Luận án tiến sĩ luật học về chính sách xét xử hình sự ở Việt Nam

Luận án tiến sĩ luật học phân tích chính sách xét xử hình sự tại Việt Nam, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật.

• Tác giả: Đặng Văn Cường
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Hiển
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Chính sách xét xử hình sự ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình nghiên cứu về chính sách xét xử hình sự ở nước ngoài
• 1.2. Tình hình nghiên cứu về chính sách xét xử hình sự ở trong nước
• 1.3. Đánh giá tình hình nghiên cứu và những vấn đề cần nghiên cứu trong luận án về chính sách xét xử hình sự
• 1.4. Kết luận Chương 1
• 2. Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH XÉT XỬ HÌNH SỰ
• 2.1. Một số khái niệm có liên quan
• 2.2. Đặc điểm của chính sách xét xử hình sự
• 2.3. Chủ thể của chính sách xét xử hình sự
• 2.4. Nội dung của chính sách xét xử hình sự
• 2.5. Bản chất của của chính sách xét xử hình sự
• 2.6. Vai trò của chính sách xét xử hình sự
• 2.7. Mục tiêu và các hình thức thực hiện chính sách xét xử hình sự
• 2.8. Mối quan hệ giữa chính sách xét xử hình sự với pháp luật hình sự
• 2.9. Những yếu tố tác động đến chính sách xét xử hình sự
• 2.10. Kết luận Chương 2
• 3. Chương 3: THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÉT XỬ HÌNH SỰ Ở VIỆT NAM
• 3.1. Các hình thức thực hiện chính sách xét xử hình sự ở Việt Nam
• 3.2. Những yếu tố tác động đến chính sách xét xử hình sự ở Việt Nam
• 3.3. Đánh giá kết quả thực hiện chính sách xét xử hình sự ở Việt Nam
• 3.4. Kết luận Chương 3
• 4. Chương 4: HOÀN THIỆN VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÉT XỬ HÌNH SỰ Ở VIỆT NAM
• 4.1. Những yêu cầu hoàn thiện chính sách xét xử hình sự ở Việt Nam
• 4.2. Những yêu cầu nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách xét xử hình sự ở Việt Nam
• 4.3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách xét xử hình sự ở Việt Nam
• 4.4. Kết luận Chương 4
• Danh mục các công trình đã công bố
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Biểu đồ thể hiện hoạt động xét xử của tòa án
• Số vụ án đã giải quyết, xét xử theo cấp, giai đoạn 2008 - 2014
• Số vụ án đã giải quyết, xét xử theo cấp, giai đoạn năm 2019
• Bảng 3: Tỷ lệ hình phạt đã tuyên theo thủ tục sơ thẩm năm 2019
• Tỷ lệ bản án bị sửa, bị hủy từ năm 2006 - năm 2014 (đơn vị:%)

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Luận án tập trung phân tích tình hình nghiên cứu về chính sách xét xử hình sự (CSXXHS) trong và ngoài nước. Ở nước ngoài, các nghiên cứu về CSXXHS được thực hiện bởi các học giả từ Nga, Mỹ và Tây Âu, tập trung vào khái niệm, nội dung và phương pháp tiếp cận. Trong nước, các nghiên cứu về CSXXHS còn hạn chế, chủ yếu tập trung vào các khía cạnh riêng lẻ của chính sách hình sự và tố tụng hình sự. Luận án nhấn mạnh sự cần thiết của việc nghiên cứu toàn diện về CSXXHS để bổ sung lý luận và thực tiễn.

1.1. Nghiên cứu về CSXXHS ở nước ngoài

Các công trình nghiên cứu nước ngoài như 'Nhập môn Chính sách xét xử' của S. Oreshkin và 'Chính sách xét xử, Quyền tư pháp' của I. Mihajlovskaja đã cung cấp nền tảng lý luận về CSXXHS. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chủ yếu ở mức độ nhập môn, chưa đi sâu vào bản chất và thực tiễn áp dụng CSXXHS trong đời sống xã hội.

1.2. Nghiên cứu về CSXXHS trong nước

Trong nước, các nghiên cứu về CSXXHS còn phân tán, chưa có công trình chuyên sâu. Các nghiên cứu hiện có tập trung vào chính sách pháp luật hình sự và tố tụng hình sự, nhưng chưa đề cập đầy đủ đến CSXXHS. Luận án kế thừa và phát triển các nghiên cứu trước, nhằm xây dựng hệ thống lý luận toàn diện về CSXXHS.

II. Những vấn đề lý luận về CSXXHS

Luận án phân tích các khái niệm, đặc điểm, chủ thể, nội dung và bản chất của chính sách xét xử hình sự. CSXXHS được xác định là một bộ phận quan trọng của chính sách hình sự, có vai trò điều chỉnh hoạt động xây dựng và thực hiện pháp luật hình sự. Luận án cũng làm rõ mối quan hệ giữa CSXXHS với pháp luật hình sự và các yếu tố tác động đến CSXXHS.

2.1. Khái niệm và đặc điểm của CSXXHS

CSXXHS là hệ thống các quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước trong việc điều chỉnh hoạt động xét xử hình sự. Đặc điểm của CSXXHS bao gồm tính chính trị, pháp lý và xã hội, nhằm đảm bảo công bằng, hiệu quả trong xét xử.

2.2. Vai trò và mục tiêu của CSXXHS

CSXXHS có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo công lý, bảo vệ quyền con người và duy trì trật tự xã hội. Mục tiêu của CSXXHS là hướng tới sự công bằng, khoa học và tiến bộ trong hoạt động xét xử, góp phần phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm.

III. Thực hiện CSXXHS ở Việt Nam

Luận án đánh giá thực trạng thực hiện chính sách xét xử hình sự tại Việt Nam, bao gồm các hình thức thực hiện, yếu tố tác động và kết quả đạt được. Các nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù đã có nhiều tiến bộ, việc thực hiện CSXXHS vẫn còn tồn tại những hạn chế như thiếu đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

3.1. Hình thức thực hiện CSXXHS

CSXXHS được thực hiện thông qua các văn bản pháp luật, quyết định của Tòa án và hoạt động xét xử cụ thể. Các hình thức này phản ánh quan điểm của Đảng và Nhà nước trong việc điều chỉnh hoạt động xét xử.

3.2. Đánh giá kết quả thực hiện CSXXHS

Kết quả thực hiện CSXXHS được đánh giá thông qua số liệu thống kê về số vụ án đã xét xử, tỷ lệ bản án bị sửa, hủy. Các nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù đã có tiến bộ, việc thực hiện CSXXHS vẫn còn nhiều bất cập, cần được hoàn thiện.

IV. Hoàn thiện và nâng cao hiệu quả CSXXHS

Luận án đề xuất các giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách xét xử hình sự tại Việt Nam. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ tư pháp và tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật.

4.1. Yêu cầu hoàn thiện CSXXHS

Việc hoàn thiện CSXXHS cần đáp ứng các yêu cầu về tính đồng bộ, khoa học và phù hợp với thực tiễn. Các yêu cầu này nhằm đảm bảo CSXXHS phát huy hiệu quả trong việc điều chỉnh hoạt động xét xử.

4.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả CSXXHS

Các giải pháp bao gồm hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ tư pháp và tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật. Các giải pháp này nhằm đảm bảo CSXXHS được thực hiện hiệu quả, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ luật học với đề tài "Chính sách xét xử hình sự ở Việt Nam" do nghiên cứu sinh Đặng Văn Cường thực hiện tại Học viện Khoa học Xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Văn Hiển, bảo vệ năm 2021 thuộc chuyên ngành Luật hình sự và tố tụng hình sự (mã số: 9380104).

Thư mục trích dẫn nguồn:
- Tác giả: Đặng Văn Cường
- Tên luận án: Chính sách xét xử hình sự ở Việt Nam
- Học vị: Tiến sĩ Luật học
- Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự (Mã số: 9380104)
- Cơ sở đào tạo: Học viện Khoa học Xã hội - Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam
- Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Văn Hiển
- Địa điểm và năm bảo vệ: Hà Nội, 2021

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong hệ thống chính sách công và chính sách pháp luật, chính sách hình sự giữ vị trí trọng yếu nhằm bảo đảm trật tự xã hội và đấu tranh phòng, chống tội phạm. Khi Việt Nam đẩy mạnh tiến trình cải cách tư pháp theo định hướng coi Tòa án là trung tâm và hoạt động xét xử là trọng tâm, việc nhận diện và tổ chức thực thi các định hướng mang tính chiến lược trong xét xử trở thành đòi hỏi cấp thiết.

Thực tế nghiên cứu pháp lý tại Việt Nam trước đây ghi nhận nhiều công trình về chính sách pháp luật hình sự, chính sách pháp luật tố tụng hình sự, lý luận hình phạt và phòng ngừa tội phạm. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chủ yếu tiếp cận theo hướng luật thực định hoặc phân tích từng khía cạnh riêng lẻ. Chưa có công trình khoa học chuyên khảo nào nghiên cứu toàn diện, hoàn chỉnh về chính sách xét xử hình sự với tư cách là một thành tố độc lập thuộc chính sách pháp luật tố tụng hình sự và chính sách hình sự ở tầm lý luận chính sách. Luận án được triển khai nhằm lấp đầy khoảng trống lý luận này, cung cấp cơ sở khoa học cho hoạt động lập pháp, cải cách tư pháp và áp dụng pháp luật hình sự.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích tổng quát của luận án là trên cơ sở làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về chính sách xét xử hình sự và đánh giá thực trạng thực hiện chính sách này tại Việt Nam, tác giả chỉ ra các nguyên nhân, bất cập tồn tại; từ đó xác định các yêu cầu và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách xét xử hình sự trong giai đoạn mới.

Để hoàn thành mục đích nghiên cứu, luận án xác định 4 nhiệm vụ cụ thể:

1. Nghiên cứu, tổng hợp các công trình khoa học trong và ngoài nước liên quan đến chính sách pháp luật, chính sách pháp luật hình sự, chính sách pháp luật tố tụng hình sự và chính sách xét xử hình sự để kế thừa, phát triển hệ thống lý luận.
2. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống lý luận chung về chính sách xét xử hình sự; phân tích các biến chuyển của chính sách xét xử hình sự ở Việt Nam thời kỳ đổi mới và so sánh với quy định, mô hình của một số quốc gia.
3. Phân tích nội dung chính sách xét xử hình sự hiện hành và đánh giá thực tiễn thực hiện tại Việt Nam, làm rõ các mặt tích cực, hạn chế cùng nguyên nhân của những tồn tại.
4. Xác định các yêu cầu và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách xét xử hình sự ở Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phòng ngừa và xử lý tội phạm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận chung về chính sách xét xử hình sự; hệ thống quan điểm, nội dung chính sách xét xử hình sự ở Việt Nam; thực tiễn thực hiện chính sách xét xử thông qua hoạt động áp dụng pháp luật của Tòa án nhân dân các cấp; các yêu cầu hoàn thiện và giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam, Hiến pháp, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan. Nghiên cứu thực tiễn xét xử tập trung vào một số nhóm tội phạm điển hình (tội phạm về chức vụ, tội phạm về ma túy, tội phạm xâm phạm an ninh quốc gia) và nhóm đối tượng người phạm tội đặc thù (người dưới 18 tuổi phạm tội, người có chức vụ quyền hạn, tội phạm có tổ chức, đối tượng tái phạm hoặc phạm tội chuyên nghiệp).
• Phạm vi không gian: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và thực tiễn xét xử của các cơ quan tiến hành tố tụng tại Việt Nam, trọng tâm là hệ thống Tòa án nhân dân và nghiên cứu điển hình tại địa bàn Thành phố Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Quá trình hình thành và thực hiện chính sách xét xử hình sự trong thời kỳ đổi mới, trọng tâm khảo sát dữ liệu thực tiễn từ thời điểm thi hành Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 đến năm 2019-2021.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa và phân loại khối lượng lớn tài liệu khoa học trong và ngoài nước liên quan trực tiếp đến đề tài.

Nghiên cứu nước ngoài

• Các nghiên cứu nền tảng và lý luận chính sách pháp luật của các tác giả Nga/Liên Xô: Công trình "Nhập môn Chính sách xét xử" (2007) của S. Oreshkin; "Chính sách xét xử, Quyền tư pháp" (2003) của I. Mihajlovskaja (I. Petruxin chủ biên); "Lược sử chính sách pháp luật hình sự: Khái niệm, lịch sử và những vấn đề cơ bản của chính sách pháp luật hình sự với tư cách một yếu tố cấu thành khoa học luật hình sự" (2008) của M. Chubinskij; "Chính sách pháp luật của nhà nước Xô viết" (1985) của N. Fedorov; "Sự luận chứng chính sách pháp luật trong các công trình của giáo sư L. Petrazdekij: Lý luận và chính sách pháp luật" (2010) của G. Gins; "Nhiệm vụ của chính sách pháp luật hình sự. Tội phạm là hiện tượng bệnh lý xã hội học" (2004) của Ph. List; "Chính sách hình sự" (2009) của N. Lopashenko; "Chính sách pháp luật hình sự của Liên bang Nga: Những vấn đề lý luận và thực tiễn" (2004) của G. Lesnikov; "Chính sách pháp luật: Khái niệm, hình thức thực hiện, các ưu tiên ở Nga hiện nay" (2000) và "Khái niệm và cơ cấu của chính sách pháp luật, chính sách pháp luật Nga: Lý luận và thực tiễn" (2006) của A. Korobova; "Chính sách pháp luật trong điều kiện chủ nghĩa xã hội phát triển: Khía cạnh tâm lý - Xã hội" (1977) của K. Krylov; "Dự thảo về quan niệm chính sách pháp luật ở Liên bang Nga đến năm 2020" (2008) do A. Mal’ko chủ biên; "Chính sách pháp luật: Những cơ sở lý luận và thực tiễn, Tổ hợp phương pháp giảng dạy" (2015) của A. Zatonskij.
• Nghiên cứu về tội phạm học, quản trị và phòng chống tội phạm: "Hối lộ chính trị ở Nhật Bản" (1996) của Richard H. Michell; "Tham nhũng và Chính phủ - Nguyên nhân, hậu quả và cải cách" (1999) của Susan Rose-Ackerman; "Tội phạm và Tội phạm học: Giới thiệu" (2000) của Rob White và Fiona Haines; "Chống tham nhũng ở Châu Á - Nguyên nhân, tác động và biện pháp khắc phục" (2003) do John Kidd và Frank-Jurgen Richter chủ biên; "Tham nhũng và quản lý ở Châu Á" (2005) của Nicholas Tarling; "Khắc phục tham nhũng tư pháp trong khi phải đảm bảo độc lập tư pháp" (2006) của J. Clifford Wallace.
• Nghiên cứu về hình phạt và áp dụng hình phạt: "Hình phạt: các chức năng xã hội, thực tiễn áp dụng" (1983) của Galperin I.; "Hình phạt: những vấn đề xã hội, pháp luật và tội phạm học" (1973) của Karpex I.I.

Nghiên cứu trong nước

• Nhóm nghiên cứu về chính sách pháp luật và chính sách hình sự: Các công trình chuyên khảo của GS. Võ Khánh Vinh bao gồm "Xã hội học pháp luật, những vấn đề cơ bản" (2015), "Chính sách pháp luật" (3/2020), "Chính sách pháp luật, những vấn đề lý luận và thực tiễn" (11/2020); công trình "Một số vấn đề cơ bản về chính sách hình sự dưới ánh sáng Nghị quyết Đại hội IX của Đảng" (2002) của GS.TS. Hồ Trọng Ngũ; "Chính sách hình sự trong thời kỳ đổi mới ở Việt Nam" (2007) của TS. Phạm Văn Lợi; "Phòng chống tham nhũng ở Việt Nam và thế giới" (2007) do GS.TS. Nguyễn Xuân Yêm, PGS. Nguyễn Hoà Bình và TS. Nguyễn Minh Thanh chủ biên; "Chính sách hình sự và việc thực hiện chính sách hình sự ở nước ta" (2005) - Luận án tiến sĩ của Phạm Thư; "Chính sách và mối quan hệ giữa chính sách với pháp luật trong hoạt động lập pháp" (2008) của Đinh Dũng Sỹ; các bài viết nghiên cứu của Đào Trí Úc (2016), Trịnh Tiến Việt (2019), Đinh Văn Quế (2018), Phùng Thế Hùng (2004), Phạm Hồng Hải (2002), Nguyễn Thị Thủy (2018), Đỗ Thành Trường (2019), Đinh Xuân Thảo và Trần Văn Thuân (2014), Nguyễn Thị Vân (2005), Bùi Ngọc Sơn (2003).
• Nhóm nghiên cứu về hình phạt, quyết định hình phạt và tranh tụng: Chuyên đề "Quan niệm mới về hình phạt" (1994) và tham luận "Bảo đảm quyền con người trong hoạt động tố tụng" (2017) của Trần Văn Độ; chuỗi bài nghiên cứu so sánh về hình phạt của PGS.TS. Hồ Sỹ Sơn (2014-2015); các công trình của Nguyễn Ngọc Hoà (1999, 2015), Nguyễn Mạnh Kháng (2000, 2002), Hoàng Quang Lực (2008), Lê Cảm (Giáo trình Luật Hình sự phần chung), Trần Duy Bình (2018), Lâm Đông Hồ (2019), Doãn Trung Đoàn (2017), Hoàng Minh Đức.

Khoảng trống luận án giải quyết

Phần lớn các công trình trước đây tiếp cận hoạt động xét xử thuần túy dưới góc độ luật thực định hoặc phân tích chế định hình phạt riêng lẻ. Tác giả luận án xác định khoảng trống khoa học: chưa có công trình nào nghiên cứu hoàn chỉnh lý luận về chính sách xét xử hình sự, chưa phân định rõ ràng vị trí của chính sách xét xử hình sự trong cơ cấu chính sách pháp luật tố tụng hình sự và chưa xây dựng hệ thống giải pháp ở tầm chính sách nhằm tối ưu hóa quyền tư pháp trong xét xử hình sự tại Việt Nam.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở phương pháp luận

Luận án vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử theo học thuyết Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và Pháp luật, cùng các quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cải cách tư pháp và bảo vệ quyền con người.

Phương pháp nghiên cứu cụ thể

Luận án kết hợp đa dạng các phương pháp nghiên cứu khoa học pháp lý liên ngành:

Tên phương pháp	Mục đích và nội dung thực hiện trong luận án
Phân tích và tổng hợp	Khái quát hóa các tư liệu lý luận, văn kiện lập pháp, các công trình của các học giả trong và ngoài nước để định hình khung lý luận về chính sách xét xử hình sự.
Thống kê, phân tích và so sánh số liệu	Phân tích các chuỗi dữ liệu thực tế về số lượng vụ án thụ lý, xét xử theo cấp, tỷ lệ các loại hình phạt được áp dụng và tỷ lệ bản án bị hủy, sửa qua các giai đoạn (2006-2014, 2019).
Tổng kết thực tiễn	Đánh giá thực trạng áp dụng chính sách xét xử hình sự tại các cơ quan tiến hành tố tụng, đúc kết kết quả và nhận diện các bất cập trong hoạt động thực tiễn.
So sánh pháp luật	Đối chiếu các quy định và mô hình chính sách xét xử hình sự của Việt Nam với chuẩn mực quốc tế và pháp luật một số nước thuộc hệ thống pháp luật khác nhau.
Phương pháp chuyên gia	Tham khảo ý kiến khoa học, đánh giá chuyên môn của các chuyên gia nghiên cứu, lập pháp và tư pháp thông qua các ấn phẩm, công trình chuyên khảo đã công bố.
Điều tra điển hình	Thu thập và khảo sát chọn lọc hồ sơ một số vụ án hình sự điển hình được giải quyết tại địa bàn Thành phố Hà Nội.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương 1 khái quát các hướng tiếp cận khoa học về chính sách pháp luật, chính sách hình sự, hình phạt và xét xử hình sự trong và ngoài nước. Tác giả chỉ ra rằng các công trình tại Nga (như S. Oreshkin, I. Mihajlovskaja, G. Lesnikov) và các nước phương Tây đã đặt nền móng tiếp cận chính sách đối với quyền tư pháp, nhưng còn mang tính khái quát hoặc gắn với đặc thù cấu trúc pháp luật sở tại.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu của GS. Võ Khánh Vinh, GS.TS. Hồ Trọng Ngũ, TS. Phạm Văn Lợi và các tác giả khác đã làm rõ nhiều phương diện của chính sách pháp luật và chính sách hình sự thời kỳ đổi mới. Tuy nhiên, tình hình nghiên cứu cho thấy 3 hạn chế chính:

1. Tiếp cận xét xử hình sự chủ yếu dưới góc độ luật học thực định, thiếu góc nhìn từ khoa học chính sách.
2. Các thành tố chính sách pháp luật tố tụng hình sự còn bị phân tán, chưa thừa nhận chính sách xét xử hình sự là một bộ phận độc lập có vị trí trung tâm.
3. Thiếu các giải pháp mang tính tổng thể, chiến lược ở tầm chính sách nhằm nâng cao chất lượng hoạt động xét xử của Tòa án trong bối cảnh cải cách tư pháp.

Chương 2: Những vấn đề lý luận về chính sách xét xử hình sự

Tác giả xây dựng hệ thống khái niệm và khung lý thuyết cho đề tài:

• Khái niệm: Dựa trên phân tích quan điểm của V.I. Lênin, GS. Võ Khánh Vinh và Đinh Dũng Sỹ, luận án định nghĩa: Chính sách xét xử hình sự là một bộ phận cấu thành của chính sách hình sự, thuộc phạm vi của chính sách pháp luật tố tụng hình sự, bao gồm các tư tưởng, quan điểm, phương hướng chỉ đạo nhất quán của Đảng và Nhà nước đối với việc xây dựng cơ chế áp dụng pháp luật hình sự, tổ chức thực hiện quyền tư pháp hình sự để giải quyết vụ án hình sự một cách khoa học, công bằng, đảm bảo có hiệu quả trong công tác đấu tranh phòng và chống tội phạm.
• Vị trí trong cơ cấu chính sách hình sự: Bên cạnh 5 thành tố truyền thống (chính sách pháp luật hình sự, chính sách pháp luật tố tụng hình sự, chính sách pháp luật điều tra hình sự, chính sách pháp luật thi hành án hình sự, chính sách phòng ngừa tội phạm), luận án phân hóa chính sách pháp luật tố tụng hình sự thành 3 thành tố tương ứng với các giai đoạn tố tụng: chính sách pháp luật điều tra hình sự, chính sách truy tố hình sự và chính sách xét xử hình sự.
• 5 đặc điểm cơ bản của chính sách xét xử hình sự:
  1. Hoạt động diễn ra trong lĩnh vực đời sống pháp luật, cụ thể là môi trường pháp luật hình sự và tố tụng hình sự.
  2. Hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng của đời sống pháp luật hình sự và chất lượng phán quyết xét xử.
  3. Thể hiện ý chí, thái độ, quan điểm, định hướng và mục tiêu của chủ thể chính sách đối với hoạt động xét xử.
  4. Được hiện thực hóa thông qua hệ thống phương tiện gồm các công cụ và kỹ thuật pháp lý xác định.
  5. Gắn liền với việc soạn thảo và tổ chức thực hiện các tư tưởng, quan điểm pháp luật hình sự mang tính chiến lược và sách lược.
• Nội dung, chủ thể và yếu tố tác động: Chủ thể ban hành chính sách tại Việt Nam là Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước. Nội dung chính sách bao quát việc lựa chọn mô hình tố tụng (chuyển đổi từ mô hình thẩm vấn thuần túy sang tiếp thu các yếu tố tranh tụng), xác định các nguyên tắc xét xử, tiêu chuẩn đánh giá chứng cứ, phương hướng quyết định hình phạt và tiêu chí bảo đảm công lý, bảo vệ quyền con người.

Cơ cấu Chính sách hình sự theo cách tiếp cận của luận án:

Chương 3: Thực hiện chính sách xét xử hình sự ở Việt Nam

Chương này đánh giá việc tổ chức thực hiện chính sách xét xử hình sự qua các số liệu và thực tiễn xét xử cụ thể:

• Các hình thức thực hiện: Thể chế hóa quan điểm của Đảng (đặc biệt là Nghị quyết số 49/NQ-TW về Chiến lược cải cách tư pháp) vào hệ thống pháp luật (Hiến pháp năm 2013, Bộ luật Hình sự năm 2015, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015); tổ chức áp dụng pháp luật tại Tòa án các cấp thông qua các thủ tục xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm.
• Dữ liệu thực tiễn được luận án thống kê, phân tích:
  • Số lượng vụ án giải quyết theo cấp giai đoạn 2008 - 2014 và năm 2019: Phản ánh khối lượng công việc, tiến độ giải quyết và năng lực xử lý của hệ thống Tòa án các cấp.
  • Tỷ lệ hình phạt đã tuyên theo thủ tục sơ thẩm năm 2019 (Bảng 3 trong phụ lục luận án): Thể hiện cơ cấu phân bổ giữa hình phạt tù có thời hạn, phạt tiền, cải tạo không giam giữ, tù chung thân và tử hình, qua đó phản ánh mức độ nghiêm khắc và tính nhân đạo trong áp dụng pháp luật.
  • Tỷ lệ bản án bị hủy, sửa từ năm 2006 đến năm 2014 (%): Chỉ số đánh giá chất lượng xét xử, mức độ chuẩn xác trong đánh giá chứng cứ và áp dụng pháp luật của Tòa án các cấp.
• Thực tiễn xét xử đối với các nhóm đối tượng và nhóm tội phạm trọng điểm:
  • Tội phạm về chức vụ: Thể hiện chính sách xử lý nghiêm minh đối với người chủ mưu, lợi dụng chức vụ quyền hạn; đồng thời phân hóa trách nhiệm hình sự đối với người thực hiện theo lệnh, người hợp tác khắc phục hậu quả.
  • Tội phạm về ma túy: Áp dụng chính sách trừng trị nghiêm khắc đối với các đường dây mua bán, vận chuyển số lượng lớn; kết hợp phân loại với người nghiện phạm tội.
  • Người dưới 18 tuổi phạm tội: Quán triệt nguyên tắc bảo đảm lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên, ưu tiên áp dụng các biện pháp giáo dục, chuyển hướng và hạn chế tối đa áp dụng hình phạt tù.
  • Tội phạm xâm phạm an ninh quốc gia: Kiên quyết xử lý nhằm bảo vệ chế độ chính trị và trật tự an toàn xã hội.
• Đánh giá chung: Luận án ghi nhận kết quả bảo đảm xét xử đúng người, đúng tội, giảm thiểu oan sai, bước đầu nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế như: nhận thức về chính sách xét xử chưa đồng đều; cơ chế tranh tụng còn mang tính hình thức ở một số cấp tòa; tỷ lệ bản án bị hủy, sửa do lỗi chủ quan của thẩm phán vẫn còn tồn tại.

Chương 4: Hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách xét xử hình sự ở Việt Nam

Chương 4 đưa ra phương hướng và giải pháp cụ thể:

• Các yêu cầu hoàn thiện chính sách: Phải phù hợp với đường lối xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; bảo đảm tính độc lập của Tòa án khi xét xử; bảo đảm quyền con người, quyền công dân; tăng cường nguyên tắc tranh tụng trong xét xử; phù hợp với các chuẩn mực pháp lý quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
• Hệ thống các giải pháp trọng tâm:
  1. Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật: Sửa đổi, bổ sung các quy định của Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự nhằm làm rõ hơn các nguyên tắc tranh tụng, chuẩn hóa căn cứ quyết định hình phạt, quy định cụ thể thủ tục rút gọn.
  2. Đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống Tòa án nhân dân: Xây dựng mô hình Tòa án theo thẩm quyền xét xử độc lập với đơn vị hành chính; củng cố vị thế trung tâm của Tòa án trong hệ thống tư pháp.
  3. Nâng cao chất lượng đội ngũ Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân: Tăng cường đào tạo chuyên môn, bản lĩnh nghề nghiệp, đạo đức tư pháp và kỹ năng điều hành tranh tụng.
  4. Tăng cường cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, công khai bản án, số hóa hoạt động tố tụng để minh bạch hóa quy trình xét xử.
  5. Nâng cao hiệu lực giám sát: Phát huy vai trò giám sát của cơ quan dân cử, tổ chức xã hội và công luận đối với hoạt động xét xử.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án chỉ rõ các đóng góp mới về phương diện lý luận và thực tiễn:

Về mặt lý luận

• Là công trình khoa học nghiên cứu chuyên sâu, đặt nền móng cho việc xác lập và hoàn thiện hệ thống lý luận về chính sách xét xử hình sự tại Việt Nam.
• Luận giải vị trí độc lập, vai trò then chốt của chính sách xét xử hình sự trong cấu trúc chính sách pháp luật tố tụng hình sự và chính sách hình sự nói chung.
• Làm rõ bản chất, đặc điểm, phương tiện và các yếu tố tác động đến quá trình xây dựng, thực hiện chính sách xét xử hình sự trong điều kiện cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Về mặt thực tiễn

• Cung cấp bức tranh toàn cảnh về thực tiễn xét xử hình sự tại Việt Nam thông qua các số liệu thống kê giai đoạn 2006-2014 và năm 2019, chỉ rõ ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân tồn tại trong hoạt động xét xử một số nhóm tội phạm cụ thể.
• Đề xuất hệ thống yêu cầu và giải pháp đồng bộ, có căn cứ khoa học nhằm hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao chất lượng xét xử của Tòa án.
• Cung cấp nguồn tư liệu khoa học phục vụ nghiên cứu, giảng dạy các môn học Luật hình sự, Luật tố tụng hình sự, Xã hội học pháp luật, Chính sách pháp luật tại các cơ sở đào tạo luật.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án tập trung khảo sát phạm vi tài liệu chính sách của Đảng và hệ thống pháp luật thực định Việt Nam trong thời kỳ đổi mới (trọng tâm từ sau Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 đến năm 2019-2021); dữ liệu thực tế tại địa phương tập trung chủ yếu tại địa bàn Thành phố Hà Nội.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng nghiên cứu so sánh chuyên sâu về chính sách xét xử hình sự giữa mô hình tố tụng thẩm vấn và mô hình tố tụng tranh tụng trên phạm vi nhiều quốc gia.
  • Khảo sát thực chứng toàn diện tại nhiều địa bàn vùng miền khác nhau để đánh giá sự tác động của chính sách xét xử hình sự đối với các nhóm tội phạm mới phát sinh trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập quốc tế.

---

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị tham khảo chuyên môn đối với các nhóm đối tượng:

• Cơ quan lập pháp và hoạch định chính sách: Cung cấp luận cứ khoa học để tiếp tục cụ thể hóa các quan điểm cải cách tư pháp của Đảng, sửa đổi, hoàn thiện các quy định của Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Tổ chức Tòa án nhân dân.
• Cơ quan tư pháp và Thẩm phán, Kiểm sát viên, Luật sư: Làm tài liệu tham khảo trong việc nắm bắt bản chất, định hướng chính sách để áp dụng pháp luật chính xác, khách quan, nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa.
• Cơ sở đào tạo và nghiên cứu khoa học pháp lý: Tài liệu phục vụ nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên và giảng viên các chuyên ngành Luật hình sự, Tố tụng hình sự, Khoa học Chính sách pháp luật và Tội phạm học.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án định nghĩa chính sách xét xử hình sự như thế nào?
Luận án xác định chính sách xét xử hình sự là một bộ phận cấu thành của chính sách hình sự, thuộc phạm vi chính sách pháp luật tố tụng hình sự; bao gồm các tư tưởng, quan điểm, phương hướng chỉ đạo nhất quán của Đảng và Nhà nước đối với việc xây dựng cơ chế áp dụng pháp luật hình sự, tổ chức thực hiện quyền tư pháp hình sự nhằm giải quyết vụ án hình sự một cách khoa học, công bằng, bảo đảm hiệu quả phòng, chống tội phạm.

2. Luận án xác định chính sách xét xử hình sự gồm những đặc điểm cơ bản nào?
Luận án nêu 5 đặc điểm cơ bản: (1) Diễn ra trong lĩnh vực đời sống pháp luật hình sự; (2) Hướng đến nâng cao chất lượng đời sống pháp luật và chất lượng xét xử; (3) Thể hiện thái độ, quan điểm, ý chí của chủ thể chính sách đối với hoạt động xét xử; (4) Được hiện thực hóa qua các phương tiện (công cụ và kỹ thuật); (5) Gắn liền với việc soạn thảo và thực hiện các tư tưởng, quan điểm mang tính chiến lược và sách lược.

3. Cơ cấu chính sách hình sự được luận án phân chia thành các bộ phận nào?
Bên cạnh việc kế thừa các quan điểm về chính sách hình sự (gồm chính sách pháp luật hình sự, chính sách pháp luật tố tụng hình sự, chính sách pháp luật điều tra hình sự, chính sách pháp luật thi hành án hình sự, chính sách phòng ngừa tội phạm), luận án làm rõ cơ cấu bên trong của chính sách pháp luật tố tụng hình sự gồm 3 thành tố: chính sách pháp luật điều tra hình sự, chính sách truy tố hình sự và chính sách xét xử hình sự.

4. Dữ liệu thực tiễn và nhóm tội phạm nào được luận án tập trung khảo sát?
Luận án khảo sát số vụ án giải quyết theo cấp giai đoạn 2008 - 2014 và năm 2019; tỷ lệ hình phạt tuyên sơ thẩm năm 2019; tỷ lệ bản án bị hủy, sửa giai đoạn 2006 - 2014. Các nhóm tội phạm trọng điểm được khảo sát gồm: tội phạm về chức vụ, tội phạm về ma túy, tội phạm xâm phạm an ninh quốc gia và người dưới 18 tuổi phạm tội.

5. Luận án đề xuất những nhóm giải pháp chính nào để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách xét xử hình sự?
Luận án đề xuất 5 nhóm giải pháp: (1) Hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự và tố tụng hình sự; (2) Đổi mới tổ chức và hoạt động của Tòa án theo thẩm quyền xét xử; (3) Nâng cao chất lượng đội ngũ Thẩm phán và Hội thẩm; (4) Hiện đại hóa cơ sở vật chất và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong xét xử; (5) Tăng cường cơ chế giám sát đối với hoạt động xét xử.

---

Kết luận

Luận án "Chính sách xét xử hình sự ở Việt Nam" của tác giả Đặng Văn Cường là công trình nghiên cứu chuyên khảo về mặt lý luận và thực tiễn đối với chính sách xét xử hình sự dưới góc độ khoa học chính sách pháp luật. Luận án đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận nền tảng, xác định vị trí của chính sách xét xử hình sự trong hệ thống chính sách hình sự, đồng thời phân tích thực trạng áp dụng pháp luật của Tòa án các cấp qua các chuỗi số liệu thực tế. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm hoàn thiện chính sách và nâng cao chất lượng hoạt động xét xử, đáp ứng các mục tiêu cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Những nghiên cứu về chính sách xét xử hình sự ở nước ngoài Chính sách là những tư tưởng, quan điểm, định hướng. có yếu tố chính trị, hướng tới mục tiêu quản lý và phát triển xã hội vì thế mà nó luôn tồn tại gắn liền với quyền lực nhà nước. Khi có nhà nước, có những mục tiêu chính trị là tồn tại chính sách, trong đó có chính sách pháp luật, CSXXHS.

Ở một phương diện nào đó thì chính sách là cơ sở để xây dựng và tổ chức thực hiện pháp luật. Cùng với sự phát triển của xã hội thì việc nghiên cứu về CSPL nói chung, trong đó có CSXXHS được nhiều nhà khoa học trên thế giới quan tâm ở nhiều mức độ và phạm vi khác nhau, trong đó có thể kể đến một số quốc gia có nền khoa học pháp lý phát triển như Nga, Mỹ và các quốc gia Tây Âu. Một số công trình nghiên cứu có thể kể đến như: “Nhập môn Chính sách xét xử”, năm 2007 của tác giả S. Oreshkin hay cuốn “Chính sách x t xử, Quyền tư pháp”, của I.

Mihajlovskaja, Chủ biên I. Petruxin, xuất bản tại Mátxcơva, 2003. Đây là các công trình nghiên cứu những vấn đề cơ bản về chính sách xét xử hình sự theo quan điểm của nhà khoa học pháp lý Nga. Công trình này đã chỉ ra những khái niệm cơ bản, nội dung và phương pháp tiếp cận với những vấn đề thuộc về chính sách pháp luật nói chung, chính sách xét xử hình sự nói riêng.

Công trình nghiên cứu này rất bổ ích với những người nghiên cứu về chính sách pháp luật, cung cấp khái niệm và hướng nghiên cứu về chính sách xét xử hình sự. Tác giả đã tiếp thu những vấn đề lý luận cơ bản của công trình này và một số khái niệm có liên quan. Tuy nhiên, công trình này thể hiện ở mức độ “nhập môn”, là những khái quát cơ bản của một thành tố chính sách trong chính sách hình sự nên chưa làm rõ bản chất, biểu hiện của CSXXHS và thực hiện của CSXXHS trong đời sống xã hội, cũng như trong vấn đề xây dựng và thực hiện pháp luật, tác giả sẽ tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các vấn đề này trong luận án của mình. Các công trình nghiên cứu khác như có thể kể đến như: “Lược sử chính sách pháp luật hình sự: Khái niệm, lịch sử và những vấn đề cơ bản của chính sách pháp luật hình sự với tư cách một yếu tố cấu thành khoa học luật hình sự”, của tác giả 9 M.

Chubinskij, xuất bản năm 2008; “Khắc phục tham nhũng tư pháp trong khi phải đảm bảo độc lập tư pháp”, của tác giả J. Clifford Wallace, đăng trên Tạp chí Tòa án nhân dân, số 8 năm 2006; “Chính sách pháp luật của nhà nước Xô viết”, của tác giả N. Fedorov xuất bản năm 1985; “Sự luận chứng chính sách pháp luật trong các công trình của giáo sư L. Petrazdekij: Lý luận và chính sách pháp luật”, của G.

Gins thuộc Tuyển tập các công trình, năm 2010; “Nhiệm vụ của chính sách pháp luật hình sự. Tội phạm là hiện tượng bệnh lý xã hội học” của tác giả Ph. List năm 2004; cuốn sách “Chính sách hình sự”, của tác giả N. Lopashenko năm 2009; Tác phẩm “Chính sách pháp luật hình sự của Liên bang Nga: Những vấn đề lý luận và thực tiễn”, của tác giả G.

Lesnikov năm 2004, Cuốn sách “Chính sách pháp luật: Khái niệm, hình thức thực hiện, các ưu tiên ở Nga hiện nay”, của tác giả A. Korobova xuất bản năm 2000; Tác phẩm “Khái niệm và cơ cấu của chính sách pháp luật, chính sách pháp luật Nga: Lý luận và thực tiễn”, của tác giả A. Korobova, xuất bản năm 2006; Tác phẩm “Chính sách pháp luật trong điều kiện chủ nghĩa xã hội phát triển: Khía cạnh tâm lý - Xã hôi” của tác giả K. Krylov, xuất bản năm 1977; Tác phẩm “Dự thảo về quan niệm chính sách pháp luật ở Liên bang Nga đến năm 2020”, do A.

Mal’ko (Chủ biên) xuất bản năm 2008, cuốn “Chính sách pháp luật: Những cơ sở lý luận và thực tiễn, Tổ hợp phương pháp giảng dạy”, của tác giả A. Zatonskij xuất bản năm 2015. cùng nhiều tác phẩm khác về chính sách pháp luật nói chung và chính sách hình sự nói riêng. Những tác phẩm này có ý nghĩa trong việc tiếp cận về chính sách pháp luật và chính sách hình sự ở khía cạnh lý luận, xây dựng ý tưởng nghiên cứu chuyên sâu về chính sách xét xử nói chung và chính sách xét xử ở Việt Nam.

Đây là một số công trình khoa học của nước Nga nghiên cứu về chính sách pháp luật nói chung, trong đó có phần nội dung nghiên cứu về chính sách xét xử hình sự. Cơ bản những công trình này nghiên cứu về chính sách pháp luật nói chung, về đặc điểm, nội dung, bản chất, vai trò, ý nghĩa và những biểu hiện của chính sách pháp luật ở nước Nga. Nội dung các công trình nghiên cứu khoa học này thể hiện tương đối đầy đủ về những vấn đề cơ bản của chính sách pháp luật, làm rõ vị trí, thành phần của CSXXHS trong CSPL. Tác giả luận án tiếp thu những cơ sở lý 10 luận, những nội dung khái niệm, đặc điểm và bản chất của CSPL nói chung.

Trên sở đó, tác giả phát triển thêm nội dung lý luận chung về CSXXHS và làm sáng tỏ hơn bản chất, đặc điểm và biểu hiện của CSXXHS ở Việt Nam. Ngoài các công trình khoa học của nước Nga, còn một số công trình nghiên cứu của một số nước thuộc hệ thống pháp luật Anh - Mỹ nghiên cứu về chính sách pháp luật và chính sách hình sự như: “Hối lộ chính trị ở Nhật Bản” của tác giả Richard H. Michell (1996), Nxb Trường Đại học Hawai, Hoa Kỳ; Tác phẩm “Tham nhũng và Chính phủ - Nguyên nhân, hậu quả và cải cách” của tác giả Susan Rose- Ackerman (1999), Nxb Đại học Cambridge; Tác phẩm “Tội phạm và Tội phạm học: Giới thiệu”, (Tái bản lần thứ hai) của tác giả Rob White, Fiona Haines (2000), Oxford University Press; Tác phẩm “Chống tham nhũng ở Châu Á - Nguyên nhân, tác động và biện pháp khắc phục” của John Kidd and Frank-Jurgen Richter chủ biên, Nxb Worth Scientific, 2003; tác phẩm “Tham nhũng và quản lý ở Châu Á” của Nicholas Tarling (2005), Nxb New York. Trong các công trình nghiên cứu này, các tác giả đã trình bày một cách khái quát nhất về CSPL nói chung, CSHS và chính sách xét xử nói riêng.

Với những quan điểm và cách giải thích khác nhau nhưng các tác giả cho rằng CSPL là tổng thể các quan điểm, tư tưởng, mục đích, định hướng, chương trình để xây dựng và tổ chức thực hiện pháp luật. Còn chính sách xét xử là những quan điểm, đường lối, mục đích, định hướng của hoạt động xét xử, xây dựng cơ chế điều chỉnh pháp luật hình sự để đảm bảo việc áp dụng pháp luật hình sự được thực hiện hiệu quả, công bằng, thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật và đạt được mục đích mà pháp luật đề ra. Các công trình nghiên cứu này nhấn mạnh đến những yếu tố tác động đến CSXXHS trong đó có mô hình tố tụng, cơ chế, thể chế và đặc biệt là yếu tố con người trong việc thực hiện CSPL. Tác giả tiếp thu những giá trị quý báu của các công trình trên về các yếu tố tác động đến CSXXHS, biểu hiện của CSXXHS.

Trên cơ sở đó, tác giả luận án tiếp tục nghiên cứu, làm rõ hơn những hạn chế, khó khăn trong thực tiễn thực hiện CSXXHS ở Việt Nam. Từ đó, đưa ra những yêu cầu hoàn thiện và những giải pháp để nâng cao kết quả thực hiện XSXXHS nói chung và CSXXHS ở Việt Nam nói riêng. 11 Ngoài các công trình khoa học nghiên cứu về chính sách pháp luật thì còn một số công trình nghiên cứu về thực tiễn thực hiện chính sách pháp luật hình sự, về hình phạt, về kết quả xét xử vụ án hình sự, hiệu quả của hình phạt như: “Hình phạt: các chức năng xã hội, thực tiễn áp dụng” của tác giả Galperin I. xuất bản vào năm 1983 tại Nhà xuất bản Mátxcơva; tác phẩm “Hình phạt: những vấn đề xã hội, pháp luật và tội phạm học” của tác giả Karpex I.I, xuất bản năm 1973, Nhà xuất bản Mátxcơva.

Các tác phẩm này đã nghiên cứu các chức năng, vai trò của hình phạt trong đấu tranh với tình hình tội phạm; sự ảnh hưởng của những thay đổi xã hội đối với sự phát triển của vai trò xã hội của hình phạt; mối tương quan của các loại hình phạt và khuynh hướng phát triển của chúng; ý nghĩa của các điều kiện xã hội trong mối quan hệ với việc đánh giá hiệu quả của hệ thống hình phạt; phi hình sự hoá với tư cách là một xu hướng phát triển của hình phạt cần hướng tới. Các công trình này có ý nghĩa trong việc đánh giá việc thực hiện CSXXHS trong thực tiễn tố tụng hình sự làm cơ sở để tác giả luận án so sánh, đối chiếu với thực tiễn thực hiện CSXXHS ở Việt Nam thông qua thực tiễn xây dựng và thực hiện pháp luật hình sự. Những công trình nghiên cứu này cung cấp những vấn đề lý luận và phương pháp luận trong việc đánh giá thực tiễn thực hiện CSXXHS, trên cơ sở đó tác giả tiếp tục phát triển những lý luận và phương pháp luận đó trong đánh giá việc thực hiện CSXXHS ở Việt Nam để ghi nhận những kết quả, chỉ ra những điểm còn tồn tại và phương hướng khắc phục những tồn tại đó trong thực tiễn thực hiện CSXXHS. Đánh giá về vấn đề này GS.

Võ Khánh Vinh cho rằng: “Lịch sử nghiên cứu “chính sách pháp luật” rất phong phú, giàu có và nhiều nội dung. Xuất hiện ở thế kỷ XIX chỉ với tư cách là một định hướng nghiên cứu khoa học độc lập (cách tiếp cận chính sách) không chỉ gắn liền với pháp luật hiện hành mà còn với pháp luật cần phải có, CSPL đã “chứa đựng” một số vấn đề trung lập trong quan hệ với nhà nước, thì trong thế kỷ XX, CSPL được biến đổi thành CSPL hoàn toàn được luận chứng với tư cách là khái niệm bao quát bằng tư tưởng phương diện lý luận và phương diện thực tiễn của việc hoàn thiện pháp luật hiện hành.