sách ngoại giao văn hóa hiện đại cần tiếp tục hỗ trợ nguồn học liệu tiếng Việt và tôn tạo các công trình lưu niệm lịch sử. Mở rộng mạng lưới doanh nhân kiều bào sẽ kích thích hợp tác kinh tế liên vùng. Sự hưng thịnh của cộng đồng góp phần kiến tạo hòa bình, thịnh vượng chung cho khu vực tiểu vùng sông Mekong.

4.1. Vai trò cầu nối kinh tế và văn hóa song phương

Vị trí địa lý cận kề giúp Udon Thani đóng vai trò cửa ngõ giao thương chiến lược với Việt Nam. Các hiệp hội doanh nhân gốc Việt tích cực thúc đẩy luồng hàng hóa và du lịch hai chiều. Nhiều doanh nghiệp kiều bào đầu tư ngược về các dự án sản xuất và thương mại tại quê nhà. Sự hiện diện của phố ẩm thực và trung tâm văn hóa Việt tạo điểm nhấn thu hút du khách quốc tế. Bên cạnh kinh tế, kiều bào đóng vai trò đại sứ nhân dân truyền bá văn hóa truyền thống. Sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền tỉnh Udon Thani và các địa phương Việt Nam mở rộng nhiều chương trình hợp tác thiết thực.

4.2. Khuyến nghị nghiên cứu và định hướng phát triển

Nghiên cứu về cộng đồng người Việt tại Thái Lan đòi hỏi phương pháp tiếp cận liên ngành sâu rộng hơn. Các cơ quan nghiên cứu cần số hóa hệ thống tài liệu lưu trữ, gia phả và văn bản lịch sử của kiều bào. Cần đẩy mạnh các đề tài khoa học đánh giá toàn diện chuyển dịch xã hội của thế hệ trẻ thứ ba và thứ tư. Cơ quan chức năng hai nước nên thiết lập cơ chế hỗ trợ tài chính cho các trung tâm giáo dục ngôn ngữ. Hoạt động bảo tồn di tích văn hóa lịch sử cần gắn liền với phát triển du lịch bền vững. Sự phối hợp khoa học giữa các trường đại học sẽ cung cấp luận cứ vững chắc cho công tác hoạch định chính sách đối ngoại nhân dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cộng đồng người Việt Nam tại Thái Lan hiện có quy mô ước tính hơn 100.000 người, cư trú phân tán tại hơn 20 tỉnh thành, trong đó địa bàn Đông Bắc (vùng I-xản) là nơi quy tụ đông đảo nhất. Nằm ở vị trí trung chuyển chiến lược với diện tích tự nhiên 11.730,302 km2 và quy mô dân số đạt trên 1.562.000 người vào năm 2006, tỉnh Udonthani từ lâu đã giữ vai trò là trung tâm kinh tế, thương mại và giao thông huyết mạch của khu vực tiểu vùng sông Mekong. Đây cũng chính là cái nôi định cư trọng điểm của kiều bào với khoảng 12.000 người sinh sống qua 4 thế hệ liên tục.

Vấn đề cốt lõi mà công trình tập trung giải quyết là quá trình sinh tồn, thích ứng và vươn lên của một bộ phận cư dân di cư vốn phải đối mặt với muôn vàn thử thách địa chính trị: từ các đợt đàn áp khốc liệt của chính quyền sở tại trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, các đạo luật giới hạn cư trú ngặt nghèo, cho đến cuộc đại hồi hương lịch sử. Dù trải qua nhiều biến cố, cộng đồng người Việt tại đây vẫn duy trì bền bỉ bản sắc văn hóa cội nguồn, đồng thời hội nhập sâu sắc để trở thành một lực lượng kinh tế có tầm ảnh hưởng lớn tại địa phương.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là khảo sát, hệ thống hóa và phân tích toàn diện các đặc trưng chính trị, kinh tế, xã hội và đời sống văn hóa của cộng đồng Việt kiều tỉnh Udonthani từ khởi điểm lịch sử năm 1924 đến năm 2012. Về phạm vi không gian, nghiên cứu tập trung khảo sát 4 khu vực trọng điểm thuộc huyện Mương Udonthani gồm Sang Luông, Bán Chịc, Hayek và Siyek Honarika. Về mặt học thuật và thực tiễn, luận văn là công trình chuyên khảo đầu tiên tiếp cận đối tượng kiều bào Đông Bắc Thái Lan dưới góc độ liên ngành Việt Nam học, cung cấp luận cứ khoa học tin cậy hỗ trợ đắc lực cho việc hoạch định chính sách kiều bào của Nhà nước và củng cố quan hệ đối tác chiến lược giữa hai quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng kết hợp hai lý thuyết nền tảng trong khoa học xã hội và nhân văn hiện đại. Thứ nhất là Thuyết tiếp biến và thích ứng văn hóa (Acculturation Theory) của John Berry, phân tích cách thức cộng đồng di dân tiếp nhận văn hóa bản địa Thái Lan trong khi vẫn bảo tồn căn cốt văn hóa truyền thống Việt Nam thông qua chiến lược hội nhập chủ động. Thứ hai là Thuyết không gian xã hội xuyên quốc gia (Transnational Social Spaces), giải thích mối liên kết hữu cơ, bền chặt giữa kiều bào tại Udonthani với quê hương nguồn cội vượt qua các ranh giới địa lý hành chính.

Hệ thống nghiên cứu được vận hành dựa trên 4 khái niệm then chốt: "Người Việt cũ" (nhóm di cư sang Xiêm trước Chiến tranh thế giới thứ hai vì mục đích mưu sinh và hoạt động yêu nước); "Người Việt mới" (nhóm tản cư vượt sông Mekong sang Đông Bắc Thái Lan sau biến cố quân Pháp tấn công Lào năm 1946); "Thân phận ngoại kiều" (tình trạng pháp lý đặc thù chịu sự giám sát an ninh nghiêm ngặt trước thập niên 1990); và "Hội nhập kép" (sự hòa hợp đồng thời về mặt công dân bản địa và tâm thức hướng về Tổ quốc). Mô hình phân tích lịch sử bám sát trục thời gian của 4 thế hệ di dân gắn liền với 3 làn sóng biến động dân cư: đợt khai phá ban đầu thập niên 1920, đợt tản cư lánh nạn năm 1946 và quá trình dịch chuyển kinh tế từ năm 1953 đến nay.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ nguồn tư liệu thành văn kết hợp chặt chẽ với điều tra thực địa. Nguồn sơ cấp bao gồm các văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo hành chính của Bộ Nội vụ Thái Lan, các văn kiện của Hội Thân ái, cùng hệ thống báo chí cách mạng lưu trữ như báo Đồng Thanh và báo Thân Ái xuất bản từ những năm 1927-1928. Nguồn thứ cấp khai thác các công trình nghiên cứu lịch sử, ngôn ngữ và dân tộc học của các học giả Việt Nam, Thái Lan, Pháp và Hoa Kỳ từ năm 1954 đến năm 2010.

Phương pháp khảo sát điền dã dân tộc học và phỏng vấn sâu (in-depth interview) đóng vai trò xương sống. Cỡ mẫu nghiên cứu thực địa bao gồm 45 đối tượng được phỏng vấn sâu trực tiếp tại huyện Mương Udonthani, bao gồm các cụ lão thành thuộc thế hệ thứ nhất, cán bộ Ban chấp hành Hội người Việt Nam tỉnh Udonthani, tiểu thương, trí thức thế hệ thứ hai và thanh niên thế hệ thứ ba. Phương pháp chọn mẫu phi xác suất kết hợp giữa chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) và phát triển mầm mẫu (snowball sampling) được áp dụng nhằm tiếp cận các nhân chứng am hiểu sâu sắc về phong trào cứu quốc và các đợt biến động cư trú. Lý do lựa chọn kết hợp phương pháp xã hội học lịch sử và nhân học văn hóa là vì tính chất nhạy cảm chính trị trong quá khứ khiến các hồ sơ lưu trữ chính thức bị khuyết thiếu, đòi hỏi việc tái hiện lịch sử phải dựa trên ký ức cộng đồng được kiểm chứng chéo với các cứ liệu văn bản.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu làm sáng tỏ 4 nhóm phát hiện mang tính bước ngoặt về cộng đồng người Việt tại Udonthani:

Thứ nhất, về cấu trúc nhân khẩu học và nguồn gốc địa phương: Số liệu thống kê lịch sử chỉ ra rằng thế hệ kiều bào thứ nhất có nguồn gốc xuất thân từ cả ba miền của Việt Nam, trong đó người miền Bắc chiếm tỷ lệ áp đảo với 60%, miền Trung chiếm khoảng 39% và miền Nam chiếm khoảng 1%. Về phân bố nơi sinh, thế hệ thứ hai ghi nhận 40% sinh ra ngay tại Udonthani và 60% sinh ra tại các tỉnh lân cận rồi di cư đến, trong khi 100% thế hệ thứ ba và thứ tư đều sinh ra, lớn lên trên đất Udonthani. Điều này khẳng định bước chuyển dịch từ cộng đồng tản cư tạm cư sang định cư lâu dài.

Thứ hai, về thăng trầm lịch sử và làn sóng di chuyển cư trú: Sau Hiệp định Xiêm - Pháp năm 1893 và sự xuất hiện của các nhà cách mạng tiền bối như Đặng Thúc Hứa (năm 1910), Udonthani nhanh chóng trở thành trung tâm cách mạng lớn. Đỉnh điểm là năm 1946, cuộc tấn công của thực dân Pháp vào Thà Khẹt và Viêng Chăn đã đẩy hơn 46.700 người Việt tản cư sang Thái Lan, thiết lập nên các căn cứ kháng chiến tiêu biểu như Chiến khu Đề Thám tại Bản Noỏng Ôn (năm 1947-1948) với gần 200 chiến sĩ. Dưới thời chính quyền Phibunsongkhram, sắc lệnh khẩn ngày 17 tháng 8 năm 1950 đã cưỡng chế toàn bộ người Việt rời khỏi Udonthani trong vòng 30 ngày về 5 tỉnh biên giới. Phải đến năm 1953, khi quy định được nới lỏng thêm 3 tỉnh, cộng đồng mới quay trở lại khôi phục. Đặc biệt, trong đợt vận động hồi hương 1960-1964, toàn Thái Lan có 70.000 người đăng ký về miền Bắc Việt Nam, thực hiện thành công 75 chuyến tàu đưa 46.776 người hồi hương trước khi buộc phải dừng lại vào tháng 7 năm 1964 do sự kiện Vịnh Bắc Bộ, khiến hơn 4.800 kiều bào ở lại Udonthani tiếp tục vượt qua thời kỳ khó khăn.

Thứ ba, về năng lực thích ứng sinh kế và chuyển dịch kinh tế: Mặc dù từng bị chính quyền áp đặt đạo luật cấm hành nghề nghiêm ngặt (cấm 9 nghề năm 1950 và tăng lên 25 nghề dưới thời Thống chế Sarit Dhanarajata cùng mức thuế thân nặng nề 1.000 bạt mỗi năm), kiều bào đã kiên trì vươn lên. Giai đoạn 1964-1976, khi Udonthani trở thành căn cứ không quân lớn với sự hiện diện của 8.000 lính Mỹ, người Việt đã nhanh chóng nắm bắt cơ hội thương mại, phát triển các ngành dịch vụ may mặc veston, cơ khí, ăn uống. Đến giai đoạn 2006-2007, người Việt cùng với người Hoa đã nắm giữ phần lớn các cơ sở kinh doanh vàng bạc, vật liệu xây dựng, nhà máy sản xuất và nhà hàng quy mô lớn, đóng góp trực tiếp vào mức tăng trưởng 12,40% của tổng sản phẩm địa phương (GPP đạt 2.321,46 triệu USD).

Thứ tư, về bảo tồn bản sắc và không gian văn hóa cội nguồn: Khảo sát cho thấy 100% gia đình kiều bào truyền thống duy trì bàn thờ tổ tiên và thiết lập bàn thờ Tổ quốc trang trọng có treo cờ đỏ sao vàng hoặc di ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh - người từng hoạt động tại Bản Noỏng Ôn năm 1928. Song song đó, kiều bào hòa nhập nhuần nhuyễn vào các lễ hội bản địa như Tết té nước Songkran hay 12 lễ tiết cổ truyền Hit Sib Song của xứ I-xản, minh chứng cho sự dung hợp văn hóa hòa bình.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến sự chuyển biến căn bản về vị thế của cộng đồng kiều bào bắt nguồn từ hai nhân tố: nội lực bền bỉ của người Việt và sự thay đổi trong tư duy đối ngoại của Hoàng gia, Chính phủ Thái Lan. Bước ngoặt lịch sử diễn ra vào năm 1988 dưới thời Thủ tướng Chatichai Choonhavan với tuyên ngôn nổi tiếng biến Đông Dương từ chiến trường thành thị trường. Chính sách bình thường hóa quan hệ đã mở đường cho việc cấp thẻ ngoại kiều cho thế hệ thứ nhất và nhập quốc tịch Thái Lan cho thế hệ thứ hai, thứ ba, xóa bỏ rào cản pháp lý phân biệt đối xử kéo dài suốt 40 năm.

Để minh họa trực quan các phát hiện nghiên cứu, các nguồn dữ liệu lịch sử và kinh tế có thể được hệ thống hóa qua hai hình thức trực quan tiêu biểu:

• Một bảng niên biểu chính sách đối chiếu diễn biến pháp lý qua 5 thời kỳ lãnh đạo Thái Lan (giai đoạn cởi mở của Thủ tướng Pridi Banomyong năm 1946; thời kỳ hạn chế cư trú của Phibunsongkhram 1948-1957; thời kỳ kiểm soát gắt gao của Sarit Dhanarajata thập niên 1960; thời kỳ mở cửa bang giao sau năm 1976; và thời kỳ bình đẳng quốc tịch từ năm 1988 đến nay).
• Một biểu đồ cột thể hiện cơ cấu đóng góp kinh tế của tỉnh Udonthani năm 2007, trong đó ngành bán buôn bán lẻ chiếm 22,25%, nông nghiệp chiếm 15,02%, công nghiệp chiếm 11,18% và các ngành dịch vụ khác chiếm 51,55%, làm nổi bật vai trò động lực của khu vực kinh tế tư nhân do kiều bào làm chủ.

Khi so sánh với các nghiên cứu trước đây như công trình năm 1996 của Bunsong Sinnock (Đại học Mahidol) vốn cho rằng người Việt tại Udonthani có xu hướng bị đồng hóa hoàn toàn và phai nhạt ý thức cội nguồn, luận văn của Pisit Amnuayngerntra chứng minh luận điểm hoàn toàn ngược lại. Dù ngôn ngữ giao tiếp ngoài xã hội chủ yếu là tiếng Thái, nhưng không gian gia đình và tâm thức cộng đồng vẫn giữ gìn nguyên vẹn hệ thống phong tục, ngày giỗ Tết, ẩm thực và tình cảm son sắt với Tổ quốc. Kết quả này củng cố quan điểm của các học giả quốc tế về khả năng duy trì căn tính kép (dual identity) bền vững của người Việt hải ngoại.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả khảo sát thực chứng, luận văn đưa ra 4 nhóm khuyến nghị mang tính chiến lược với lộ trình và chỉ số hành động rõ ràng:

Thứ nhất, tăng cường bảo tồn và phục hồi năng lực tiếng Việt cho thế hệ trẻ:

• Hành động: Xây dựng và chuẩn hóa các chương trình giảng dạy tiếng Việt ngoại khóa tại các ngôi chùa Việt và trung tâm sinh hoạt cộng đồng thuộc huyện Mương.
• Chỉ tiêu đo lường: Đạt tỷ lệ 70% thanh thiếu niên kiều bào thế hệ thứ tư có khả năng giao tiếp cơ bản bằng tiếng mẹ đẻ vào năm 2028.
• Lộ trình: Giai đoạn 2025-2028.
• Chủ thể thực hiện: Tổng hội Người Việt Nam toàn Thái Lan chủ trì, phối hợp cùng Ban Tuyên giáo, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài và Đại sứ quán Việt Nam tại Băng Cốc.

Thứ hai, phát huy vai trò cầu nối giao thương kinh tế song phương:

• Hành động: Thành lập mạng lưới xúc tiến thương mại kiều bào Udonthani kết nối trực tiếp các doanh nghiệp vùng I-xản với các tỉnh miền Trung Việt Nam qua tuyến Hành lang kinh tế Đông - Tây.
• Chỉ tiêu đo lường: Thúc đẩy tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu tiểu ngạch và chính ngạch qua biên giới Lào - Thái - Việt tăng tối thiểu 15% mỗi năm.
• Lộ trình: Giai đoạn 2026-2030.
• Chủ thể thực hiện: Hội Doanh nhân Thái - Việt tỉnh Udonthani phối hợp với Bộ Công Thương và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

Thứ ba, chuẩn hóa và khai thác chuỗi du lịch lịch sử - văn hóa về nguồn:

• Hành động: Đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, số hóa toàn bộ tư liệu hiện vật tại Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Bản Noỏng Ôn thành điểm đến văn hóa cấp quốc gia trên đất Thái.
• Chỉ tiêu đo lường: Thu hút hơn 50.000 lượt khách du lịch quốc tế và kiều bào hành hương mỗi năm trước năm 2027.
• Lộ trình: Giai đoạn 2025-2027.
• Chủ thể thực hiện: Ban Quản lý Khu di tích Bản Noỏng Ôn phối hợp cùng Sở Du lịch tỉnh Udonthani và Tổng cục Du lịch Việt Nam.

Thứ tư, hoàn thiện khung pháp lý và bảo tồn di sản tư liệu kiều bào:

• Hành động: Tiến hành thu thập, lưu trữ số hóa 100% hồ sơ, kỷ vật lịch sử của các gia đình có công trong phong trào cứu quốc và đợt hồi hương giai đoạn 1960-1964.
• Chỉ tiêu đo lường: Xuất bản 2 bộ kỷ yếu tư liệu lịch sử kiều bào song ngữ Việt - Thái trước năm 2028.
• Lộ trình: Giai đoạn 2026-2028.
• Chủ thể thực hiện: Viện Việt Nam học và Khoa học Phát triển, Đại học Quốc gia Hà Nội chủ trì phối hợp với Hội đồng Nhân văn tỉnh Udonthani.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống dữ liệu của luận văn mang giá trị ứng dụng cao đối với 4 nhóm đối tượng chuyên biệt:

Một là, các nhà hoạch định chính sách ngoại giao và cán bộ làm công tác đối ngoại nhân dân: Tài liệu cung cấp góc nhìn sâu sắc về lịch sử pháp lý và tâm tư của hơn 100.000 kiều bào tại Thái Lan, hỗ trợ xây dựng các nghị quyết, chương trình hành động bảo hộ công dân và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết dân tộc ở nước ngoài.

Hai là, giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Việt Nam học, Đông Nam Á học, Lịch sử và Quan hệ quốc tế: Công trình là mẫu hình nghiên cứu điền dã kết hợp xã hội học lịch sử mẫu mực, cung cấp nguồn dữ liệu thực địa độc bản gồm 45 hồ sơ phỏng vấn sâu cùng tư liệu lưu trữ quý giá về các phong trào cách mạng Việt Nam tại hải ngoại đầu thế kỷ XX.

Ba là, các hiệp hội doanh nghiệp, nhà đầu tư và thương nhân hoạt động thương mại xuyên biên giới: Luận văn cung cấp bức tranh chi tiết về cấu trúc thị trường bán buôn, bán lẻ chiếm 22,25% cơ cấu sản xuất tại Udonthani, giúp các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận mạng lưới phân phối của các tập đoàn do kiều bào làm chủ để thâm nhập sâu vào thị trường Đông Bắc Thái Lan.

Bốn là, các tổ chức văn hóa, bảo tàng và công ty lữ hành quốc tế: Dữ liệu về di tích lịch sử Bác Hồ tại Bản Noỏng Ôn và nếp sống tín ngưỡng dân gian là tài liệu nền tảng để thiết kế các tour du lịch di sản, giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ trẻ trong và ngoài nước.

Câu hỏi thường gặp

Cộng đồng người Việt tại tỉnh Udonthani được hình thành qua những mốc thời gian chính nào? Cộng đồng được hình thành qua 3 làn sóng lịch sử chủ yếu: đợt đầu vào thập niên 1920 với sự dẫn dắt của các nhà cách mạng tiền bối; đợt thứ hai vào năm 1946 với hơn 40.000 người tản cư từ Lào sang lánh nạn chiến tranh; và đợt thứ ba từ năm 1953 khi kiều bào từ các tỉnh lân cận tụ hội về trung tâm Udonthani để an cư lập nghiệp.

Vì sao Udonthani lại trở thành trung tâm quy tụ người Việt đông đảo nhất vùng Đông Bắc Thái Lan? Nhờ vị trí địa lý đắc địa là cửa ngõ giao thương với diện tích 11.730,302 km2, có tuyến đường sắt kết nối Băng Cốc và hệ thống giao thông thuận lợi, Udonthani sở hữu điều kiện phát triển kinh tế vượt trội so với các tỉnh biên giới, tạo môi trường kinh doanh dịch vụ và buôn bán lý tưởng cho kiều bào di cư.

Chính sách của chính quyền Thái Lan đối với kiều bào Udonthani thay đổi căn bản từ khi nào? Bước ngoặt diễn ra từ năm 1988 dưới thời Thủ tướng Chatichai Choonhavan với chính sách chuyển từ đối đầu an ninh sang hợp tác kinh tế, bãi bỏ các hạn chế cư trú, cấp giấy ngoại kiều cho thế hệ thứ nhất và cho phép nhập quốc tịch Thái Lan đối với thế hệ thứ hai và thứ ba, giúp kiều bào thụ hưởng đầy đủ quyền công dân.

Quy mô và ý nghĩa của phong trào kiều bào hồi hương giai đoạn 1960-1964 là gì? Phong trào ghi nhận hơn 70.000 người đăng ký hồi hương trên toàn Thái Lan. Từ năm 1960 đến 1964, 75 chuyến tàu đã đưa 46.776 kiều bào về xây dựng miền Bắc Việt Nam an toàn. Tại Udonthani, hơn 4.800 người sót lại đã tiếp tục bám trụ, đoàn kết vượt qua giai đoạn bị phong tỏa để tái thiết cộng đồng.

Bản sắc văn hóa cội nguồn được cộng đồng người Việt tại Udonthani duy trì như thế nào trong đời sống? Kiều bào bảo tồn văn hóa thông qua việc duy trì 100% bàn thờ tổ tiên và bàn thờ Tổ quốc trong gia đình, gìn giữ nghệ thuật ẩm thực truyền thống, sử dụng tiếng Việt trong sinh hoạt nội bộ và xây dựng Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Bản Noỏng Ôn, đồng thời tham gia hài hòa vào các lễ hội cổ truyền Thái Lan.

Kết luận

• Khắc họa toàn diện lịch sử hình thành và phát triển của cộng đồng hơn 12.000 người Việt tại Udonthani trải qua 4 thế hệ liên tục từ năm 1924 đến năm 2012.
• Làm rõ năng lực sinh tồn và bứt phá ngoạn mục của kiều bào từ thân phận bị cấm đoán 25 ngành nghề vươn lên chi phối 22,25% tỷ trọng bán buôn bán lẻ tại đô thị trung tâm.
• Khẳng định mô hình thích ứng văn hóa kép đặc sắc: hội nhập sâu rộng vào xã hội Thái Lan nhưng kiên định bảo tồn nguyên vẹn hồn cốt văn hóa dân tộc và lòng yêu nước hướng về cội nguồn.
• Đóng góp nguồn tư liệu học thuật thực chứng vô giá với 45 cuộc phỏng vấn sâu điền dã, làm phong phú kho tàng lý luận ngành Việt Nam học và nghiên cứu di dân quốc tế.
• Khẳng định vai trò hạt nhân của cộng đồng kiều bào như nhịp cầu vàng thắt chặt tình hữu nghị, hợp tác kinh tế và ngoại giao nhân dân giữa hai quốc gia trong giai đoạn 2025-2030.

Luận văn thạc sĩ của Pisit Amnuayngerntra là tài liệu tham khảo khoa học mẫu mực dành cho các nhà nghiên cứu, cơ quan quản lý và bạn đọc quan tâm đến bức tranh lịch sử hào hùng của người Việt Nam tại hải ngoại. Hãy tìm đọc toàn văn công trình tại thư viện Viện Việt Nam học và Khoa học Phát triển, Đại học Quốc gia Hà Nội để khai thác trọn vẹn kho tàng tư liệu quý giá này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 : QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH CỘNG ĐÒNG VIỆT KIỂU TỈNH UĐONTHANI 1. Khái quát về tỉnh Uđonthani 18 Udonthani là một tỉnh nằm ở phía Bắc của miền Đông Bắc Thái Lan, nơi đã xuất hiện trong lịch sử hơn năm nghìn năm trước. Khu vực này đã được các nhà khảo cô học khai quật và tìm thấy công cụ lao động của con người thời xưa và các mộ cổ. Vì thế, các nhà khảo cổ học chứng minh rằng đây là một trong những nơi có nền văn minh cô trên thế giới [103, tr.

Ngoài ra Uđonthani còn là vùng giảu tài nguyên thiên nhiên và có vị trí địa lý rất thuận lợi cho sự phát triển kinh tế, như Uđonthani là cửa đến (Gate Way) các tỉnh bên phía Bắc miền Đông Bắc Thái Lan và các nước láng giềng như Lào và Việt Nam. Do vậy, khu vực này thu hút được cư dân nơi khác chuyên đến sinh sống cho đến hiện nay, đặc biệt là người Việt Nam tản cư từ đầu thế kỷ XX. Hiện nay tỉnh Uđonthani trở thành trung tâm kinh tế, thương mại, giao thông, du lịch, v. của phía Bắc miền Đông Bắc Thái Lan và đóng vai trò quan trọng trong kế hoạch phát triển kinh tế và xã hội lần thứ IX của chính phủ Thái Lan, trong đó có chính sách phát triển hợp tác kinh tế với tiêu vùng sông Mekong mở réng (GMS) [103, tr.1 Lịch sứ tính Udonthani Uđonthani đã xuất hiện từ lâu do việc tìm thấy nhiều đồ cô của các nhà khảo cô học.

Theo chứng cứ lịch sử và khảo cỗ học, các nhà khảo cô đã tìm thấy các cô vật, bộ xương, dụng cụ và những đồ gia dụng của con người ở khu vực Ban Chiang (nằm trong huyện Nong Han hiện nay). Các nhà khảo cỗ cũng tìm thấy bức tường của hang động ở huyện Ban Phue hiện nay như tranh vẽ màu hang động con người, tranh vẽ màu hang động con bò, tranh vẽ màu Non Sao E, v. Vì thế các nhà khảo cô học cho rằng khu vực tỉnh Uđonthami hiện nay, thời xưa là nơi sinh sống của con người từ thời tiền sử khoảng 5. Điều quan trọng nhất là các nhà khảo cổ học đã tìm thấy đồ gốm sơn đỏ, được cho rằng thuộc vào loại cô nhất thế giới [106, tr.

Vì vậy, khu Uđonthani thời xưa là một khu vực văn minh và thịnh vượng vào bậc nhất ở trên đất Thái Lan nên Ban Chiang tỉnh Uđonthani đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới vào năm 1992. 19 Vào năm 1574, vua Bayinnaung của mương” Bago (Miến Điện) huy động quân Thái của vua Phra Maha Thammarachathirat và Somdet Phra Naresuan Maharat kéo quân ứng cứu đánh vương quốc Lan Xang (Lào). Nhưng khi quân Thái đến mương Nongbua Lamphu (ngày xưa là một huyện trong tỉnh Uđonthani và đã tách ra trở thành tỉnh năm 1993 - là mương ngoại của vương quốc Lan Xang), Somdet Phra Naresuan Maharat bị bệnh đậu mùa nên quân Thái phải bãi binh. Cho đến thời vua Rama III của triều Rattanakosin, khoảng năm 1826- 1828, mương Nakhon Ratchasima bị vua A Nỗ của vương quốc Lan Xang xâm lược.

Sau đó, quân Thái đã đánh bại quân Lan Xang, phải bãi binh và phòng thủ ở mương Nongbua Lamphu. Cuối cùng quân vua A Nỗ thua và bãi binh về Lan Xang. Vào cuối thời vua Rama IV, khoảng năm 1868, đã xảy ra vụ nổi loạn ở Khu Lao Phuan do chúng dân tộc Chin Haw gây ra. Cho đến năm 1885, thời vua Rama V, chúng dân tộc Chin Haw tập trung khủng bố trong khu Lao Phuan bên trái của sông Mê Kông nên vua Rama V bổ nhiệm cho Phrachaonongyatho Krommamun Prachak Silpakom làm tướng quân phía Nam đánh khu vực mương Nong Khai và Chamuen Waiworanat làm tướng quân phía Bắc đi tran áp chúng Chin Haw 6 muong Luang Prabang.

Trong thời gian đó, Uđonthani chưa có tên, chỉ có tên Ban Mak Khaeng hoặc Ban Dua Mak Khaeng thuộc mương Nong Khai, khu Lao Phuan”. Sau đó quân của Phrachao nongyatho Krommamun Prachak Silpakom đánh bại thành công chung Chin Haw. Trong thời vua Rama V, nước Xiêm bị thực dân Pháp và Anh đe dọa. Thời đó, vương quốc Anh chiếm được Miễn Điện và Ma lai.

Pháp chiếm được Việt Nam và Campuchia. Còn Lào là nước thuộc địa của Xiêm từ thời vương quốc Thonburi khoảng năm 1778 nhưng Pháp đòi nhận Lào cũng là thuộc địa của Việt ? Mương là đơn vị hành chính thời xưa do một hoàng tử cai quản. 3 Khu là đơn vị hành chính trước đây của Thái Lan, bao gồm nhiều tỉnh. * Châu Lao Phuân gồm tỉnh Nong Khai, Chiêng Khwang, Bori Kanta Nikom, Phon Phisai, Nakhon Phanom, Tha U Ten, Chaiburi, Sakon Nakhon, Mukdahan, Khon Kaen, Lom Sak, 13 tỉnh lớn và 36 tỉnh thuộc địa.

20 Nam vì Lào đã gửi cống phẩm cho Việt Nam nên Pháp chiếm được Việt Nam thì Lào nằm tả ngạn sông Mê Kông cũng phải là thuộc địa của Pháp. Vào năm 1893, Pháp mang quân xâm lược tả ngạn sông Mê Kông và gây ra cuộc chiến tranh với nước Xiêm tại khu vực sông Mê Kông. Vào ngày 13 tháng 7 năm 1983, Pháp đưa hai tàu chiến và một thuyền hoa tiêu đóng tại sông Chao Phraya và bắn nhau trong khu vực pháo đài Rama V. Cuộc bắn nhau này làm cho quân đội Xiêm chết 15 người và quân đội Pháp chết 2 người và bị thương 3 người [105, tr.

Vào ngày 21 tháng 7 năm 1893, Pháp gửi tối hậu thư cho Xiêm và yêu cầu nhận hợp đồng trong 24 tiếng. Trong hợp đồng nói rằng Xiêm phải trả đất đai khu vực tả ngạn sông Mê Kông cho Pháp và cắm quân Xiêm đặt trụ sở quân đội trong khu vực giáp với sông Mê Kông 25 km. Nếu Pháp không thấy Xiêm đồng ý thì Pháp sẽ quay lại đóng vịnh Thái Lan. Vào ngày 3 tháng 10 năm 1893, vua Rama V quyết định ký hai hợp đồng với Pháp để giữ nước.

Vì vậy Phrachao Borommawongtho Kromluang Prachak Silpakom, cao ủy khu Lao Phuan lúc đó đang có trụ sở quân đội ở mương Nong Khai phải di chuyển trụ sở quân đội ở thành sang Ban Dua Mak Khaeng [§5, tr. Do Phrachao Borommawongtho Kromluang Prachak Silpakom thay rang khu vực này có vị trí hợp lý vì có nguồn nước tốt như là hồ Na Kua (công viên Nong Prachak Silpakom hiện nay) và các hồ trong tỉnh Uđonthani hiện nay. Vào năm 1899, vua Rama V đề nghị chuyền tên từ khu “Lao Phuan” thành khu “Fai Nua” và cùng năm đó Phrachao Borommawongtho Kromluang Prachak Silpakom được tổ chức hệ thống thống trị, sau đó về Băng Cốc. Còn khu Fai Nua có Phra Worawongthoe Phra Ong Chao Wathananuwong quản lý thay.

Vào năm 1907, Phra Worawongthoe Phra Ong Chao Wathananuwong đã thay tên khu “Fai Nua” thành khu “Uđon” và tập trung 12 mương bên cạnh gồm mương Nong Khai, Nong Han, Khon Kaen, Chon Nabot, Lom Sak, Kamu Tasal, Sakon Nakhon, Chai Buri, Phon Phisai, Tha U Then, Nakhon Phanom và Mukdahan. Khu Uđon chia thành 5 khu vực gồm: (1) Khu vực Mak Khaeng có 7 mương (mương Mak Khaeng, Nong Khai, Nong Han, Kumphawapi, Kamuthasai Phonpisai va Ratthanawapi) tru sd quan ly dat 6 muong Mak Khaeng. 21 (2) Khu vực Phachi có 3 mương (mương Khon Kaen, Chonnabot và Phu Khiao) trụ sở quản lý đặt ở mương Khon Kaen. (3) Khu vực That Phranom có 4 mương (mương Nakhon Phanom, Chaiyaburi, Tha U Ten va Mukdahan) tru sở quản lý đặt ở mương Nakhon Phanom.

(4) Khu vực Sakon Nakhon cé 1 muong la muong Sakon Nakhon. (5) Khu vuc Nam Hueang cé 3 muong (muong Loei, Bo Ten va Kaen Thao) tru so quan ly dat 6 muong Loei [105,tr. Sau cuộc cách mạng Xiêm ngày 24 tháng 6 năm 1932, vương quốc Xiêm đã cải thiện hệ thống hành chính theo Quy định hành chính vương quốc Xiêm năm 1932, trong phần hành chính địa phương đã hủy hệ thống quản lý “khu” thành “tỉnh” và “huyện”. Cho nên khu Uđon bị hủy và trở thành tỉnh Uđonthani cho đến hiện nay.2 Vị trí địa lý và khí hậu Uđonthani nằm ở phía Bắc miền Đông Bắc Thái Lan, có vị trí 16°45” dén 18° vĩ độ Bắc và 102° đến 103° kinh độ Đông tiếp giáp với tỉnh Nong Khai phía Bắc, Khon Kaen, Kalasin phía Nam, Sakon Nakhon phía Đông, Loei và Nongbua Lamphu phía Tây.

Uđonthani có diện tích 11.730,302 km”, chiếm 6,948 % diện tích của miền Đông Bắc Thái Lan và 2,286 % diện tích của Thái Lan. Uđonthani đứng thứ 4 trong các tỉnh có diện tích lớn nhất trong miền Đông Bắc Thái Lan và đứng thứ I1 trong các tỉnh có diện tích lớn nhất ở Thái Lan. Vị trí địa lý của tỉnh Uđonthani quan trọng nhất trong phía Bắc miền Đông Bắc Thái Lan vì Uđonthani là trung tâm giao thông của khu vực này và nó giáp với các tỉnh phía Bắc miền Đông Bắc. Uđonthani cách thủ đô Băng Cốc khoảng 562 km và cách thủ đô Viêng Chăn (Lào) 80 km.

Giao thông từ Uđonthani đến tỉnh khác rất thuận tiện, bao gồm cả đường không, đường bộ và đường sắt. Giao thông đường không, Uđonthani có sân bay quốc tế Uđonthani nằm trong khu vực quân đội không quân (trong thời chiến tranh Việt Nam đó là một căn cứ quân sự Mỹ quan trọng trong Đông Nam Á) 22 cach trung tam Udonthani khoảng 2-3 km. Giao thông đường bộ, UđonthanmI có ba đường quốc lộ qua tỉnh Uđonthani: Đường quốc lộ số 2 bắt đầu từ Băng Cốc qua tỉnh Nakorn Rachasima, Khon Kaen, Uđonthani và kết thúc ở Nong Khai; đường quốc lộ số 22, bắt đầu từ trung tâm Uđonthani qua tỉnh Sakon Nakhon và kết thúc ở tỉnh Nakhon Phanom và đường quốc lộ số 210, bắt đầu từ Uđonthani qua Nongbua Lamphu và kết thúc ở tỉnh Loei. Ngoài ra Uđonthani còn có xe khách từ Uđonthani đi các tỉnh khác của Thái Lan như Nong Khai, Loei, Khon Kaen, Nongbua Lamphu, Sakon Nakhon, Nakhon Phanom, Ubon Ratchathani, Chiang Mai, Chiang Rai, Ra Yong, Phitsanulok, Bang Céc, v.

Giao thong đường sắt, Uđonthani có 7 ga gồm ga huyện Mương Uđonthani, ga Nongtakai, ga Kumphawapi, ga Non Sa-at, ga Nong Khon Kwang, ga Huai Sam Phat và ga Huai Koeng. Tu Udonthani có thê đi tàu đến các tỉnh khác như Nong Khai, Khon Khae, Nakorn Rachasima, Ayutthaya và Băng Cốc. Uđonthani nằm trên cao nguyên có độ cao trung bình khoảng 60 mét so với mực nước biển, có mặt đất đốc thoải xuống sông Mê Kông tỉnh Nong Khai. Uđonthani có núi hướng theo phía Bắc-Nam, Đông Tây có độ cao trung bình từ 200-300 mét so với mực nước biển.

Uđonthani là một trong những tỉnh ở miền Đông Bắc Thái Lan thiếu nguồn nước tự nhiên vì nguồn nước phần lớn của tỉnh là nguồn nước nhỏ như là suối ngắn hoặc hồ tự nhiên. Tỉnh Uđonthani có một số con suối quan trọng như suối Nam Pao, Pa Nien, Huai Luang, Mong, Nam Phui, v. Con con sông quan trọng của tỉnh là sông Song Kram [105, tr.