phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận về công bằng xã hội Chƣơng 2: Thực trạng thực hiện công bằng xã hội trong quá trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Chƣơng 3: Một số giải pháp thực hiện công bằng xã hội trong quá trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.Nam Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN LÝ VỀ CÔNG BẰNG XÃ HỘI 1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin và quan điểm của Đảng ta về công bằng xã hội 1. Những quan điểm trước Mác về công bằng xã hội Là một phạm trù xã hội, công bằng xã hội từ lâu đã được luận bàn nhiều. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có sự nhận thức thống nhất.
Có thể nhận thấy tư tưởng về công bằng xã hội đã đặt ra rất sớm trong lịch sử nhân loại. Khi tư duy đạt đến trình độ nhất định, con người đã biết đặt mình trong mối quan hệ với tự nhiên, với người khác và với xã hội. Xã hội càng phát triển thì tư tưởng về công bằng xã hội càng phát triển theo. Ở xã hội công xã nguyên thuỷ, sinh hoạt và lao động của con người mang tính cộng đồng nhằm thoả mãn nhu cầu của mình, do lực lượng sản xuất thấp kém nên sản phẩm lao động ít ỏi, lại phải chia đều cho mọi thành viên trong cộng đồng.
Vì vậy, ở thời kỳ này, công bằng xã hội là phương thức để đảm bảo cho sự tồn tại của cộng đồng xã hội nguyên thuỷ. Vào cuối thời kỳ công xã nguyên thuỷ, do lực lượng sản xuất phát triển, của cải làm ra không những đáp ứng được nhu cầu cho cộng đồng mà còn có tích luỹ. Song, chính phần của cải dư thừa này là nhân tố “kích thích” để nảy sinh xung đột về lợi ích của những nhóm người trong cộng đồng. Tư hữu, giai cấp và Nhà nước ra đời làm cho việc thực hiện công bằng xã hội ngày càng trở nên khó khăn hơn.
Cuộc đấu tranh giai cấp diễn ra ngày càng gay gắt và công bằng xã hội trở thành một trong những nội dung chính trị trong cuộc đấu tranh đó. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.Nam Nhà triết học Hy Lạp thời cổ đại Platôn (427-327 Tr.CN) khi bàn về vấn đề Nhà nước đã cho rằng: Một Nhà nước lý tưởng là Nhà nước có những đạo luật công bằng được thiết lập trên cơ sở trí tuệ và lợi ích quốc gia chứ không phải lợi ích của mỗi người cầm quyền. Trong học thuyết triết học của mình, Platôn cho rằng: Xã hội được chia làm 3 hạng người tương ứng với 3 phần của linh hồn con người. Nhà nước xuất hiện từ sự đa dạng của nhu cầu của con người và từ đó xuất hiện các dạng phân công lao động để thoả mãn nhu cầu ấy.
Vì vậy, trong xã hội cần phải duy trì các hạng người khác nhau và do đó không thể có sự hoàn toàn bình đẳng giữa mọi người được. Công lý là ở chỗ mỗi hạng người làm hết trách nhiệm của mình, biết sống đúng với tầng lớp của mình và biết phận mình Arixtốt (384-322 Tr.CN) cho rằng: Việc phân chia giai cấp và địa vị giai cấp là một trật tự tự nhiên. Công bằng là sự đối xử ngang nhau, bình đẳng chỉ đối với những người trong cùng một giai cấp, còn những người ở giai cấp khác nhau thì công bằng và bình đẳng giai cấp khác nhau. Tômat Hôpxơ (1858-1679) nhà triết học nổi tiếng đại biểu cho chủ nghĩa duy vật Anh thế kỷ XVII cho rằng: Con người là giống nhau mà tạo hoá đã ban cho nên con người phải được công bằng và bình đẳng, nhưng con người thì lại có tính tham lam và ích kỷ nên không thể có sự bình đẳng và công bằng Từ sự phân tích đó, ông đã chỉ ra rằng: Để đi đến sự hoà hợp, công bằng giữa con người với con người thì phải có một lực lượng đứng trên để dàn xếp các lợi ích cá nhân, đó là Nhà nước Như vậy, Hốpxơ đã có tư tưởng duy vật về các hiện tượng xã hội.
Tuy nhiên, ông không thấy được Nhà nước cũng mang bản chất giai cấp của nó, trong 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.Nam xã hội có đối kháng giai cấp, Nhà nước không thể nào thiết lập được sự công bằng chung cho toàn xã hội Imanuen Cantơ (1724-1804) đại biểu của nền triết học cổ điển Đức, ông có những đóng góp hết sức to lớn vào tư tưởng công bằng xã hội. Theo ông, công bằng xã hội bao gồm công bằng và bảo hộ, công bằng trong trao đổi và công bằng trong phân phối. Trong đó công bằng trong phân phối là quan trọng nhất. Đây là tư tưởng tiến bộ của ông mà sau này được nhiều người thừa kế Các nhà xã hội chủ nghĩa không tưởng: Xanhximông (người Pháp), Phuriê (người Pháp) và Ô- Oen (người Anh) đã phê phán xã hội đương thời được xây dựng trên nền tảng tư hữu- nguyên nhân của mọi bất công xã hội.
Đồng thời các ông đề ra việc xây dựng một xã hội mới mà trong đó nguyên tắc tối cao là mọi người đều phải lao động, mọi người đều được hưởng thụ như nhau, xoá bỏ hết mọi đặc quyền, đặc lợi, xây dựng một xã hội công bằng. Xã hội công bằng là một điều kiện để đem đến sự công bằng cho tất cả các thành viên. Tuy nhiên, mô hình xã hội mà các ông xây dựng ngay từ đầu đã biến thành những điều không tưởng. Như vậy, vấn đề công bằng xã hội đã được đề cập trong suốt quá trình lịch sử của nhân loại, nó phản ánh sự đấu tranh của các giai cấp về quyền sở hữu tư liệu sản xuất; tổ chức và quản lý sản xuất, xã hội; phân phối và sử dụng sản phẩm lao động.
Các nhà tư tưởng trong lịch sử nhân loại đã trình bày những quan niệm khác nhau về công bằng xã hội mặc dù chưa đầy đủ và hệ thống nhưng những tư tưởng đó là tiền đề lý luận quan trọng, làm cơ sở cho việc nghiên cứu vấn đề công bằng xã hội cho các nhà tư tưởng sau này khi nghiên cứu về vấn đề công bằng xã hội. 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Quan điểm chủ nghĩa Mác-Lênin về công bằng xã hội * Quan điểm của Các Mác Trong tác phẩm “Phê phán cương lĩnh Gô ta”, Các Mác đã làm rõ nội dung của nguyên tắc phân phối trong chủ nghĩa xã hội. Các Mác vạch rõ rằng, trong xã hội xã hội chủ nghĩa, sau khi đã khấu trừ đi những khoản cần thiết để duy trì sản xuất, tái sản xuất cũng như để duy trì đời sống của cộng đồng, toàn bộ số sản phẩm xã hội còn lại sẽ được phân phối theo nguyên tắc: mỗi người sản xuất sẽ nhận trở lại từ xã hội một số lượng vật phẩm tiêu dùng trị giá ngang với số lượng lao động mà anh ta đã cung cấp cho xã hội [30, tr.
Đó là một nguyên tắc phân phối công bằng, vì ở đây tất cả những người sản xuất đều có quyền ngang nhau tham dự vào quỹ tiêu dùng của xã hội khi làm một công việc ngang nhau. Ngoài giá trị làm rõ nội dung của nguyên tắc phân phối trong chủ nghĩa xã hội , cái rất đáng chú ý trong toàn bộ sự phân tích về vấn đề này còn là ở chỗ, qua sự phân tích ấy chúng ta thấy, Các Mác đã phân biệt rất rạch ròi công bằng xã hội với bình đẳng xã hội. Các Mác chỉ rõ rằng, trong điều kiện của chủ nghĩa xã hội sự phân phối công bằng đó chẳng những chưa loại trừ được mà còn hàm chứa trong nó sự chấp nhận một tình trạng bất bình đẳng nhất định giữa các thành viên trong xã hội vì: “với một công việc ngang nhau và do đó, với một phần tham dự như nhau vào quỹ tiêu dùng của xã hội thì trên thực tế, người này vẫn lĩnh hơn người kia, người này vẫn giàu hơn người kia” [30, tr.479] thành thử “muốn tránh tất cả những thiếu sót ấy thì quyền nói cho đúng ra là phải không ngang nhau, chứ không phải là ngang nhau” [30, tr. Đó vừa là ưu việt, vừa là thiếu sót của nguyên tắc phân phối theo lao động- một thiếu sót “không thể tránh khỏi trong giai đoạn đầu của chủ nghĩa cộng sản” [30, tr.
10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.Nam * Quan điểm của V.Lênin Trong một số tác phẩm của mình, khi đề cập đến vấn đề công bằng xã hội trong chủ nghĩa xã hội, V.Lênin cho rằng: “như thế là trong giai đoạn đầu của xã hội cộng sản chủ nghĩa (mà người ta vẫn thường gọi là chủ nghĩa xã hội), “pháp quyền tư sản” chưa bị xoá bỏ hoàn toàn mà chỉ bị xoá bỏ một phần, chỉ bị xoá bỏ với mức độ phù hợp với cuộc cách mạng kinh tế đã được hoàn thành, nghĩa là chỉ trong phạm vi tư liệu sản xuất thôi. “Pháp quyền tư sản” thừa nhận tư liệu sản xuất là sở hữu riêng của cá nhân. Chủ nghĩa xã hội biến tư liệu sản xuất thành tài sản chung” [29, tr.Lênin cũng rất chú ý đến công bằng trong phân phối lao động. Ông cho rằng; “người nào không làm thì không có ăn”.
Nguyên tắc này đã được thực hiện “số lượng lao động ngang nhau thì hưởng số lượng sản phẩm ngang nhau” [29, tr. Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin thì phải thiết lập những tiền đề kinh tế ngày càng cao cho việc thực hiện công bằng xã hội, không thể có công bằng xã hội đích thực trong một xã hội nghèo khổ, kém phát triển. Đồng thời, chủ nghĩa Mác-Lênin cũng đề cập đến một xã hội giàu có, của cải dư thừa nhưng lại thiếu công bằng trong phân phối, tăng trưởng kinh tế là yếu tố quan trọng nhưng không phải là duy nhất để thực hiện công bằng xã hội; phải biết kết hợp hài hoà, biện chứng giữa tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội. Đây là quan điểm khác biệt cơ bản giữa quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin với những quan điểm trước Mác về công bằng xã hội.
Bên cạnh đó, chủ nghĩa Mác-Lênin cũng chỉ ra rằng, trong chủ nghĩa xã hội thì công bằng xã hội trong lĩnh vực kinh tế đóng vai trò cơ sở và quyết định các lĩnh vực khác như văn hoá, xã hội. cụ thể là về phương diện quan hệ giữa cống hiến (thực hiện nghĩa vụ) và hưởng thụ (được hưởng quyền lợi). 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.