Chương 1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài Bài viết "The Impact of Corporate Governance on the Efficiency Performance of the Thai Non-Life Insurance Industry", tác giả Wen-Yen Hsu và Pongpitch Petchsakulwong trên tạp chí Geneva năm 2010 [71]. Các tác giả sử dụng mô hình phân tích bao số liệu DEA để xem xét về mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp đối với hiệu quả kinh doanh và sự phát triển bền vững của DNBH PNT Thái Lan từ năm 2000-2007.
Phương pháp phân tích bao số liệu (Data Envelopment Analysis - DEA) là một công cụ phân tích kinh tế khá mạnh, được sử dụng trong phân tích hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của các tổ chức, doanh nghiệp. Các tác giả nghiên cứu dữ liệu từ các DNBH PNT công ở Thái Lan và chỉ ra kết quả: tính độc lập của hội đồng quản trị, tần suất họp hội đồng quản trị có tác động tích cực đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp; nghiên cứu cũng chỉ ra một ban giám đốc độc lập sẽ giúp doanh nghiệp phát triển một cách bền vững. - Luận án tiến sĩ Deregulation and productivity of the Vietnam insurance industry, tác giả Phạm Khắc Dũng tại trường đại học East Anglia, Vương quốc Anh năm 2007 [68]. Luận án đã đánh giá sự ảnh hưởng của những thay đổi về quản lý đối với sự phát triển của TTBH thương mại Việt Nam.
Bằng cách sử dụng phương pháp bao dữ liệu DEA và phương pháp phân tích ngẫu nhiên SFA để chỉ ra việc thay đổi của các chính sách về quản lý tài chính đã có tác động nhất định đến sự phát triển của TTBH thương mại Việt Nam. Từ sự phân tích đó, luận án đề xuất một số giải pháp thúc đẩy sự phát triển của TTBH PNT trong thời gian tới. Các giải pháp bao gồm: đa dạng hóa các hình thức sở hữu trong DNBH, đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao cho thị trường, đẩy mạnh hoạt động quản lý Nhà nước bằng cách ban hành các quy định để tránh 9 các hiện tượng cạnh tranh không lành mạnh, tăng cường việc quản trị rủi ro trong các DNBH và đề cao hơn nữa vai trò của người quản lý trong DNBH. - Nghiên cứu "Role of insurance company as institucional invertor" của Mladenka Balaban, năm 2013 Viện khoa học kinh tế thuộc đại học Banja Luka [70].
Nghiên cứu đã chỉ ra vai trò của các DNBH với tư cách nhà đầu tư. Nghiên cứu khẳng định vai trò chính của bảo hiểm là bảo vệ người được bảo hiểm trước các rủi ro, vì vậy nguyên tắc an toàn là nguyên tắc cơ bản của hoạt động đầu tư. Để hoạt động đầu tư đảm bảo tính an toàn cần phân chia tài sản đầu tư, đảm bảo rằng bất cứ tài sản đầu tư nào cũng dễ dàng bán trên thị trường tài chính. Tuy nhiên để DNBH có điều kiện mở rộng hoạt động thì nguyên tắc hiệu quả trong hoạt động đầu tư rất cần được quan tâm.
DNBH cần đa dạng hóa danh mục đầu tư, đảm bảo sự cân bằng giữa lợi nhuận đạt được và mức độ rủi ro. Nghiên cứu chỉ ra rằng, yếu tố quan trọng quyết định cơ cấu đầu tư của các DNBH trên thế giới là mức độ phát triển của thị trường tài chính, một yếu tố nữa là loại hình DNBH nhân thọ hay phi nhân thọ sẽ ảnh hưởng đến nguồn vốn và thời hạn đầu tư, yếu tố thứ ba là mức độ lạm phát. Các công trình nghiên cứu trong nước - Luận án tiến sĩ của tác giả Hoàng Mạnh Cừ, năm 2007, Các giải pháp tài chính nhằm thúc đẩy phát triển thị trường bảo hiểm ở Việt Nam, Học viện tài chính, Hà Nội [26]. Luận án đã tập trung và đi sâu nghiên cứu lý luận về TTBH nói chung như: cơ sở khách quan cho sự ra đời TTBH, những yếu tố cơ bản của thị trường bảo hiểm, đặc điểm, vai trò của TTBH và các chính sách tài chính nhằm thúc đẩy phát triển thị trường bảo hiểm bao gồm chính sách về vốn, chính sách về dự phòng nghiệp vụ, chính sách về đầu tư vốn đối với các DNBH.
Tác giả luận án đã đánh giá những kết quả, một số hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế của các chính sách tài chính đến sự phát triển của thị trường bảo hiểm Việt Nam; từ đó đề ra một số giải pháp tài chính nhằm thúc đẩy phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam. Luận án của tác giả Hoàng Mạnh Cừ nghiên cứu toàn thị trường bảo hiểm nói chung. Tác giả luận án chưa đề cập đến lý luận về phát triển bền vững 10 thị trường bao gồm khái niệm phát triển bền vững TTBH PNT, nội dung phát triển bền vững thị trường, các tiêu chí đánh giá sự phát triển bền vững của TTBH PNT, tác động của các chính sách tài chính như chính sách về vốn, chính sách về dự phòng nghiệp vụ, chính sách về khả năng thanh toán, chính sách về đầu tư vốn, chính sách thuế, chính sách NSNN hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp tác động đến sự phát triển bền vững của thị trường bảo hiểm PNT. Hơn thế nữa, luận án của tác giả Hoàng Mạnh Cừ bảo vệ cách đây hơn 10 năm, từ đó đến nay, các chính sách tài chính đối với TTBH đã có rất nhiều thay đổi.
- Luận án tiến sĩ của tác giả Trịnh Thị Xuân Dung (2011), Đại học kinh tế quốc dân, đề tài Giải pháp phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ ở Việt Nam [35]. Luận án đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển thị trường bảo hiểm PNT bao gồm đặc điểm, vai trò của bảo hiểm phi nhân thọ; khái niệm, đặc điểm, chủ thể tham gia TTBH PNT và các nhân tố ảnh hưởng, chỉ tiêu đánh giá sự phát triển của TTBH PNT. Tác giả luận án nghiên cứu kinh nghiệm phát triển TTBH PNT ở Mỹ, Pháp, Đài Loan, Thái Lan, Malaisia và rút ra một số vấn đề cần giải quyết đối với TTBH PNT Việt Nam. Tác giả luận án phân tích thực trạng TTBH PNT Việt Nam giai đoạn 2006 - 2010, trong đó tác giả luận án phân tích về năng lực của TTBH (bao gồm: số lượng DNBH PNT, số lượng trung gian bảo hiểm, số lượng sản phẩm triển khai, quy mô vốn của thị trường); quy mô thị trường (bao gồm: doanh thu phí, tốc độ tăng trưởng của thị trường); đóng góp của thị trường vào các mục tiêu kinh tế xã hội (bao gồm: tạo công ăn việc làm, bù đắp thiệt hại, bảo vệ hoạt động bảo hiểm gốc và phát triển hợp tác quốc tế thông qua tái bảo hiểm, số vốn đầu tư trở lại nền kinh tế và hiệu quả kinh doanh của các DNBH PNT).
Trên cơ sở phân tích thực trạng, tác giả luận án đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển TTBH PNT thời gian tới. Luận án của tác giả Trịnh Thị Xuân Dung chưa nghiên cứu lý luận về phát triển bền vững thị trường BHPNT như khái niệm, nội dung, các chỉ tiêu đánh giá sự phát triển bền vững của TTBH phi nhân thọ., tác giả luận án cũng chưa nghiên cứu các chính sách tài chính như chính sách về vốn, chính sách về dự phòng nghiệp vụ, chính sách đầu tư vốn, chính sách khả năng thanh toán, 11 chính sách thuế, chính sách NSNN hõ trợ bảo hiểm nông nghiệp và sự tác động của các chính sách này đến sự phát triển mang tính bền vững của TTBH PNT. - Luận án Phương pháp đánh giá năng lực tài chính các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ tại Việt Nam hiện nay, tác giả Trịnh Hữu Hạnh, bảo vệ năm 2012 Học viện Tài chính [38]. Tác giả luận án đã làm rõ tổng quan về tài chính của DNBH PNT gồm: sự ra đời và phát triển của bảo hiểm thương mại, đặc trưng về tài chính của DNBH PNT; năng lực tài chính của DNBH PNT gồm sự cần thiết phải đánh giá, phương pháp xác định các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực tài chính của DNBH PNT.
Tác giả luận án nghiên cứu kinh nghiệm của một số nước như Mỹ, các nước thuộc cộng đồng kinh tế chung châu Âu, Australia, Nhật Bản trong việc đánh giá năng lực tài chính của DNBH PNT và rút ra các bài học đối với Việt Nam. Tác giả luận án đã phân tích những hạn chế trong các quy định pháp lý về tài chính của DNBH PNT ở Việt Nam giai đoạn (2007-2011). Tác giả luận án đã phân tích thực trạng khai thác nợ phí, thực trạng về vốn và đầu tư của 10 DNBH PNT Việt Nam năm 2009, tác giả luận án khảo sát năng lực tài chính, khả năng thanh toán của các DNBH PNT, từ đó đề xuất một số giải pháp hoàn thiện phương pháp đánh giá năng lực tài chính của các DNBH PNT. Tác giả luận án chưa đề cập đến lý luận về phát triển bền vững TTBH PNT như khái niệm, nội dung, các tiêu chí đánh giá sự phát triển bền vững của TTBH PNT; tác giả luận án cũng chưa đề cập đến tác động của các chính sách tài chính đến sự phát triển bền vững của TTBH PNT Việt nam.
- Luận án Phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, tác giả Đinh Công Hiệp, Học viện Tài chính, năm 2014 [40]. Tác giả luận án đã trình bày cơ sở lý luận về hội nhập quốc tế trong phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ, một số vấn đề ảnh hưởng đến sự phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ trong điều kiện hội nhập, kinh nghiệm quốc tế về phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ trong quá trình hội nhập. Tác giả luận án nghiên cứu thực trạng phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, giai 12 đoạn 1994-2012, tác giả luận án phân tích sự phát triển của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam qua sự phát triển đa dạng các thành phần kinh tế trong KDBH, phát triển về doanh thu phí, thị phần theo khối doanh nghiệp; tác giả luận án đã chỉ ra các nguy cơ tiềm ẩn của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ như các điều kiện điều khoản chưa được chuẩn hóa, trình độ quản trị đánh giá rủi ro còn hạn chế, thị phần tập trung ở một số ít doanh nghiệp bảo hiểm và nguy cơ tiềm ẩn rất lớn đối với các DNBH nhỏ đang chiếm đa số trên thị trường, cạnh tranh không lành mạnh còn nhiều; hệ thống pháp luật chưa đồng bộ; năng lực tài chính của các DNBH còn hạn chế.