Luận án tiến sĩ về chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia ở Việt Nam hiện nay

Luận án phân tích chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia tại Việt Nam, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp cải thiện hiệu quả.

• Tác giả: Lý Thị Ngọc
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Phú Hải
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia ở Việt Nam hiện nay
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình nghiên cứu ở trong nước
• 1.2. Nhóm công trình nghiên cứu về vấn đề, giải pháp và công cụ chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia
• 1.3. Nhóm công trình nghiên cứu về các yếu tố tác động đến chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia
• 1.4. Nhóm công trình nghiên cứu về thể chế chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia
• 1.5. Nhóm công trình nghiên cứu về các hành vi xâm phạm an ninh quốc gia
• 1.6. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.7. Đánh giá tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Luận án
• 1.8. Về những Ưu điểm, những kết quả nghiên cứu mà Luận án sẽ kế thừa, tiếp tục phát triển
• 1.9. Về những vấn đề còn chưa được giải quyết thấu đáo hoặc cần phải tiếp tục nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH PHÁP LUẬT BẢO VỆ AN NINH QUỐC GIA
• 2.1. Chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia
• 2.2. Chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia ở Việt Nam
• 2.3. Thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia
• 2.4. Các lĩnh vực chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁP LUẬT BẢO VỆ AN NINH QUỐC GIA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia
• 3.2. Thực trạng thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia
• 3.3. Thực trạng thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh nội bộ
• 3.4. Thực trạng thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh xã hội
• 3.5. Thực trạng thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh thông tin
• 3.6. Thực trạng thực hiện chính sách pháp luật trong lĩnh vực hợp tác quốc tế bảo vệ an ninh quốc gia
• 3.7. Những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH PHÁP LUẬT BẢO VỆ AN NINH QUỐC GIA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 4.1. Định hướng hoàn thiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia ở Việt Nam hiện nay
• 4.2. Giải pháp hoàn thiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia ở Việt Nam hiện nay
• 4.3. Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến về vai trò của công tác tham mưu, đề xuất hoạch định, xây dựng chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia
• 4.4. Đẩy mạnh công tác dân vận, tạo điều kiện để nhân dân thực hiện trách nhiệm, nghĩa vụ, quyền lợi trong thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia
• 4.5. Xác định các vấn đề trọng điểm về an ninh quốc gia cần ưu tiên đầu tư để hoàn thiện các chính sách pháp luật liên quan
• 4.6. Khắc phục những điểm bất hợp lý trong các quy định của hệ thống chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia
• 4.7. Nâng cao hiệu lực thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia của các cơ quan nhà nước
• 4.8. Nâng cao chất lượng quan hệ phối hợp giữa các lực lượng bảo vệ an ninh quốc gia
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: Bảng thống kê xét xử sơ thẩm hình sự các tội xâm phạm ANQG
• PHỤ LỤC 2: Diễn biến của tình hình các tội xâm phạm ANQG về số vụ và số bị cáo
• PHỤ LỤC 3: Hệ thống văn bản liên quan đến hoạch định và thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia
• PHỤ LỤC 4: Tình hình lĩnh vực viễn thông ở Việt Nam từ năm 2011 đến năm 2018
• PHỤ LỤC 5: Tình hình xâm hại cơ sở hạ tầng viễn thông từ năm 2011 đến năm 2018
• PHỤ LỤC 6: Phiếu điều tra khảo sát về thực trạng chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia ở Việt Nam hiện nay
• PHỤ LỤC 7: Bảng câu hỏi phỏng vấn sâu

Tóm tắt

I. Chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia

Chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia là một trong những lĩnh vực quan trọng trong hệ thống pháp luật của Việt Nam. Chính sách này không chỉ thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với an ninh quốc gia mà còn phản ánh những thách thức mà đất nước đang phải đối mặt. Theo đó, chính sách pháp luật bảo vệ an ninh cần được xây dựng trên cơ sở nhận thức rõ về các yếu tố tác động đến an ninh như tình hình chính trị, kinh tế, xã hội trong và ngoài nước. Việc thực hiện chính sách này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, nhằm đảm bảo hiệu quả trong việc bảo vệ an ninh và trật tự xã hội. Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa, các yếu tố nguy cơ an ninh phi truyền thống như khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia ngày càng gia tăng, yêu cầu chính sách pháp luật phải linh hoạt và thích ứng kịp thời.

1.1. Đặc điểm của chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia

Chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia ở Việt Nam có những đặc điểm riêng biệt. Đầu tiên, chính sách này phải đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất trong hệ thống pháp luật. Thứ hai, chính sách cần phải phản ánh được sự thay đổi của tình hình an ninh trong nước và quốc tế. Thứ ba, việc thực hiện chính sách phải gắn liền với việc nâng cao nhận thức của người dân về trách nhiệm bảo vệ an ninh. Cuối cùng, chính sách cần có cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả thực hiện để kịp thời điều chỉnh khi cần thiết. Những đặc điểm này không chỉ giúp bảo vệ an ninh quốc gia mà còn góp phần xây dựng một xã hội ổn định và phát triển bền vững.

II. Thực trạng thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia

Thực trạng thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia tại Việt Nam hiện nay cho thấy nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Các cơ quan chức năng đã có nhiều nỗ lực trong việc xây dựng và thực thi các quy định pháp luật liên quan đến bảo vệ an ninh. Tuy nhiên, tình hình an ninh trong nước vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt là các hành vi xâm phạm an ninh như khủng bố, tội phạm công nghệ cao. Theo thống kê, số vụ việc xâm phạm an ninh có chiều hướng gia tăng, cho thấy sự cần thiết phải hoàn thiện hơn nữa chính sách pháp luật trong lĩnh vực này. Việc đánh giá thực trạng thực hiện chính sách không chỉ giúp nhận diện những điểm mạnh mà còn chỉ ra những điểm yếu cần khắc phục.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia. Đầu tiên, sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện chính sách còn hạn chế. Thứ hai, nhận thức của người dân về an ninh và trách nhiệm bảo vệ an ninh chưa đồng đều. Thứ ba, các quy định pháp luật hiện hành chưa hoàn toàn phù hợp với thực tiễn, dẫn đến khó khăn trong việc áp dụng. Cuối cùng, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin và truyền thông cũng tạo ra nhiều thách thức mới cho công tác bảo vệ an ninh. Những yếu tố này cần được xem xét và điều chỉnh để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách.

III. Giải pháp hoàn thiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia

Để hoàn thiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia, cần có những giải pháp cụ thể và khả thi. Trước hết, cần nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vai trò của an ninh quốc gia. Việc tuyên truyền, phổ biến kiến thức về bảo vệ an ninh cần được thực hiện thường xuyên và rộng rãi. Thứ hai, cần cải cách hệ thống pháp luật để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong việc thực thi chính sách. Thứ ba, tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong việc thực hiện chính sách, từ đó tạo ra một mạng lưới bảo vệ an ninh chặt chẽ. Cuối cùng, cần có cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả thực hiện chính sách để kịp thời điều chỉnh và hoàn thiện.

3.1. Định hướng hoàn thiện chính sách pháp luật

Định hướng hoàn thiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia cần tập trung vào việc xây dựng một hệ thống pháp luật linh hoạt, có khả năng thích ứng với những thay đổi của tình hình an ninh trong nước và quốc tế. Cần chú trọng đến việc phát triển các quy định pháp luật liên quan đến bảo vệ an ninh phi truyền thống, như tội phạm công nghệ cao và khủng bố. Đồng thời, cần tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác bảo vệ an ninh, nhằm nâng cao năng lực và hiệu quả trong việc thực hiện chính sách. Những định hướng này sẽ góp phần tạo ra một môi trường an ninh ổn định, phục vụ cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Chính sách công (mã số 9.02) với đề tài "Thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia ở Việt Nam hiện nay" do nghiên cứu sinh Lý Thị Ngọc thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Đỗ Phú Hải, bảo vệ tại Học viện Khoa học Xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam vào năm 2020.

+-------------------------------------------------------------------------------+
| THÔNG TIN CHUNG VỀ CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU                                      |
+---------------------+---------------------------------------------------------+
| Tên luận án         | Thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia   |
|                     | ở Việt Nam hiện nay                                     |
| Tác giả             | Lý Thị Ngọc                                             |
| Người hướng dẫn     | PGS. Đỗ Phú Hải                                         |
| Cơ sở đào tạo       | Học viện Khoa học Xã hội - Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam   |
| Chuyên ngành        | Chính sách công (Mã số: 9.02)                           |
| Năm hoàn thành      | 2020                                                    |
+---------------------+---------------------------------------------------------+

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Chính sách pháp luật giữ vị trí trung tâm trong khoa học pháp lý và khoa học chính sách công, là công cụ đưa các chính sách chuyên ngành vào đời sống. Trong đó, chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia (ANQG) phản ánh thái độ và quyền lực của Nhà nước đối với sự tồn vong và ổn định của chế độ. Từ năm 1986 đến nay, bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế làm xuất hiện nhiều thách thức an ninh phi truyền thống phức tạp như khủng bố quốc tế, tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia, tội phạm công nghệ cao, biến đổi khí hậu, an ninh lương thực, an ninh thông tin. Ở trong nước, quá trình đổi mới kinh tế - xã hội nảy sinh nhiều vấn đề nội tại: nguy cơ "tự diễn biến", "tự chuyển hóa"; tình trạng tham nhũng, suy thoái đạo đức; tranh chấp, khiếu kiện đông người vượt cấp kéo dài phát sinh thành các "điểm nóng" trật tự xã hội; cùng âm mưu "Diễn biến hòa bình" từ các thế lực chống phá.

Thực tiễn quản lý cho thấy hệ thống chính sách pháp luật bảo vệ ANQG tại Việt Nam chưa theo kịp diễn biến tình hình, dẫn đến tình trạng lúng túng, bị động trong tổ chức thực hiện ở một số thời điểm và địa bàn. Trong khi các nghiên cứu trước đây chủ yếu tiếp cận vấn đề dưới góc độ luật hình sự, tố tụng hình sự hoặc tập trung vào khâu ban hành thể chế ở từng lĩnh vực riêng lẻ, việc nghiên cứu toàn diện khâu thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ ANQG dưới lăng kính của khoa học chính sách công vẫn bị bỏ ngỏ. Đây chính là khoảng trống khoa học mà luận án tập trung giải quyết.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

• Mục tiêu nghiên cứu: Làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn về thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ ANQG ở Việt Nam một cách hệ thống, toàn diện; có sự so sánh với kinh nghiệm quốc tế; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp, định hướng nhằm hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu lực thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ ANQG trong giai đoạn hiện nay.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Phân tích, luận giải vị trí, vai trò của chính sách pháp luật bảo vệ ANQG; nghiên cứu, đánh giá kinh nghiệm xây dựng và thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ ANQG của một số quốc gia trên thế giới và của Việt Nam.
  2. Làm rõ khái niệm ANQG, bảo vệ ANQG, chính sách pháp luật bảo vệ ANQG; phân tích lịch sử, quá trình phát triển và xác định các nội dung cơ bản của chính sách này.
  3. Khảo sát, điều tra xã hội học và phân tích thực trạng thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ ANQG tại Việt Nam.
  4. Đề xuất phương hướng và các nhóm giải pháp đồng bộ nhằm hoàn thiện việc thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ ANQG tại Việt Nam.

Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu

• 3 câu hỏi nghiên cứu chung:
  1. Lý luận chính sách pháp luật bảo vệ ANQG là gì?
  2. Thực trạng chính sách pháp luật bảo vệ ANQG hiện nay như thế nào?
  3. Giải pháp hoàn thiện chính sách pháp luật bảo vệ ANQG ở Việt Nam hiện nay là gì?
• Hệ thống giả thuyết nghiên cứu:
  • Về thể chế: Chính sách pháp luật bảo vệ ANQG được ban hành, sửa đổi tương đối kịp thời, tạo khung pháp lý đồng bộ, nhưng việc nghiên cứu đề xuất biện pháp mới còn thiếu kịp thời, một số quy định chậm được cụ thể hóa, hướng dẫn thi hành.
  • Về nội dung: Chính sách được cấu trúc theo 3 trục: vấn đề chính sách (hoạt động chống phá của các đối tượng trong và ngoài nước), mục tiêu chính sách (bảo đảm an toàn tuyệt đối cho hệ thống chính trị, kinh tế, xã hội), giải pháp và công cụ chính sách (công cụ pháp luật, cơ quan chuyên trách, tuyên truyền giáo dục; nhóm giải pháp phòng ngừa và đấu tranh).
  • Về yếu tố tác động: Chịu sự tác động đan xen của xu thế hòa bình, hợp tác và thành tựu đổi mới (yếu tố thuận lợi) cùng với thách thức toàn cầu hóa, tội phạm quốc tế, tranh chấp nội bộ, mâu thuẫn xã hội và "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" (yếu tố thách thức).
  • Về mục tiêu và giải pháp hoàn thiện: Mục tiêu là giữ vững an ninh và an toàn hệ thống; giải pháp phải bao quát từ khâu xây dựng, hoàn thiện nội dung đến khâu tổ chức thực hiện, giám sát, đánh giá chính sách.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Chính sách pháp luật bảo vệ ANQG của Việt Nam.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào khâu thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ ANQG trên 4 lĩnh vực chủ chốt: An ninh nội bộ, an ninh xã hội, an ninh thông tin và hợp tác quốc tế trong bảo vệ ANQG.
• Phạm vi không gian: Thực hiện trên phạm vi toàn quốc.
• Phạm vi thời gian: Từ năm 2005 (thời điểm Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật từ nay đến năm 2010, định hướng đến năm 2020) đến năm 2020.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trong nước

Tác giả phân loại và điểm luận các công trình nghiên cứu trong nước theo 4 nhóm chủ đề chính:

Nhóm chủ đề nghiên cứu	Tác giả và công trình tiêu biểu trong văn bản	Nội dung trọng tâm đã công bố
1. Vấn đề, giải pháp và công cụ chính sách	- Tô Lâm và cộng sự (2017) - Nguyễn Văn Hưởng (2014) - Lê Văn Cương và cộng sự (2005) - Hồ Châu và cộng sự (2006) - Nguyễn Quang Chiến và cộng sự (2007) - Phạm Minh Chính và cộng sự (2014) - Nguyễn Bá Dương (2020) - Hội đồng Lý luận Trung ương (2015) - Nguyễn Đình Minh (2016) - Bạch Thành Định (2000) - Nguyễn Thị Phương Thảo (2016) - Đỗ Khắc Hưởng; Nguyễn Ngọc Anh; Viện Nghiên cứu lập pháp - Phạm Văn Dần; Nguyễn Trần Hiếu (2017); Phạm Hồng Quân; Trần Thế Quân; Hồ Sỹ Tuệ; Nguyễn Xuân Toản; Vũ Hải Triều; Trần Đình Nhã và cộng sự (2014); Phùng Thế Vắc (2015); Nguyễn Phùng Hồng; Dương Thanh Biểu	- Phân tích các mối đe dọa an ninh phi truyền thống: khủng bố, tội phạm công nghệ cao, an ninh mạng, an ninh năng lượng, an ninh môi trường. - Đấu tranh phòng chống "Diễn biến hòa bình", bảo vệ nền tảng tư tưởng Đảng. - Tội phạm xâm phạm ANQG, tội tuyên truyền chống Nhà nước, tội phạm khủng bố. - Đề xuất giải pháp tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, vai trò quản lý của Nhà nước, hoàn thiện thẩm quyền của các cơ quan chuyên trách bảo vệ ANQG.
2. Các yếu tố tác động đến chính sách	- Văn kiện Đại hội Đảng VII, IX; Nghị quyết số 28-NQ/TW (2013) - Phạm Ngọc Hiền và cộng sự (2011) - Phạm Ngọc Quảng	- Quan điểm đối tác - đối tượng trong bối cảnh quốc tế mới. - Tác động của cuộc cách mạng công nghệ cao, hội nhập kinh tế quốc tế đối với công tác công an. - Ảnh hưởng từ điều chỉnh chiến lược của các nước lớn đối với ANQG Việt Nam.
3. Thể chế chính sách pháp luật	- Hệ thống văn kiện: Nghị quyết 07-NQ/TW (1987), Nghị quyết Trung ương 3 khóa VII (1992), Nghị quyết 08-NQ/TW (1998), Nghị quyết Trung ương 8 khóa IX (2003), Nghị quyết 40-NQ/TW (2004), Chỉ thị 05-CT/TW (2006), Kết luận 38-KL/TW, Kết luận 86-KL/TW, Nghị quyết 28-NQ/TW (2013). - Hiến pháp năm 1992, Hiến pháp năm 2013; Luật ANQG, Luật CAND, BLHS, BLTTHS...	- Cơ chế lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước đối với nhiệm vụ ANQG. - Khung khổ pháp lý và thẩm quyền của lực lượng vũ trang nhân dân trong bảo vệ Tổ quốc.
4. Hành vi xâm phạm ANQG	- Bạch Thành Định (2001) - Nguyễn Thị Thanh Thùy (2013, 2017) - Nguyễn Thị Phương Thảo (2016) - Đỗ Khắc Hưởng; Nguyễn Ngọc Anh (2011) - Trần Quang Tiệp (2019) - Nguyễn Duy Thuân (2013, 2015) - Lê Đăng Doanh (2011) - Phùng Thế Vắc (1997, 2008) - Phùng Văn Tài (2013) - Kiều Đình Thụ (1994) - Phạm Việt Trường (2014) - Lưu Thanh Hùng (2019) - Nguyễn Ngọc Hà (2013) - Phạm Đắc Thiện (2014)	- Dấu hiệu pháp lý đặc trưng của các tội xâm phạm ANQG trong Luật Hình sự (tội gián điệp, tội lật đổ chính quyền...). - 4 hình thức thực hiện pháp luật (tuân thủ, thi hành, sử dụng, áp dụng). - Hoạt động khởi tố, thu thập chứng cứ và chứng minh trong điều tra các vụ án xâm phạm ANQG theo Luật Tố tụng hình sự.

Các hướng nghiên cứu ở nước ngoài và kinh nghiệm thể chế quốc tế

• Khái niệm và lý luận ANQG:
  • Peter Mangold (1990) chỉ ra thuật ngữ "an ninh quốc gia" xuất hiện từ công trình của Walter Lippmann (1943) trong chuyên mục "Chính sách ngoại giao của Mỹ" và tư tưởng của James Madison.
  • Barry Buzan, Daniel Frei, Robert Jervis, Karl Deutsch cho rằng an ninh mang tính biểu tượng tương đối, hàm nghĩa phụ thuộc vào bối cảnh xã hội và trạng thái cụ thể của mỗi quốc gia.
  • Harold Brown (1983) trong tác phẩm "Thinking about national security" đưa ra định nghĩa mang tính năng lực: bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ, duy trì liên hệ kinh tế quốc tế, bảo vệ thể chế chính trị và kiểm soát biên giới.
• Thể chế và pháp luật bảo vệ ANQG tại một số nước:
  • Liên bang Nga: Sắc lệnh số 19 năm 1994 phê chuẩn Quy chế về Cơ quan Phản gián Liên bang (FSB) trực thuộc Tổng thống, quy định thẩm quyền điều tra phản gián, chống khủng bố và bảo vệ biên giới.
  • Trung Quốc: Thành lập Bộ ANQG (1983), ban hành Luật ANQG năm 1994 qua 15 lần sửa đổi, xác định các hành vi lật đổ chính quyền, chia rẽ đất nước, gián điệp và lộ bí mật nhà nước.
  • Hàn Quốc: Ban hành Luật ANQG năm 1991 (Bộ luật số 4373) gồm 4 chương 25 điều, quy định hình phạt đặc biệt và các chế tài tố tụng đối với các tổ chức chống Nhà nước.
  • Australia: Ban hành Luật Tình báo An ninh Australia năm 1979 (sửa đổi năm 2001), điều chỉnh tổ chức và thẩm quyền thu thập tin tức của Cơ quan Tình báo An ninh (ASIO).
  • Quy trình lập pháp: Luận án khảo sát quy trình ban hành luật và quyền sáng kiến lập pháp tại Mỹ, Pháp, Nhật Bản, Đức, Anh, Italia (đặc biệt là cơ chế ủy ban thông qua luật tại Italia chiếm khoảng 80% số dự án luật từ 1958 đến 1976).

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

Tác giả đúc kết rằng các công trình trước đây chỉ tiếp cận từng khía cạnh riêng lẻ (hình sự, tố tụng hoặc an ninh phi truyền thống) và giải pháp chủ yếu dừng lại ở giai đoạn xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. Luận án chọn giải quyết khoảng trống: nghiên cứu tổng thể, có hệ thống quá trình tổ chức thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ ANQG dưới góc độ khoa học chính sách công, đánh giá toàn diện các yếu tố tác động và đề xuất giải pháp ở khâu thực thi chính sách.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết sử dụng

Nghiên cứu vận dụng đa ngành các lý thuyết nền tảng của khoa học chính sách công và lý thuyết xã hội:

1. Lý thuyết các giai đoạn của chu trình chính sách (Harold Lasswell 1951, David Easton): Tiếp cận chính sách qua 4 khâu cơ bản: Hoạch định chính sách $\rightarrow$ Xây dựng chính sách $\rightarrow$ Thực hiện chính sách $\rightarrow$ Đánh giá chính sách. Khâu "Thực hiện chính sách" được lấy làm trọng tâm nghiên cứu.
2. Khung liên minh vận động (Advocacy Coalition Framework - ACF của Paul Sabatier): Phân tích sự tương tác giữa các chủ thể chính sách trong các hệ thống chính sách phụ (subsystems), mối liên hệ niềm tin, giá trị và sự vận động chính sách qua các thời kỳ.
3. Lý thuyết đa dòng chảy và cửa sổ cơ hội (Multiple Streams Approach của John Kingdon): Giải thích sự kết hợp giữa 3 dòng độc lập (dòng vấn đề, dòng chính sách, dòng chính trị) để tạo ra "cửa sổ cơ hội" đưa các vấn đề an ninh vào nghị trình chính sách.
4. Khung phân tích thể chế và phát triển (Institutional Analysis and Development - IAD Framework của Vincent và Elinor Ostrom): Phân tích các ràng buộc thể chế ("luật chơi"), tình huống hành động và trách nhiệm giải trình của các cơ quan công quyền.
5. Lý thuyết hệ thống xã hội (System Theory): Tiếp cận chính sách pháp luật bảo vệ ANQG như một hệ thống mở, phân tích trạng thái ổn định (động/tĩnh), mất ổn định (tích cực/tiêu cực), sự tích hợp nội bộ (integration) và sự thích nghi môi trường (adaptation).

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Nghiên cứu hồ sơ, văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo tổng kết 20 năm của các cơ quan có thẩm quyền.
• Phương pháp thống kê, so sánh: Tổng hợp số liệu xét xử án hình sự, số vụ phạm tội xâm phạm ANQG, lập bảng so sánh dữ liệu thực tế và kinh nghiệm lập pháp quốc tế.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp: Đánh giá thực trạng trên 4 lĩnh vực trọng yếu để chỉ ra ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân.
• Phương pháp chuyên gia: Trao đổi chuyên sâu với các nhà khoa học, cán bộ trực tiếp làm công tác tham mưu và thực thi chính sách.
• Phương pháp logic - lịch sử: Kết hợp quy luật nhận thức logic với bối cảnh lịch sử thực tế của Việt Nam từ năm 2005 đến 2020.
• Phương pháp nghiên cứu điển hình: Mổ xẻ các vụ việc, tình huống cụ thể trong thực tiễn an ninh để rút ra kết luận thực chứng.

Dữ liệu và kỹ thuật phân tích

Luận án kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp:

+-------------------------------------------------------------------------------+
| NGUỒN DỮ LIỆU VÀ MẪU KHẢO SÁT CỦA LUẬN ÁN                                     |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| 1. DỮ LIỆU THỨ CẤP:                                                           |
| - Báo cáo sơ kết, tổng kết 20 năm của Đảng về An ninh quốc gia.               |
| - Báo cáo, số liệu thống kê của Quốc hội, Chính phủ, TAND, VKSND, Bộ Công an. |
| - Dữ liệu thống kê xét xử án xâm phạm ANQG (2009-2018), viễn thông (2011-2018)|
+-------------------------------------------------------------------------------+
| 2. DỮ LIỆU SƠ CẤP:                                                            |
| a) Điều tra bảng hỏi (Phiếu phát: 300 | Thu về: 245 | Sử dụng: 215 phiếu):   |
|    - Lực lượng Công an: 87 phiếu                                              |
|    - Lực lượng Quân đội (Bộ đội biên phòng): 78 phiếu                         |
|    - Cán bộ công chức: 50 phiếu                                               |
| b) Phỏng vấn sâu (Tổng số: 31 người, thời gian 1h - 2h/người):                |
|    - Lãnh đạo Công an (Cục và đơn vị nghiệp vụ): 08 người                     |
|    - Lãnh đạo Quân đội (Cục và đơn vị nghiệp vụ): 05 người                     |
|    - Lãnh đạo bộ, ngành (Bộ Ngoại giao, Nội vụ, Giáo dục): 03 người           |
|    - Lãnh đạo địa phương (Chủ tịch/Phó Chủ tịch tỉnh/TP; GĐ Sở Ngoại vụ): 05   |
|    - Khu vực xã hội (Tổ chức nhân dân, cộng đồng): 10 người                   |
+-------------------------------------------------------------------------------+

• Kỹ thuật phân tích: Dữ liệu điều tra bảng hỏi được xử lý, làm sạch và phân tích bằng phần mềm SPSS, thống kê tần suất và thực hiện kiểm định Khi bình phương ($\chi^2$). Dữ liệu phỏng vấn sâu được xử lý theo phương pháp so sánh tam giác (triangulation) đối chiếu giữa kết quả khảo sát, phỏng vấn sâu và số liệu báo cáo thứ cấp chính thức.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về tình hình nghiên cứu

Chương này tổng thuật toàn diện các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến chính sách pháp luật bảo vệ ANQG. Tác giả phân tích kinh nghiệm lập pháp của các nước (Nga, Trung Quốc, Hàn Quốc, Australia, Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nhật, Italia), chỉ ra các điểm tương đồng trong việc ban hành đạo luật chuyên biệt về ANQG và xác lập trách nhiệm của cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và công dân. Đồng thời, chương 1 khẳng định khoảng trống tri thức: các nghiên cứu tại Việt Nam chưa tiếp cận khâu thực hiện chính sách dưới góc độ khoa học chính sách công, từ đó xác lập tính cần thiết và hướng đi độc lập của luận án.

Chương 2: Những vấn đề lý luận chung về chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia

Chương 2 xây dựng hệ thống cơ sở lý luận về chính sách công áp dụng trong lĩnh vực an ninh:

• Bản chất khái niệm: Chính sách pháp luật bảo vệ ANQG là sự thể hiện ý chí chính trị của Đảng cầm quyền được thực hiện bằng quyền lực Nhà nước thông qua tập hợp các quyết định có liên quan, bao gồm hệ thống mục tiêu, giải pháp và công cụ nhằm bảo đảm ANQG.
• Cấu trúc nội dung chính sách: Phân tích theo 3 trục: Vấn đề chính sách (hoạt động chống phá của các thế lực thù địch, phản động, tội phạm); Mục tiêu chính sách (bảo đảm an toàn tuyệt đối hệ thống chính trị, kinh tế, xã hội, chủ quyền lãnh thổ); Giải pháp và công cụ chính sách (công cụ pháp luật, cơ quan chuyên trách, tuyên truyền; nhóm giải pháp phòng ngừa và đấu tranh).
• Bốn lĩnh vực thực hiện chính sách cốt lõi:
  1. An ninh nội bộ: Bảo vệ nền tảng tư tưởng, bảo vệ tổ chức Đảng, phòng chống "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" và bảo vệ bí mật nhà nước.
  2. An ninh xã hội: Giải quyết mâu thuẫn nội bộ nhân dân, khiếu kiện phức tạp, các vấn đề an ninh dân tộc, tôn giáo và an ninh nông thôn.
  3. An ninh thông tin: Quản lý hạ tầng mạng, bảo vệ hệ thống thông tin trọng yếu, phòng chống tội phạm công nghệ cao và ngăn chặn tin giả, thông tin xấu độc.
  4. Hợp tác quốc tế trong bảo vệ ANQG: Đấu tranh phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, dẫn độ tội phạm, tương trợ tư pháp và xử lý quan hệ đối tác - đối tượng.

Chương 3: Thực trạng thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia ở Việt Nam hiện nay

Chương 3 phân tích thực chứng việc tổ chức thực hiện chính sách pháp luật từ năm 2005 đến năm 2020:

• Yếu tố tác động: Phân tích tác động hai mặt từ quá trình hội nhập quốc tế, sự phát triển của công nghệ cao và những thách thức từ các điểm nóng khiếu kiện, tệ tham nhũng và tội phạm xuyên quốc gia.
• Thực trạng trên 4 lĩnh vực: Đánh giá chi tiết kết quả thực hiện chính sách pháp luật trong an ninh nội bộ, an ninh xã hội, an ninh thông tin và hợp tác quốc tế.
• Dữ liệu thực tiễn và thống kê: Khảo sát diễn biến tình hình tội phạm xâm phạm ANQG thông qua số liệu xét xử sơ thẩm hình sự (giai đoạn 2009-2018), cơ cấu vụ án, cơ cấu bị cáo theo từng tội danh cụ thể; khảo sát hạ tầng viễn thông và tình hình xâm hại công trình viễn thông (2011-2018).
• Đánh giá ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân:
  • Ưu điểm: Thể chế pháp luật từng bước được bổ sung, hoàn thiện; các lực lượng chức năng phát hiện và ngăn chặn kịp thời nhiều âm mưu chống phá; nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của nhân dân.
  • Hạn chế: Việc cụ thể hóa một số văn bản pháp luật còn chậm; công tác dự báo chiến lược có lúc chưa theo kịp diễn biến tội phạm phi truyền thống; sự phối hợp giữa các cơ quan, ban ngành và địa phương còn lỏng lẻo ở một số vụ việc cụ thể.
  • Nguyên nhân: Do tính chất phức tạp, biến động nhanh của tình hình quốc tế và trong nước; sự bất cập về nguồn lực đầu tư; nhận thức và kỹ năng tham mưu chính sách của một bộ phận cán bộ còn hạn chế.

Chương 4: Giải pháp hoàn thiện chính sách pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia ở Việt Nam hiện nay

Chương 4 đề xuất định hướng và hệ thống 6 nhóm giải pháp hoàn thiện việc thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ ANQG:

1. Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến: Nâng cao nhận thức về vai trò của công tác tham mưu, đề xuất hoạch định và xây dựng chính sách pháp luật bảo vệ ANQG.
2. Đẩy mạnh công tác dân vận: Tạo điều kiện thuận lợi để nhân dân thực hiện đầy đủ trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền lợi trong việc tham gia thực hiện chính sách bảo vệ ANQG.
3. Xác định các vấn đề trọng điểm về ANQG: Tập trung ưu tiên nguồn lực đầu tư để hoàn thiện chính sách pháp luật ở các khâu then chốt (an ninh mạng, an ninh nội bộ, an ninh xã hội).
4. Khắc phục những điểm bất hợp lý: Rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định chồng chéo, thiếu thống nhất trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật bảo vệ ANQG.
5. Nâng cao hiệu lực thực hiện chính sách của cơ quan nhà nước: Tăng cường trách nhiệm của Chính phủ, các bộ ngành và chính quyền địa phương trong tổ chức thực thi pháp luật.
6. Nâng cao chất lượng quan hệ phối hợp: Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa Công an nhân dân, Quân đội nhân dân và các ban, ngành, đoàn thể xã hội.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

• Hệ thống hóa bức tranh nghiên cứu toàn cảnh trong nước và quốc tế về chính sách pháp luật bảo vệ ANQG, chỉ rõ các bài học kinh nghiệm lập pháp của các quốc gia trên thế giới.
• Làm sáng tỏ khung lý luận chuyên ngành về chính sách pháp luật bảo vệ ANQG dưới góc độ khoa học chính sách công: xác định khái niệm, cấu trúc 3 trục (vấn đề chính sách, mục tiêu chính sách, giải pháp và công cụ chính sách), các giai đoạn trong chu trình thực thi và nội hàm 4 lĩnh vực chính sách cụ thể (nội bộ, xã hội, thông tin, hợp tác quốc tế).
• Làm rõ hệ thống các yếu tố khách quan và chủ quan chi phối trực tiếp đến hiệu lực thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ ANQG tại Việt Nam.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Đánh giá toàn diện thực trạng thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ ANQG tại Việt Nam giai đoạn từ 2005 đến 2020 dựa trên việc kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp (báo cáo của Đảng, Quốc hội, TAND, VKSND) và dữ liệu sơ cấp thực chứng (215 phiếu điều tra và 31 cuộc phỏng vấn sâu).
• Chỉ rõ những khoảng trống, bất cập trong khâu tổ chức thực hiện và cơ chế phối hợp liên ngành trong giải quyết các vụ việc an ninh nội bộ, an ninh xã hội và an ninh thông tin.
• Đề xuất hệ thống 6 nhóm giải pháp khả thi, đồng bộ gắn với các cơ quan chịu trách nhiệm cụ thể trong bộ máy nhà nước nhằm hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả thực thi chính sách pháp luật bảo vệ ANQG trong tình hình mới.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Do ANQG là lĩnh vực mang tính đặc thù và có độ mật cao, việc tiếp cận toàn văn một số tài liệu chỉ đạo nghiệp vụ và dữ liệu quốc tế còn gặp những rào cản nhất định. Về phạm vi nội dung, luận án chỉ tập trung chuyên sâu vào 4 lĩnh vực chủ chốt (an ninh nội bộ, an ninh xã hội, an ninh thông tin, hợp tác quốc tế) mà chưa thể bao quát toàn bộ các khía cạnh an ninh phi truyền thống khác (như an ninh tài chính, an ninh sinh thái). Về thời gian, dữ liệu khảo sát giới hạn trong mốc từ năm 2005 đến năm 2020.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu đánh giá tác động của chính sách pháp luật bảo vệ ANQG đối với các lĩnh vực an ninh phi truyền thống mới phát sinh trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia; nghiên cứu sâu hơn về cơ chế giải trình và mô hình phối hợp liên ngành giữa các lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng và an ninh kinh tế.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho nhiều đối tượng trong nghiên cứu học thuật và hoạt động thực tiễn:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên: Phục vụ nghiên cứu và giảng dạy các chuyên ngành Chính sách công, Luật học (Luật Hình sự, Luật Tố tụng hình sự), Quản lý công tại Học viện Khoa học Xã hội, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Học viện An ninh nhân dân, Học viện Cảnh sát nhân dân và các cơ sở đào tạo luật. Phần khung lý thuyết chu trình chính sách (Chương 2) và phương pháp luận khảo sát thực chứng là nội dung có giá trị tham khảo học thuật cao.
• Cán bộ lãnh đạo, chuyên viên hoạch định và thực thi chính sách: Cán bộ công tác tại Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, Ban Nội chính Trung ương, Văn phòng Quốc hội và Ủy ban nhân dân các cấp có thể tham khảo hệ thống 6 nhóm giải pháp thực thi (Chương 4) để hoàn thiện quy trình tham mưu, thẩm định và tổ chức thực hiện văn bản pháp luật bảo vệ ANQG.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án vận dụng các khung lý thuyết chính sách công nào để nghiên cứu việc thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ ANQG?
Luận án sử dụng kết hợp Lý thuyết các giai đoạn của chu trình chính sách (Harold Lasswell, David Easton), Khung liên minh vận động (ACF của Paul Sabatier), Lý thuyết đa dòng chảy và cửa sổ cơ hội (John Kingdon), Khung phân tích thể chế và phát triển (IAD của Vincent và Elinor Ostrom) và Lý thuyết hệ thống xã hội.

2. Mẫu khảo sát dữ liệu sơ cấp của luận án được phân bổ như thế nào?
Dữ liệu sơ cấp bao gồm: điều tra bằng phiếu hỏi với 215 phiếu hợp lệ (87 cán bộ Công an, 78 cán bộ Quân đội/Biên phòng, 50 cán bộ công chức); và phỏng vấn sâu 31 cá nhân (8 lãnh đạo Công an, 5 lãnh đạo Quân đội, 3 lãnh đạo bộ ngành, 5 lãnh đạo địa phương và 10 đại diện khu vực xã hội).

3. Bốn lĩnh vực chính sách cốt lõi được luận án lựa chọn phân tích thực trạng là gì?
Bốn lĩnh vực chủ chốt bao gồm: An ninh nội bộ, an ninh xã hội, an ninh thông tin và hợp tác quốc tế trong bảo vệ an ninh quốc gia.

4. Tác giả luận án đã so sánh kinh nghiệm lập pháp bảo vệ an ninh quốc gia của các quốc gia nào?
Luận án khảo sát kinh nghiệm thể chế và Luật ANQG của Liên bang Nga (FSB), Trung Quốc (Luật ANQG 1994), Hàn Quốc (Luật ANQG 1991), Australia (Luật ASIO 1979/2001) cùng quy trình lập pháp tại Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nhật Bản và Italia.

5. Luận án đề xuất những nhóm giải pháp nào để hoàn thiện việc thực hiện chính sách?
Luận án đề xuất 6 nhóm giải pháp: (1) Đẩy mạnh tuyên truyền về vai trò tham mưu chính sách; (2) Tăng cường công tác dân vận; (3) Xác định vấn đề trọng điểm ưu tiên đầu tư; (4) Khắc phục điểm bất hợp lý trong quy định pháp luật; (5) Nâng cao hiệu lực thực hiện của cơ quan nhà nước; (6) Nâng cao chất lượng phối hợp giữa các lực lượng bảo vệ ANQG.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Lý Thị Ngọc là công trình nghiên cứu hệ thống về khâu thực hiện chính sách pháp luật bảo vệ ANQG tại Việt Nam dưới góc độ khoa học chính sách công. Công trình đã làm sáng tỏ cơ sở lý luận, tổng hợp kinh nghiệm lập pháp quốc tế và đánh giá thực chứng thực trạng triển khai chính sách trên 4 lĩnh vực trọng yếu giai đoạn 2005–2020. Hệ thống 6 nhóm giải pháp được đề xuất trong luận án có giá trị khoa học và thực tiễn, góp phần hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu lực bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề xem xét quá trình thay đổi chính sách cần có thời gian hàng thập kỷ. Quá trình chính sách thƣờng tập trung hay diễn ra ở những hệ thống chính sách nhỏ (subsystems), với sự tƣơng tác giữa các chủ thể khác nhau có ảnh hƣởng đến từng chủ đề, lĩnh vực chính sách cụ thể, trong mối liên hệ với những sự kiện bên trong và bên ngoài hệ thống. Đề xuất chính sách cũng xuất hiện ở rất nhiều thời điểm khác nhau và không phải tất cả những chủ thể làm chính sách đều tham gia vào các hệ thống chính sách nhỏ này. Các chủ thể chính sách có thể tạo thành những liên minh ngắn hạn, hoặc ổn định, dài hạn để chia sẻ niềm tin, giá trị cũng nhƣ sự vận động, ảnh hƣởng đến từng lĩnh vực chính sách, trong các ràng buộc thể chế nhất định; 6 luan an + Lý thuyết đa dòng chảy và cửa sổ cơ hội: lý thuyết tiếp cận đa dòng chảy (The Multiple Streams Approach) về quá trình chính sách của Kingdon đóng vai trò rất quan trọng trong việc giải thích sự “mơ hồ”, không rõ ràng khi một đề xuất chính sách có thể trở thành chính sách, trong khi các đề xuất khác thì không.

Lý thuyết này có các giả thuyết nhƣ các nhà hoạch định chính sách hoạt động dƣới sự ràng buộc khắt khe về thời gian, dẫn tới những hạn chế về số lƣợng các đề xuất chính sách có thể đƣợc chú ý đến; hệ thống hoạt động trong một thể chế bao gồm các dòng chảy tƣơng đối độc lập với nhau, gồm dòng vấn đề, dòng chính sách và dòng chính trị. Trải qua việc lập nghị trình với những tƣơng tác giữa các chủ thể tham gia, có thể xuất hiện “cửa sổ cơ hội” khi các dòng chảy gặp gỡ, kết hợp với nhau tại một thời điểm, để một số đề xuất chính sách đƣợc lựa chọn đƣa vào nghị trình, trong khi một số khác thì rất lâu, hoặc không có cơ hội; + Lý thuyết phân tích thể chế và phát triển: khung phân tích thể chế và phát triển (Institutional Analysis and Development (IAD) Framework) đƣợc phát triển từ những năm 1970 bởi Vincent và Elinor Ostrom khi nghiên cứu về các thỏa thuận thể chế, quản lý nguồn lực công và lựa chọn công. IAD xem xét phân tích những vấn đề công trong một bối cảnh xã hội, phạm vi hành động, điều kiện ràng buộc về thể chế – “luật chơi” chi phối các chủ thể chính sách. Trong thể chế đó, các chủ thể này tƣơng tác lẫn nhau trong các tình huống hành động nhằm xác lập các mô hình giải quyết vấn đề công.

Khung khổ này đã đề ra các mục tiêu dự kiến cần đạt đƣợc, cũng nhƣ các tiêu chí cụ thể để đánh giá kết quả. Điểm lƣu ý là IAD đƣa ra những giả thuyết nghiên cứu, có thể áp dụng nhiều lý thuyết khác nhau của kinh tế học, chính trị học và chú trọng vào các thể chế công, trong đó đòi hỏi trách nhiệm giải trình cao của các chủ thể, nhƣ chính trị gia hay công chức hành chính, trong nỗ lực đạt đƣợc các cấp độ mục tiêu chính sách khác nhau, có thể nghiên cứu ứng dụng cho nhiều nƣớc đang phát triển hiện nay. 7 luan an Ngoài ra, còn một số lý thuyết đáng chú ý khác nhƣ: Khung phản hồi chính sách, Tƣờng thuật chính sách. Việc nhiều học giả tìm kiếm sự thay thế cho Lý thuyết các giai đoạn, dẫn đến hình thành nhiều lý thuyết mới về chính sách công, và kéo theo những tranh luận về vai trò, vị trí của các lý thuyết này.

Tuy nhiên, trên thực tế, các lý thuyết không phủ định nhau, mà bổ sung cho nhau để làm rõ hơn bức tranh đa chiều của quá trình chính sách. Mặc dù có một số hạn chế và không phải lý thuyết tổng quát về quá trình chính sách, các giai đoạn chính trong chu trình chính sách vẫn đƣợc coi là chuẩn tắc trong hoạch định, phân tích, nghiên cứu chính sách [27]. Chính vì vậy, việc nghiên cứu về chính sách pháp luật bảo vệ ANQG sẽ được tiến hành dựa trên sự vận dụng các lý thuyết này về chính sách công, trong đó, lý thuyết các giai đoạn của chu trình chính sách là lý thuyết quan trọng, cơ bản mà nghiên cứu sinh sử dụng để tiếp cận và xây dựng khung nghiên cứu. - Lý thuyết hệ thống xã hội Lý thuyết hệ thống (system theory) đƣợc nhiều ngành khoa học khác nhau vận dụng, trong đó có khoa học xã hội.

Hệ thống là tổng hoà các thành tố, các thành phần bộ phận và các mối quan hệ giữa chúng với nhau theo một kiểu nào đó, tạo thành một cơ cấu toàn vẹn, hoàn chỉnh. Hệ thống xã hội có đặc trƣng so với các hệ thống khác ở chỗ nó mang tính mở, vận động liên tục dƣới tác động của môi trƣờng xung quanh. Theo quan điểm tiếp cận hệ thống xã hội, mỗi sự kiện, quá trình xã hội của chủ thể xã hội, phải đƣợc xem xét đa diện, nhiều chiều, biện chứng, thống nhất, mọi thành phần của hệ thống đều có sự phụ thuộc lẫn nhau một cách chặt chẽ và tƣơng tác với môi trƣờng xung quanh. Theo lý thuyết hệ thống xã hội, khi nghiên cứu một hệ thống xã hội, khoa học xã hội cần xem xét hai mặt cơ bản là: thăng bằng hay ổn định và mất ổn định.

Cần đi sâu phân tích các trạng thái ấy: Thăng bằng hay ổn định: ổn định động, ổn định tĩnh là sự ổn định có sức ỳ cao không tạo điều kiện cho 8 luan an sự phát triển; Mất ổn định: tích cực - báo hiệu sự thay đổi hệ thống bằng một hệ thống mới tốt đẹp hơn, tiêu cực - dẫn đến suy yếu và đổ vỡ hệ thống, khi các bộ phận hoạt động nhịp nhàng theo một mục tiêu thống nhất thì có sự đồng bộ, sự phát triển quá sớm hay sự duy trì tình trạng lạc hậu quá độ ở một bộ phận nào đó có nguy cơ dẫn đến lệch pha; Tích hợp (integration) và thích nghi (adaptation): tích hợp là sự thống nhất nội bộ do những nội lực phát sinh bên trong hệ thống, thích nghi là quá trình quan hệ thích ứng của hệ thống với các hệ thống xung quanh. Để đảm bảo sự thích nghi cần thiết với môi trƣờng, hệ thống xã hội phải là một hệ thống mở. Chính sách pháp luật bảo vệ ANQG cần được tiếp cận nghiên cứu như tiếp cận với một hệ thống xã hội để đánh giá mối quan hệ tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến việc hình thành và hiệu quả thực hiện của nó, để dự đoán về sự thay đổi và đề ra các biện pháp điều chỉnh trong tương lai cho phù hợp với tình hình mới. Khung phân tích để làm rõ lý thuyết: Cụ thể:  Các câu hỏi nghiên cứu chung: 1) Lý luận chính sách pháp luật bảo vệ ANQG là gì? 2) Thực trạng chính sách pháp luật bảo vệ ANQG hiện nay nhƣ thế nào? 3) Giải pháp hoàn thiện chính sách pháp luật bảo vệ ANQG ở Việt Nam hiện nay là gì?  Các câu hỏi nghiên cứu cụ thể và giả thuyết nghiên cứu: Chính sách trong đề tài này đƣợc hiểu là chính sách công.

Có nhiều cách tiếp cận để đƣa ra quan niệm về chính sách công, nhƣng theo quan điểm của tác giả chúng cần có những nội hàm sau: là phƣơng thức/ hành động ứng xử của Nhà nƣớc trƣớc các vấn đề chính sách, đƣợc đảm bảo thực hiện bởi tập hợp các quyết định chính trị có liên quan với nhau, có mục tiêu, giải pháp và công cụ rõ ràng. Chính sách công là một chu trình với nhiều giai đoạn, từ việc hoạch định, xây dựng, ban hành, thực thi đến giám sát, đánh giá chính sách. 9 luan an Chính sách pháp luật bảo vệ ANQG là kết quả ý chí chính trị của hệ thống chính trị, cốt lõi là Đảng chính trị, đƣợc thực hiện bới quyền lực Nhà nƣớc đƣợc thể hiện bằng một tập hợp các quyết định có liên quan với nhau, trong đó bao hàm mục tiêu bảo vệ ANQG và hệ thống các giải pháp, công cụ chính sách ANQG để bảo đảm mục tiêu ANQG đề ra đƣợc hiện thực hoá. Để làm rõ thực trạng xây dựng, ban hành thể chế chính sách pháp luật bảo vệ ANQG ở Việt Nam Giả thuyết nghiên cứu đƣợc xây dựng nhƣ sau: Chính sách pháp luật bảo vệ ANQG đƣợc xây dựng, ban hành, sửa đổi, bổ sung tƣơng đối tích cực, kịp thời, tạo cơ sở cho công tác bảo vệ ANQG.

Hệ thống văn bản chính sách khá đồng bộ đƣợc ban hành bởi các chủ thể là các cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế nhất định nhƣ việc nghiên cứu, đề xuất các biện pháp chính sách mới còn thiếu kịp thời, một số nội dung chính sách chậm đƣợc cụ thể hóa, hƣớng dẫn thi hành. Để làm rõ nội dung hiện hành của chính sách pháp luật bảo vệ ANQG ở Việt Nam Giả thuyết nghiên cứu đƣợc xây dựng nhƣ sau: Nội dung hiện hành của chính sách pháp luật bảo vệ ANQG đƣợc phân tích theo 3 trục nội dung: vấn đề chính sách, mục tiêu chính sách, các giải pháp và công cụ chính sách pháp luật bảo vệ ANQG ở Việt Nam. Trong đó: Vấn đề chính sách pháp luật bảo vệ ANQG là các đối tƣợng chống đối trong nƣớc và thế lực thù địch có âm mƣu, hoạt động chống phá Việt Nam hòng xâm phạm sự ổn định, phát triển bền vững của chế độ xã hội chủ nghĩa, sự bất khả xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam; Mục tiêu của chính sách là đảm bảo sự ổn định và an toàn tuyệt đối của toàn bộ hệ thống chính trị, kinh tế, xã hội của Việt Nam; Các nhóm giải pháp hiện nay gồm: nhóm giải pháp phòng ngừa, nhóm giải pháp phát hiện, đấu tranh hành vi xâm phạm ANQG; Các công cụ chính sách pháp luật bảo vệ ANQG bao gồm: Pháp luật, cơ quan chuyên trách, 10 luan an tuyên truyền giáo dục.

Các nội dung của chính sách pháp luật bảo vệ ANQG hiện nay khá toàn diện, phù hợp với thực tế. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế nhất định nhƣ chƣa cập nhật đƣợc tình hình tội phạm, nhất là tội phạm phi truyền thống, quy định cụ thể nhƣng thiếu, công cụ chƣa đủ quyết liệt. Để làm rõ những yếu tố tác động đến chính sách pháp luật bảo vệ ANQG thời gian tiếp theo. Giả thuyết nghiên cứu đƣợc xây dựng nhƣ sau: Yếu tố tác động tích cực: Trên phạm vi quốc tế và khu vực, hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn.

Trong nƣớc, thành tựu 30 năm đổi mới đã làm thế và lực nƣớc ta lớn mạnh lên nhiều so với trƣớc.