Nghiên cứu chính sách phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam

Tổng hợp kiến thức Chính sách phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả trong chuyên

• Tác giả: Nguyễn Văn Thiềng
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Văn Dũng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Chính sách phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI DNVVN TRONG NỀN KINH TẾ HIỆN ĐẠI: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN
• 1.1. DNVVN và vai trò của nó trong nền kinh tế hiện đại
• 1.2. Khái niệm và các tiêu thức chủ yếu để xác định DNVVN ở các nước
• 1.3. Vai trò của DNVVN trong nền kinh tế
• 1.4. Đặc điểm của DNVVN
• 1.5. Sự cần thiết phải hỗ trợ và phát triển DNVVN
• 1.6. Một số nhân tố ảnh hưởng đến chính sách đối với các DNVVN
• 1.6.1. Trình độ phát triển kinh tế - xã hội
• 1.6.2. Chất lượng đội ngũ cán bộ hoạch định chính sách
• 1.6.3. Đội ngũ các nhà quản lý doanh nghiệp
• 1.6.4. Sự phát triển và khả năng ứng dụng tiến bộ KH&CN
• 1.6.5. Tình hình thị trường
• 1.7. Chính sách phát triển DNVVN ở một số quốc gia
• 1.7.1. Một số kinh nghiệm của các nước về chính sách phát triển các DNVVN
• 2. CHƯƠNG 2: CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN DNVVN Ở VIỆT NAM THỜI GIAN QUA
• 2.1. Tiến trình chính sách và tác động tới sự phát triển DNVVN ở Việt Nam
• 2.2. Giai đoạn 2000 đến nay
• 2.3. Những kết quả đạt được và những tồn tại, yếu kém trong chính sách phát triển DNVVN ở Việt Nam thời gian qua
• 2.3.1. Những kết quả chủ yếu
• 2.3.2. Những tồn tại, yếu kém chủ yếu
• 2.3.3. Một số nguyên nhân chủ yếu của những tồn tại, yếu kém
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ VỀ CHÍNH SÁCH
• 3.1. Một số quan điểm chính trong việc xây dựng chính sách phát triển DNVVN
• 3.1.1. Không phân biệt đối xử, tạo môi trường cạnh tranh hoàn toàn bình đẳng
• 3.1.2. Tìm mọi biện pháp để huy động nguồn nội lực tiềm ẩn của đất nước, tiếp tục xoá bỏ những rào cản kìm hãm
• 3.1.3. Nhà nước không làm thay doanh nghiệp mà chỉ hỗ trợ những gì doanh nghiệp không thể làm được
• 3.1.4. Chính sách phát triển DNVVN đặt trong quan hệ với các chính sách khác
• 3.1.5. Tính ổn định cao và rõ ràng của chính sách
• 3.2. Một số khuyến nghị về chính sách phát triển DNVVN
• 3.2.1. Chính sách cạnh tranh
• 3.2.2. Chính sách khoa học và công nghệ
• 3.2.3. Chính sách thương mại
• 3.2.4. Chính sách đầu tư
• 3.2.5. Chính sách vốn, tài chính, tín dụng
• 3.2.6. Chính sách thuế
• 3.2.7. Chính sách đất đai
• 3.2.8. Chính sách đào tạo nguồn nhân lực
• 3.2.9. Khuyến khích phát triển hiệp hội DNVVN
• Kết luận
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Chính sách đối với DNVVN trong nền kinh tế hiện đại

Chính sách phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) tại Việt Nam đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế. DNVVN đóng vai trò thiết yếu trong việc tạo ra việc làm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng trưởng kinh tế. Chính phủ Việt Nam đã nhận thức rõ ràng về tầm quan trọng của doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa trong việc phát triển kinh tế bền vững. Các chính sách hỗ trợ như đầu tư cho doanh nghiệp, chính sách hỗ trợ và cải cách doanh nghiệp đã được triển khai nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho DNVVN phát triển. Theo Nghị định số 90/2001/NĐ-CP, DNVVN được xác định dựa trên tiêu chí về vốn và số lao động, điều này giúp định hình rõ ràng hơn về đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ.

1.1. Khái niệm và tiêu chí xác định DNVVN

Khái niệm về doanh nghiệp vừa và nhỏ đã được quy định rõ ràng trong các văn bản pháp luật. Theo đó, DNVVN là những doanh nghiệp có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người. Tiêu chí này không chỉ giúp phân loại DNVVN mà còn tạo cơ sở cho việc hoạch định chính sách hỗ trợ. Việc xác định DNVVN còn phụ thuộc vào điều kiện kinh tế - xã hội của từng địa phương, từ đó có thể linh hoạt áp dụng các tiêu chí khác nhau. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có một khung pháp lý rõ ràng để hỗ trợ cho sự phát triển của DNVVN trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

1.2. Vai trò của DNVVN trong nền kinh tế

DNVVN đóng góp một phần lớn vào GDP và tạo ra hàng triệu việc làm cho người lao động. Chúng không chỉ giúp tăng cường tính cạnh tranh của nền kinh tế mà còn thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp khác. Theo thống kê, DNVVN chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, cho thấy sự hiện diện mạnh mẽ của loại hình doanh nghiệp này trong nền kinh tế. Hơn nữa, DNVVN còn có khả năng thích ứng nhanh với thị trường, từ đó tạo ra những sản phẩm và dịch vụ đa dạng, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Chính vì vậy, việc phát triển DNVVN là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chính sách phát triển kinh tế của Chính phủ Việt Nam.

II. Chính sách phát triển DNVVN ở Việt Nam thời gian qua

Trong những năm qua, chính sách phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam đã có nhiều thay đổi tích cực. Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho DNVVN phát triển. Các chính sách này bao gồm hỗ trợ doanh nghiệp, đầu tư cho doanh nghiệp, và cải cách doanh nghiệp. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết. Một số DNVVN vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn, công nghệ và thị trường. Điều này đòi hỏi cần có những chính sách cụ thể hơn để hỗ trợ DNVVN, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

2.1. Tiến trình chính sách và tác động tới sự phát triển DNVVN

Tiến trình chính sách phát triển DNVVN ở Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn, từ những năm đầu đổi mới cho đến nay. Chính phủ đã nhận thức rõ ràng về vai trò của DNVVN trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Các chính sách đã được điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế, từ đó tạo ra môi trường thuận lợi cho DNVVN phát triển. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức mà DNVVN phải đối mặt, như thiếu vốn, thiếu thông tin và khó khăn trong việc tiếp cận thị trường. Điều này cho thấy cần có sự đồng bộ trong các chính sách hỗ trợ để DNVVN có thể phát huy tối đa tiềm năng của mình.

2.2. Những kết quả đạt được và tồn tại trong chính sách phát triển DNVVN

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc phát triển DNVVN, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề cần khắc phục. Các chính sách hỗ trợ chưa thực sự đi vào cuộc sống, nhiều DNVVN vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn và công nghệ. Hơn nữa, sự thiếu hụt thông tin và kỹ năng quản lý cũng là một trong những nguyên nhân khiến DNVVN không thể phát triển bền vững. Để khắc phục những tồn tại này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và DNVVN trong việc triển khai các chính sách hỗ trợ.

III. Quan điểm và một số khuyến nghị về chính sách phát triển DNVVN

Để phát triển DNVVN một cách bền vững, cần có những quan điểm và khuyến nghị cụ thể về chính sách. Chính phủ cần tạo ra một môi trường cạnh tranh bình đẳng cho tất cả các loại hình doanh nghiệp, đồng thời khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới trong DNVVN. Các chính sách cần tập trung vào việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa trong việc tiếp cận nguồn vốn, công nghệ và thị trường. Hơn nữa, cần có các chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực để nâng cao năng lực cạnh tranh của DNVVN.

3.1. Chính sách hỗ trợ và khuyến khích DNVVN

Chính phủ cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cụ thể cho DNVVN, bao gồm các chương trình tín dụng ưu đãi, hỗ trợ đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Các chính sách này không chỉ giúp DNVVN vượt qua khó khăn mà còn tạo điều kiện cho họ phát triển bền vững. Hơn nữa, cần có các chính sách khuyến khích DNVVN tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, từ đó nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm của họ. Điều này sẽ giúp DNVVN không chỉ tồn tại mà còn phát triển mạnh mẽ trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

3.2. Tăng cường hợp tác giữa DNVVN và các tổ chức quốc tế

Việc tăng cường hợp tác giữa DNVVN và các tổ chức quốc tế sẽ giúp DNVVN tiếp cận được nhiều nguồn lực và công nghệ tiên tiến. Chính phủ cần tạo điều kiện thuận lợi cho DNVVN tham gia vào các chương trình hợp tác quốc tế, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng hội nhập của DNVVN. Hơn nữa, việc hợp tác này cũng sẽ giúp DNVVN học hỏi được nhiều kinh nghiệm quý báu từ các nước phát triển, từ đó áp dụng vào thực tiễn phát triển của mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới kinh tế và hội nhập quốc tế, doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế Việt Nam. Theo thống kê của Tổng cục Thống kê năm 2002, DNVVN chiếm tỷ lệ đa số trong khu vực kinh tế tư nhân, với quy mô vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng và số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người. Loại hình doanh nghiệp này không chỉ cung cấp lượng lớn hàng hóa và dịch vụ, mà còn tạo ra việc làm với chi phí thấp, góp phần tăng nguồn tiết kiệm và đầu tư trong nước, đồng thời thúc đẩy sự phát triển cân bằng giữa các vùng miền. Tuy nhiên, DNVVN cũng đối mặt với nhiều khó khăn như hạn chế về vốn, công nghệ lạc hậu, trình độ quản lý thấp và thị trường cạnh tranh gay gắt.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích các chính sách phát triển DNVVN ở Việt Nam từ khi thực hiện công cuộc đổi mới đến nay, đánh giá tác động của các chính sách này, nhận diện những tồn tại, hạn chế và đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của DNVVN trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các DNVVN trong khu vực kinh tế tư bản tư nhân, bao gồm các loại hình công ty cổ phần, công ty TNHH, công ty hợp danh và doanh nghiệp tư nhân, trong giai đoạn từ năm 1986 đến đầu những năm 2000.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách phát triển DNVVN, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững, tạo việc làm và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong xu thế toàn cầu hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích các chính sách phát triển DNVVN. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết về kinh tế nhiều thành phần: Nhấn mạnh vai trò của các thành phần kinh tế đa dạng, trong đó DNVVN là bộ phận quan trọng trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Lý thuyết này giúp giải thích sự cần thiết của việc phát triển DNVVN trong bối cảnh chuyển đổi kinh tế.

2. Lý thuyết về chính sách công: Xem xét chính sách là tổng thể các quan điểm, giải pháp và công cụ của Nhà nước nhằm tác động đến các chủ thể kinh tế - xã hội để đạt mục tiêu phát triển. Lý thuyết này giúp phân tích hiệu quả và hạn chế của các chính sách phát triển DNVVN.

Các khái niệm chuyên ngành trọng tâm bao gồm: doanh nghiệp vừa và nhỏ, chính sách hỗ trợ tín dụng, chính sách khoa học và công nghệ, chính sách thuế, chính sách thương mại, và các tiêu chí xác định quy mô doanh nghiệp (vốn, lao động, doanh thu).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ các văn bản pháp luật, nghị định của Chính phủ, báo cáo thống kê của Tổng cục Thống kê, các nghiên cứu trong nước và quốc tế về DNVVN, cùng các tài liệu tham khảo từ các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới và các tổ chức phi chính phủ.

Phương pháp nghiên cứu bao gồm:

• Nghiên cứu tổng hợp tài liệu lý luận và thực tiễn: Phân tích các văn bản pháp luật, chính sách và các báo cáo nghiên cứu liên quan đến DNVVN.
• Khảo sát thực tiễn có đối chứng: So sánh các chính sách phát triển DNVVN ở Việt Nam với kinh nghiệm quốc tế từ các nước như Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan.
• Phân tích thống kê: Sử dụng số liệu về quy mô, số lượng doanh nghiệp, lao động và giá trị gia tăng để đánh giá tác động của chính sách.
• Phương pháp so sánh: Đánh giá sự khác biệt về chính sách và kết quả phát triển DNVVN giữa các giai đoạn và quốc gia.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích chính sách từ giai đoạn đổi mới năm 1986 đến đầu những năm 2000, với trọng tâm là các chính sách ban hành từ năm 1988 đến 2001.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các chính sách, nghị định liên quan đến DNVVN trong giai đoạn trên, cùng các số liệu thống kê đại diện cho khu vực kinh tế tư nhân.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Vai trò quan trọng của DNVVN trong nền kinh tế Việt Nam: DNVVN chiếm khoảng 90% số doanh nghiệp trong khu vực kinh tế tư nhân, thu hút khoảng 30-60% lao động và tạo ra 20-40% giá trị gia tăng trong nền kinh tế. Tỷ trọng doanh thu của khu vực tư nhân trong tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng xã hội tăng từ 45,6% năm 1986 lên 60,8% năm 1989.

2. Chính sách phát triển DNVVN đã có nhiều chuyển biến tích cực: Từ năm 1986, Nhà nước thừa nhận và khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân, ban hành Luật Doanh nghiệp tư nhân và Luật Công ty năm 1990, tạo cơ sở pháp lý cho sự phát triển đa dạng các loại hình doanh nghiệp. Tỷ lệ vốn đầu tư và số lượng doanh nghiệp tư nhân tăng nhanh, với số xí nghiệp tư nhân tăng gấp 4 lần từ năm 1988 đến 1989.

3. Hạn chế và tồn tại trong chính sách phát triển DNVVN: Các chính sách còn thiếu đồng bộ, chưa tạo môi trường pháp lý hoàn chỉnh, dẫn đến khó khăn trong tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường. Tỷ lệ tín dụng dành cho DNVVN chưa tương xứng với số lượng doanh nghiệp, trình độ quản lý và công nghệ còn thấp, gây hạn chế năng lực cạnh tranh.

4. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy sự cần thiết của chính sách hỗ trợ đa dạng và linh hoạt: Các nước như Hàn Quốc, Singapore và Đài Loan đã xây dựng hệ thống chính sách toàn diện, bao gồm hỗ trợ tín dụng, thuế, công nghệ, đào tạo và phát triển thị trường, giúp DNVVN phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy, chính sách phát triển DNVVN ở Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng, đặc biệt trong việc thừa nhận vai trò của khu vực kinh tế tư nhân và tạo điều kiện pháp lý cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển. Số liệu thống kê về tăng trưởng số lượng doanh nghiệp và lao động trong khu vực tư nhân phản ánh hiệu quả bước đầu của các chính sách đổi mới.

Tuy nhiên, so với các nước phát triển trong khu vực, Việt Nam còn nhiều hạn chế về mặt chính sách hỗ trợ, đặc biệt là trong việc tiếp cận vốn và công nghệ. Việc thiếu đồng bộ và chưa rõ ràng trong các chính sách tín dụng, thuế và đào tạo đã làm giảm hiệu quả phát triển của DNVVN. Ví dụ, tỷ lệ tín dụng dành cho DNVVN chưa đạt mức 25-35% như ở Hàn Quốc, trong khi trình độ quản lý và công nghệ của DNVVN Việt Nam còn thấp hơn nhiều so với các nước như Singapore hay Đài Loan.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ tăng trưởng số lượng doanh nghiệp tư nhân, tỷ trọng lao động và giá trị gia tăng trong giai đoạn 1986-1999, cùng bảng so sánh các chính sách hỗ trợ tín dụng, thuế và công nghệ giữa Việt Nam và các nước tham khảo.

Những hạn chế này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm chất lượng đội ngũ hoạch định chính sách chưa cao, thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, cũng như hạn chế về nguồn lực và trình độ quản lý của các nhà doanh nghiệp vừa và nhỏ. Do đó, việc hoàn thiện chính sách phát triển DNVVN cần dựa trên kinh nghiệm quốc tế, đồng thời phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách tín dụng dành cho DNVVN: Nhà nước cần thiết lập các quỹ tín dụng ưu đãi với lãi suất thấp, bảo lãnh tín dụng và đơn giản hóa thủ tục vay vốn. Mục tiêu tăng tỷ lệ tín dụng dành cho DNVVN lên ít nhất 30% tổng dư nợ trong vòng 3 năm tới. Ngân hàng Nhà nước phối hợp với Bộ Tài chính và các tổ chức tín dụng thực hiện.

2. Đẩy mạnh chính sách hỗ trợ đổi mới công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực: Xây dựng các chương trình hỗ trợ chuyển giao công nghệ, đào tạo kỹ năng quản lý và kỹ thuật cho DNVVN. Mục tiêu nâng cao trình độ công nghệ và quản lý của 50% DNVVN trong 5 năm tới. Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội triển khai.

3. Cải cách chính sách thuế và thủ tục hành chính: Đơn giản hóa thủ tục thuế, áp dụng mức thuế ưu đãi cho DNVVN, đặc biệt là các doanh nghiệp ở vùng sâu, vùng xa và ngành nghề ưu tiên. Mục tiêu giảm chi phí tuân thủ thuế cho DNVVN ít nhất 20% trong 2 năm. Bộ Tài chính chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan.

4. Phát triển thị trường và hỗ trợ xúc tiến thương mại: Tổ chức các chương trình hỗ trợ DNVVN tiếp cận thị trường trong nước và quốc tế, bao gồm hỗ trợ quảng bá, tham gia hội chợ, và phát triển mạng lưới liên kết doanh nghiệp. Mục tiêu tăng tỷ lệ DNVVN tham gia xuất khẩu lên 15% trong 3 năm. Bộ Công Thương và các hiệp hội doanh nghiệp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Giúp hiểu rõ hơn về vai trò và tác động của các chính sách phát triển DNVVN, từ đó xây dựng và điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn và xu thế hội nhập.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế và quản trị doanh nghiệp: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để nghiên cứu sâu hơn về phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ, cũng như các chính sách hỗ trợ kinh tế.

3. Doanh nghiệp vừa và nhỏ, các nhà quản lý doanh nghiệp: Hiểu rõ các chính sách hiện hành, từ đó tận dụng các cơ hội hỗ trợ, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

4. Các tổ chức tài chính, ngân hàng và tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp: Nắm bắt các khó khăn, nhu cầu của DNVVN để thiết kế các sản phẩm tài chính và dịch vụ hỗ trợ phù hợp, góp phần thúc đẩy phát triển khu vực này.

Câu hỏi thường gặp

1. DNVVN được định nghĩa như thế nào tại Việt Nam?
   DNVVN là doanh nghiệp có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người, theo Nghị định số 90/2001/NĐ-CP. Tiêu chí này giúp xác định đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ.

2. Vai trò của DNVVN trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay là gì?
   DNVVN chiếm tỷ lệ lớn trong khu vực kinh tế tư nhân, tạo việc làm cho khoảng 30-60% lao động, đóng góp 20-40% giá trị gia tăng, góp phần phát triển kinh tế địa phương và cân bằng phát triển vùng miền.

3. Những khó khăn chính mà DNVVN đang gặp phải là gì?
   Khó khăn lớn nhất là thiếu vốn, công nghệ lạc hậu, trình độ quản lý thấp, khó tiếp cận thị trường và cạnh tranh với doanh nghiệp lớn cũng như hàng hóa nhập khẩu.

4. Chính sách hỗ trợ tín dụng dành cho DNVVN hiện nay ra sao?
   Tỷ lệ tín dụng dành cho DNVVN còn thấp so với nhu cầu, thủ tục vay vốn phức tạp, lãi suất cao và thiếu các quỹ tín dụng ưu đãi. Cần cải thiện để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho DNVVN tiếp cận vốn.

5. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho Việt Nam trong phát triển DNVVN?
   Các nước như Hàn Quốc, Singapore và Đài Loan đã xây dựng hệ thống chính sách toàn diện, bao gồm hỗ trợ tín dụng, thuế, công nghệ, đào tạo và phát triển thị trường, giúp DNVVN phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Kết luận

• DNVVN đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế Việt Nam, chiếm tỷ lệ lớn trong khu vực kinh tế tư nhân và tạo ra giá trị gia tăng đáng kể.
• Chính sách phát triển DNVVN đã có nhiều tiến bộ, đặc biệt trong việc thừa nhận và hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân từ sau năm 1986.
• Tuy nhiên, các chính sách còn tồn tại nhiều hạn chế về tiếp cận vốn, công nghệ, quản lý và thị trường, ảnh hưởng đến hiệu quả phát triển DNVVN.
• Kinh nghiệm quốc tế cho thấy cần có hệ thống chính sách đa dạng, linh hoạt và đồng bộ để hỗ trợ DNVVN phát triển bền vững.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách tín dụng, công nghệ, thuế và thị trường nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của DNVVN trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Tiếp theo, cần triển khai các chương trình hỗ trợ cụ thể theo đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá hiệu quả chính sách để điều chỉnh kịp thời. Các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và tổ chức hỗ trợ cần phối hợp chặt chẽ để tạo môi trường phát triển thuận lợi cho DNVVN.

Hãy cùng chung tay xây dựng chính sách phát triển DNVVN hiệu quả để góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Chính sách đối với DNVVN trong nền kinh tế hiện đại: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn Chương 2: Chính sách phát triển DNVVN ở Việt Nam thời gian qua Chương 3: Quan điểm và một số khuyến nghị về chính sách phát triển đối với DNVVN Việt Nam 5 z Chƣơng 1 CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI DNVVN TRONG NỀN KINH TẾ HIỆN ĐẠI. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN 1. DNVVN và vai trò của nó trong nền kinh tế hiện đại 1. Khái niệm và các tiêu thức chủ yếu để xác định DNVVN ở một số nước và Việt Nam Nhiều chuyên gia kinh tế và pháp luật của Việt Nam cho rằng, khái niệm DNVVN được "du nhập" từ bên ngoài vào Việt Nam.

Vấn đề tiêu chí DNVVN là trung tâm của nhiều cuộc tranh luận về sự phát triển của khu vực này trong nhiều năm qua. Định nghĩa về DNVVN rõ ràng phải dựa trước tiên vào quy mô doanh nghiệp. Thông thường, đó là các tiêu chí về số nhân công, vốn đăng k ý, doanh thu,… các tiêu chí này thay đổi theo từng quốc gia, từng thời điểm khác nhau. Ở Việt Nam, vấn đề này đã được giải quyết tạm thời bằng Công văn số 681/CP-KTN ngày 20/6/1998 của Chính phủ, theo đó DNVVN là những doanh nghiệp có số vốn kinh doanh dưới 5 tỷ đồng (tương đương 387.600 USD vào thời điểm ban hành Công văn số 681) và có số lao động trung bình hàng năm dưới 200 người.

Tiêu chí này được xác định nhằm xây dựng một bức tranh chung về các DNVVN ở Việt Nam phục vụ cho việc hoạch định chính sách. Tiếp sau đó Nghị định số 90/2001/NĐ-CP ngày 23/11/2001 đưa ra định nghĩa chính thức DNVVN như sau: "DNVVN là cơ sở sản xuất, kinh doanh độc lập, đã đăng k ý kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng k ý không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người." * Các tiêu thức chủ yếu để xác định DNVVN ở các nước và ở Việt Nam: Trong thực tế việc xác định DNVVN của một nước thường được cân nhắc đối với từng giai đoạn phát triển kinh tế, tình hình việc làm nói chung trong cả nước và tính chất nền kinh tế của nước đó. Như vậy việc xác định DNVVN không có tính chất "cố định" mà có xu hướng thay đổi theo tính chất hoạt động của nó, mục đích của việc xác định và mức độ phát triển của 6 z doanh nghiệp. Tiêu chuẩn để xác định DNVVN có thể là: Tổng vốn đầu tư giá trị tài sản cố định, số lao động sử dụng thường xuyên, doanh thu, lợi nhuận, vốn bình quân trong lao động.

Mỗi nước có những quan niệm khác nhau và lựa chọn tiêu thức không hoàn toàn giống nhau. Chúng tôi nghiên cứu cách phân loại DNVVN một số quốc gia, lãnh thổ trên thế giới và trong khu vực sau: Đài Loan: DNVVN trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng: là doanh nghiệp có vốn dưới 40 triệu đô la Đài Loan, số lao động thường xuyên dưới 300 người; trong khai khoáng có vốn dưới 40 triệu đô la Đài Loan, số lao động thường xuyên dưới 500 người; trong thương mại, vận tải và dịch vụ khác: có tổng doanh thu hàng năm dưới 40 triệu đô la Đài Loan, số lao động dưới 50 người. Thái Lan: Là một trong những nước có tốc độ phát triển kinh tế nhanh. Họ quan niệm doanh nghiệp quy mô vừa có từ 50 đến 200 lao động, doanh nghiệp quy mô nhỏ có dưới 50 lao động.

Thái Lan chỉ quan tâm đến một tiêu thức là lao động và cũng không tính đến tính chất đặc thù của ngành kinh tế (tiêu thức này gần giống với Việt Nam). Phillipines: Trong sản xuất, doanh nghiệp được chia thành 4 loại: Doanh nghiệp cực nhỏ và hộ gia đình: có vốn dưới 1,5 triệu pêsô. Doanh nghiệp nhỏ có vốn từ 1,5 triệu đến 15 triệu pê sô. Doanh nghiệp vừa có vốn từ 15 triệu đến 100 triệu pê sô.

Doanh nghiệp lớn có vốn trên 100 triệu pê sô. Philipines lấy tiêu thức chủ yếu là vốn. Nhật Bản: DNVVN được phân loại như sau: Đối với doanh nghiệp sản xuất: doanh nghiệp có dưới 300 lao động và vốn đầu tư dưới 100 triệu Yên. Trong số này, doanh nghiệp có dưới 20 lao động được coi là doanh nghiệp nhỏ.

Đối với doanh nghiệp bán buôn: doanh nghiệp có dưới 100 lao động và vốn đầu tư dưới 30 triệu Yên. Trong số này, doanh nghiệp có dưới 20 lao động được coi là doanh nghiệp nhỏ. Đối với doanh nghiệp bán lẻ và dịch vụ: doanh nghiệp có dưới 50 lao động 7 z và vốn đầu tư dưới 10 triệu Yên. Trong số này, doanh nghiệp có dưới 20 lao động được coi là doanh nghiệp nhỏ.

Như vậy, Nhật Bản chỉ quan tâm đến 2 tiêu thức là vốn và lao động. Đối với tiêu thức lao động của loại hình doanh nghiệp nhỏ thì Nhật Bản quan niệm gần giống với Hàn Quốc, rất thấp so với các nước trong khu vực châu Á. Phải chăng các nước có tiềm lực kinh tế mạnh, nguồn nhân lực có hạn thì họ quan tâm đến tiêu thức đầu tư vốn nhiều hơn. Có thể nói, hầu hết các nước khi xác định DNVVN đều dựa vào 2 tiêu chí cơ bản đó là vốn và lao động.

Hai tiêu chí này là hai tiêu chí cơ bản hợp thành doanh nghiệp. Song do đặc điểm của một số ngành nghề kinh doanh, ngoài hai tiêu chí trên còn tham khảo thêm doanh số hoặc doanh thu bán hàng. Việc phân chia doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ ở các nước theo ngành nghề có khác nhau trong từng thời kỳ. Còn trị số các tiêu chí thì rất khác nhau phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế của từng nước.

Trong một nước lại có sự khác nhau theo từng thời kỳ và từng lĩnh vực sản xuất kinh doanh, nhưng tựu chung lại, những doanh nghiệp được gọi là DNVVN có tổng số vốn pháp định hoặc tổng giá trị tài sản dưới 1 triệu USD và số lao động dưới 500 người. Do tiêu chí xác định DNVVN ở các nước khác nhau tuỳ thuộc vào điều kiện của từng nước, cũng như quan điểm về chính sách của từng nước. Bảng 1: TIÊU CHÍ XÁC ĐỊNH DNVVN Ở MỘT SỐ NƢỚC. Các tiêu chí áp dụng Nƣớc Tổng vốn hoặc Lao động Doanh thu giá trị tài sản Ôxtrâylia <500 trong CN và DV Canada <500 trong CN và DV < 20 triệu $Canada Hồng Kông <100 trong CN và <50 trong DV Inđônêxia <100 <0.6 tỷ Rupi <2 tỷ Rupi Nhật <50 trong bán lẻ <10 triệu Yên <100 trong bán buôn <30 triệu Yên <300 trong các ngành khác <100 triệu Yên Philippin <200 <100 triệu Pêsô Singapore <100 <499 triệu $ Singapore Thái Lan <200 Mỹ <500 Nguồn: [22, tr.

8 z Tiêu chí xác định DNVVN phụ thuộc vào ý đồ chính sách, khả năng hỗ trợ của Chính phủ ở từng thời kỳ nên các tiêu chí xác định DNVVN ở một số nước cũng không phải là không thay đổi. Trái lại các tiêu chí này cũng thay đổi theo thời gian tuỳ thuộc vào ý đồ và chiến lược của Chính phủ muốn hỗ trợ ngành nào hoặc doanh nghiệp có quy mô nào ở từng thời kỳ phát triển của nước đó. Ngay trong cùng một nước, các tiêu chí để xác định doanh nghiệp được nhận hỗ trợ của một tổ chức nào đó cũng không phải bao giờ cũng trùng với tiêu chí của các tổ chức khác hoặc trùng với tiêu chí theo quy định trong luật của Chính phủ (đối với những nước có luật về DNVVN). Tuy nhiên nếu là chính sách của Nhà nước thì tất nhiên chính sách đó phải tuân thủ luật pháp và phải lấy tiêu chí do luật định để xác định các đối tượng được hưởng chính sách đó.

Do vậy, tiêu chí xác định DNVVN của các nước là căn cứ tham khảo tốt đối với Việt Nam. Nghị định số 90/2001/NĐ-CP ngày 23/11/2001 của Chính phủ quy định DNVVN là cơ sở sản xuất, kinh doanh độc lập đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người. Căn cứ vào tình hình kinh tế - xã hội cụ thể của ngành, địa phương, hai tiêu chí trên có thể linh hoạt áp dụng đồng thời hoặc một trong hai chỉ tiêu trên (Điều 3, Định nghĩa DNVVN). Theo Nghị định này, chúng tôi xin cụ thể hoá thêm: "Doanh nghiệp nhỏ là doanh nghiệp có số lao động ít hơn 50 người hoặc có tổng số vốn dưới 1 tỷ đồng; doanh nghiệp vừa là doanh nghiệp có số lao động từ 51 đến 300 người hoặc có tổng số vốn từ 1 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng; doanh nghiệp lớn là doanh nghiệp có số lao động trên 300 người hoặc có tổng giá trị vốn trên 10 tỷ đồng".

Tóm lại, DNVVN là tổ chức kinh tế, có đầu tư và xúc tiến hoạt động sản xuất, kinh doanh thực hiện các nghĩa vụ về tài chính, đăng ký và chịu 9 z sự quản lý của các cấp chính quyền Nhà nước theo luật pháp, đáp ứng những quy định của Chính phủ về quy mô lao động và vốn. Tuy nhiên tiêu thức xác định DNVVN nêu trên chỉ nên coi là tiêu chí chung có tính chất "khung" để định hướng và điều chỉnh các chủ trương, chính sách phát triển khu vực kinh tế này. Trong quá trình điều hành cũng cần có sự xem xét, cụ thể hoá tiêu chí xác định DNVVN cho từng lĩnh vực kinh tế từng ngành nghề cho phù hợp. Trong luận văn này, tác giả có chủ đích tập trung vào nghiên cứu đối tượng là các DNVVN trong khu vực kinh tế tư bản tư nhân (xét theo thành phần kinh tế), bao gồm các loại hình doanh nghiệp sau: Công ty cổ phần, công ty TNHH, công ty hợp danh, doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn ĐTNN.

Tuy nhiên, theo phân loại về thành phần kinh tế như Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Đảng Cộng sản Việt Nam, thì thành phần kinh tế tư bản tư nhân không bao gồm thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, mà thành phần này được xếp là một thành phần kinh tế riêng (Xin xem thêm Bảng phụ lục 15 Sơ đồ phân loại doanh nghiệp). Bên cạnh đó, nếu xét về quy mô DNVVN thì các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chủ yếu là các doanh nghiệp quy mô lớn, số DNVVN trong loại hình này rất ít (quy mô vốn lớn hơn 10 tỷ đồng). Cho đến nay, việc phân loại các doanh nghiệp theo quy mô vẫn chưa được thực hiện trên phạm vi toàn quốc, Những tiêu chí phân loại quy mô đôi khi cũng rất khác nhau khiến cho việc tổng hợp số liệu không thực hiện được một cách có hệ thống.