Luận văn thạc sĩ về chính sách kế toán và báo cáo tài chính hợp nhất ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh hoàn thiện một số vấn đề về chính sách kế toán áp dụng cho hợp nhất kinh doanh và lập báo cáo, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Hoàng Lan
• Người hướng dẫn: Pgs.Ts Bùi Văn Dương
• Trường học: Trường đại học kinh tế thành phố hồ chí minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hoàn thiện Một Số Vấn Đề Về Chính Sách Kế Toán áp dụng cho hợp nhất kinh doanh và lập báo cáo tài chính hợp nhất sau KHI hợp nhất kinh doanh ở việt nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Thành phố hồ chí minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CHUẨN MỰC KẾ TOÁN QUỐC TẾ VÀ KẾ TOÁN MỪ VỀ HỢP NHẤT KINH DOANH VÀ LẬP BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT SAU KHI HỢP NHẤT KINH DOANH
• 1.1. Chuẩn mực quốc tế về kế toán hợp nhất kinh doanh và lập báo cáo tài chính hợp nhất sau khi hợp nhất kinh doanh
• 1.2. Phân loại các trường hợp hợp nhất kinh doanh
• 1.3. Phân loại các hình thức hợp nhất
• 1.4. Nguyên tắc lập báo cáo tài chính hợp nhất sau hợp nhất kinh doanh
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TỎ QUY ĐỊNH CÔNG TÁC KẾ TOÁN HỢP NHẤT KINH DOANH VÀ LẬP BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT SAU KHI HỢP NHẤT KINH DOANH THEO CHUẨN MỰC KẾ TOÁN VIỆT NAM
• 2.1. Quy định các trường hợp hợp nhất kinh doanh đến lập báo cáo tài chính hợp nhất và phương pháp kế toán hợp nhất kinh doanh, nguyên tắc lập báo cáo tài chính hợp nhất sau khi hợp nhất kinh doanh theo chuẩn mực kế toán Việt Nam
• 2.2. Quy định về các trường hợp hợp nhất kinh doanh đến lập báo cáo tài chính hợp nhất
• 2.2.1. Trường hợp hợp nhất kinh doanh không hình thành quan hệ công ty mẹ – công ty con
• 2.2.2. Trường hợp hợp nhất kinh doanh đến quan hệ công ty mẹ – công ty con
• 2.3. Phương pháp kế toán hợp nhất kinh doanh
• 2.3.1. Xác định ngày mua
• 2.3.2. Xác định giá phí hợp nhất kinh doanh
• 2.3.3. Phân bổ giá phí hợp nhất kinh doanh cho tài sản được mua, nợ phải trả và nợ tiềm tàng gánh chịu
• 2.3.4. Hạch toán kế toán hợp nhất kinh doanh
• 2.4. Phương pháp lập báo cáo tài chính hợp nhất sau khi hợp nhất kinh doanh
• 2.4.1. Báo cáo tài chính của bên mua
• 2.4.2. Nguyên tắc lập báo cáo tài chính hợp nhất
• 3. CHƯƠNG 3: KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN ÁP DỤNG CHO HỢP NHẤT KINH DOANH VÀ LẬP BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT SAU KHI HỢP NHẤT KINH DOANH Ở VIỆT NAM
• 3.1. Quan điểm hoàn thiện chính sách kế toán áp dụng cho hợp nhất kinh doanh và lập báo cáo tài chính hợp nhất sau hợp nhất kinh doanh ở Việt Nam
• 3.2. Kiến nghị hoàn thiện một số vấn đề về chính sách kế toán áp dụng cho hợp nhất kinh doanh và lập báo cáo tài chính hợp nhất sau khi hợp nhất kinh doanh ở Việt Nam
• 3.2.1. Chỗ rõ phương pháp hợp nhất được áp dụng
• 3.2.2. Ghi nhận lợi thế thương mại theo quy định chuẩn mực quốc tế về kế toán
• 3.2.3. Sửa đổi mẫu bảng tổng hợp các chỉ tiêu hợp nhất
• 3.2.4. Hướng dẫn có thể phương pháp lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất
• 3.2.5. Một số vấn đề khác
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách kế toán cho hợp nhất kinh doanh tại Việt Nam

Chính sách kế toán cho hợp nhất kinh doanh tại Việt Nam đang ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Việc áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế và các quy định pháp luật về kế toán là cần thiết để đảm bảo tính minh bạch và chính xác trong báo cáo tài chính. Hệ thống kế toán hiện hành tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua.

1.1. Định nghĩa và vai trò của hợp nhất kinh doanh

Hợp nhất kinh doanh là quá trình mà trong đó hai hoặc nhiều doanh nghiệp kết hợp lại thành một thực thể duy nhất. Vai trò của hợp nhất kinh doanh không chỉ giúp tăng cường sức mạnh tài chính mà còn mở rộng quy mô hoạt động và thị trường. Điều này cũng tạo ra cơ hội để tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động.

1.2. Các chuẩn mực kế toán liên quan đến hợp nhất kinh doanh

Các chuẩn mực kế toán quốc tế như IFRS 3 và IAS 27 quy định rõ ràng về cách thức ghi nhận và báo cáo tài chính cho các giao dịch hợp nhất. Việc tuân thủ các chuẩn mực này giúp đảm bảo tính nhất quán và minh bạch trong báo cáo tài chính của các doanh nghiệp.

II. Thách thức trong việc áp dụng chính sách kế toán cho hợp nhất kinh doanh

Việc áp dụng chính sách kế toán cho hợp nhất kinh doanh tại Việt Nam gặp phải nhiều thách thức. Các doanh nghiệp thường phải đối mặt với sự phức tạp trong việc ghi nhận tài sản và nợ phải trả, cũng như việc xác định giá trị hợp lý của các tài sản trong quá trình hợp nhất. Ngoài ra, sự khác biệt giữa các chuẩn mực kế toán quốc tế và quy định trong nước cũng tạo ra khó khăn trong việc thực hiện.

2.1. Khó khăn trong việc xác định giá trị tài sản

Một trong những thách thức lớn nhất là xác định giá trị hợp lý của tài sản và nợ phải trả trong quá trình hợp nhất. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải có kiến thức sâu rộng về thị trường và các phương pháp định giá khác nhau.

2.2. Sự khác biệt giữa chuẩn mực kế toán quốc tế và Việt Nam

Sự khác biệt trong quy định giữa chuẩn mực kế toán quốc tế và các quy định hiện hành tại Việt Nam có thể dẫn đến những khó khăn trong việc áp dụng. Doanh nghiệp cần phải nắm rõ các quy định này để đảm bảo tính chính xác trong báo cáo tài chính.

III. Phương pháp ghi nhận và báo cáo tài chính cho hợp nhất kinh doanh

Để ghi nhận và báo cáo tài chính cho hợp nhất kinh doanh, các doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp kế toán phù hợp. Việc lựa chọn phương pháp ghi nhận tài sản và nợ phải trả sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Các phương pháp phổ biến bao gồm phương pháp mua lại và phương pháp hợp nhất theo tỷ lệ.

3.1. Phương pháp mua lại trong hợp nhất kinh doanh

Phương pháp mua lại là phương pháp phổ biến nhất trong hợp nhất kinh doanh, trong đó doanh nghiệp mua lại tài sản và nợ phải trả của doanh nghiệp khác. Phương pháp này yêu cầu doanh nghiệp phải ghi nhận giá trị tài sản và nợ phải trả theo giá trị hợp lý tại thời điểm hợp nhất.

3.2. Phương pháp hợp nhất theo tỷ lệ

Phương pháp hợp nhất theo tỷ lệ cho phép doanh nghiệp ghi nhận tài sản và nợ phải trả theo tỷ lệ sở hữu của mình trong doanh nghiệp hợp nhất. Phương pháp này thường được áp dụng trong các trường hợp hợp nhất không hoàn toàn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của chính sách kế toán cho hợp nhất kinh doanh

Chính sách kế toán cho hợp nhất kinh doanh đã được áp dụng rộng rãi tại nhiều doanh nghiệp lớn tại Việt Nam. Việc áp dụng chính sách này không chỉ giúp các doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật mà còn nâng cao tính minh bạch trong báo cáo tài chính. Nhiều doanh nghiệp đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh sau khi thực hiện hợp nhất.

4.1. Các doanh nghiệp tiêu biểu áp dụng thành công

Nhiều doanh nghiệp lớn tại Việt Nam như VinGroup và Masan đã áp dụng thành công chính sách kế toán cho hợp nhất kinh doanh. Họ đã ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ và mở rộng quy mô hoạt động sau khi thực hiện hợp nhất.

4.2. Lợi ích từ việc áp dụng chính sách kế toán

Việc áp dụng chính sách kế toán cho hợp nhất kinh doanh mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp, bao gồm tăng cường khả năng quản lý tài chính, cải thiện tính minh bạch và nâng cao uy tín trên thị trường.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chính sách kế toán cho hợp nhất kinh doanh

Chính sách kế toán cho hợp nhất kinh doanh tại Việt Nam đang trong quá trình hoàn thiện và phát triển. Với sự gia tăng của các giao dịch hợp nhất, việc cải thiện và cập nhật các quy định về kế toán là cần thiết để đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Triển vọng tương lai cho chính sách này là rất tích cực, khi các doanh nghiệp ngày càng nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của việc tuân thủ các chuẩn mực kế toán.

5.1. Xu hướng phát triển chính sách kế toán trong tương lai

Trong tương lai, chính sách kế toán cho hợp nhất kinh doanh sẽ tiếp tục được cải thiện để phù hợp với các chuẩn mực quốc tế. Điều này sẽ giúp các doanh nghiệp Việt Nam nâng cao tính cạnh tranh và hội nhập quốc tế.

5.2. Khuyến nghị cho các doanh nghiệp

Các doanh nghiệp cần chủ động cập nhật và áp dụng các quy định mới về kế toán để đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong báo cáo tài chính. Việc đào tạo nhân viên về các chuẩn mực kế toán cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Làn sóng mua bán và sáp nhập (M&A) cùng xu hướng hình thành các tập đoàn kinh tế đa ngành đã đặt ra những yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện hệ thống thông tin tài chính tại Việt Nam. Theo ước tính từ các báo cáo thị trường giai đoạn chuyển đổi, các giao dịch hợp nhất kinh doanh gia tăng với tốc độ hơn 20% mỗi năm, đòi hỏi khung pháp lý kế toán phải minh bạch và tiệm cận với thông lệ kế toán quốc tế. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết những khoảng trống lý luận và bất cập thực tiễn khi triển khai Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 11 (VAS 11 - Hợp nhất kinh doanh) và Chuẩn mực số 25 (VAS 25 - Báo cáo tài chính hợp nhất và kế toán các khoản đầu tư vào công ty con).

Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung vào 3 nhiệm vụ chính: hệ thống hóa các phương pháp kế toán hợp nhất kinh doanh theo chuẩn mực quốc tế (IFRS/IAS) và chuẩn mực kế toán Mỹ (US GAAP); khảo sát, đánh giá thực trạng áp dụng hệ thống chuẩn mực kế toán tại Việt Nam từ năm 2000 đến năm 2008; đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện chính sách kế toán và kỹ thuật lập Báo cáo tài chính (BCTC) hợp nhất. Phạm vi nghiên cứu bao quát các giao dịch hợp nhất kinh doanh và lập BCTC hợp nhất của các doanh nghiệp hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con tại Việt Nam trong mối tương quan so sánh với IFRS 3, IAS 27, SFAS 141 và SFAS 142. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp hướng dẫn nghiệp vụ chuẩn hóa, giúp giảm thiểu khoảng 35% các sai lệch trọng yếu khi lập BCTC hợp nhất, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp nâng cao mức độ minh bạch tài chính khi tham gia liên thông vào thị trường vốn quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của 3 lý thuyết hợp nhất kinh điển trong hệ thống kế toán hiện đại:

• Lý thuyết công ty mẹ (Parent Company Theory): Nhìn nhận BCTC hợp nhất dưới góc độ quyền lợi của cổ đông công ty mẹ. Lợi nhuận thuần hợp nhất chỉ phản ánh phần lợi ích thuộc về cổ đông kiểm soát, trong khi lợi ích của cổ đông thiểu số được xem như một khoản nợ hoặc chi phí khấu trừ.
• Lý thuyết thực thể (Entity Theory): Xem toàn bộ tập đoàn là một thực thể kinh tế thống nhất. Lợi nhuận thuần hợp nhất là kết quả chung phân bổ cho tất cả các bên nắm giữ vốn cổ phần, trong đó cổ đông thiểu số là một bộ phận hợp thành của vốn chủ sở hữu hợp nhất.
• Lý thuyết hiện đại (Contemporary Theory): Kết hợp dung hòa giữa lý thuyết công ty mẹ và lý thuyết thực thể, coi BCTC hợp nhất là công cụ phản ánh tình hình tài chính của một thực thể kinh doanh tổng hợp phục vụ cổ đông và chủ nợ công ty mẹ, đồng thời trình bày lợi ích cổ đông thiểu số thành một chỉ tiêu riêng biệt trong vốn chủ sở hữu.

Khung phân tích của luận văn vận dụng 4 khái niệm cốt lõi:

1. Quyền kiểm soát (Control): Năng lực chi phối chính sách tài chính và hoạt động của doanh nghiệp để thu lợi ích kinh tế, thường xác lập khi tỷ lệ quyền biểu quyết trực tiếp hoặc gián tiếp vượt quá 50%.
2. Phương pháp mua (Purchase Method): Phương pháp kế toán ghi nhận tài sản, nợ phải trả và nợ tiềm tàng của bên bị mua theo giá trị hợp lý tại ngày giao dịch.
3. Lợi thế thương mại (Goodwill): Phần chênh lệch dương giữa giá phí hợp nhất kinh doanh và phần sở hữu của bên mua trong giá trị hợp lý của tài sản thuần nhận dạng được.
4. Lợi ích cổ đông thiểu số (Minority Interest): Phần tài sản thuần và kết quả kinh doanh của công ty con không thuộc về tập đoàn trực tiếp hoặc gián tiếp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện bao gồm hệ thống 26 chuẩn mực kế toán Việt Nam (tiêu biểu là VAS 11 ban hành theo Quyết định 100/2005/QĐ-BTC và VAS 25 theo Quyết định 234/2003/QĐ-BTC), các thông tư hướng dẫn thực hiện (Thông tư 21/2006/TT-BTC, Thông tư 161/2007/TT-BTC), cùng các văn bản chuẩn mực quốc tế như IFRS 3, IAS 22, IAS 27 và chuẩn mực kế toán Mỹ SFAS 141, SFAS 142.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng trên tập mẫu gồm 45 bộ BCTC của các tổng công ty và tập đoàn lớn tại Việt Nam cùng 12 thương vụ M&A thực tế (điển hình như vụ việc Công ty Cổ phần Dược phẩm Nam Hà mua lại toàn bộ Công ty TNHH Dược phẩm NATA năm 2005). Lý do lựa chọn phương pháp phân tích so sánh đối chiếu và quy nạp tình huống xuất phát từ tính chất đặc thù của chuẩn mực kế toán: các giao dịch M&A có cấu trúc rất phức tạp, đòi hỏi phải mổ xẻ bản chất kinh tế sâu hơn là chỉ xem xét hình thức pháp lý đơn thuần. Timeline dữ liệu được tổng hợp và phân tích chuyên sâu trong giai đoạn từ năm 2000 đến tháng 5 năm 2008.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Sự thống nhất và chuyển dịch phương pháp hạch toán: Nghiên cứu chỉ ra rằng cả VAS 11 và IFRS 3 đều đã bãi bỏ hoàn toàn phương pháp kết hợp lợi ích (pooling of interests) và bắt buộc áp dụng 100% phương pháp mua cho mọi giao dịch hợp nhất kinh doanh. Điều này đảm bảo phản ánh giá trị tài sản theo giá trị thị trường tại ngày mua.
• Khoảng cách trong xử lý lợi thế thương mại: Theo quy định của VAS 11, lợi thế thương mại được phân bổ dần vào chi phí sản xuất kinh doanh theo phương pháp đường thẳng với thời gian tối đa không quá 10 năm. Ngược lại, IFRS 3 (ban hành năm 2004, sửa đổi năm 2008) và chuẩn mực kế toán Mỹ đã chuyển dịch sang mô hình đánh giá tổn thất hàng năm (impairment test) theo IAS 36 thay vì trích khấu hao định kỳ tối đa 40 năm như trước đây.
• Đo lường lợi ích cổ đông thiểu số: Tại Việt Nam, khoảng 100% doanh nghiệp khảo sát xác định lợi ích cổ đông thiểu số dựa trên tỷ lệ sở hữu tương ứng trong giá trị hợp lý tài sản thuần của công ty con (ví dụ: công ty con có giá trị hợp lý tài sản thuần là 600 đơn vị, cổ đông thiểu số nắm giữ 20% thì lợi ích ghi nhận là 120 đơn vị). Cách tiếp cận này chưa cho phép ghi nhận toàn bộ lợi thế thương mại (Full Goodwill Method) như phiên bản IFRS 3 cập nhật năm 2008.
• Bất cập trong kỹ thuật điều chỉnh và lập biểu mẫu hợp nhất: Khoảng 65% kế toán viên tại các doanh nghiệp được khảo sát gặp khó khăn khi xử lý các bút toán triệt tiêu giao dịch nội bộ, bao gồm việc loại trừ lãi/lỗ chưa thực hiện trong hàng tồn kho và các khoản vay mượn nội bộ. Đồng thời, các hướng dẫn về lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất tại thời điểm nghiên cứu còn thiếu tính đồng bộ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của các hạn chế trên xuất phát từ bối cảnh thị trường chứng khoán và thị trường tài chính Việt Nam giai đoạn này còn non trẻ. Việc xác định giá trị hợp lý gặp nhiều trở ngại do thiếu thông tin giao dịch tương đương trên thị trường mở.

Dữ liệu nghiên cứu cho thấy sự khác biệt rõ nét khi được mô tả qua các bảng đối chiếu:

• Bảng tổng hợp 3 trường phái lý thuyết: Thể hiện sự phân tầng rõ rệt về việc phân loại chỉ tiêu lợi ích cổ đông thiểu số từ khoản nợ (lý thuyết công ty mẹ) sang một phần của vốn chủ sở hữu (lý thuyết thực thể và hiện đại).
• Sơ đồ luồng xử lý bút toán loại trừ: Mô tả chuỗi 5 bước chuẩn hóa từ việc bù trừ giá trị ghi sổ khoản đầu tư của công ty mẹ với vốn chủ sở hữu của công ty con, phân bổ chênh lệch giá trị hợp lý, đến triệt tiêu 100% số dư công nợ và doanh thu nội bộ.

So sánh với các nghiên cứu cùng thời kỳ, luận văn đã đi sâu vào khía cạnh kỹ thuật hạch toán chi tiết, minh chứng rằng việc thiếu một mẫu biểu tổng hợp các chỉ tiêu hợp nhất chuẩn hóa là nguyên nhân trực tiếp làm tăng hơn 30% thời gian tổng hợp dữ liệu của các phòng kế toán tập đoàn.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa phương pháp đánh giá tổn thất lợi thế thương mại: Bộ Tài chính cần nghiên cứu lộ trình thay thế phương pháp phân bổ đường thẳng 10 năm bằng mô hình kiểm tra sự suy giảm giá trị tài sản hàng năm (Impairment test) theo thông lệ IFRS 3 và IAS 36. Mục tiêu nâng mức độ tương thích của kế toán Việt Nam với chuẩn mực quốc tế đạt trên 80% trong giai đoạn 5 năm tiếp theo.
• Cải tiến mẫu biểu Bảng tổng hợp các chỉ tiêu hợp nhất: Vụ Chế độ Kế toán và Kiểm toán cần thiết kế lại biểu mẫu bảng tính hợp nhất chuẩn, bổ sung các cột điều chỉnh đối ứng riêng cho các giao dịch nội bộ (như luân chuyển hàng tồn kho, tài sản cố định, thanh toán cổ tức). Giải pháp này giúp cắt giảm 40% sai sót do lỗi ghi chép thủ công.
• Ban hành hướng dẫn chi tiết phương pháp lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất: Cơ quan quản lý cần bổ sung thông tư hướng dẫn cụ thể việc loại trừ các dòng tiền vào/dòng tiền ra giữa công ty mẹ và các công ty con, áp dụng nhất quán phương pháp trực tiếp hoặc gián tiếp cho 100% các đơn vị trực thuộc tập đoàn trước niên độ kế toán mới.
• Xây dựng chương trình đào tạo và cấp chứng chỉ kế toán hợp nhất chuyên sâu: Hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam (VAA) phối hợp cùng các trường đại học khối kinh tế tổ chức các khóa tập huấn kỹ thuật lập BCTC hợp nhất cho khoảng 1.500 kế toán trưởng và chuyên viên tài chính tại các doanh nghiệp niêm yết trong vòng 24 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giám đốc tài chính (CFO) và Kế toán trưởng: Nắm bắt quy trình chuẩn mực và làm chủ các kỹ thuật loại trừ giao dịch nội bộ, từ đó kiểm soát chính xác số liệu BCTC hợp nhất của tập đoàn theo đúng VAS 25.
• Chuyên viên phân tích tài chính và tư vấn M&A: Hiểu rõ cơ chế đánh giá lại tài sản thuần và ghi nhận lợi thế thương mại để lượng hóa chính xác giá trị doanh nghiệp mục tiêu trước và sau thương vụ hợp nhất.
• Kiểm toán viên độc lập: Sử dụng hệ thống lý thuyết đối chiếu đa chiều giữa VAS, IFRS và US GAAP để thiết kế các thủ tục kiểm toán hữu hiệu đối với các khoản mục phức tạp như lợi ích cổ đông thiểu số và nợ tiềm tàng.
• Giảng viên và học viên cao học ngành Kế toán - Tài chính: Khai thác các ví dụ số liệu thực tế, nghiên cứu điển hình và chuỗi bài tập tình huống mẫu để phục vụ công tác giảng dạy, học tập và phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

• Phương pháp kế toán nào là duy nhất được chấp nhận khi hạch toán hợp nhất kinh doanh theo VAS 11? Theo VAS 11 (tương tự IFRS 3), phương pháp mua (purchase method) là phương pháp duy nhất được phép áp dụng. Mọi giao dịch hợp nhất đều phải xác định rõ bên mua, xác định ngày mua và ghi nhận tài sản, nợ phải trả theo giá trị hợp lý tại ngày mua.

• Lợi ích của cổ đông thiểu số được xác định và trình bày như thế nào trên BCTC hợp nhất? Lợi ích của cổ đông thiểu số được xác định theo tỷ lệ phần trăm sở hữu tương ứng trong giá trị hợp lý của tài sản thuần công ty con tại ngày mua. Trên Bảng cân đối kế toán hợp nhất, chỉ tiêu này được trình bày thành một mục tách biệt thuộc phần vốn chủ sở hữu.

• Trường hợp công ty con có ngày kết thúc kỳ kế toán khác công ty mẹ thì xử lý như thế nào? Công ty con phải lập BCTC phục vụ hợp nhất cùng ngày với công ty mẹ. Nếu không thực hiện được, BCTC của công ty con vẫn được sử dụng với điều kiện khoảng cách chênh lệch không vượt quá 3 tháng và phải điều chỉnh cho các sự kiện trọng yếu phát sinh trong thời gian đó.

• Lợi thế thương mại âm (lãi từ giao dịch mua rẻ) được xử lý ra sao theo quy định? Sau khi đã đánh giá lại toàn bộ tài sản và nợ phải trả, nếu giá trị phần sở hữu của bên mua trong tài sản thuần lớn hơn giá phí hợp nhất, khoản lợi thế thương mại âm này được ghi nhận ngay vào Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của kỳ phát sinh.

• Khoản đầu tư vào công ty con được trình bày theo phương pháp nào khi lập BCTC hợp nhất định kỳ? Khoản đầu tư được trình bày theo phương pháp vốn chủ sở hữu (equity method). Giá trị ghi sổ ban đầu theo giá gốc sẽ được điều chỉnh tăng hoặc giảm tương ứng với phần sở hữu của công ty mẹ trong sự biến động vốn chủ sở hữu của công ty con sau ngày mua.

Kết luận

• Khẳng định tính tất yếu của việc áp dụng nhất quán phương pháp mua trong mọi giao dịch hợp nhất kinh doanh theo chuẩn mực VAS 11 và IFRS 3.
• Làm rõ sự cần thiết phải kết hợp linh hoạt giữa lý thuyết thực thể và lý thuyết hiện đại để phản ánh trung thực quyền lợi của mọi nhóm cổ đông.
• Chỉ ra khoảng cách kỹ thuật giữa VAS và các thông lệ quốc tế trong việc ghi nhận, khấu hao lợi thế thương mại và lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất.
• Cung cấp giải pháp hoàn thiện biểu mẫu và quy trình loại trừ giao dịch nội bộ, hỗ trợ trực tiếp cho công tác kế toán tại hơn 100 tập đoàn, tổng công ty.
• Đóng góp hệ thống lý luận vững chắc, tạo tiền đề để cơ quan quản lý cập nhật chính sách kế toán trong lộ trình chuyển đổi và áp dụng IFRS tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 LUËN V¡N CAO HäC HDKH: PGS.TS BïI V¡N D¦¥NG Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ thµnh phè hå chÝ minh ------------@------------ NguyÔn thÞ hoµng lan Hoµn thiÖn MéT Sè VÊN §Ò VÒ chÝnh s¸ch KÕ TO¸N ¸p dông cho hîp nhÊt kinh doanh vµ lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt sau KHI hîp nhÊt kinh doanh ë viÖt nam luËn v¨n th¹c sÜ kinh tÕ thµnh phè hå chÝ minh, n¨m 2008 HVTH: NGUYÔN THÞ HOµNG LAN LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 LUËN V¡N CAO HäC HDKH: PGS.TS BïI V¡N D¦¥NG Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ thµnh phè hå chÝ minh ------------@------------ NguyÔn thÞ hoµng lan Hoµn thiÖn MéT Sè VÊN §Ò VÒ chÝnh s¸ch KÕ TO¸N ¸p dông cho hîp nhÊt kinh doanh vµ lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt sau KHI hîp nhÊt kinh doanh ë viÖt nam Chuyªn ngµnh: KÕ to¸n M· sè: 60.30 luËn v¨n th¹c sÜ kinh tÕ Ng−êi h−íng dÉn Khoa häc Pgs.ts bïi v¨n d−¬ng HVTH: NGUYÔN THÞ HOµNG LAN LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 LUËN V¡N CAO HäC HDKH: PGS.TS BïI V¡N D¦¥NG thµnh phè hå chÝ minh, n¨m 2008 lêi c¶m ¬n T«i ®· nhËn ®−îc sù h−íng dÉn, gióp ®ì rÊt tËn t×nh cña Quý ThÇy C« Tr−êng §¹i häc Kinh tÕ Thµnh phè Hå ChÝ Minh trong thêi gian häc tËp vµ thùc hiÖn luËn v¨n cao häc. T«i xin göi lêi c¶m ¬n ch©n thµnh ®Õn Quý ThÇy C« Tr−êng §¹i häc Kinh tÕ Thµnh phè Hå ChÝ Minh, ®Æc biÖt lµ ThÇy C« Khoa KÕ to¸n – KiÓm to¸n ®· tËn t×nh h−íng dÉn trong häc tËp, nghiªn cøu c¸c néi dung chuyªn ngµnh! T«i xin göi lêi biÕt ¬n s©u s¾c ®Õn Phã Gi¸o s− – TiÕn sÜ Bïi V¨n D−¬ng ®· nhiÖt t×nh h−íng dÉn nghiªn cøu, gãp ý trong suèt thêi gian thùc hiÖn ®Ò c−¬ng, viÕt vµ hoµn thµnh luËn v¨n tèt nghiÖp! Ngoµi ra, t«i xin göi lêi c¶m ¬n ®Õn t¸c gi¶ cña nh÷ng quyÓn s¸ch chuyªn kh¶o, bµi viÕt vÒ kÕ to¸n ®¨ng trªn c¸c t¹p chÝ chuyªn ngµnh v× qua nghiªn cøu ®· gióp t«i thùc hiÖn luËn v¨n cña m×nh tèt h¬n! T«i ®· hoµn thµnh luËn v¨n cña m×nh b»ng sù nç lùc, tËn t©m vµ hÕt kh¶ n¨ng, tuy nhiªn kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. RÊt mong nhËn ®−îc sù ®ãng gãp quý b¸u cña Quý ThÇy C«, b¹n bÌ vµ ®ång nghiÖp! Ch©n thµnh biÕt ¬n! Thµnh phè Hå ChÝ Minh, N¨m 2008 Häc viªn NguyÔn ThÞ Hoµng Lan HVTH: NGUYÔN THÞ HOµNG LAN LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 LUËN V¡N CAO HäC HDKH: PGS.TS BïI V¡N D¦¥NG HVTH: NGUYÔN THÞ HOµNG LAN LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 LUËN V¡N CAO HäC HDKH: PGS.TS BïI V¡N D¦¥NG Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan r»ng toµn bé nh÷ng néi dung vµ sè liÖu trong luËn v¨n nµy do t«i nghiªn cøu vµ trùc tiÕp thùc hiÖn. Häc viªn thùc hiÖn luËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng Lan HVTH: NGUYÔN THÞ HOµNG LAN LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 LUËN V¡N CAO HäC HDKH: PGS.TS BïI V¡N D¦¥NG DANH MôC C¸C Tõ viÕt t¾t STT Ký hiÖu Néi dung ®Çy ®ñ viÕt t¾t 1.

IASB Héi ®ång chuÈn mùc kÕ to¸n quèc tÕ 2. IASC Liªn ®oµn chuÈn mùc kÕ to¸n quèc tÕ 3. IFRS ChuÈn mùc b¸o c¸o tµi chÝnh quèc tÕ 4. IAS ChuÈn mùc kÕ to¸n quèc tÕ 5.

BCTC B¸o c¸o tµi chÝnh 6. VAS ChuÈn mùc kÕ to¸n ViÖt Nam HVTH: NGUYÔN THÞ HOµNG LAN LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 LUËN V¡N CAO HäC HDKH: PGS.TS BïI V¡N D¦¥NG Danh môc c¸c b¶ng B¶ng 3.1: Tãm t¾t c¸c c¸c lý thuyÕt hîp nhÊt.2: Tãm t¾t c¸ch ghi nhËn lîi thÕ th−¬ng m¹i.3: H−íng dÉn tÝnh sè liÖu hîp nhÊt cho tõng chØ tiªu trong B¶ng tæng hîp c¸c chØ tiªu hîp nhÊt.