Luận văn: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa

Khám phá luận văn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, và tác động đến phát triển kinh tế.

• Tác giả: Bùi Tất Thắng
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong công nghiệp hóa hiện đại hóa
• Loại tài liệu: Đề tài khoa học cấp Nhà nước
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG QUÁ TRÌNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ Ở VIỆT NAM
• 1.1. Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế: Khái niệm và ý nghĩa
• 1.2. Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành ở Việt Nam
• 1.3. Cơ cấu lao động
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG NHÂN TỐ MỚI ẢNH HƯỞNG TỚI SỰ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Đặc điểm mới của bối cảnh kinh tế quốc tế
• 2.1.1. Sự hình thành nền kinh tế tri thức trên cơ sở phát triển công nghệ – kỹ thuật hiện đại
• 2.1.2. Đặc điểm mới của toàn cầu hoá kinh tế
• 2.1.3. Những động thái mới nhất của thị trường thế giới
• 2.2. Điểm xuất phát mới của kinh tế Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Quan điểm về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế
• 3.1.1. Quan điểm cơ bản về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế
• 3.1.2. Xu hướng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế
• 3.2. Các giải pháp chủ yếu thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở Việt Nam hiện nay
• 3.2.1. Các giải pháp trực tiếp, trước mắt
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ cấu ngành trong quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa

Cơ cấu kinh tế là một khái niệm quan trọng trong nghiên cứu kinh tế, phản ánh mối quan hệ giữa các bộ phận cấu thành nền kinh tế. Trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành là yếu tố then chốt để đạt được tăng trưởng kinh tế bền vững. Quá trình này không chỉ liên quan đến sự thay đổi tỷ trọng giữa các ngành kinh tế mà còn phản ánh sự phát triển của kinh tế hiện đại dựa trên nền tảng công nghệ cao. Việc phân tích cơ cấu ngành giúp xác định các ngành trọng điểm, từ đó đề ra chiến lược phát triển phù hợp.

1.1. Khái niệm và ý nghĩa của chuyển dịch cơ cấu ngành

Chuyển dịch cơ cấu ngành là quá trình thay đổi tỷ trọng giữa các ngành trong nền kinh tế, từ các ngành truyền thống như nông nghiệp sang các ngành công nghiệp và dịch vụ hiện đại. Quá trình này có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế và nâng cao năng suất lao động. Trong bối cảnh công nghiệp hóa hiện đại hóa, việc chuyển dịch cơ cấu ngành cần được thực hiện một cách đồng bộ và có chiến lược, đảm bảo sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

1.2. Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành ở Việt Nam

Tại Việt Nam, quá trình chuyển dịch kinh tế ngành đã diễn ra từ những năm 1990, với sự gia tăng tỷ trọng của các ngành công nghiệp và dịch vụ. Tuy nhiên, sự chuyển dịch này vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc áp dụng công nghệ cao và nâng cao giá trị gia tăng. Các yếu tố như toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế đã tác động mạnh mẽ đến quá trình này, đòi hỏi Việt Nam phải có những giải pháp đồng bộ để thúc đẩy chuyển đổi kinh tế một cách hiệu quả.

II. Những nhân tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế

Quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành chịu ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố, cả trong nước và quốc tế. Trong bối cảnh kinh tế tri thức và toàn cầu hóa, các yếu tố như công nghệ, thị trường lao động, và chính sách kinh tế đóng vai trò quan trọng. Việc phân tích các nhân tố này giúp xác định những thách thức và cơ hội trong quá trình công nghiệp hóa nền kinh tế và hiện đại hóa nền kinh tế.

2.1. Tác động của toàn cầu hóa và kinh tế tri thức

Toàn cầu hóa và sự phát triển của kinh tế tri thức đã tạo ra những thay đổi lớn trong cơ cấu ngành kinh tế. Các ngành công nghiệp và dịch vụ dựa trên công nghệ cao đang trở thành động lực chính của tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra thách thức lớn đối với các nước đang phát triển như Việt Nam, khi phải cạnh tranh với các nền kinh tế lớn hơn và có trình độ công nghệ cao hơn.

2.2. Đặc điểm mới của kinh tế Việt Nam

Sau hơn 30 năm đổi mới, nền kinh tế Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong việc chuyển dịch cơ cấu ngành. Các yếu tố như thể chế kinh tế, chính sách công nghiệp, và nguồn nhân lực đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quá trình này. Việc cải cách thể chế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là những giải pháp cấp thiết để đạt được chuyển dịch kinh tế hiệu quả.

III. Giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế

Để thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành, cần có những giải pháp đồng bộ và chiến lược. Các giải pháp này bao gồm việc cải cách thể chế, đầu tư vào công nghệ cao, và phát triển nguồn nhân lực chất lượng. Việc áp dụng các giải pháp này sẽ giúp Việt Nam tận dụng được các cơ hội từ toàn cầu hóa và kinh tế tri thức, đồng thời vượt qua những thách thức trong quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa.

3.1. Cải cách thể chế và chính sách công nghiệp

Việc cải cách thể chế kinh tế và hoàn thiện chính sách công nghiệp là yếu tố then chốt để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành. Các chính sách cần tập trung vào việc hỗ trợ các ngành công nghiệp và dịch vụ có giá trị gia tăng cao, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp phát triển. Điều này sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong bối cảnh toàn cầu hóa.

3.2. Đầu tư vào công nghệ cao và phát triển nguồn nhân lực

Đầu tư vào công nghệ cao và phát triển nguồn nhân lực chất lượng là những giải pháp quan trọng để thúc đẩy chuyển dịch kinh tế. Việc áp dụng công nghệ mới sẽ giúp nâng cao năng suất lao động và giá trị gia tăng của các ngành kinh tế. Đồng thời, việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực sẽ đảm bảo nguồn lực chất lượng cao cho quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa.

Nội dung chính

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong công nghiệp hóa: Luận cứ khoa học và định hướng mô hình rút ngắn tại Việt Nam

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

Nghiên cứu "Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa" (Mã số: KX 02-05) thuộc Chương trình Khoa học cấp Nhà nước KX-02 do PGS. TS Bùi Tất Thắng chủ nhiệm cùng tập thể nhà khoa học hàng đầu thực hiện. Đề tài tập trung giải quyết câu hỏi nghiên cứu trung tâm: Làm thế nào để đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) rút ngắn, nhanh và bền vững trong bối cảnh toàn cầu hóa và phát triển kinh tế tri thức?

Về phương pháp luận, công trình kết hợp phép duy vật biện chứng, phương pháp lịch sử – logic, phân tích kinh tế vĩ mô thực chứng và đặc biệt tiên phong ứng dụng cách tiếp cận Chuỗi giá trị toàn cầu (Global Value Chains - GVC).

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng chuyển dịch cơ cấu kinh tế không chỉ dừng lại ở việc chuyển đổi tỷ trọng GDP từ nông nghiệp sang công nghiệp – dịch vụ, mà then chốt là sự chuyển dịch tương ứng của cơ cấu lao động và cơ cấu hàng xuất khẩu từ chế biến thô sang công nghệ cao. Nghiên cứu mang lại ý nghĩa học thuật và thực tiễn sâu sắc, cung cấp hệ thống luận cứ vững chắc giúp các nhà hoạch định chính sách xây dựng chiến lược phát triển ngành mũi nhọn, tối ưu hóa phân bổ nguồn lực quốc gia và đổi mới thể chế kinh tế thị trường.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Thực trạng tri thức và khoảng trống nghiên cứu

Trong lý thuyết kinh tế học phát triển, chuyển dịch cơ cấu ngành luôn được coi là trục xoay trung tâm của tiến trình công nghiệp hóa. Tuy nhiên, phần lớn các công trình nghiên cứu trước đây tại Việt Nam chủ yếu tiếp cận theo tư duy phân bổ sản xuất vật chất truyền thống từ thời kỳ kế hoạch hóa tập trung hoặc chỉ sao chép nguyên lý chung của các nước đi trước.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) lớn tồn tại ở ba khía cạnh:

1. Thiếu sự phân tích sâu sắc về tác động của thể chế kinh tế thị trường hiện đại gắn liền với xu thế toàn cầu hóa và kinh tế tri thức.
2. Chưa đặt cơ cấu ngành Việt Nam trong mối tương quan so sánh với khối ASEAN và phân tích lợi thế cạnh tranh động trong chuỗi giá trị khu vực.
3. Chưa làm rõ nguyên tắc tiếp cận mối quan hệ giữa chuyển dịch cơ cấu ngành với mô hình CNH rút ngắn khi tận dụng thời cơ của nước đi sau.

Tính cấp thiết và tác động tiềm năng

Công trình ra đời tại thời điểm bước ngoặt sau gần 20 năm Đổi mới, khi Việt Nam đứng trước yêu cầu cấp bách phải chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu nhằm chuẩn bị hội nhập kinh tế quốc tế toàn diện. Trước những rủi ro của bẫy gia công giá trị thấp và nguy cơ "căn bệnh Hà Lan" (Dutch Disease) đối với các nền kinh tế phụ thuộc khai thác tài nguyên thô, việc tái cấu trúc ngành kinh tế trở thành mệnh lệnh sống còn.

Nghiên cứu mang lại tác động tiềm năng to lớn khi thiết lập khung khổ lý luận mới, giúp định hình các quyết sách vĩ mô của Đảng và Nhà nước, hạn chế lãng phí vốn đầu tư công, đồng thời nâng cao sức cạnh tranh tổng thể của nền kinh tế quốc gia.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Thiết kế nghiên cứu và tiếp cận đa ngành

Đề tài được thiết kế theo cách tiếp cận đa ngành, kết hợp chặt chẽ giữa Kinh tế chính trị học và Kinh tế học phát triển, đặt quá trình vận động của cơ cấu ngành trong một chỉnh thể hệ thống động gồm ba nhóm nhân tố chính:

• Nhóm nhân tố "Cung" (Đầu vào): Nguồn lực tự nhiên, vốn đầu tư (FDI, ODA, vốn tư nhân) và vốn con người (quy mô, chất lượng, xu hướng nhân khẩu học "dân số vàng").
• Nhóm nhân tố "Cầu" (Đầu ra): Quy mô dung lượng thị trường nội địa, thói quen tiêu dùng, sức mua và nhu cầu thị trường thế giới.
• Nhóm nhân tố "Thể chế & Chính sách": Sự điều tiết vĩ mô, chính sách thương mại, chính sách tài khóa, tiền tệ và môi trường đầu tư kinh doanh.

Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu

• Thu thập dữ liệu thứ cấp dài hạn: Khảo sát chuỗi dữ liệu thống kê từ năm 1990 đến năm 2005 của Tổng cục Thống kê, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cùng các tổ chức tài chính quốc tế (WB, IMF, ADB).
• Phân tích so sánh lịch sử (Comparative Historical Analysis): Đối chiếu sâu rộng các mô hình CNH điển hình trên thế giới: mô hình cổ điển phương Tây, mô hình kế hoạch hóa tập trung, mô hình CNH thay thế nhập khẩu (Import Substitution) và mô hình CNH hướng về xuất khẩu của nhóm NIEs Đông Á (Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore).
• Ứng dụng mô hình Chuỗi giá trị toàn cầu (GVC): Đo lường giá trị gia tăng ở từng nấc thang sản xuất nhằm nhận diện các phân ngành có khả năng bứt phá công nghệ.
• Đánh giá định lượng kết hợp định tính: Sử dụng các chỉ báo vĩ mô quan trọng như tỷ trọng GDP 3 nhóm ngành (cấp I, II, III), tỷ trọng phân bổ lao động, cơ cấu mặt hàng xuất khẩu (hàng thô vs chế tạo), hiệu suất sử dụng vốn (hệ số ICOR) và năng suất lao động xã hội.

Độ tin cậy và giá trị khoa học

Tính hợp lệ và độ tin cậy của nghiên cứu được bảo đảm vững chắc thông qua sự cộng tác liên viện của hơn 20 chuyên gia hàng đầu từ Viện Chiến lược phát triển, Viện Kinh tế Việt Nam, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Viện Nghiên cứu Châu Âu, Đông Bắc Á, Trung Quốc, cùng hàng loạt hội thảo khoa học lấy ý kiến phản biện chuyên sâu.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Nghiên cứu mang lại 5 phát hiện cốt lõi mang tính đột phá về thực trạng và quy luật chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế:

1. "Độ lệch pha" giữa chuyển dịch GDP và chuyển dịch cơ cấu lao động

Nghiên cứu phát hiện một khiếm khuyết lớn trong cơ cấu kinh tế: tỷ trọng nông nghiệp trong GDP giảm tương đối nhanh, nhưng tỷ trọng lao động nông nghiệp lại giảm rất chậm. Tình trạng "méo mó" này khiến khu vực nông nghiệp có năng suất lao động thấp, đời sống nông dân chậm cải thiện, đồng thời hạn chế sự phát triển của thị trường nội địa. Nghiên cứu khẳng định cơ cấu lao động phân theo ngành mới là thước đo thực chất nhất phản ánh mức độ thành công của CNH, HĐH.

2. Sự bế tắc của mô hình thay thế nhập khẩu và rủi ro gia công thô

Phân tích lịch sử chỉ ra rằng chính sách bảo hộ mậu dịch cứng nhắc và duy trì tỷ giá định giá cao trong mô hình thay thế nhập khẩu đã làm triệt tiêu động lực đổi mới công nghệ, bóp méo phân bổ nguồn lực và gia tăng thâm hụt cán cân thương mại. Ngược lại, việc chuyển sang mô hình hướng về xuất khẩu dù mang lại tăng trưởng nhanh nhưng nếu chỉ dựa vào lao động giá rẻ và xuất khẩu tài nguyên thô sẽ dễ rơi vào "căn bệnh Hà Lan" và bẫy giá trị gia tăng thấp.

3. Tận dụng "Kỷ nguyên dân số vàng" để thực hiện CNH rút ngắn

Đề tài phát hiện giai đoạn nghiên cứu trùng với thời điểm Việt Nam bước vào thời kỳ "cơ cấu dân số vàng" (tỷ suất phụ thuộc dưới 50). Đây là cơ hội vàng hiếm có để bứt phá kinh tế. Tuy nhiên, nếu hệ thống giáo dục – đào tạo nghề không theo kịp tốc độ gia tăng nhân lực để cung ứng cho các ngành chế tạo kỹ thuật cao, lợi thế dân số sẽ biến thành gánh nặng thất nghiệp và bất ổn xã hội.

4. Thay đổi bản chất lợi thế so sánh dưới góc nhìn GVC

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và kinh tế tri thức, lợi thế so sánh không còn là thuộc tính tự nhiên bất biến (như tài nguyên hay nhân công thô) mà là lợi thế tạo dựng dựa trên năng lực công nghệ và khả năng cắm sâu vào các khâu có giá trị gia tăng cao của chuỗi giá trị toàn cầu.

5. Vai trò điều tiết có chọn lọc của Nhà nước

Chuyển dịch cơ cấu ngành thành công đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa tín hiệu thị trường và chính sách công nghiệp chủ động của Nhà nước, tập trung vào đầu tư hạ tầng kỹ thuật, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và ưu đãi có trọng tâm cho các phân ngành mũi nhọn (công nghệ thông tin, cơ khí chế tạo, dịch vụ giá trị cao).

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

Đóng góp về mặt lý luận

• Làm phong phú lý thuyết kinh tế học phát triển tại Việt Nam: Làm rõ khái niệm, bản chất và hệ thống chỉ tiêu đánh giá chuyển dịch cơ cấu ngành trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN.
• Tiên phong khung phân tích GVC: Đưa cách tiếp cận chuỗi giá trị toàn cầu vào nghiên cứu cơ cấu kinh tế, tạo tiền đề lý luận cho việc nghiên cứu năng lực cạnh tranh quốc gia hiện đại.

Đóng góp về mặt phương pháp luận

• Xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá toàn diện kết hợp giữa hiệu quả định lượng (tăng trưởng GDP, kim ngạch xuất khẩu) với hiệu quả xã hội (năng suất lao động, tạo việc làm, chuyển đổi kỹ năng).

Đóng góp thực tiễn và chính sách

• Cung cấp trực tiếp các luận cứ khoa học phục vụ Văn kiện Đại hội Đảng, các báo cáo đánh giá tái cơ cấu kinh tế của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ban Tuyên giáo/Khoa giáo Trung ương.
• Chuyển dịch kết quả nghiên cứu thành các ấn phẩm chuyên khảo chất lượng cao, tiêu biểu là sách dịch chuyên khảo "Kinh nghiệm CNH của Nhật Bản và sự thích dụng đối với các nền kinh tế đang phát triển" (612 trang, NXB KHXH), phục vụ đắc lực cho công tác đào tạo học thuật bậc cao.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Nội dung báo cáo nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và thực tiễn trực tiếp cho nhiều nhóm đối tượng:

• Nhà nghiên cứu và Giảng viên học thuật: Cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh, tư liệu thực chứng và phương pháp luận chuyên sâu phục vụ công tác giảng dạy, viết bài báo khoa học và phát triển đề tài nghiên cứu về Kinh tế phát triển, Kinh tế chính trị.
• Sinh viên và Nghiên cứu sinh (Master/PhD): Nguồn tài liệu tham khảo chuẩn mực về cấu trúc đề tài khoa học cấp Nhà nước, phương pháp phân tích số liệu thống kê vĩ mô và kỹ năng vận dụng lý thuyết chuỗi giá trị toàn cầu.
• Nhà hoạch định chính sách vĩ mô: Cán bộ tham mưu tại các cơ quan Bộ, Ban ngành Trung ương và địa phương ứng dụng làm căn cứ xây dựng chiến lược phát triển công nghiệp, quy hoạch vùng kinh tế trọng điểm và chính sách đào tạo việc làm.
• Lãnh đạo doanh nghiệp và Hiệp hội ngành hàng: Giúp doanh nghiệp định vị vị trí trong chuỗi cung ứng, nắm bắt xu hướng dịch chuyển ngành để đón đầu dòng vốn đầu tư và chuyển dịch cơ cấu sản phẩm.

---

FAQ (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của báo cáo nghiên cứu là gì?

Phát hiện then chốt là sự chênh lệch lớn giữa chuyển dịch cơ cấu GDP và cơ cấu lao động tại Việt Nam. Nghiên cứu khẳng định nếu không giải quyết bài toán nâng cao năng suất và chuyển dịch lao động nông nghiệp sang công nghiệp – dịch vụ chất lượng cao thì quá trình CNH chỉ đạt kết quả hình thức.

2. Phương pháp tiếp cận chuỗi giá trị toàn cầu (GVC) trong nghiên cứu có gì đặc biệt?

GVC giúp bóc tách từng công đoạn sản xuất thay vì nhìn ngành công nghiệp như một khối đồng nhất, từ đó chỉ ra Việt Nam cần thoát khỏi khâu gia công lắp ráp đơn giản để tiến lên các khâu thiết kế, chế biến tinh và dịch vụ hỗ trợ có giá trị cao.

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) cho các nước khác không?

Có. Các bài học về xử lý bẫy thay thế nhập khẩu, tận dụng cơ cấu dân số vàng và bài học phòng ngừa "căn bệnh Hà Lan" hoàn toàn có thể khái quát hóa và ứng dụng cho các nền kinh tế đang phát triển có điểm xuất phát tương đồng.

4. Hướng nghiên cứu tiếp theo (Next steps) từ đề tài này là gì?

Mở rộng nghiên cứu tác động của cách mạng số, chuyển đổi công nghiệp xanh và khả năng tự chủ công nghệ của doanh nghiệp nội địa trước các tập đoàn đa quốc gia (MNCs).

5. Ứng dụng thực tiễn của đề tài đối với doanh nghiệp là gì?

Giúp doanh nghiệp định hướng chiến lược đầu tư vào các phân ngành công nghiệp phụ trợ, chế biến sâu và dịch vụ hiện đại được Nhà nước ưu tiên cơ chế chính sách.

---

Kết luận (150 từ)

Báo cáo nghiên cứu khoa học đề tài KX 02-05 là một công trình mang tầm vóc chiến lược, đặt nền móng lý luận vững chắc cho bài toán chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành tại Việt Nam trong giai đoạn bản lề. Bằng việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa đúc kết lịch sử, phân tích định lượng vĩ mô và phương pháp tiếp cận chuỗi giá trị toàn cầu, công trình đã làm sáng tỏ con đường thực hiện công nghiệp hóa rút ngắn gắn với phát triển bền vững.

Trong bối cảnh mới của nền kinh tế toàn cầu ngày nay, những luận điểm sâu sắc về vốn con người, thể chế thị trường và năng lực cạnh tranh công nghệ trong nghiên cứu này vẫn giữ nguyên giá trị thời sự, tiếp tục là kim chỉ nam cho giới học thuật lẫn các nhà hoạch định chính sách phát triển kinh tế đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Ch−¬ng tr×nh khoa häc cÊp Nhµ n−íc KX 02 C«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ theo ®Þnh h−íng XHCN: con ®−êng vµ b−íc ®i §Ò tµi KX 02 - 05: ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ngµnh trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ 6243 20/12/2006 hµ néi, 6 - 2005 Nh÷ng ng−êi tham gia thùc hiÖn ®Ò tµi Hä vµ tªn C¬ quan c«ng t¸c PGS. TS Bïi TÊt Th¾ng ViÖn ChiÕn l−îc ph¸t triÓn TS Ph¹m ThÞ Nga ViÖn Kinh tÕ ViÖt Nam TSKH §Æng ThÞ HiÕu L¸ ViÖn Kinh tÕ ViÖt Nam Th. S NguyÔn Thu H»ng ViÖn Kinh tÕ ViÖt Nam CN TrÇn Minh ViÖn Kinh tÕ ViÖt Nam CN §Æng Thu Trang ViÖn Kinh tÕ ViÖt Nam CN TrÇn Thu Hiªn ViÖn Kinh tÕ ViÖt Nam CN NguyÔn Xu©n B¾c ViÖn Kinh tÕ ViÖt Nam TS NguyÔn ThÞ Hång PhÊn ViÖn Kinh tÕ ViÖt Nam TS Phan Sü MÉn ViÖn Kinh tÕ ViÖt Nam Lª Døc KÝnh ViÖn Kinh tÕ ViÖt Nam TS Vò V¨n Phóc Häc viÖn ChÝnh trÞ Quèc gia HCM NguyÔn Minh Ch©u Häc viÖn ChÝnh trÞ Quèc gia HCM Bïi Thiªn S¬n Häc viÖn Tµi chÝnh TS Vò Kim Dòng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n TS TÇn Xu©n B¶o Tr−êng c¸n bé TP Hå ChÝ Minh TS §ç TiÕn S©m ViÖn Nghiªn cøu Trung Quèc TS Vò V¨n Hµ ViÖn Nghiªn cøu §«ng B¾c ¸ TS Vò §¨ng Hinh ViÖn Nghiªn cøu B¾c Mü PGS TS NguyÔn Quang ThuÊn ViÖn Nghiªn cøu Ch©u ¢u NguyÔn Ngäc S¬n Bé Th−¬ng m¹i TS NguyÔn Thóc Dôc ViÖn Khoa häc x· héi ViÖt Nam ch÷ viÕt t¾t CNH C«ng nghiÖp hãa CPH Cæ phÇn hãa DN Doanh nghiÖp DNNN Doanh nghiÖp Nhµ n−íc GDP Gross Domestic Product – Tæng s¶n phÈm quèc néi H§H HiÖn ®¹i hãa ICOR Incrumental Capital Output Ratio – Tû sè gia t¨ng t− b¶n/®Çu ra XHCN X· héi chñ nghÜa Môc lôc Trang Lêi më ®Çu 1 Ch−¬ng 1 Thùc tr¹ng qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ ë 3 ViÖt Nam I ChuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ: Kh¸i niÖm vµ ý nghÜa 3 II Qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ngµnh ë ViÖt Nam 4 2.2 C¬ cÊu lao ®éng 42 Ch−¬ng 2 Nh÷ng nh©n tè míi ¶nh h−ëng tíi sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu 58 ngµnh kinh tÕ ë ViÖt Nam hiÖn nay I §Æc ®iÓm míi cña bèi c¶nh kinh tÕ quèc tÕ 59 1.1 Sù h×nh thµnh nÒn kinh tÕ tri thøc trªn c¬ së ph¸t triÓn c«ng 59 nghÖ – kü thuËt hiÖn ®¹i 1.2 §Æc ®iÓm míi cña toµn cÇu ho¸ kinh tÕ 65 1.3 Nh÷ng ®éng th¸i míi nhÊt cña thÞ tr−êng thÕ giíi 80 II §iÓm xuÊt ph¸t míi cña kinh tÕ ViÖt Nam 88 2.1 TÝnh khÈn thiÕt cña nhu cÇu rót ng¾n qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp 89 ho¸ 2.2 §Æc ®iÓm míi cña kinh tÕ ViÖt nam 92 Ch−¬ng 3 Quan ®iÓm vµ gi¶i ph¸p thóc ®Èy chuyÓn dÞch c¬ cÊu 104 ngµnh kinh tÕ ë ViÖt Nam hiÖn nay I Quan ®iÓm vÒ chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ 104 1.1 Quan ®iÓm c¬ b¶n vÒ chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ 104 1.2 Xu h−íng chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ 122 II C¸c gi¶i ph¸p chñ yÕu thóc ®Èy chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh 123 kinh tÕ ë ViÖt Nam hiÖn nay 2.2 C¸c gi¶i ph¸p trùc tiÕp, tr−íc m¾t 146 Tµi liÖu tham kh¶o 156 më ®Çu I. Sù cÇn thiÕt cña ®Ò tµi: §Ò tµi “ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ngµnh trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸”, m· sè KH 02-05 lµ 1 trong 10 ®Ò tµi thuéc Ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu khoa häc cÊp Nhµ n−íc KX-02: “C«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa theo ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa: con ®−êng vµ b−íc ®i”.

Víi t− c¸ch lµ mét trong nh÷ng néi dung chñ yÕu cña qu¸ tr×nh CNH, vÊn ®Ò chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ trong thêi kú CNH lu«n ®−îc c¸c nhµ nghiªn cøu kinh tÕ quan t©m s©u s¾c.