Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG CÁN BỘ, CÔNG CHỨC CẤP XÃ 1. Những vấn đề cơ bản về thực hiện chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức cấp xã 1. Một số khái niệm cơ bản a. Khái niệm cán bộ, công chức Khái niệm “cán bộ” (Cadres) được sử dụng khá lâu dài tại các nước Xã hội chủ nghĩa và có một ngoại diên rất rộng bao gồm các loại nhân sự thuộc khu vực Nhà nước và tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội.
Thực tiễn cho thấy ngay cả những quy định về kỷ luật cán bộ, công chức cũng khó thực thi bởi sự mơ hồ và gây lẫn lộn trong khái niệm này Cán bộ chính là công dân của Việt Nam, được bầu cử và phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội cấp Trung ương, cấp tỉnh, thành phố. Thị xã, quận, huyện, làm việc trong biên chế nhà nước và hưởng lương từ ngân sách Nhà nước. Cán bộ là người “bắc cầu” đem quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến với quần chúng nhân dân, tổ chức lãnh đạo họ thực hiện; cán bộ là người đem ”lý thuyết” để cho người dân hiện thực hóa. Cùng với vai trò ”bắc cầu” cán bộ còn là người nắm bắt tình hình, tâm tư, tình cảm, nguyện vọng của nhân dân phản ảnh cho Đảng, Nhà nước để kịp thời điều chỉnh, sửa đổi, đề ra đường lối, chủ trương, chính sách sát hợp với thực tiễn phong trào, bảo đảm cho Đảng gần dân, dân tin Đảng.
Như vậy, có thể hiểu thuật ngữ “cán bộ” dùng để chỉ những người giữ chức danh bầu cử, bổ nhiệm, điều động để làm việc trong các tổ chức chính 8 n trị - xã hội, được hưởng lương từ ngân sách nhà nước, chịu sự điều chỉnh của Luật cán bộ, công chức. Theo Nghị định 06/2010/NĐ-CP, ngày 25/01/2010 của Chính phủ về quy định những người là công chức “được tuyển dụng bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong biên chế giữ một công vụ thường xuyên, hoặc nhiệm vụ thường xuyên trong các cơ quan hành chính nhà nước ở cấp tỉnh, cấp huyện; Trong các cơ quan, đơn vị QĐND (mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp như chuyên viên vi tính, kế toán.); Trong các cơ quan, đơn vị công an nhân dân (mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp); Trong các cơ quan Đảng; Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Quốc hội, Kiểm toán Nhà nước; Trong các bộ và cơ quan ngang bộ; TAND các cấp (Phó chánh án TAND tối cao; chánh án, phó chánh án các tòa chuyên trách, thẩm phán); Viện KSND; tổ chức CT-XH (Mặt trận Tổ quốc VN, Tổng liên đoàn Lao động VN, Hội Nông dân, Đoàn thanh niên.); Trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập. Khái niệm cán bộ, công chức cấp xã Tại khoản 3, Điều 4, Luật cán bộ, công chức năm 2008 quy định: “Cán bộ xã, , thị trấn (sau đây gọi chung là cán bộ cấp xã), là công dân Việt Nam, được bầu giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong Thường trực Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân, Bí thư, Phó bí thư Đảng uỷ, người đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội”[38,Điều 4]. “Công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Uỷ ban nhân dân xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”[38,Điều 4].
Khái niệm đào tạo cán bộ, công chức cấp xã Nhận thức được tầm quan trọng của đào tạo CBCC cấp xã, Đảng ta đã chủ trương: “Đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng CBCC với chương trình, nội dung 9 n sát hợp; chú trọng đội ngũ cán bộ xã, phường.Có chương trình, kế hoạch đào tạo, đào tạo lại và bồi dưỡng thường xuyên cán bộ công chức nhà nước” [8, tr. Đảng ta coi việc đào tạo CBCC cấp xã là việc làm thường xuyên, cần được ưu tiên trong sự nghiệp đổi mới theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đào tạo là quá trình truyền thụ những kiến thức mới nhằm làm cho đối tượng nhận thức, nhận thức được những kiến thức, kỹ năng cần thiết một cách có hệ thống, nâng cao trình độ hơn trước khi đào tạo, giúp họ làm việc một cách hiệu quả và năng suất, góp phần hoàn thiện nhân cách cá nhân. Hiện nay, chất lượng CBCC cấp xã còn nhiều yếu kém; cần phải chú trọng công tác đào tạo để nâng cao trình độ, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của công việc.
Nội dung của đào tạo CBCC cấp xã gồm: đào tạo về lý luận chính trị; đào tạo về quản lý nhà nước; kiến thức pháp luật, chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng làm việc; ngoại ngữ, tin học và các kiến thức bổ trợ khác. Trung ương và địa phương đã chỉ đạo, lãnh đạo thống nhất về công tác đào tạo CBCC cấp xã hiện nay. Nguồn kinh phí để đào tạo CBCC cấp xã lấy từ ngân sách nhà nước và các nguồn kinh phí khác. Ngoài những quy định chung về đào tạo CBCC của cơ quan có thẩm quyền, CBCC cấp xã còn chủ động tự đào tạo theo nhu cầu cá nhân.
Mục tiêu chung của đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức là trang bị kiến thức về chuyên môn, lý luận chính trị, về kỹ năng quản lý nhà nước, ngoại ngữ, tin học; kiến thức về hội nhập kinh tế quốc tế cho đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ công tác. Tiêu chuẩn chức danh cán bộ, công chức cấp xã Một là, phẩm chất chính trị, đạo đức: Trong tình hình hiện nay, phẩm chất chính trị của CBCC cấp xã chính là sự hiểu biết sâu sắc Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định 10 n mục tiêu do Đảng đề ra dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, có niềm tin vào sự nghiệp đổi mới đất nước, có bản lĩnh chính trị, nhạy bén, không hoang mang dao động về chính trị tư tưởng luôn nêu cao cảnh giác, có thái độ đúng đắn trước những diễn biến phức tạp của tình hình kinh tế - xã hội, phân biệt rõ đối tượng, đối tác. Nếu không có tầm nhìn xa, rộng, chỉ thấy lợi trước mắt, cục bộ địa phương mà quên đi lợi ích của nhân dân, lợi ích dân tộc, lợi ích giai cấp thì đó là nguy cơ đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Bản lĩnh chính trị của CBCC sẽ góp phần tạo nên sức mạnh của uy tín, sự thống nhất ý chí, hành động của Đảng, bảo đảm cho Đảng vượt qua mọi khó khăn, thử thách, đưa cách mạng đến thắng lợi.
Lịch sử cách mạng Việt Nam trong đấu tranh giành chính quyền và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc cho thấy, khi nào Đảng thể hiện được bản lĩnh chính trị vững vàng, độc lập, sáng tạo thì cách mạng phát triển thuận lợi, giành được những thắng lợi to lớn. Để xứng đáng với vai trò đó, vấn đề hàng đầu trong việc đổi mới, chỉnh đốn Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng hiện nay là “Nâng cao bản lĩnh chính trị và trình độ trí tuệ của Đảng”. Đạo đức cách mạng là cái gốc của người CBCC. Đó là lòng trung thành với Đảng, với Tổ quốc, với nhân dân, luôn kiên định sự nghiệp cách mạng của Đảng, xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ thành công Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Do đó trong khi coi trọng hàng đầu phẩm chất chính trị đồng thời coi trọng trau dồi, củng cố và phát triển đạo đức cách mạng. Phấn đấu, tu dưỡng theo đạo đức mới, thực hiện cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, có ý thức tổ chức kỷ luật, giữ gìn sự đoàn kết, có lối sống giản dị trong sạch, không xa hoa lãng phí, thực dụng chủ nghĩa.Trước diễn biến phức tạp của đời sống xã hội, trong nước và quốc tế, đạo đức cách mạng của người CBCC cấp xã phải gắn liền với hành động cụ thể. Đó là phải đấu tranh không khoan nhượng với chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa cơ hội, chủ nghĩa thực 11 n dụng, với tham nhũng và các tệ nạn xã hội. Hai là, năng lực chuyên môn: Năng lực chuyên môn được thể hiện trong việc quản lý nhân sự, quản lý công nghệ thông tin, tư vấn pháp lý cũng như trong quan hệ với quần chúng, trong quản lý và phân công lao động.
Năng lực chuyên môn được thể hiện cụ thể ở các tiêu chí như: trình độ văn hóa và chuyên môn nghiệp vụ, kinh nghiệm làm việc: được đánh giá thông qua chỉ tiêu thâm niên công tác và các vị trí đã từng đảm nhận, khả năng hoàn thành nhiệm vụ được giao. Để góp phần nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp với vị trí việc làm của CBCC cấp xã, đòi hỏi đội ngũ CBCC cấp xã phải được đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên. CBCC cấp xã phải nhanh chóng tiếp cận khoa học và công nghệ, kiến thức về kinh tế thị trường, về quản lý nhà nước, về pháp luật, ngoại ngữ và tin học.để phục vụ tốt cho công việc. Ba là, năng lực tổ chức: Năng lực tổ chức bao gồm khả năng phối kết hợp các yếu tố cần thiết, biết điều phối tổ chức làm việc trong mối quan hệ con người, đồng nghiệp để dự đoán, lập kế hoạch, phối hợp và giải quyết các công việc một cách hiệu quả, đạt được mục tiêu của tổ chức; có khả năng hoạch định các chương trình, kế hoạch hành động do UBND huyện giao cho.
Nội dung Chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã Trong những năm qua Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức các cấp có đủ trình độ, năng lực thực hiện nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, phát triển kinh tế - xã hội thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế. Đối với mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng là những kết quả cần đạt được 12 n thông qua chương trình đào tạo. Các mục tiêu phải nêu một cách rõ ràng và chính xác. Điều này có nghĩa là mục tiêu chung của một chương trình đào tạo phải nêu được cả kết quả thực hiện công việc và các tiêu chuẩn thực hiện.