mở đầu thời kỳ đổi mới xã hội chủ nghĩa ở nước ta, trên cơ sở đường lối chung của cả nước, Dang quan tâm giải quyết vấn để dân tộc, để ra chủ trương, chính sách dân tộc đúng đắn, phù hợp với nhiệm vụ cách mang nước ta và nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội trên địa ban miễn núi - dẫn tộc, Về cách mạng xã hội chủ nghĩa ở vùng các đân tộc, Đại hội Đảng lan VI xác định: “sự nghiệp đẩy mạnh ba cuộc cách mang ở vùng đồng bào các dan tộc thiểu số đòi hỏi phải tăng cường công tác nghiên cứu din tộc học và công tác diéu tra xã hội học, hiểu biết day đủ những khác biệt cụ thể của từng vùng, từng dan tộc. Trên cự sở đó, hổ sung, cụ thể hóa và thực hiện tốt hơn chính sách dân tộc, tránh những sai lắm rập khuôn hoặc chủ quan áp đặt những hình thức không phù hợp trong quá trình xây dựng và phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở vùng các dan tộc” [ 10, 97]. }2 Để phát huy thế mạnh của từng vùng, ở mỗi dân tộc thiểu số và miền núi, Đảng ta yêu cầu phải nắm vững phương châm: “Trung ương và địa phương cùng làm”, khắc phục tư tưởng cục bộ địa phương, cục bộ dân tộc, ỷ lại cấp trên, coi nhẹ khi năng của đồng bào các dân tộc; phải kiên quyết chống tư tưởng chỉ khai thác tài nguyên, coi nhẹ đấu tư tái tạo, bổi đấp và bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên dẫn tới tình trạng tài nguyên cạn kiệt, môi trường bị tàn phá gây ra hậu quả lâu dài cho miễn núi cũng như cả nước. Bên cạnh đó, Dang ta cũng nhấn mạnh: “đầu tư thêm và tập trung sự cố gắng của các ngành, các cấp", “đối với miền núi, Nhà nước hỗ trợ về đầu tư mở mang giao thông vận tải, bảo vệ môi trường, tài trợ cho y tế, giáo dục và đào tạo cán bộ dân tộc, đồng thời thực hiện chính sách ưu đãi vé tài chính, tín dụng, tién lương.
để thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội" [10, 97]. Cùng với sự hỗ trợ về vốn, kỹ thuật của Trung ương, cắn “két hợp động viên tinh thần tự lực, tự cường của nhân dân các dân tộc để khai thác, bảo vệ và phát triển thế mạnh về kinh tế ở các vùng có đồng bào dân tộc thiểu số cư trú. Đẩy mạnh công tác định canh, định cư, ổn định sản xuất và đời sống của đồng bào trước hết ở các vùng cao, biên giới, các vùng căn cứ cũ của cách mạng và kháng chiến” |10, 97-98], Trong việc phát triển kinh tế - xã hội ở những nơi có đông đồng bào các dân tộc thiểu số sinh sống, cần thể hiện đầy đủ chính sách dân tộc, phát triển mối quan hệ tốt đẹp gắn bó giữa các dân tộc trên tỉnh thắn đoàn kết, bình đẳng, giúp đỡ lẫn nhau, cùng làm chủ tập thể; kết hợp phát triển kinh tế với phát triển xã hội, đẩy mạnh sản xuất và chăm lo đời sống con người, kể cả những người từ nơi khác đến và dân tại chỗ. Đồng thời tiến hành phân hố lại dân cư để “đưa đồng bào miền xuôi lên miền núi thực hiện sự phân bố lại lao động xã hội trên phạm vi cả nước, cẩn bao gồm cả kế hoạch hình thành cơ cấu giai cấp xã hội mới của vùng các dân tộc.
Thực hành những hình thức, biện pháp thích hợp. thu hút đồng bào các dân tộc tại chỗ tham gia quá trình phát triển kinh tế với tư cách là người làm chủ that sự bình dang” [10, 98]. Dang phải đặc biệt coi trọng vai trò năng động, sáng tạo của các địa phương và cơ sở, quyển làm chủ của đồng bào các dan tộc. Có như vậy thì mới làm cho chính sách dan tộc của 13 Đảng trở thành hiện thực sinh động của cuộc sống, góp phần vào sự thành công trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội trong phạm vi cả nước nói chung và các vùng dan tộc thiểu số và miền núi nói riêng.
Quan điểm nhất quán của Đảng trong thời kỳ đổi mới là đoàn kết dân tộc. Dang ta chỉ rõ, nền tảng vững chắc của đoàn kết dân tộc là thực hiện trên nguyên tắc bình đẳng dân tộc, các dân tộc tương trợ và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ về mọi mật, trước hết là giúp nhau thực hiện quyển bình đẳng về kinh tế. Nghị quyết 22- NQ/TW của Bộ chính trị, khóa VI "về một số chủ trương, chính sách lớn phát triển kinh tế-xã hội mién núi" đã xác định: “dé thực hiện trên thực tế quyền bình đẳng giữa các dan tộc, một mặt pháp luật phải bảo đảm quyển bình đẳng đó, mặt khác. phải có chính sách và tạo điểu kiện để nhân dân các dan tộc mién núi vươn lên mạnh mẽ, phát triển kinh tế - văn hóa, từng bước nâng cao năng suất lao động, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, coi trọng đào tạo cán bộ người dân tộc, tôn trọng và phát huy những phong tục tập quán và truyền thống văn hóa tốt đẹp của các dan tộc” [19, 21].
Trong một quốc gia đa dân tộc, hình thái cư trú xen kẻ giữa các dân tộc trên địa bàn huyện, xã đã trở thành phổ biến, nên việc thực hiện nguyên tắc bình đẳng, tương trợ và giúp đỡ lẫn nhau giữa các dân tộc phải thể hiện ngay ở cơ sở, chống mọi biểu hiện của tư tưởng dân tộc lớn và dân tộc hẹp hòi, thái độ ban ơn hay tự ti dân tộc, xóa bỏ sự mặc cảm trong quan hệ giữa các dân tộc. Mọi vấn để liên quan đến lợi ích dân tộc phải giải quyết một cách thận trọng, khôn khéo, dứt điểm ngay từ cơ sở, tránh các việc làm gây ảnh hưởng xấu đến lợi ích dân tộc. Dai hội VI của Dang đã chỉ rõ: “sự phát triển mọi mặt của từng dân tộc đi liền với sự củng cố, phát triển của cộng déng các dân tộc trên đất nước ta. Sự tăng cường tính cộng đồng, tinh thống nhất là một quá trình hợp quy luật, nhưng tính cộng đồng, tính thống nhất không mâu thuẫn, không bài trừ tính đa dạng.
tính độc đáo trong bản sắc của mỗi dân tộc. Tình cắm dân tộc, tâm lý dân tộc sẽ còn tồn tại lâu dài và là một lĩnh vực nhạy cảm. Trong khi xử lý các mối quan hệ dân tộc, phải có thái độ thận trọng đối j4 với những gì liên quan đến lợi ích của mỗi dân tộc, tinh cảm dân tộc của mỗi người. Chống những thái đô, hành động biểu thị tư tưởng "dân tộc lớn" và những biểu hiện củ tư tưởng dân tộc hẹp hoi” [10, 98].
Như vậy, chính sách dân tộc của Đảng trong Đại hội VỊ là sự phát triển một bước những quan điểm, chính sách dân tộc mà Đảng ta để ra từ các kỳ đại hội trước, khang định quan điểm của Đảng về vấn dé dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc là xuyên suốt, nhất quán trong suốt tiến trình cách mạng của nước ta. Đây là những quan điểm đúng đắn, nhưng trong quá trình thực hiện chính sách dân tộc, chúng ta còn mắc phải nhiều hạn chế, yếu kém ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế- xã hội ở vùng đẳng bào các dân tộc thiểu số và miền núi. Nghị quyết 22 -NQ/TW của Bộ Chính trị khóa VỊ, “vẻ một số chủ trương chính sách lớn phát triển kinh tế - xã hội miễn nui”, ngày 27-11-1989, đã đánh giá: "tình độ phát triển kinh tế - xả hội ở miễn núi còn rất thấp. Kinh tế hàng hóa chậm phát triển.
kinh tế tự nhiên và nửa tự nhiền còn chiếm tỷ trọng không nhỏ. Tình trạng du canh, du cư vẫn chưa được khắc phục một cách căn bản. Đời sống của đại bộ phận dân cư miền núi còn nhiều khó khăn. Nghèo đói vẫn còn trên diện rộng, sinh hoạt văn hóa thiếu thốn, tỷ lệ người thất học và mù chữ còn lớn.
Một số bệnh dịch còn chưa bị đẩy lùi một cách căn bản, có nơi có lúc còn phát triển thành dịch lớn, gầy tử vong cao” [5, 95]. Bên cạnh đó, “cong tác xây dựng quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa ở miền núi có phần sai lắm. Chúng ta còn nặng về xây dựng các cơ sở quốc doanh quy mô lớn: tiến hành cải tạo xã hội chủ nghĩa nông nghiệp một cách máy móc, rap khuôn theo mô hình của đồng bằng, thoát ly trình độ sản xuất và điểu kiện xã hội ở miền núi. Cách làm đó đã kìm ham sản xuất phát triển và gây ra nhiều hậu quả xấu về kinh tế - xã hoi và chính trị” [5, 95-96].
Để khắc phục những hạn chế, yếu kém trên, đồng thời để đáp ứng những yêu cầu của thời kỳ mới, Đảng ta đã đưa ra chính sách dân tộc với nội dung toàn điện hơn, cụ thể hơn. Nội dung ấy được thể hiện rất rõ trong văn kiện Đại hội VII và trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hôi cũng 15 như được thể hiện trong Chiến lược ổn định và phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2000. Cùng với công cuộc đổi mới xã hội chủ nghĩa trên phạm vi cả nước, đối với khu vực miễn núi = dân tộc, Dai hội VII chủ trương phát triển nhanh kinh tế - xã hội miễn núi, phát triển kinh tế hàng hóa, thu hep tự cung tự cấp, tạo ra nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần đi đôi với việc từng bước điều chỉnh lại quan hệ sản xuất sao cho phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lương sản xuất ở mỗi vùng, mỗi dân tộc. Trong quá trình xây dựng các tổ chức kinh tế vùng dân tộc, phải đặc biệt phát huy kinh tế hộ gia đình.
Kinh tế hộ gia đình, cá thể, tư nhân là hình thức thích hợp để phát triển kinh tế hàng hóa miền núi theo hướng xã hội chủ nghĩa, gắn phát triển kinh tế với thực hiện chủ trương của Nhà nước giao đất, giao rừng tới từng hộ gia đình. Kinh tế quốc doanh trên địa bàn phải gấn với qui hoạch và kế hoạch của địa phương và có trách nhiệm tạo điều kiện giúp đỡ kinh tế địa phương phát triển. Một mặt, Nhà nước bảo hộ kinh tế hộ gia đình; mặt khác, “có chính sách phát triển kinh tế hàng hóa ở các vùng dân tộc thiểu số phù hợp với diéu kiện va đặc điểm của từng vùng, từng dân tộc, bảo đảm cho đồng bào các dân tộc khai thác được thế mạnh củu địa phương để làm giàu cho mình và đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [11, 77].