Thực Trạng và Giải Pháp Bảo Vệ Môi Trường Tại Quận Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách bảo vệ môi trường tại quận Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng, từ thực tiễn và đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Hồ Thanh Vinh
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Mạnh Toàn
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách bảo vệ môi trường từ thực tiễn quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Đà Nẵng

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Bảo Vệ Môi Trường Ngũ Hành Sơn

Việt Nam đang phát triển, hội nhập kinh tế toàn cầu. Điều này tạo áp lực lớn lên môi trường. Cần kết hợp phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường. Lợi ích môi trường cần được cân nhắc khi hoạch định chính sách. Các đô thị, ngành sản xuất phát triển nhanh chóng, tạo ra lượng lớn chất thải. Điều này gây biến đổi môi trường, tác động đến hệ sinh thái và đời sống con người. Bảo vệ môi trường là nhiệm vụ trọng yếu, cấp bách. Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, biện pháp. Tuy nhiên, sự cố môi trường diễn ra ngày càng nghiêm trọng. Đà Nẵng được xem là thành phố đáng sống, thu hút du lịch. Nhưng đầu tư cho môi trường du lịch chưa cân bằng với ô nhiễm từ nhà hàng, khách sạn. Làng nghề truyền thống cũng gây ô nhiễm tiếng ồn, bụi, nước thải.

1.1. Khái Niệm Cơ Bản Về Môi Trường và Bảo Vệ Môi Trường

Môi trường là tập hợp các thành phần vật chất xung quanh sự vật, tác động đến sự tồn tại và phát triển. Môi trường sống của con người bao gồm yếu tố vật lý, hóa học, kinh tế, xã hội. Có môi trường thiên nhiên, xã hội, nhân tạo. Các thành phần môi trường luôn vận động, chuyển hóa. Sự cân bằng này đảm bảo sự sống ổn định. Mất cân bằng gây ra sự cố, tác động đến con người và sinh vật. Bảo vệ môi trường bao gồm phòng ngừa ô nhiễm và bảo tồn thiên nhiên. Cần kiểm soát ô nhiễm, bảo vệ tài nguyên, xây dựng vườn quốc gia, khu bảo tồn. Cần thu hút cộng đồng tham gia và tuyên truyền.

1.2. Vai Trò Của Chính Sách Bảo Vệ Môi Trường Trong Phát Triển

Chính sách công là công cụ quản lý của nhà nước. Nó khuyến khích sản xuất, đảm bảo hàng hóa, dịch vụ công. Nó quản lý nguồn lực công hiệu quả, thiết thực. Chính sách công là căn cứ đo lường năng lực hoạch định chính sách, xác định mục tiêu. Nó là căn cứ kiểm tra, đánh giá, xác định trách nhiệm trong sử dụng nguồn lực công. Cần làm rõ nội hàm chính sách công, các phạm trù, nội dung, đặc điểm, yếu tố tác động. Nghiên cứu chính sách công ở Việt Nam cần đặt trong bối cảnh chuyển đổi, vừa xóa cũ, vừa tiếp thu cái mới. Cần có niềm tin, định hướng cơ bản về vấn đề nghiên cứu, đặc biệt là chính sách môi trường.

II. Thực Trạng Ô Nhiễm Môi Trường Tại Quận Ngũ Hành Sơn

Quận Ngũ Hành Sơn tập trung chỉnh trang đô thị, xây dựng cơ sở hạ tầng. Quận đang chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng dịch vụ - du lịch. Hạ tầng kỹ thuật của các dự án đang được đẩy nhanh. Điều này gây ra tiếng ồn, bụi, nước thải ô nhiễm. Một số dự án chậm tiến độ, gây ô nhiễm môi trường. Các khu tái định cư mới làm tăng lượng rác thải sinh hoạt. Điều này tác động tiêu cực đến sức khỏe người dân. Làng nghề truyền thống sản xuất đá mỹ nghệ Non Nước đang gây ô nhiễm môi trường. Quận Ngũ Hành Sơn xây dựng kế hoạch, phương án để trở thành quận môi trường. Cần đảm bảo chất lượng môi trường đất, nước, không khí. Cần tạo sự an toàn về sức khỏe và môi trường cho người dân, nhà đầu tư, du khách.

2.1. Các Nguồn Gây Ô Nhiễm Môi Trường Chính Tại Ngũ Hành Sơn

Các nguồn gây ô nhiễm môi trường chính bao gồm: hoạt động xây dựng cơ sở hạ tầng, dự án chậm tiến độ, khu tái định cư mới, làng nghề đá mỹ nghệ Non Nước. Hoạt động xây dựng gây ra tiếng ồn, bụi, nước thải. Dự án chậm tiến độ gây ô nhiễm do rác thải, xà bần, nước tù đọng. Khu tái định cư mới làm tăng lượng rác thải sinh hoạt. Làng nghề đá mỹ nghệ Non Nước gây ô nhiễm tiếng ồn, bụi, nước thải. Cần có biện pháp kiểm soát và xử lý các nguồn ô nhiễm này.

2.2. Tác Động Của Ô Nhiễm Môi Trường Đến Sức Khỏe Cộng Đồng

Ô nhiễm môi trường gây tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng. Bụi mịn gây các bệnh về đường hô hấp. Tiếng ồn gây căng thẳng, mất ngủ. Nước thải ô nhiễm gây các bệnh về tiêu hóa, da liễu. Rác thải gây ô nhiễm nguồn nước, đất. Cần có biện pháp bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước tác động của ô nhiễm môi trường.

III. Giải Pháp Bảo Vệ Môi Trường Hiệu Quả Cho Ngũ Hành Sơn

Để bảo vệ môi trường hiệu quả, cần xây dựng chính sách phù hợp với thực tiễn. Cần xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên trách, có năng lực. Cần tăng cường phối hợp giữa các chủ thể liên quan. Cần phát huy nguồn lực kinh tế cho bảo vệ môi trường. Cần tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường. Cần xây dựng các đề án về bảo vệ môi trường tại Làng nghề đá mỹ nghệ Non Nước. Cần triển khai phương án thu gom chất thải hiệu quả.

3.1. Xây Dựng và Hoàn Thiện Chính Sách Môi Trường Phù Hợp

Cần rà soát, đánh giá các chính sách môi trường hiện hành. Cần sửa đổi, bổ sung các chính sách chưa phù hợp. Cần xây dựng các chính sách mới để giải quyết các vấn đề môi trường mới phát sinh. Cần đảm bảo tính khả thi, hiệu quả của các chính sách môi trường. Cần có cơ chế giám sát, đánh giá việc thực hiện chính sách môi trường.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Quản Lý Môi Trường Cho Cán Bộ

Cần đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ quản lý môi trường. Cần trang bị kiến thức, kỹ năng về bảo vệ môi trường, quản lý chất thải, xử lý ô nhiễm. Cần nâng cao ý thức trách nhiệm, đạo đức công vụ cho cán bộ quản lý môi trường. Cần có cơ chế khuyến khích, khen thưởng cán bộ có thành tích trong công tác bảo vệ môi trường.

3.3. Tăng Cường Phối Hợp Giữa Các Bên Liên Quan

Cần tăng cường phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, doanh nghiệp, cộng đồng trong công tác bảo vệ môi trường. Cần xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả, rõ ràng. Cần chia sẻ thông tin, kinh nghiệm về bảo vệ môi trường. Cần tạo điều kiện cho các bên liên quan tham gia vào quá trình xây dựng, thực hiện chính sách môi trường.

IV. Phát Huy Nguồn Lực Kinh Tế Cho Bảo Vệ Môi Trường Bền Vững

Cần huy động các nguồn lực kinh tế từ ngân sách nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng cho bảo vệ môi trường. Cần có cơ chế khuyến khích đầu tư vào các dự án bảo vệ môi trường. Cần sử dụng hiệu quả các nguồn lực kinh tế cho bảo vệ môi trường. Cần có cơ chế kiểm soát, giám sát việc sử dụng các nguồn lực kinh tế cho bảo vệ môi trường.

4.1. Khuyến Khích Đầu Tư Vào Công Nghệ Xanh Thân Thiện Môi Trường

Cần khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xanh, thân thiện môi trường. Cần có chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng cho các doanh nghiệp này. Cần hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận với công nghệ xanh, thân thiện môi trường. Cần tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia vào các dự án bảo vệ môi trường.

4.2. Xây Dựng Cơ Chế Tài Chính Bền Vững Cho Bảo Vệ Môi Trường

Cần xây dựng cơ chế tài chính bền vững cho bảo vệ môi trường. Cần có nguồn thu ổn định từ các hoạt động gây ô nhiễm môi trường. Cần sử dụng nguồn thu này để đầu tư vào các dự án bảo vệ môi trường. Cần có cơ chế giám sát, đánh giá việc sử dụng nguồn thu này.

V. Tăng Cường Giáo Dục Nâng Cao Nhận Thức Về Môi Trường

Cần tăng cường giáo dục, nâng cao nhận thức về môi trường cho cộng đồng. Cần đưa nội dung bảo vệ môi trường vào chương trình giáo dục các cấp. Cần tổ chức các hoạt động tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường cho cộng đồng. Cần tạo điều kiện cho cộng đồng tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường.

5.1. Phát Động Các Phong Trào Bảo Vệ Môi Trường Trong Cộng Đồng

Cần phát động các phong trào bảo vệ môi trường trong cộng đồng. Cần khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động thu gom rác thải, trồng cây xanh, tiết kiệm năng lượng. Cần tạo điều kiện cho người dân tham gia vào quá trình giám sát, đánh giá việc thực hiện chính sách môi trường.

5.2. Sử Dụng Truyền Thông Để Nâng Cao Ý Thức Bảo Vệ Môi Trường

Cần sử dụng các phương tiện truyền thông để nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho cộng đồng. Cần đưa tin, bài về các vấn đề môi trường, các giải pháp bảo vệ môi trường. Cần tạo diễn đàn để cộng đồng trao đổi, thảo luận về các vấn đề môi trường.

VI. Kết Luận Hướng Tới Phát Triển Bền Vững Tại Ngũ Hành Sơn

Quận Ngũ Hành Sơn cần tiếp tục nỗ lực để bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển bền vững. Cần thực hiện đồng bộ các giải pháp về chính sách, quản lý, kinh tế, giáo dục. Cần có sự tham gia của tất cả các bên liên quan. Cần xây dựng Ngũ Hành Sơn trở thành quận môi trường, đáng sống.

6.1. Đánh Giá Hiệu Quả Các Chính Sách Bảo Vệ Môi Trường

Cần đánh giá hiệu quả các chính sách bảo vệ môi trường đã thực hiện. Cần xác định những điểm mạnh, điểm yếu của các chính sách này. Cần đề xuất các giải pháp để hoàn thiện các chính sách bảo vệ môi trường.

6.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cho Tương Lai Bảo Vệ Môi Trường

Cần đề xuất các giải pháp mới để bảo vệ môi trường trong tương lai. Cần dự báo các vấn đề môi trường có thể phát sinh. Cần xây dựng kế hoạch ứng phó với các vấn đề môi trường này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Môi trường Môi trường là tập hợp tất cả các thành phần vật chất bao quanh sự vật có khả năng tác động đến sự tồn tại và phát triển của mỗi sinh vật, vật thể hay sự kiện. Môi trường sống của con người là tập hợp các yếu tố vật lý, hóa học, kinh tế - xã hội bao quanh có ảnh hưởng tới sự sống và phát triển của từng cá nhân, từng cộng đồng.

Môi trường sống của loài người là tất cả những gì có và đang diễn ra trong vũ trụ và thái dương hệ. Môi trường sống của con người được chia theo mục đích, nội dung nghiên cứu như: - Môi trường thiên nhiên: bao gồm các yếu tố thiên nhiên như: Vật lý, hóa học (được gọi chung là môi trường vật lý) và sinh học tồn tại khách quan, ít chịu sự chi phối của con người. - Môi trường xã hội: gồm các mối quan hệ tương tác giữa con người với con người. - Môi trường nhân tạo: gồm các yếu tố vật lý, hóa học và xã hội do con người tạo ra và chịu sự chi phối của con người.

Các thành phần của môi trường luôn tồn tại ở dạng vận động, chuyển hóa trong tự nhiên, diễn ra theo chu trình và thường ở dạng cân bằng. Sự cân bằng này đã đảm bảo cho sự sống phát triển ổn định. Khi bị mất cân bằng do xảy ra các sự cố, môi trường sống sẽ vận động và tạo sự cân bằng mới. Điều đó sẽ tác động đến con người và sinh vật ở phạm vi toàn cầu hay từng khu vực.

Trong môi trường thiên nhiên, trái đất là bộ phận ảnh hưởng trực tiếp và rõ rệt nhất tới con người. Về mặt vật lý trái đất được phân chia thành: - Môi trường đất (Thạch quyển). Bao gồm lớp đất sâu chừng 60 – 80 km trên lục địa và trên đáy đại dương là 2 – 8 km. Thành phần hóa học và tính chất vật lý của nó tương đối ổn định và có ảnh hưởng đến sự sống.

7 - Môi trường nước (Thủy quyển) là phần nước của võ trái đất bao gồm biển, hồ, sông, suối, nước ngầm và băng tuyết. - Khí quyển (môi trường khí) là lớp không khí trên bề mặt trái đất. - Sự cố môi trường, là tai biến hay rủi ro do biến đổi bất thường củ thiên nhiên hay do quá trình hoạt động của con người làm suy thái môi trường nghiêm trọng. - Ô nhiểm môi trường, là biến đổi môi trường theo hướng bất lợi cho cuộc sống của con ngươi và hệ sinh quyển, mà sự ô nhiểm đó chính là do hoạt động của con người gây ra với quy mô, phương thức và mức độ khác nhau, trực tiếp hay gián tiếp tác động làm thay đổi mô hình, thành phần hóa học, tính chất vật lý và sinh học của môi trường.

Vậy “Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên. Bảo vệ môi trường Mỗi người có các định nghĩa “bảo vệ môi trường” ở các mức độ và hàm ý khác nhau, từ nghĩa hẹp nhất như phòng ngừa và kiểm soát ô nhiễm môi trường, ví dụ như ngăn chặn và loại bỏ các vấn đề ô nhiễm nước, không khí, chất thải, tiếng ồn, đất đai; đến việc tích cực bảo vệ nguồn tài nguyên hiện có khỏi thiệt hại từ bàn tay con người, mỗi người có mỗi định nghĩa khác nhau. Nhưng tổng hợp lại, công việc bảo vệ môi trường bao gồm cả hai khía cạnh tích cực và tiêu cực. Khía cạnh tiêu cực ý chỉ “phòng ngừa ô nhiễm môi trường” một cách thụ động; tức lấy sự ô nhiễm đã có thông qua các công cụ khoa học và công nghệ để giảm thiểu tác động đến môi trường hoặc để ngăn chặn xảy ra.

Nhưng khía cạnh tích cực hay còn gọi là bộ phận “bảo tồn thiên nhiên”, chỉ sự kiểm soát các hoạt động quy hoạch, bảo vệ các nguồn tài nguyên quý hiếm, xây dựng các vườn quốc gia, khu bảo tồn và thu hút sự tham gia của cộng đồng và tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng khác để đạt được việc bảo vệ và bảo tồn tài nguyên môi trường. 8 Các nguyên tắc bảo vệ môi trường được quy định tại Điều 4 Luật bảo vệ môi trường năm 2014, trong đó nguyên tắc bảo vệ môi trường là trách nhiệm và nghĩa vụ của mọi cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân được đặt lên hàng đầu, qua đó nhấn mạnh hoạt động bảo vệ môi trường cần sự chung tay, góp sức của toàn xã hội và mỗi cá nhân phải có ý thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường sống của mình; Phải có những đóng góp tài chính để bảo vệ môi trường khi tổ chức, hộ gia đình, cá nhân được thụ hưởng từ thành phần môi trường; Nếu xảy ra sự cố và suy thoái môi trường phải bồi thường, khắc phục thiệt hại và trách nhiệm khác theo quy định của pháp luật của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân khi gây ô nhiễm môi trường. Chính sách bảo vệ môi trường Chính sách công là một công cụ quản lý của nhà nước, được nhà nước sử dụng để: Khuyến khích việc sản xuất, đảm bảo hàng hóa, dịch vụ công cho nền kinh tế, khuyến khích cả với khu vực công và cả với khu vực tư; Quản lý nguồn lực công một cách hiệu quả, hiệu lực, thiết thực đối với cả kinh tế, chính trị, xã hội, môi trường, cả trong ngắn hạn lẫn trong dài hạn. Nói cách khác chính sách công là một trong những căn cứ đo lường năng lực hoạch định chính sách, xác định mục tiêu, căn cứ kiểm tra, đánh giá, xác định trách nhiệm trong việc sử dụng nguồn lực công như ngân sách nhà nước, tài sản công, tài nguyên đất nước.

Qua nghiên cứu và vận dụng chính sách công ở Việt Nam, có thể thấy: Đây là vấn đề là khá mới ở nước ta, vì trước đây vẫn có quan niệm về tài sản công, sử dụng nguồn lực công, nhưng theo quan niệm, theo nhận thức công hữu, sở hữu công cộng, của chung đất nước, của toàn dân. Do nhận thức chưa đúng đắn, chưa đầy đủ về chính sách công theo quan niệm mới, hiện đại nên trên thực tế việc tổ chức thực thi chính sách quản lý còn nhiều yếu kém, lãng phí. Vì vậy, cần phải làm rõ nội hàm chính sách công, cả từ khái niệm, các phạm trù, nội dung, các đặc điểm, các yếu tố tác động, chi phối chính sách công. Nghiên cứu về chính sách công ở Việt Nam cần đặt trong bối cảnh đang trong quá trình chuyển đổi, vừa xóa cũ, vừa tiếp thu cái mới, tính đan xen giữa cơ hội và thách thức như một tất yếu, có thành, có bại, do đó phải có niềm tin, có định hướng cơ bản về vấn đề nghiên cứu, đặc biệt là chính sách 9 trên lĩnh vực môi trường.

Chính sách môi trường của Nhà nước là. Tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân tham gia hoạt động bảo vệ môi trường; kiểm tra, giám sát việc thực hiện hoạt động bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật. Tuyên truyền, giáo dục kết hợp với biện pháp hành chính, kinh tế và biện pháp khác để xây dựng kỷ cương và văn hóa bảo vệ môi trường. Bảo tồn đa dạng sinh học; khai thác, sử dụng hợp lý và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên; phát triển năng lượng sạch và năng lượng tái tạo; đẩy mạnh tái chế, tái sử dụng và giảm thiểu chất thải.

Ưu tiên xử lý vấn đề môi trường bức xúc, ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, ô nhiễm môi trường nguồn nước; chú trọng bảo vệ môi trường khu dân cư; phát triển hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường. Đa dạng hóa các nguồn vốn đầu tư cho bảo vệ môi trường; bố trí khoản chi riêng cho bảo vệ môi trường trong ngân sách với tỷ lệ tăng dần theo tăng trưởng chung; các nguồn kinh phí bảo vệ môi trường được quản lý thống nhất và ưu tiên sử dụng cho các lĩnh vực trọng điểm trong bảo vệ môi trường. Ưu đãi, hỗ trợ về tài chính, đất đai cho hoạt động bảo vệ môi trường, cơ sở sản xuất, kinh doanh thân thiện với môi trường. Tăng cường đào tạo nguồn nhân lực về bảo vệ môi trường.

Phát triển khoa học, công nghệ môi trường; ưu tiên nghiên cứu, chuyển giao và áp dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, công nghệ thân thiện với môi trường; áp dụng tiêu chuẩn môi trường đáp ứng yêu cầu tốt hơn về bảo vệ môi trường. Gắn kết các hoạt động bảo vệ môi trường, bảo vệ tài nguyên với ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh môi trường. Thực hiện chính sách bảo vệ môi trường Chính sách bảo vệ môi trường được thực hiện bởi sự kết hợp giữa nhiều biện pháp khác nhau như: biện pháp chính trị, biện pháp kinh tế, biện pháp khoa học- công nghệ, biện pháp giáo dục và biện pháp pháp lý. Nhưng các biện pháp đó chỉ được thực hiện dựa trên quy định của pháp luật; nói cách khác, pháp luật là cơ sở để thực thi các biện pháp đó một cách có hiệu quả trên thực tế bởi pháp luật được sử 10 dụng để tác động trực tiếp tới hành vi của người gây ô nhiễm môi trường nhằm hạn chế những tác động xấu mà họ có thể gây ra cho môi trường cũng như khuyến khích họ thực hiện các hành vi có lợi hơn cho môi trường.

Như vậy, bảo vệ môi trường là tất yếu, phù hợp với các yêu cầu khách quan của đời sống xã hội. Bảo vệ môi trường có thể được thực hiện dựa trên sự kết hợp của nhiều biện pháp khác nhau, song không thể thiếu công cụ pháp luật. Đây là công cụ bảo đảm tính thống nhất, là cơ sở, nền tảng cho mọi hoạt động khác để bảo vệ môi trường. Chính sách bảo vệ môi trường, do tính phức tạp của các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình bảo vệ môi trường vì hoạt động bảo vệ môi trường không phải là trách nhiệm của riêng Nhà nước mà nó là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của cộng đồng nên cần phải có các chính sách phù hợp để bảo đảm cho các quan hệ xã hội phát sinh trong hoạt động đó được ổn định và phù hợp với yêu cầu của bảo vệ môi trường.