Chùa long phước và lưỡng xuyên phật học hội trong phong trào chấn hưng phật giáo ở nam kỳ giai đoạn 1920 1951

Khám phá vai trò của Chùa Long Phước và Lưỡng Xuyên Phật Học Hội trong phong trào chấn hưng Phật giáo ở Nam Kỳ giai đoạn 1920-1951.

• Tác giả: Lê Thị Mến
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Hồng Liên
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Tôn giáo học
• Đề tài: Chùa Long Phước và Lưỡng Xuyên Phật Học Hội: Vai Trò Trong Phong Trào Chấn Hưng Phật Giáo Ở Nam Kỳ (1920 - 1951)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Giới Thiệu Chùa Long Phước Cái Nôi Chấn Hưng Phật Giáo

Chùa Long Phước, tiền thân của Lưỡng Xuyên Phật Học Hội, đóng vai trò then chốt trong phong trào Chấn hưng Phật giáo ở Nam Kỳ giai đoạn 1920-1951. Ngôi chùa không chỉ là nơi tu tập mà còn là trung tâm giáo dục Phật học, nơi quy tụ các bậc Tăng Ni tài đức, góp phần quan trọng vào việc phát triển Phật giáo trong bối cảnh xã hội nhiều biến động. Sự ra đời của Hội Lưỡng Xuyên Phật Học tại chùa Long Phước đánh dấu một bước ngoặt lớn, mở ra một kỷ nguyên mới cho Phật giáo Nam Bộ. Đây là nơi ươm mầm những tư tưởng tiến bộ, thúc đẩy sự đổi mới và chấn chỉnh giáo lý, giáo chế, và giáo sản, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của Phật giáo Việt Nam sau này. Chùa Long Phước không chỉ là một di tích lịch sử mà còn là biểu tượng của tinh thần chấn hưng Phật giáo và lòng yêu nước của Phật tử Nam Kỳ.

1.1. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển Chùa Long Phước

Chùa Long Phước, ban đầu có tên là Long Phước Tự, là một ngôi già lam cổ kính, có lịch sử lâu đời gắn liền với vùng đất Trà Vinh. Ngôi chùa trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm, chứng kiến những biến động của lịch sử và sự phát triển của Phật giáo Nam Bộ. Theo thời gian, chùa Long Phước không chỉ là nơi tu tập của Tăng Ni mà còn trở thành một trung tâm văn hóa, giáo dục, nơi diễn ra nhiều hoạt động Phật sự quan trọng, góp phần vào việc hoằng dương Phật pháp và phát triển cộng đồng.

1.2. Vai Trò của Chùa Long Phước Trước Phong Trào Chấn Hưng

Trước khi phong trào Chấn hưng Phật giáo diễn ra, chùa Long Phước đã là một trung tâm Phật học quan trọng trong khu vực. Nơi đây không chỉ là nơi tu học của các Tăng Ni mà còn là nơi truyền bá giáo lý và văn hóa Phật giáo đến với đông đảo Phật tử. Chùa Long Phước đã tạo nền tảng vững chắc cho sự ra đời và phát triển của Hội Lưỡng Xuyên Phật Học, đóng vai trò quan trọng trong việc khơi nguồn và thúc đẩy phong trào Chấn hưng Phật giáo ở Nam Kỳ.

II. Lưỡng Xuyên Phật Học Hội Động Lực Chấn Hưng Phật Giáo

Lưỡng Xuyên Phật Học Hội ra đời tại chùa Long Phước là một tổ chức Phật giáo tiên phong, đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy phong trào Chấn hưng Phật giáo ở Nam Kỳ. Hội quy tụ nhiều vị cao Tăng uy tín, có tầm nhìn xa trông rộng, cùng nhau xây dựng một chương trình hành động cụ thể, nhằm chấn chỉnh giáo lý, giáo chế, và giáo sản, đưa Phật giáo trở lại vị thế quan trọng trong xã hội. Hội Lưỡng Xuyên Phật Học không chỉ là một tổ chức tôn giáo mà còn là một phong trào văn hóa, xã hội, góp phần vào việc nâng cao dân trí, khơi dậy lòng yêu nước, và thúc đẩy sự phát triển của văn hóa dân tộc.

2.1. Quá Trình Thành Lập và Phát Triển của Hội Lưỡng Xuyên

Hội Lưỡng Xuyên Phật Học được thành lập trong bối cảnh Phật giáo đang suy yếu, chịu nhiều ảnh hưởng từ các yếu tố bên ngoài. Các vị cao Tăng nhận thấy sự cần thiết phải chấn chỉnh giáo lý, giáo chế, và giáo sản, để Phật giáo có thể tồn tại và phát triển trong xã hội hiện đại. Quá trình thành lập và phát triển của Hội Lưỡng Xuyên Phật Học trải qua nhiều khó khăn, thách thức, nhưng với sự quyết tâm và đồng lòng của các thành viên, Hội đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, góp phần vào việc chấn hưng Phật giáo ở Nam Kỳ.

2.2. Mục Tiêu và Phương Hướng Hoạt Động của Hội Lưỡng Xuyên

Mục tiêu chính của Hội Lưỡng Xuyên Phật Học là chấn hưng Phật giáo, đưa Phật giáo trở lại vị thế quan trọng trong xã hội. Để đạt được mục tiêu này, Hội đã đề ra nhiều phương hướng hoạt động cụ thể, bao gồm: chấn chỉnh giáo lý, giáo chế, và giáo sản; đào tạo Tăng Ni có trình độ Phật học cao; truyền bá Phật pháp đến với đông đảo Phật tử; và tham gia vào các hoạt động xã hội, từ thiện, góp phần vào việc xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

2.3. Vai Trò Của Các Vị Cao Tăng Trong Hội Lưỡng Xuyên

Sự thành công của Hội Lưỡng Xuyên Phật Học không thể không kể đến vai trò của các vị cao Tăng uy tín, có tầm nhìn xa trông rộng. Các Ngài đã đóng góp trí tuệ, tâm huyết, và công sức vào việc xây dựng và phát triển Hội, đưa ra những đường lối, chủ trương đúng đắn, và dẫn dắt Hội Lưỡng Xuyên Phật Học đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Các vị cao Tăng không chỉ là những nhà lãnh đạo tôn giáo mà còn là những nhà văn hóa, xã hội, có ảnh hưởng lớn đến cộng đồng Phật tử và xã hội nói chung.

III. Chấn Hưng Giáo Lý Hội Lưỡng Xuyên và Sự Nghiệp Hoằng Pháp

Hội Lưỡng Xuyên Phật Học đặc biệt chú trọng đến việc chấn hưng giáo lý, coi đây là nền tảng vững chắc cho sự phát triển của Phật giáo. Hội đã tổ chức nhiều hoạt động hoằng pháp, giảng dạy giáo lý, biên soạn kinh sách, và xuất bản các tạp chí Phật học, nhằm truyền bá Phật pháp đến với đông đảo Phật tử. Hội Lưỡng Xuyên Phật Học không chỉ chú trọng đến việc truyền bá giáo lý mà còn quan tâm đến việc giải thích giáo lý một cách dễ hiểu, phù hợp với trình độ và hoàn cảnh của người nghe, giúp Phật tử có thể áp dụng giáo lý vào cuộc sống hàng ngày.

3.1. Hoạt Động Giảng Dạy và Truyền Bá Giáo Lý Phật Giáo

Hội Lưỡng Xuyên Phật Học đã tổ chức nhiều buổi giảng dạy và truyền bá giáo lý Phật giáo tại chùa Long Phước và các địa phương khác. Các buổi giảng dạy thường do các vị cao Tăng uy tín đảm nhiệm, với nội dung phong phú, đa dạng, bao gồm các bài kinh, luật, luận, và các câu chuyện Phật giáo. Hội Lưỡng Xuyên Phật Học cũng chú trọng đến việc sử dụng các phương tiện truyền thông hiện đại để truyền bá Phật pháp, như in ấn kinh sách, tạp chí, và tổ chức các buổi thuyết pháp trên đài phát thanh.

3.2. Biên Soạn và Xuất Bản Kinh Sách Tạp Chí Phật Học

Hội Lưỡng Xuyên Phật Học đã biên soạn và xuất bản nhiều kinh sách, tạp chí Phật học có giá trị, nhằm cung cấp tài liệu học tập và nghiên cứu cho Tăng Ni và Phật tử. Các kinh sách, tạp chí này không chỉ chứa đựng những kiến thức Phật học uyên thâm mà còn phản ánh những tư tưởng tiến bộ, phù hợp với thời đại. Việc biên soạn và xuất bản kinh sách, tạp chí Phật học là một trong những đóng góp quan trọng của Hội Lưỡng Xuyên Phật Học vào việc chấn hưng Phật giáo ở Nam Kỳ.

IV. Chấn Hưng Giáo Chế Xây Dựng Tổ Chức Phật Giáo Vững Mạnh

Bên cạnh việc chấn hưng giáo lý, Hội Lưỡng Xuyên Phật Học cũng đặc biệt quan tâm đến việc chấn hưng giáo chế, xây dựng một tổ chức Phật giáo vững mạnh, có khả năng điều hành và quản lý các hoạt động Phật sự một cách hiệu quả. Hội đã đề ra nhiều quy định, luật lệ, và thủ tục hành chính, nhằm chấn chỉnh kỷ luật, nâng cao tinh thần trách nhiệm, và tăng cường sự đoàn kết trong Tăng đoàn. Hội Lưỡng Xuyên Phật Học không chỉ chú trọng đến việc xây dựng một tổ chức Phật giáo vững mạnh mà còn quan tâm đến việc đào tạo đội ngũ cán bộ có năng lực, phẩm chất, và tâm huyết, để đảm bảo cho sự phát triển bền vững của Phật giáo.

4.1. Xây Dựng và Củng Cố Hệ Thống Tổ Chức Phật Giáo

Hội Lưỡng Xuyên Phật Học đã xây dựng và củng cố hệ thống tổ chức Phật giáo từ trung ương đến địa phương, nhằm đảm bảo sự thống nhất và hiệu quả trong việc điều hành các hoạt động Phật sự. Hội đã thành lập các ban, ngành, và tiểu ban, phụ trách các lĩnh vực khác nhau, như giáo dục, hoằng pháp, từ thiện, và văn hóa. Hội Lưỡng Xuyên Phật Học cũng chú trọng đến việc phân công trách nhiệm và quyền hạn cho từng thành viên, nhằm phát huy tối đa năng lực và sở trường của mỗi người.

4.2. Đào Tạo và Bồi Dưỡng Đội Ngũ Tăng Ni Kế Thừa

Hội Lưỡng Xuyên Phật Học đã đặc biệt quan tâm đến việc đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ Tăng Ni kế thừa, coi đây là yếu tố then chốt cho sự phát triển bền vững của Phật giáo. Hội đã mở các lớp Phật học, trường Phật học, và học viện Phật giáo, nhằm cung cấp kiến thức Phật học uyên thâm và kỹ năng hành đạo cho Tăng Ni. Hội Lưỡng Xuyên Phật Học cũng chú trọng đến việc giáo dục đạo đức và rèn luyện phẩm chất cho Tăng Ni, để họ trở thành những người có ích cho đạo pháp và xã hội.

V. Chấn Hưng Giáo Sản Phát Triển Kinh Tế Tự Chủ Phật Giáo

Để đảm bảo cho sự hoạt động và phát triển của Phật giáo, Hội Lưỡng Xuyên Phật Học cũng chú trọng đến việc chấn hưng giáo sản, phát triển kinh tế tự chủ. Hội đã khuyến khích Tăng Ni và Phật tử tham gia vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh, và dịch vụ, nhằm tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho Phật giáo. Hội Lưỡng Xuyên Phật Học cũng chú trọng đến việc quản lý và sử dụng tài sản một cách minh bạch, hiệu quả, và đúng mục đích, nhằm đảm bảo cho sự phát triển bền vững của Phật giáo.

5.1. Khuyến Khích Tăng Ni và Phật Tử Tham Gia Sản Xuất

Hội Lưỡng Xuyên Phật Học đã khuyến khích Tăng Ni và Phật tử tham gia vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh, và dịch vụ, như trồng trọt, chăn nuôi, làm thủ công mỹ nghệ, và mở các cửa hàng, quán ăn chay. Hội đã cung cấp vốn, kỹ thuật, và kinh nghiệm cho Tăng Ni và Phật tử, giúp họ phát triển kinh tế gia đình và đóng góp vào sự phát triển kinh tế của Phật giáo.

5.2. Quản Lý và Sử Dụng Tài Sản Phật Giáo Hiệu Quả

Hội Lưỡng Xuyên Phật Học đã xây dựng một hệ thống quản lý và sử dụng tài sản Phật giáo một cách minh bạch, hiệu quả, và đúng mục đích. Hội đã thành lập các ban quản lý tài sản, có trách nhiệm quản lý và sử dụng các nguồn thu nhập từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh, và dịch vụ, cũng như các khoản đóng góp của Phật tử. Hội Lưỡng Xuyên Phật Học cũng chú trọng đến việc đầu tư vào các dự án phát triển Phật giáo, như xây dựng chùa chiền, trường học, và bệnh viện.

VI. Di Sản và Bài Học Lịch Sử từ Lưỡng Xuyên Phật Học Hội

Hội Lưỡng Xuyên Phật Học đã để lại một di sản vô giá cho Phật giáo Việt Nam, bao gồm những thành tựu trong việc chấn hưng giáo lý, giáo chế, và giáo sản, cũng như những bài học kinh nghiệm quý báu về xây dựng và phát triển Phật giáo trong bối cảnh xã hội nhiều biến động. Di sản và bài học lịch sử từ Hội Lưỡng Xuyên Phật Học vẫn còn nguyên giá trị trong thời đại ngày nay, và có thể được áp dụng vào việc xây dựng và phát triển Giáo hội Phật giáo Việt Nam vững mạnh, góp phần vào việc xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

6.1. Giá Trị và Ý Nghĩa của Phong Trào Chấn Hưng Phật Giáo

Phong trào Chấn hưng Phật giáo do Hội Lưỡng Xuyên Phật Học khởi xướng đã có giá trị và ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển của Phật giáo Việt Nam. Phong trào đã giúp Phật giáo vượt qua giai đoạn suy yếu, phục hồi và phát triển mạnh mẽ, đóng góp vào việc nâng cao dân trí, khơi dậy lòng yêu nước, và thúc đẩy sự phát triển của văn hóa dân tộc.

6.2. Bài Học Kinh Nghiệm Cho Sự Phát Triển Phật Giáo Hiện Nay

Từ những thành công và thất bại của Hội Lưỡng Xuyên Phật Học, chúng ta có thể rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu cho sự phát triển Phật giáo hiện nay. Đó là sự cần thiết phải chấn chỉnh giáo lý, giáo chế, và giáo sản, xây dựng một tổ chức Phật giáo vững mạnh, đào tạo đội ngũ Tăng Ni có trình độ Phật học cao, và tham gia vào các hoạt động xã hội, từ thiện, góp phần vào việc xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu là cuộc khởi nghĩa khoảng tháng 8 - 1868 ở Cù lao Minh (Bến Tre), tiếp đó cũng trong tháng 8 là cuộc khởi nghĩa ở Nam Sóc Trăng. Cuộc khởi nghĩa ở Trà Vinh khoảng cuối tháng 8 -1867 đã đánh bại trận càn của địch, vây đánh một đại đội địch ở Cầu Ngang” [18, tr. Trước tình hình xã hội Nam Kỳ bị giặc Pháp chiếm đóng, cuộc sống người dân xảy ra nhiều bất ổn, điều đó ảnh hưởng không ít đến đạo Phật. Lúc bấy giờ đạo Phật bị gạt ra ngoài lề của xã hội đương thời, dù rằng: “ Khắp nước làng nào cũng có chùa thờ Phật, nhưng đó ch là dành ri ng cho phái nữ, những bà già Mỗi tháng, vào những ngày mùng một và ngày rằm, tới chùa lễ Phật, một đạo Phật thực tiễn, linh động với mục đích giác ngộ và giải thoát con người bỗng dưng trở thành thứ t n giáo ti u cực, chán đời, “m tín dị đoan”, coi Đức Phật như một Thượng Đế toàn năng một số tăng, tín đồ th lần lần đi a nguồn gốc giáo lý chính thống.

Thật là bi đát ”. Nội bộ như thế thì làm gì Phật giáo không đi vào con đường suy thoái [73, tr. Mặt khác, Pháp hết lòng ủng hộ giúp đở Thiên Chúa giáo, kỳ thị ch n p Phật giáo, không cho phát triển, gây khó khăn về mọi hoạt động của Phật giáo. Như việc kiểm tra tăng chúng, việc dựng chùa phải có giấy ph p, phá hoại các di tích của Phật giáo, một số ngôi chùa rơi vào cảnh điêu tàn, hoang phế, chỉ trong thời gian từ 1860 - 1865 “ Nhiều ngôi chùa cổ ở Gia Định đã bị Pháp xâm chiếm, đập phá và sử dụng để làm phòng tuyến, đồn bót.

Số Sư tăng phải trốn bắt lính Kinh sách quý bị thất lạc Một số Sư tăng âm thầm tham gia kháng 13 chiến” [60, tr. Đây là giai đoạn Phật giáo trong cộng đồng người Việt ở Nam Bộ có mầm móng suy thoái và có sự chuyển biến lớn về mọi mặt sinh hoạt của đời sống. Vào những thập niên cuối của thế kỷ XVIII, diễn ra cuộc chiến giữa quân Tây Sơn và Nguyễn Ánh làm ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế, chính tri, văn hóa, xã hội của người dân Nam Kỳ, hơn nữa là họ rơi vào ách thống trị của thực dân Pháp. Về chính trị, họ thực hiện chính sách cai trị thực dân, tước bỏ mọi quyền hành của chính quyền phong kiến nhà Nguyễn, chia đất nước Việt Nam thành ba kỳ là: Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Nam Kỳ dưới sự bảo hộ của thực dân Pháp.

Với chính sách thâm độc chúng cấu kết với giai cấp địa chủ nhằm bóc lột kinh tế và áp bức chính trị đối với người dân Việt Nam. Về kinh tế, thực hiện chính sách tước đoạt ruộng đất của nhân dân để lập đồn điền, xây dựng một số cơ sở công nghiệp, khai thác tài nguyên thiên nhiên, xây dựng hệ thống đường giao thông….để phục vụ cho chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp. Từ đó, dẫn đến hậu quả là nền kinh tế Việt Nam bị lệ thuộc vào nền tư bản Pháp. Về văn hóa, chúng ra chính sách giáo dục thực dân, nhằm duy trì các hủ tục lạc hậu, nền văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam cũng bị Pháp phá hủy, các tăng sĩ thì ít học, nên không thể truyền bá Phật pháp rộng rãi trong quần chúng, làm cho Phật giáo ngày càng xuống dốc.

Trước tình hình xã hội Việt Nam xảy ra nhiều biến động, sự tái chiếm đóng của thực dân Pháp tại Nam Kỳ đã làm ảnh hưởng không ít đến các ngôi chùa ở Nam Bộ, trong đó, chùa Long Phước (Trà Vinh) là ngôi chùa bị Pháp trực tiếp chiếm đóng. Từ những nguyên nhân trên đã tạo điều kiện cho các tôn giáo mới xuất hiện như: Bửu Sơn Kỳ Hương, Tứ Ân Hiếu Nghĩa, Cao Đài, Hòa Hảo, Tịnh Độ Cư sĩ Phật hội…Sự có mặt của các tôn giáo này làm cho Phật giáo Việt Nam mất đi vai trò và vị thế trong xã hội. Đó là giai đoạn manh nha trong bản thân Phật giáo, trong tâm tư của các tăng sĩ hết lòng vì đạo pháp và dân tộc. 14 Đầu thế kỷ XX, phong trào chấn hưng Phật giáo diễn ra khắp nơi trên thế giới như: Tích Lan, Trung Quốc, Nhật Bản…Sau đó lan sang các nước Châu Á.

Thời điểm này Phật giáo Việt Nam cũng bước vào giai đoạn suy vi, Phật giáo Nam Kỳ có nhiều dấu hiệu suy yếu, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là sự xuống cấp về đạo hạnh của giới tăng sĩ, thêm vào đó là sự chia rẽ, mất đoàn kết giữa tông nọ phái kia. Đứng trước tình hình đó, một số danh tăng hết lòng vì đạo, không còn con đường nào khác hơn là phải chấn hưng để tồn tại và phát triển, nếu không Phật pháp sẽ bị hoại diệt. Do vậy, các tăng sĩ nhiệt tâm vì đạo hết lòng chung tay xây dựng lại một nền Phật giáo mới, mang bản sắc văn hóa dân tộc. Từ đó, tạo tiền đề cho công cuộc chấn hưng Phật giáo ở Nam Kỳ, nơi khởi xướng phong trào chấn hưng Phật giáo đầu tiên của cả nước.

Về khái niệm “phong trào chấn hưng” theo ý kiến của chúng tôi, đó là một cuộc vận động của số đông quần chúng, cùng nhau đứng lên kêu gọi chấn chỉnh, phục hồi lại những giá trị truyền thống đã bị mai một, cũng là để thích ứng nhu cầu, bối cảnh của thời đại. Như vậy, chấn hưng Phật giáo là sửa đổi, cải tiến, làm mới tinh thần của Phật giáo, mới cả nội dung lẫn hình thức. Hay nói đúng hơn là củng cố lại đường lối, chủ trương, cách thức tu tập hành trì theo giáo lý của Đức Phật làm cho nó hoàn thiện và tốt đẹp hơn. Vì tinh thần của Phật giáo Việt Nam trong giai đoạn này chịu ảnh hưởng trực tiếp từ phong trào chấn hưng Phật giáo quốc tế, mà nhất là Trung Quốc, kể từ khi Hòa thượng Thái Hư lập Phật học viện Vũ Xương, tiếp theo là nhiều Phật học viện tuần tự ra đời và các tạp chí Phật học cũng được xuất bản.

Tuy nhiên nhân tố chính để hình thành nên phong trào chấn hưng Phật giáo ở Nam Kỳ là vì Nho học sụp đổ, chữ Hán được thay thế bằng chữ quốc ngữ, do đó các Tăng ni Phật tử cũng đòi hỏi có sự đổi mới trong sinh hoạt tâm linh và hoằng dương chánh pháp. Mặt khác, sự phát triển của các đạo giáo lúc bấy giờ làm cho những người theo Phật giáo cần nhìn lại chính mình, phải làm thế nào để thay đổi, cải cách và 15 chấn chỉnh lại một nền Phật giáo sống động, thiết thực hơn. Chúng ta cũng nên nhìn nhận rằng, chính sự suy yếu của Phật giáo lúc bấy giờ, làm cho dân chúng mất đi niềm tin đối với đạo. Hơn nữa, các hình thức lễ nghi của Phật giáo lâu nay chỉ là phương tiện, không thích hợp với những người chuộng lý trí và khoa học.

Vì vậy, phát huy giáo nghĩa của Phật giáo để trình bày một đạo Phật tân tiến hơn, sống động hơn, đáp ứng được nhu cầu của những thế hệ mới là điều cần thiết, tức “ Phải làm sống lại, làm mới và đưa tinh thần chân chính của đạo Phật vào cuộc đấu tranh đẩy lùi các thứ ma chướng của thời đạị Xây dựng lại hình ảnh con người với những phẩm chất Phật giáo: Đại hùng, Đại lực, Đại từ bi, Vô úy, Bao dung và Hòa b nh ” [102, tr. Đứng trước tình cảnh ấy, các tăng ni, Phật tử, các nhà trí thức phản ánh bằng nhiều bài viết được đăng tải trên báo chí, tạp chí đương thời. Trong bài “Tự Trần”, Hòa thượng Khánh Hòa viết: “ i th i Tăng đồ hủ bại, Phật giáo suy vi Chết nỗi Cái hiện trạng của giáo đồ đang thời kỳ thất học Nãi chí ứng phú nhân gian, giáp th u mũ nhọn, mang râu v mặt lại tự k u là “hát Phật”. giả trang thiền tướng áo dà chuỗi hột, gọt tóc trao h nh mà đời cũng lầm tưởng cho là “Thầy tu”.

khiến cho thế gian lầm lạc” [31, tr. Cư sĩ Khánh Vân cũng có bài viết: “ Có kẻ lại mượn Phật làm danh cũng ngày đ m hai buổi công phu thọ trì, sóc vọng cũng sám hối như ai, bấy nhi u đó làm sự nghiệp đạo đức chưa đủ, lại thủ dị cầu kỳ, học th m bùa ngãi .Cái hiện trạng như thế, bảo sao Phật giáo chẳng suy đồi, làm tấm bia cho các nhà Duy vật mai m a” [115, tr. Xét ở góc độ niềm tin, đối với Phật giáo triều Nguyễn, nhất là đời vua Thiệu Trị, Ngài là một vị vua hết lòng sùng mộ Phật pháp, mặc dù chùa chiền được xây cất quy mô, nhưng tinh thần Phật giáo vẫn trên đà xuống dốc. Do đó “ Tr n từ vua quan cho đến thứ dân ai ai cũng em đạo Phật là ở sự cúng cấp cầu đảo chớ không biết gì khác nữa.

Bởi tệ hại ấy, làm cho Tăng đồ trong nước lần lần sa vào con đường trụy lạc, cờ bạc, rượu chè, đàm trước thanh sắc…. 16 Thời điểm này, Phật giáo suy yếu đến mức nhiều người không còn biết tôn chỉ của đạo Phật là gì, vì nó bị lẫn lộn với các tà thuyết của ngoại đạo làm cho Phật giáo trở thành một đạo yếm thế, bi quan tiêu cực. Tuy nhiên, sự suy yếu của Phật giáo trong giai đoạn này là sự suy giảm uy tín của Phật giáo đối với dân chúng những năm đầu thế kỷ XX và giới Tăng sĩ, không còn chuyên tâm tu hành đúng chánh pháp, mà chỉ lo ứng phó đạo tràng để kiếm lợi, đó là nguyên nhân chủ yếu thúc đẩy sự ra đời của phong trào chấn hưng Phật giáo. Đứng trước làn sóng chấn hưng Phật giáo của cả nước, ở Nam Kỳ người đi đầu trong phong trào chấn hưng Phật giáo là Hòa thượng Khánh Hòa.

Ngài là bậc chân tu sớm ngộ đạo và nhiều tâm với Phật giáo nước nhà. Trong tình cảnh Phật giáo đang suy thoái, bằng nhiều hoạt động Phật sự khác nhau, Hòa thượng đã chấn chỉnh, cải tiến các phương pháp tu tập, sinh hoạt để thích ứng với những biến đổi chung của đất nước, nếu không Phật giáo sẽ bị lu mờ theo thời gian. Với lòng nhiệt huyết của chư tăng và Phật tử Nam Bộ, cùng các nhà trí thức mến mộ đạo Phật đã đứng ra vận động chấn hưng Phật giáo, chỉ mong đem lại hơi thở mới cho Phật giáo Việt Nam và được mọi người đồng tình ủng hộ để cùng nhau tiến tới thành lập Phật giáo Tổng hội trong toàn quốc.