Luận văn thạc sĩ chính sách thúc đẩy hoạt động mua lại và sáp nhập kinh nghiệm của thái lan và bài học cho việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách thúc đẩy hoạt động mua lại và sáp nhập kinh nghiệm của thái lan và bài học cho việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Văn Nam
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Cẩm Anh
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Kinh doanh thương mại
• Đề tài: Chính Sách Thúc Đẩy Hoạt Động Mua Lại Và Sáp Nhập: Kinh Nghiệm Của Thái Lan Và Bài Học Cho Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ M&A VÀ CHÍNH SÁCH THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG M&A
• 1.1. Khái quát chung về hoạt động mua bán và sáp nhập M&A
• 1.2. Các phương pháp tiến hành hoạt động M&A
• 1.3. Lợi ích của hoạt động M&A đối với doanh nghiệp
• 1.4. Các bước nghiệp vụ khi tiến hành hoạt động M&A
• 1.5. Thách thức của hoạt động M&A đối với doanh nghiệp
• 1.6. Các chính sách ảnh hưởng đến hoạt động M&A
• 1.6.1. Chính sách về pháp luật
• 1.6.2. Chính sách về tài khóa
• 1.6.3. Chính sách về tiền tệ
• 1.6.4. Chính sách về văn hóa
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC CHÍNH SÁCH THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG M&A CỦA THÁI LAN
• 2.1. Thực trạng hoạt động M&A của Thái Lan từ năm 2010 – 2019
• 2.2. Bức tranh thực trạng M&A của Thái Lan trong bức tranh Đông Nam Á
• 2.3. Số lượng và giá trị dòng vốn M&A
• 2.4. Cơ cấu dòng vốn M&A theo lĩnh vực
• 2.5. Phân tích các chính sách cơ bản thúc đẩy hoạt động M&A của Thái Lan
• 2.5.1. Chính sách pháp luật
• 2.5.2. Chính sách tài khóa
• 2.5.3. Chính sách tiền tệ
• 2.5.4. Chính sách văn hóa
• 2.6. Đánh giá chung về tác động của các chính sách ảnh hưởng đến hoạt động M&A của Thái Lan
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH THÚC ĐẨY M&A CỦA VIỆT NAM TỪ KINH NGHIỆM CỦA THÁI LAN
• 3.1. Thực trạng hoạt động M&A của Việt Nam
• 3.2. Hoàn cảnh kinh tế - xã hội của Việt Nam
• 3.3. Số lượng và giá trị
• 3.4. Cơ cấu dòng vốn M&A theo lĩnh vực
• 3.5. Các chính sách thúc đẩy hoạt động M&A của Việt Nam
• 3.5.1. Chính sách pháp luật
• 3.5.2. Chính sách tài khóa
• 3.5.3. Chính sách tiền tệ
• 3.5.4. Chính sách văn hóa
• 3.6. So sánh thực trạng các chính sách thúc đẩy hoạt động M&A của Thái Lan và Việt Nam
• 3.7. Các giải pháp nâng cao hiệu quả các chính sách thúc đẩy hoạt động M&A cho Việt Nam từ kinh nghiệm của Thái Lan
• 3.7.1. Giải pháp về chính sách liên quan đến chính sách pháp luật
• 3.7.2. Giải pháp về chính sách liên quan đến chính sách tài khóa
• 3.7.3. Giải pháp về chính sách liên quan đến chính sách tiền tệ
• 3.7.4. Giải pháp về chính sách liên quan đến chính sách văn hóa
• 3.7.5. Giải pháp về chính sách liên quan đến doanh nghiệp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Chính sách M A

Chính sách M&A là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy hoạt động mua lại và sáp nhập. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, các quốc gia đều nỗ lực xây dựng chính sách phù hợp để thu hút dòng vốn đầu tư. Thái Lan đã áp dụng nhiều chính sách hiệu quả, bao gồm chính sách pháp luật, tài khóa, tiền tệ và văn hóa, giúp thúc đẩy hoạt động M&A. Việt Nam cũng đang học hỏi kinh nghiệm từ Thái Lan để hoàn thiện hệ thống chính sách của mình. Các chính sách này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp mà còn góp phần ổn định nền kinh tế.

1.1. Chính sách pháp luật

Chính sách pháp luật đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy hoạt động M&A. Thái Lan đã xây dựng hệ thống pháp lý minh bạch, tạo niềm tin cho nhà đầu tư. Luật cạnh tranh và các quy định về sở hữu trí tuệ được áp dụng linh hoạt, giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý. Việt Nam cần học hỏi kinh nghiệm này để hoàn thiện hệ thống pháp luật, đặc biệt là các quy định về kiểm soát tập trung kinh tế và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

1.2. Chính sách tài khóa

Chính sách tài khóa của Thái Lan tập trung vào việc giảm thuế và tạo ưu đãi cho các thương vụ M&A. Các chính sách này giúp giảm chi phí giao dịch, tăng tính hấp dẫn của thị trường. Việt Nam cần xem xét áp dụng các chính sách tương tự, như giảm thuế thu nhập doanh nghiệp và hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp tham gia M&A.

II. Kinh nghiệm M A Thái Lan

Kinh nghiệm M&A Thái Lan là bài học quý giá cho các quốc gia đang phát triển. Thái Lan đã thành công trong việc thu hút dòng vốn đầu tư nhờ các chính sách linh hoạt và môi trường kinh doanh thuận lợi. Các thương vụ M&A tại Thái Lan không chỉ gia tăng về số lượng mà còn đa dạng về lĩnh vực, từ bất động sản đến công nghệ. Việt Nam có thể học hỏi từ cách Thái Lan xây dựng chiến lược dài hạn và tạo lập môi trường đầu tư hấp dẫn.

2.1. Thực trạng M A Thái Lan

Thực trạng M&A Thái Lan từ năm 2010 đến 2019 cho thấy sự gia tăng đáng kể về số lượng và giá trị thương vụ. Các lĩnh vực như bất động sản, công nghệ và tài chính chiếm tỷ trọng lớn. Thái Lan cũng chú trọng vào việc thu hút đầu tư nước ngoài, đặc biệt từ các quốc gia như Nhật Bản và Hàn Quốc. Điều này giúp Thái Lan trở thành một trong những thị trường M&A sôi động nhất Đông Nam Á.

2.2. Chiến lược M A Thái Lan

Chiến lược M&A Thái Lan tập trung vào việc tạo lập môi trường đầu tư minh bạch và ổn định. Chính phủ Thái Lan đã áp dụng các chính sách hỗ trợ, như giảm thuế và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Đồng thời, Thái Lan cũng chú trọng vào việc phát triển cơ sở hạ tầng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo điều kiện thuận lợi cho các thương vụ M&A.

III. Bài học M A Việt Nam

Bài học M&A Việt Nam từ kinh nghiệm của Thái Lan là cần thiết để hoàn thiện chính sách và thúc đẩy hoạt động M&A. Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong việc thu hút đầu tư, nhưng vẫn còn nhiều thách thức. Hệ thống pháp luật chưa đồng bộ, thủ tục hành chính phức tạp và thiếu minh bạch là những rào cản lớn. Việt Nam cần học hỏi từ Thái Lan để xây dựng chiến lược dài hạn và tạo lập môi trường đầu tư hấp dẫn.

3.1. Thực trạng M A Việt Nam

Thực trạng M&A Việt Nam từ năm 2000 đến nay cho thấy sự gia tăng về số lượng và giá trị thương vụ. Tuy nhiên, so với Thái Lan, Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Các thương vụ M&A chủ yếu tập trung vào lĩnh vực bất động sản và tài chính, trong khi các ngành công nghệ và sản xuất chưa được khai thác hiệu quả. Việt Nam cần đa dạng hóa lĩnh vực đầu tư để thu hút nhiều nhà đầu tư hơn.

3.2. Giải pháp thúc đẩy M A Việt Nam

Giải pháp thúc đẩy M&A Việt Nam bao gồm hoàn thiện hệ thống pháp luật, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo ưu đãi về thuế. Việt Nam cũng cần chú trọng vào việc phát triển cơ sở hạ tầng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Học hỏi từ kinh nghiệm của Thái Lan, Việt Nam có thể xây dựng chiến lược dài hạn để thu hút dòng vốn đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động mua lại và sáp nhập doanh nghiệp (M&A) đã trở thành một công cụ quan trọng trong phát triển kinh tế toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng. Tại khu vực Đông Nam Á, Thái Lan nổi bật với vai trò dẫn đầu trong việc thu hút dòng vốn M&A, chiếm khoảng 38% tổng giá trị M&A khu vực trong giai đoạn 2010-2019. Năm 2019, tổng giá trị các thương vụ M&A tại Thái Lan đạt 6,4 tỷ USD, chiếm 67% tổng giá trị M&A toàn khu vực. Trong khi đó, Việt Nam cũng ghi nhận sự phát triển tích cực của hoạt động M&A từ những năm 1990, với sự gia tăng về số lượng và giá trị các thương vụ, đặc biệt thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài từ Nhật Bản, Hàn Quốc và các quốc gia khác.

Tuy nhiên, hoạt động M&A tại Việt Nam vẫn còn nhiều thách thức do hệ thống pháp luật và môi trường kinh doanh chưa hoàn thiện, dẫn đến tỉ lệ thành công của các thương vụ chưa cao. Luận văn tập trung nghiên cứu các chính sách thúc đẩy hoạt động M&A của Thái Lan trong giai đoạn 2000-2019, từ đó rút ra bài học và đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách thúc đẩy M&A cho Việt Nam đến năm 2030. Nghiên cứu có phạm vi tập trung vào các chính sách pháp luật, tài khóa, tiền tệ và văn hóa, nhằm nâng cao hiệu quả thu hút dòng vốn M&A, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về hoạt động M&A, bao gồm:

• Lý thuyết giá trị gia tăng trong M&A: M&A tạo ra giá trị cộng hưởng, với nguyên tắc 1+1>2, giúp doanh nghiệp tăng thị phần, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành.
• Mô hình phân loại M&A: Phân loại theo chiều ngang, chiều dọc và tổ hợp; theo cách thức tài trợ (mua lại, hợp nhất); theo thiện chí các bên (thân thiện, thù địch).
• Khái niệm chính sách thúc đẩy M&A: Bao gồm chính sách pháp luật, tài khóa, tiền tệ và văn hóa, ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp đến hoạt động M&A.
• Khái niệm hòa hợp văn hóa trong M&A: Văn hóa doanh nghiệp là yếu tố quyết định sự thành công của thương vụ, đặc biệt trong các thương vụ xuyên quốc gia.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích, thống kê và so sánh dựa trên dữ liệu thứ cấp từ các nguồn uy tín như KPMG, Bloomberg, Mergermarket, Dealogic, và các báo cáo thị trường M&A tại Thái Lan và Việt Nam. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các thương vụ M&A từ năm 2000 đến 2019, tập trung vào các ngành công nghiệp trọng điểm. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp phi xác suất, lựa chọn các thương vụ tiêu biểu và các chính sách điển hình để phân tích sâu.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp định tính và định lượng, kết hợp so sánh các chỉ số như tổng giá trị thương vụ, số lượng thương vụ, tỷ lệ thành công, cơ cấu dòng vốn theo ngành. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2000 đến 2020, với mục tiêu đề xuất giải pháp chính sách đến năm 2030.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thái Lan dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về giá trị và hiệu quả M&A
   Trong giai đoạn 2010-2019, Thái Lan chiếm khoảng 38% tổng giá trị M&A khu vực, với tổng giá trị thương vụ đạt 144 tỷ USD năm 2019, giá trị trung bình mỗi thương vụ đạt 144 triệu USD. Tỷ lệ thành công của các thương vụ M&A tại Thái Lan đạt khoảng 79%, trong đó 50% tạo ra giá trị cộng hưởng lớn.

2. Cơ cấu dòng vốn M&A đa dạng theo ngành
   Hàng tiêu dùng và dịch vụ tài chính chiếm tỷ trọng lớn nhất trong số lượng vốn M&A đầu tư vào Thái Lan, mỗi ngành chiếm 17% về số lượng và lần lượt 20% và 21% về giá trị dòng vốn. Các ngành bất động sản, công nghiệp, dịch vụ giải trí và công nghệ cao cũng đóng góp đáng kể.

3. Chính sách pháp luật rõ ràng, minh bạch và linh hoạt
   Luật Kinh doanh Thái Lan (Foreign Business Act 2017) quy định rõ các ngành nghề hạn chế và cấm đầu tư nước ngoài, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư xác định mục tiêu. Luật Cạnh tranh (Trade Competition Act 2017) kiểm soát chặt chẽ các thương vụ M&A nhằm tránh độc quyền, đồng thời quy định mức phạt nghiêm khắc đối với vi phạm. Phí giao dịch M&A được quy định rõ ràng, mức phí thấp giúp giảm chi phí cho nhà đầu tư.

4. Chính sách tài khóa và tiền tệ hỗ trợ ổn định môi trường đầu tư
   Chính sách tài khóa linh hoạt với các công cụ thuế và chi tiêu công giúp ổn định kinh tế vĩ mô, tạo môi trường thuận lợi cho M&A. Chính sách tiền tệ được thực hiện qua các công cụ như lãi suất tín dụng, tỷ lệ dự trữ bắt buộc và tỷ giá hối đoái, góp phần kiểm soát lạm phát và duy trì ổn định kinh tế.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy Thái Lan đã xây dựng một hệ thống chính sách đồng bộ, minh bạch và linh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động M&A phát triển mạnh mẽ. So với Việt Nam, Thái Lan có quy định pháp luật rõ ràng hơn về các ngành nghề hạn chế, thủ tục hành chính đơn giản và phí giao dịch thấp hơn, giúp thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài hiệu quả hơn.

Việc tập trung vào các ngành dịch vụ tài chính và hàng tiêu dùng phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế hiện đại, đồng thời tạo ra giá trị cộng hưởng lớn cho các doanh nghiệp tham gia M&A. Chính sách tiền tệ và tài khóa ổn định giúp giảm thiểu rủi ro kinh tế vĩ mô, tăng niềm tin của nhà đầu tư.

Ngoài ra, yếu tố văn hóa được Thái Lan chú trọng trong quá trình hòa hợp doanh nghiệp sau M&A, góp phần nâng cao tỷ lệ thành công của các thương vụ. Các biểu đồ về tổng giá trị M&A, tỷ lệ thành công và cơ cấu dòng vốn theo ngành có thể minh họa rõ nét sự phát triển và hiệu quả của chính sách thúc đẩy M&A tại Thái Lan.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý về M&A
   Cần xây dựng và hoàn thiện các quy định pháp luật rõ ràng, minh bạch về các ngành nghề hạn chế đầu tư, thủ tục hành chính đơn giản, giảm thiểu rào cản pháp lý nhằm tạo thuận lợi cho nhà đầu tư trong và ngoài nước. Thời gian thực hiện: 2022-2025. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

2. Tăng cường chính sách tài khóa hỗ trợ M&A
   Áp dụng các ưu đãi thuế, giảm phí giao dịch M&A, đồng thời tăng cường chi tiêu công vào hạ tầng và hỗ trợ doanh nghiệp để tạo môi trường đầu tư hấp dẫn. Thời gian thực hiện: 2023-2027. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

3. Ổn định chính sách tiền tệ và tỷ giá
   Duy trì chính sách tiền tệ linh hoạt, kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá hối đoái nhằm giảm thiểu rủi ro kinh tế vĩ mô, tạo niềm tin cho nhà đầu tư M&A. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

4. Phát triển chính sách văn hóa doanh nghiệp trong M&A
   Xây dựng các chương trình đào tạo, tư vấn về hòa hợp văn hóa doanh nghiệp, đặc biệt trong các thương vụ M&A xuyên quốc gia, nhằm nâng cao tỷ lệ thành công và giá trị cộng hưởng. Thời gian thực hiện: 2022-2026. Chủ thể thực hiện: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các hiệp hội doanh nghiệp.

5. Tăng cường hợp tác quốc tế và học hỏi kinh nghiệm
   Tăng cường hợp tác với các quốc gia có kinh nghiệm như Thái Lan trong lĩnh vực M&A, trao đổi thông tin, đào tạo và xây dựng chính sách phù hợp với điều kiện Việt Nam. Thời gian thực hiện: 2022-2030. Chủ thể thực hiện: Bộ Ngoại giao, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước
   Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng, hoàn thiện chính sách thúc đẩy hoạt động M&A, giúp nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư nước ngoài.

2. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực M&A
   Cung cấp kiến thức về các chính sách pháp luật, tài khóa, tiền tệ và văn hóa ảnh hưởng đến hoạt động M&A, giúp doanh nghiệp xây dựng chiến lược đầu tư hiệu quả.

3. Các tổ chức tư vấn, nghiên cứu và đào tạo
   Là tài liệu tham khảo quan trọng cho các chuyên gia tư vấn, giảng viên và sinh viên nghiên cứu về hoạt động M&A và chính sách kinh tế vĩ mô liên quan.

4. Các nhà quản lý doanh nghiệp và lãnh đạo doanh nghiệp
   Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến thành công của thương vụ M&A, từ đó nâng cao năng lực quản trị, hòa hợp văn hóa và phát triển bền vững sau M&A.

Câu hỏi thường gặp

1. M&A là gì và tại sao lại quan trọng đối với doanh nghiệp?
   M&A là hoạt động mua lại và sáp nhập doanh nghiệp nhằm tăng thị phần, mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Đây là công cụ chiến lược giúp doanh nghiệp phát triển nhanh và cạnh tranh hiệu quả trên thị trường.

2. Chính sách pháp luật ảnh hưởng thế nào đến hoạt động M&A?
   Chính sách pháp luật quy định các điều kiện, hạn chế và thủ tục M&A, tạo môi trường minh bạch và ổn định cho nhà đầu tư. Ví dụ, Luật Cạnh tranh kiểm soát các thương vụ tránh độc quyền, bảo vệ quyền lợi các bên.

3. Tại sao văn hóa doanh nghiệp lại quan trọng trong M&A?
   Sự khác biệt văn hóa có thể gây ra mâu thuẫn, giảm hiệu quả vận hành sau M&A. Hòa hợp văn hóa giúp tăng sự gắn kết nhân sự, nâng cao năng suất và đảm bảo thành công lâu dài của thương vụ.

4. Việt Nam có thể học hỏi gì từ kinh nghiệm M&A của Thái Lan?
   Việt Nam có thể hoàn thiện khung pháp lý, chính sách tài khóa và tiền tệ linh hoạt hơn, đồng thời chú trọng đến yếu tố văn hóa doanh nghiệp để nâng cao tỷ lệ thành công và thu hút đầu tư hiệu quả.

5. Các ngành nào tại Thái Lan thu hút nhiều vốn M&A nhất?
   Các ngành dịch vụ tài chính và hàng tiêu dùng chiếm tỷ trọng lớn nhất về số lượng và giá trị vốn M&A, tiếp theo là bất động sản, công nghiệp và dịch vụ giải trí truyền thông.

Kết luận

• Hoạt động M&A tại Thái Lan phát triển mạnh mẽ, chiếm vị trí dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về giá trị và hiệu quả thương vụ.
• Hệ thống chính sách pháp luật, tài khóa, tiền tệ và văn hóa đồng bộ, minh bạch là yếu tố then chốt thúc đẩy thành công các thương vụ M&A tại Thái Lan.
• Việt Nam đã có bước phát triển tích cực trong hoạt động M&A nhưng còn nhiều hạn chế về chính sách và môi trường đầu tư.
• Luận văn đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách thúc đẩy M&A cho Việt Nam dựa trên kinh nghiệm của Thái Lan, nhằm nâng cao hiệu quả thu hút vốn đầu tư và phát triển kinh tế bền vững đến năm 2030.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện khung pháp lý, ổn định chính sách tài khóa và tiền tệ, phát triển chính sách văn hóa doanh nghiệp và tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực M&A.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao năng lực và chính sách thúc đẩy M&A, góp phần phát triển kinh tế quốc gia bền vững trong tương lai!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ M&A VÀ CHÍNH SÁCH THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG M&A 1. Khái quát chung về hoạt động mua bán và sáp nhập M&A 1. Khái niệm M&A Thuật ngữ M&A (Mergers and Acquisitions) được dùng để chỉ hoạt động mua lại và sáp nhập doanh nghiệp. Trên thế giới có rất nhiều quan điểm về M&A: Theo từ điển tài chính thế giới Investiopia, sáp nhập (Mergers) là hoạt động xảy ra khi hai doanh nghiệp, thường có cùng quy mô, đồng ý hợp nhất với nhau tạo thành công ty mới thay vì được sở hữu và hoạt động riêng lẻ như trước đây, hay được gọi là “hợp nhất bình đẳng”.

Cổ phiếu của cả hai công ty này không còn nữa mà thay vào đó là cổ phiếu của công ty mới thành lập. Còn mua lại (Acquisitions) xảy ra khi một công ty mua lại một công ty khác và thể hiện rõ ràng vị trí là chủ sở hữu mới của công ty này. Đứng ở góc độ pháp lý, công ty mục tiêu không còn tồn tại nữa. Công ty mua lại sẽ giành toàn quyền quản lý hoạt động kinh doanh, và cổ phiếu của công ty mua lại tiếp tục được lưu hành trên thị trường.

Theo định nghĩa của tác giả Andrew J.Sherman và Millege A.Hart trong bài nghiên cứu “Mergers and Acquisitions: from A to Z” (1998) chỉ ra: Sáp nhập là sự kết hợp hai hay nhiều công ty. Toàn bộ tài sản và nợ của bên bán đều sẽ được chuyển giao cho bên mua; mua lại là hoạt động mua lại nhà xưởng, máy móc, thiết bị, một bộ phận hay toàn bộ công ty đó. Theo nghiên cứu của Broc Romanek và Cynthia M.Krus trong “Mergers and Acquisitions” (2002): Sáp nhập (Mergers) là sự kết hợp hai công ty thành một công ty, công ty bị sáp nhập sẽ chấm dứt tồn tại. Hợp nhất (Consolidation) là việc hai hay nhiều công ty kết hợp lại với nhau để hình thành công ty mới, tất cả các công ty tham gia hợp nhất đều chấm dứt hoạt động.

Mua lại (Acquisitions) là việc công ty mua lại tài sản hoặc cổ phiếu của công ty bán và thanh toán bằng tiền mặt, chứng khoán, hoặc tài sản có giá trị. 7 Theo Luật Cạnh tranh của Việt Nam, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2007, tại điều 17, các khái niệm về M&A được đưa ra như sau: sáp nhập doanh nghiệp là việc một hoặc một số doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình sang một doanh nghiệp khác, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của doanh nghiệp bị sáp nhập. Mua lại doanh nghiệp là việc một doanh nghiệp mua toàn bộ hoặc một phần tài sản của doanh nghiệp khác đủ để kiểm soát, chi phối toàn bộ hoặc một ngành nghề của doanh nghiệp bị mua lại. Hợp nhất doanh nghiệp là việc hai hoặc nhiều doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình để hình thành một doanh nghiệp mới, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của doanh nghiệp bị hợp nhất.

Mặc dù có hai định nghĩa khác nhau về sáp nhập và mua lại, tuy nhiên rất khó phân định rõ ràng khi một thương vụ xảy ra. Một thương vụ sáp nhập diễn ra nhưng bản chất lại là thương vụ mua lại. Trên thực tế, sáp nhập và mua lại có nhiều điểm tương đồng về mục đích, bản chất và quy trình tiến hành, việc phân biệt chúng nhiều khi phụ thuộc vào mục tiêu truyền thông của bên bán và bên mua nên việc tách bạch riêng hai hoạt động này ra là không cần thiết. Tóm lại, khái niệm về M&A được thể hiện trên nhiều tài liệu khác nhau, nhưng phần cốt lõi về bản chất, cách thức tiến hành của M&A không có quá nhiều khác biệt.

Qua đó, có thể rút ra được một số đặc điểm chung về M&A như sau: - M&A là phương thức đầu tư phổ biến đối với các công ty muốn bảo vệ, củng cố vị trí bằng cách bán đi những bộ phận, tài sản không phù hợp với năng lực của mình và mua lại những bộ phận, tài sản chiến lược giúp nâng cao khả năng cạnh tranh toàn cầu của mình. - Đối tượng tham gia vào M&A là công ty, doanh nghiệp có quyền và nghĩa vụ pháp lý. M&A đem lại rất nhiều lợi ích cho doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp tăng thị phần, đạt kết quả kinh doanh tốt hơn, giảm các chi phí phát sinh cũng như số lượng nhân viên không cần thiết, tận dụng được ngay công nghệ được chuyển giao của doanh nghiệp vừa bị mua lại/sát nhập. 8 - M&A là hoạt động tối đa hóa đầu tư.

Hoạt động này tạo phá bỏ tình trạng cũ, mang lại nhiều giá trị mới cho doanh nghiệp. Ở góc độ tổng quát, giá trị khi tiến hành hoạt động M&A sẽ là 1+1>2. Tức là khi hai công ty liên kết lại, sẽ tạo ra một giá trị mới lớn hơn tổng giá trị khi hai công ty đó hoạt động độc lập. - M&A không những làm thay đổi chủ sở hữu doanh nghiệp đối với cổ phần, tài sản mà còn thay đổi cả về cơ cấu bộ máy nhân sự, điều hành, hoạt động quản trị thông qua các quy định của pháp luật, điều lệ doanh nghiệp và thủ tục giữa các bên khi M&A diễn ra.

Phân loại M&A Hoạt động M&A về cơ bản được phân loại theo 3 hình thức: - Theo quan hệ dây chuyền sản xuất kinh doanh - Theo cách thức tài trợ - Theo thiện chí các bên 1. Theo quan hệ dây chuyền sản xuất kinh doanh M&A theo dây chuyền sản xuất kinh doanh được chia thành 3 nhóm: + M&A theo chiều ngang (Horizontal): là hình thức M&A diễn ra giữa các công ty trong cùng một ngành kinh doanh hay giữa các đối thủ cạnh tranh cùng chia sẻ một dây chuyền sản xuất và thị trường như nhau. Ví dụ như thương vụ đình đám Grab mua lại Uber tại thị trường Đông Nam Á. Trước khi mua lại thì hai công ty này là đối thủ kinh doanh trực tiếp của nhau trong lĩnh vực vận tải.

Lợi ích rõ ràng của thương vụ sát nhập này là giúp Grab tăng thị phần rõ rệt, gia tăng lợi nhuận, trực tiếp loại bỏ đối thủ cạnh tranh. + M&A theo chiều dọc (Vertical): là hình thức sáp nhập của các công ty khác nhau trong cùng một dây chuyền sản xuất ra sản phẩm cuối cùng. Có hai dạng sáp nhập theo chiều dọc là M&A tiến (Forward M&A) xảy ra khi một công ty tiến hành M&A với công ty khách hàng của nó; M&A lùi (Backward M&A) được tiến hành khi một công mua lại chính nhà cung cấp của nó. Khi tiến hành M&A dọc, doanh nghiệp sẽ thu được nhiều lợi ích về việc đảm bảo số lượng, chất lượng đầu vào và 9 đầu ra cho sản phẩm, giảm bớt các chi phí trung gian, logistics, khống chế được nguồn cung cấp hoặc đầu ra so với đối thủ cạnh tranh.

+ M&A tổ hợp (hay M&A hỗn hợp): là hình thức sáp nhập giữa các công ty kinh doanh trong các lĩnh vực khác nhau. Mục tiêu của những thương vụ này thường là đa dạng hóa, thu hút lượng tiền mặt lớn. Có hai hình thức M&A tổ hợp là M&A tổ hợp thuần túy và M&A tổ hợp phức hợp. Tổ hợp thuần túy xảy ra khi hai công ty hoàn toàn không có điểm gì chung, thường xảy ra ở các tập đoàn lớn để họ đa dạng hóa ngành nghề kinh doanh; tổ hợp phức hợp xảy ra khi hai công ty có động cơ mở rộng sản phẩm, hoặc mở rộng thị trường.

Theo cách thức tài trợ M&A theo cách thức tài trợ bao gồm M&A mua lại và M&A hợp nhất. + M&A mua lại: là hình thức M&A khi một công ty mua lại một công ty khác, thường bằng tiền mặt hoặc bằng việc phát hành một số công cụ nợ. Doanh thu từ hoạt động này sẽ bị đánh thuế. Những tài sản được mua lại được hạch toán thành giá mua thực tế, chênh lệch giữa giá trị sổ sách và giá mua tài sản sẽ được khấu hao hằng năm, làm giảm số thuế phải nộp của công ty mua lại + M&A hợp nhất: Một công ty mới hoàn toàn được ra đời, sau đó, cả hai công ty tiến hành M&A đều được mua bởi công ty mới hình thành.

Điều kiện về thuế sẽ giống với hình thức M&A mua lại ở trên. Theo thiện chí của các bên M&A theo thiện chí các bên được chia tành “M&A thân thiện” và “M&A thù địch” được tiến hành bằng cách trả tiền mặt hoặc mua lại chứng khoán của công ty. + M&A thân thiện: xảy ra khi được sự đồng thuận của cả hai bên, tức là doanh nghiệp bị mua lại sẽ hoàn toàn đồng ý với tất cả các thỏa thuận, điều khoản trong hợp đồng với doanh nghiệp đi mua. + M&A thù địch: xảy ra khi không được sự đồng ý tự nguyện của công ty bị mua lại mà là do công ty đi mua mua một số lượng cổ phiếu đủ lớn, đủ để chi phối công ty bị mua.

Các phương pháp tiến hành hoạt động M&A 1. Bán công ty con(sell- off) Phương pháp tiến hành M&A này còn được xem là một phương pháp chia tách doanh nghiệp, khi đó toàn bộ công ty con sẽ được bán đi, thông thường do công ty con này có chiến lược phát triển không phù hợp với chiến lược cốt lõi của công ty mẹ. Khi mà thị trường đánh giá thấp toàn bộ công ty mẹ khi sở hữu công ty con do thiếu xung lực giữa cả hai. Có hai trường hợp đặc biệt của hoạt động bán công ty con, là: + MBO (Management Buy-Out): là hình thức mua lại trong đó các nhà quản trị hoặc quản lý của công ty mua quyền kiểm soát một công ty khác từ những cổ đông cũ của nó.

+ MBI (Management Buy-In): là hình thức một nhóm các nhà đầu tư bên ngoài công ty mua một lượng cổ phiếu đủ để kiểm soát công ty và vẫn giữ bộ máy quản trị cũ. Chào bán cổ phần ra công chúng (Equity carve- out) Phương pháp M&A này sẽ được thực hiện bằng cách công ty mẹ đưa công ty con ra công chúng theo hình thức chào bán cổ phần lần đầu (IPO), hình thức này được xem như chào bán công ty con, công ty con được xem như là một công ty mới được tạo ra, tuy nhiên công ty mẹ vẫn giữ quyền kiểm soát ở mức độ nhất định. Phân bổ cổ phiếu cho công ty con (Spinoffs) Các cổ đông của công ty sẽ được nhận cổ phần của công ty con từ công ty mẹ thông qua việc phân chia cổ phiếu, với điều kiện công ty con đã trở thành một thực thể độc lập.