ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ë huyÖn Gia L©m Lêi nãi ®Çu ViÖt Nam vèn lµ mét níc s¶n xuÊt n«ng nghiÖp víi trªn 80% d©n sè sèng ë n«ng th«n, sè lao ®éng trong n«ng nghiÖp chiÕm 70%. Trong qu¸ tr×nh ®æi míi nÒn kinh tÕ b¾t ®Çu tõ chØ thÞ 100 cña Ban BÝ Th. NghÞ quyÕt 10 cña Bé chÝnh trÞ, luËt ®Êt ®ai vµ c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ cña chÝnh phñ ®· më ra giai ®o¹n mçi cho nÒn kinh tÕ cña níc ta. N«ng nghiÖp ®· cã bíc ph¸t triÓn vît bËc.
§iÒu nµy ®îc c¶ d luËn trong níc vµ níc ngoµi c«ng nhËn. Tõ mét níc thiÕu l¬ng thùc cho tiªu dïng mµ cßn ®øng thø 3 trong c¸c níc xuÊt khÈu g¹o cña thÕ giíi. Thu nhËp vµ ®êi sèng cña ngêi d©n kh«ng ngõng ®îc c¶i thiÖn. Tuy nhiªn trong kinh tÕ n«ng th«n, ngµnh n«ng nghiÖp vÉn chiÕm tû träng cao.
Trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp chñ yÕu vÉn tËp trung vµo trång trät, ch¨n nu«i cha ®îc chó träng ph¸t ph¸t triÓn, quy m« cßn nhá bÐ. Nh vËy ®Ó nhanh chãng lµm thay ®æi bé mÆt n«ng th«n ®ßi hái ph¶i cã sù chuyÓn ®Þnh c¬ cÇu kinh tÕ n«ng th«n. §©y lµ mét vÊn ®Ò quan träng vµ cã tÝnh cÊp thiÕt trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay. Gia L©m lµ mét huyÖn ngo¹i thµnh Hµ Néi, cã vÞ trÝ ®Þa lý thuËn lîi ®Ó ph¸t triÓn c¸c mÆt kinh tÕ - v¨n ho¸ - x· héi.
Tuy vËy huyÖn Gia L©m hiÖn nay kh«ng cÇn thiÕt ®Æt vÊn ®Ò an toµn l¬ng thùc lªn hµng ®Çu mµ cµn tËp trung vao ph¸t triÓn c«ng nghiÖp th¬ng m¹i, dÞch vô, du lÞch vµ n«ng nghiÖp. Gia L©m ph¶i chuyÓn sang ®a d¹ng ho¸ s¶n xuÊt theo c¬ chÕ thÞ trêng, phôc vô cho nhu cÇu thñ ®« Hµ 1 ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m Néi, huyÖn Gia L©m cã nhiÒu tiÒm n¨ng cÇn ®îc khai th¸c, l¹i n»m trong khu vùc c«ng nghiÖp Hµ Néi - H¶i Phßng - Qu¶ng Ninh, ®©y lµ ®Çu mèi giao th«ng thuËn lîi, lao ®éng dåi dµo, cã tr×nh ®é kü thuËt, c¬ së h¹ tÇng ®îc n©ng cÊp vµ tõng bíc ®îc hoµn thiÖn. Vèn trong d©n cña huyÖn Gia L©m ®Ó ®Çu t cho s¶n xuÊt lín. §ång thêi ë huyÖn Gia L©m cã c¸c khu c«ng nghiÖp ®Þa ph¬ng vµ trung ¬ng víi kü thuËt vµ tr×nh ®é tæ chøc cao ®îc ®Çu t më réng.
Víi nh÷ng ®iÇu kiÖn ®â,Gia l©m cã nh÷ng thuËn lîi trong chuÓn dÞch c¬ c©u kinh tª n«ng th«n theo híng t©ng dÇn tû träng c«ng nghiÖp , th¬ng m¹i ,dÞch vô. ChÝnh v× vËy t¸c gi¶ ®· chän ®Ò tµi "ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ë huyÖn Gia L©m”lµm ®Ò tµi luËn v¨n tèt nghiÖp. Môc ®Ých nghiªn cøu cña ®Ò tµi nµy lµ nh»m hÖ thèng ho¸ mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn cña chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ë huyÖn Gia L©m trong giai ®o¹n 1996-1999, tõ ®ã ®a ra c¸c biÖn ph¸p ®Ó chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ë Gia L©m giai ®o¹n 2001 - 2010 vµ nh÷ng n¨m tiÕp theo. Ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi ®îc giíi h¹n ë kinh tÕ cÊp huyÖn, tøc lµ bao gåm toµn bé c¸c ngµnh n«ng-l©m-thuû s¶n,cong nghiÑp ,th¬ng m¹i ,dÞch vô thuéc ph¹m vi qu¶n lý cña huyÖn.
KÕ cÊu cña luËn v¨n ®îc tr×nh bµy nh sau: Ch¬ng I: Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ chuyÓn dÞch c¬ cÊu KTNT Ch¬ng II: Thùc tr¹ng chuyÓn dÞch c¬ cÊu KTNT huyÖn Gia L©m qua c¸c n¨m. 2 ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m Ch¬ng III: Ph¬ng híng vµ nh÷ng biÖn ph¸p chñ yÕu chuyÓn dÞch c¬ cÊu KTNT huyÖn Gia L©m trong thêi gian tíi. V× ph¹m vi cña lu¹n v¨n lµ rÊt réng nhng thêi gian nghiªn cøu cã h¹n, mÆt kh¸c do sö dông nhiÒu nguån tµi liÖu kh¸c nhau. Do ®ã luËn v¨n kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt.
T«i kÝnh mong ®îc sù chØ dÉn cña c¸c gi¸o viªn trong khoa vµ ®éc gi¶ ®Ó luËn v¨n ®îc hoµn thiÖn h¬n. th¸ng 06 n¨m 2000 Sinh viªn D¬ng ThÞ Hoa Ch¬ng I Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n 1.1 Kh¸i niÖm vÒ c¬ cÊu kinh tÕ. C¬ cÊu kinh tÕ lµ mét tæng thÓ hÖ thèng kinh tÕ bao gåm nhiÒu yÕu tè cã quan hÖ chÆt chÏ víi nhau, t¸c ®éng qua l¹i lÉn nhau trong nh÷ng kh«ng gian vµ thêi gian , trong nh÷ng ®iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi nhÊt ®Þnh. Nã thÓ hiÖn c¶ vÒ mÆt ®Þnh tÝnh vµ ®Þnh lîng, c¶ vÒ sè lîng vµ chÊt lîng, 3 ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m phï hîp víi môc tiªu ®îc x¸c ®Þnh cña nÒn kinh tÕ.
C¬ cÊu kinh tÕ kh«ng cã tÝnh chÊt cè ®Þnh mµ lu«n vËn ®éng, thay ®æi ®Ó phï hîp víi yªu cÇu ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ trong tõng thêi kú ph¸t triÓn, nh»m t¨ng trëng kinh tÕ n©ng cao hiÖu qu¶ kinh tÕ - x· héi. C¬ cÊu kinh tÕ muèn ph¸t huy ®îc t¸c dông cÇn cã mét qu¸ tr×nh, mét thêi gian nhÊt ®Þnh, qu¸ tr×nh Êy dµi hay ng¾n phô thuéc tõng h×nh thøc chuyÓn dÞch vµ c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« vÒ ngµnh cña Nhµ níc. V× vËy c¬ cÊu kinh tÕ kh«ng mang tÝnh æn ®Þnh l©u dµi, mµ tõng thêi kú ph¶i cã mét chÝnh s¸ch vÒ c¬ cÊu kinh tÕ t¬ng øng thÝch hîp víi sù biÕn ®éng cña ®iÒu kiÖn tù nhiªn ,kinh tÕ , x· héi. Sù duy tr× qu¸ l©u hoÆc thay ®æi qu¸ nhanh chãng c¬ cÊu kinh tÕ mµ kh«ng dùa vµo nh÷ng biÕn ®æi cña ®iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ, x· héi ®Òu g©y nªn nh÷ng h¹i vÒ kinh tÕ.
V× vËy cã nªn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ hay kh«ng ? chuyÓn dÞch nhanh hay chËm kh«ng ph¶i lµ sù mong muèn chñ quan, mµ ph¶i dùa vµo môc tiªu, c¸c quy luËt kinh tÕ ®Ó lµm c¬ së cho qu¸ t×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ cña mçi n¬i, mçi vïng vµ trong doanh nghiÖp. Kh¸i niÖm vÒ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n: Kinh tÕ n«ng th«n lµ mét trong hai khu vùc kinh tÕ ®Æc trng cña kinh tÕ quèc d©n: khu vùc kinh tÕ n«ng th«n vµ khu vùc kinh tÕ thµnh thÞ. Khu vùc kinh tÕ n«ng th«n cã vÞ trÝ quan träng, tríc hÕt lµ khu vùc s¶n xuÊt cung cÊp l¬ng thùc, thùc phÈm cho toµn x· héi tån t¹i vµ ph¸t triÓn. Nã cßn cung 4 ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m cÊp ngµy cµng nhiÒu c¸c nguyªn liÖu cho c«ng nghiÖp chÕ biÕn, cung cÊp nguån lao ®éng phong phó cho khu vùc thµnh thÞ ®ã lµ thÞ trêng réng lín ®Ó tiªu thô s¶n phÈm c«ng nghiÖp bao gåm c¶ t liÖu s¶n xuÊt vµ t liÖu tiªu dïng.
Trong giai ®o¹n ®Çu cña c«ng nghiÖp ho¸, do cã lîi thÕ tuyÖt ®èi vµ t¬ng ®èi cã thÓ khai th¸c nguån n«ng - l©m - thuû s¶n ®Ó t¨ng kim ng¹ch xuÊt khÈu, t¨ng thªm nguån tÝch luü cña ®Êt níc, gãp phÇn ph¸t triÓn khu vùc n«ng th«n, cïng víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ quèc d©n, ®Æc biÖt lµ khu vùc thµnh thÞ, tû träng s¶n phÈm thuéc khu vùc kinh tÕ n«ng th«n gi¶m xuèng, chñ yÕu lµ s¶n phÈm n«ng - l©m- ng nghiÖp. Nhng kh«ng v× thÕ mµ vÞ trÝ cña nã gi¶m, xuèng mµ khu vùc nµy vÉn gi÷ vÞ trÝ lµ n¬i s¶n xuÊt vµ cung cÊp nh÷ng s¶n phÈm chñ yÕu kh«ng thÓ thay thÕ ®îc. V× thÕ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ®ãng vai trß to lín nã tån t¹i, ph¸t triÓn g¾n liÒn víi tæng thÓ c¸c quan hÖ kinh tÕ nhÊt ®Þnh. C¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n lu«n vËn ®éng vµ thÝch øng víi sù ph¸t triÓn cña lùc lîng s¶n xuÊt vµ sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi ë tõng giai ®o¹n.
Nh vËy c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ®îc hiÓu mét c¸ch ®Çy ®ñ lµ mét tæng thÓ c¸c mèi quan hÖ kinh tÕ trong vïng n«ng th«n, cã mèi quan hÖ g¾n bã h÷u c¬ víi nhau theo tØ lÖ nhÊt ®Þnh vÒ mÆt lîng vµ liªn quan chÆt chÏ vÒ chÊt, chóng t¸c ®éng qua l¹i lÉn nhau trong nh÷ng kh«ng gian vµ thêi gian nhÊt ®Þnh, phï hîp víi nh÷ng ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi nhÊt ®Þnh t¹o mét hÖ thèng kinh tÕ n«ng th«n, mét bé phËn hîp thµnh kh«ng thÓ t¸ch rêi cña hÖ thèng kinh tÕ quèc d©n. 5 ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m C¸c mèi quan hÖ trong c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ph¶n ¸nh tr×nh ®é ph¸t triÓn sù ph©n c«ng lao ®éng trong l·nh thæ, khi sù ph©n c«ng ®¹t ®Õn tr×nh ®é cao, th× c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n cµng ®a d¹ng c¶ vÒ chiÒu réng lÉn chiÒu s©u. Kh¸i niÖm vÒ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n. ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ®ã lµ qu¸ tr×nh lµm thay ®æi cÊu tróc vµ c¸c mèi quan hÖ cña hÖ thèng kinh tÕ n«ng th«n theo mét tû lÖ vµ môc tiªu nhÊt ®Þnh, nghÜa lµ ®a hÖ thèng kinh tÕ n«ng th«n ®Õn tr¹ng th¸i ph¸t triÓn tèi - u, ®¹t ®îc hiÖu qu¶ cao.
Th«ng qua c¸c t¸c ®éng ®iÒu khiÓn cã ý thøc cña con ngêi, trªn c¬ së nhËn thøc vµ vËn dông ®óng ®¾n c¸c quy luËt kh¸ch quan. C¸c néi dung cña c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n 2. C¬ cÊu ngµnh: Trong qu¸ t×nh ph¸t triÓn loµi ngêi ®· tr¶i qua 3 lÇn ph©n c«ng lao ®éng x· héi: ch¨n nu«i t¸ch khái trång trät; thñ c«ng nghiÖp t¸ch khái n«ng nghiÖp; dÞch vô lu th«ng t¸ch khái s¶n xuÊt. Nh vËy sù ph©n c«ng lao ®éng theo ngµnh lµ c¬ së h×nh thµnh c¬ cÊu ngµnh, sù ph©n c«ng lao ®éng ph¸t triÓn ë tr×nh ®é cao, cµng chÆt chÏ th× sù ph©n chia ngµnh cµng ®a d¹ng vµ s©u s¾c.
Cïng víi sù ph¸t triÓn cña lùc lîng s¶n xuÊt vµ tiÕn bé cña khoa häc kü thuËt, ®Æc biÖt sù ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i, c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ®- îc c¶i tiÕn nhanh chãng theo híng c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i ho¸. 6 ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m C¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n bao gåm 3 nhãm: n«ng nghiÖp (n«ng - l©m - ng nghiÖp), c«ng nghiÖp n«ng th«n (bao gåm c«ng nghiÖp khai th¸c, chÕ biÕn, tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ c«ng nghiÖp truyÒn thèng) vµ dÞch vô n«ng th«n (bao gåm dÞch vô s¶n xuÊt vµ ®êi sèng). Trong tõng nhãm ngµnh ®îc ph©n theo nhá h¬n ch¼ng h¹n nh trong n«ng nghiÖp (theo nghi· hÑp) ®îc ph©n theo nh trång trät, ch¨n nu«i. Trong ngµnh trång trät ®îc chia tiÕp thµnh: c©y l¬ng thùc, c©y c«ng nghiÖp, c©y rau ®Ëu, c©y ¨n qu¶, c©y dîc liÖu.
Ph©n c«ng lao ®éng thùc hiÖn cµng s©u s¾c th× c¬ cÊu ngµnh cµng ®îc ph©n chia cµng tØ mØ vµ ®a d¹ng.