Chiến Tranh Lạnh: Tác Động và Diễn Biến Toàn Cầu

Chuyên khảo phân tích Nato trong thời kỳ chiến tranh lạnh 1949 1991, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Người hướng dẫn: PGS. TS. Trình Vương Hàng
• Trường học: Viện Lịch Sử Quân Sự Việt Nam
• Chuyên ngành: Lịch Sử Quân Sự
• Đề tài: Chiến Tranh Lạnh: Tác Động và Diễn Biến Toàn Cầu
• Loại tài liệu: cuốn sách
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: SỰ RA ĐỜI CỦA NATO
• 1.1. Chính sách liên minh, quan điểm chiến lược quân sự của Mỹ và bối cảnh quốc tế dẫn đến sự ra đời của NATO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chiến Tranh Lạnh Bối Cảnh Nguyên Nhân Định Nghĩa

Chiến tranh Lạnh, một giai đoạn căng thẳng trong lịch sử thế giới thế kỷ XX, không phải là một cuộc chiến tranh thông thường. Dù là cuộc “chiến tranh không tiếng súng, không đổ máu”, nhưng nó đã đặt hai hệ thống chính trị - xã hội trên thế giới “luôn luôn ở tình trạng chiến tranh”. Sự đối đầu giữa hai cực Xô - Mỹ lôi cuốn nhiều quốc gia, khu vực vào vòng xoáy này, làm bùng nổ nhiều cuộc chiến tranh “nóng” và xung đột vũ trang. Thậm chí, nó từng đặt loài người trước nguy cơ bùng nổ chiến tranh hạt nhân. Mỹ đã tìm cách lôi kéo các nước tư bản vào các liên minh kinh tế, chính trị, quân sự, biến các tổ chức này thành công cụ thực hiện mục tiêu chiến lược của mình. Liên minh lớn nhất do Mỹ đứng đầu là NATO, một tổ chức chặt chẽ nhất.

1.1. Sự hình thành hai hệ thống chính trị đối lập sau Thế Chiến II

Sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, Liên Xô đã chứng minh ưu việt của chủ nghĩa xã hội. Nhiều nước mới giải phóng đã lựa chọn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, dẫn tới sự hình thành hệ thống xã hội chủ nghĩa trên thế giới. Tuy nhiên, Mỹ lại tưởng tượng ra "nguy cơ của chủ nghĩa cộng sản" để thực hiện giấc mộng bá chủ thế giới. Điều này dẫn đến sự đối đầu ý thức hệ và chính trị sâu sắc, hình thành hai cực đối lập trên thế giới, một bên là các nước xã hội chủ nghĩa và một bên là các nước tư bản chủ nghĩa do Mỹ lãnh đạo. Sự hình thành hai hệ thống này là tiền đề quan trọng cho sự bùng nổ Chiến tranh Lạnh.

1.2. Tham vọng bá chủ toàn cầu của Mỹ và học thuyết Truman

Với tham vọng thực hiện giấc mộng bá chủ thế giới, Mỹ đã tưởng tượng ra "nguy cơ của chủ nghĩa cộng sản". Điều này dẫn đến việc Mỹ công khai phá vỡ các hiệp ước đã ký với Liên Xô trong những năm Chiến tranh Thế giới thứ hai. Học thuyết Truman ra đời năm 1947, thể hiện rõ nét nhất chính sách này. Nó chính thức khởi động cuộc đối đầu ý thức hệ và địa chính trị, đặt nền móng cho Chiến tranh Lạnh. Thậm chí, Tổng thống Truman còn kêu gọi sử dụng "nắm đấm sắt" và "những lời lẽ cứng rắn" với Liên Xô, loại bỏ mọi thỏa hiệp.

II. Phân Tích Các Giai Đoạn Chính Của Chiến Tranh Lạnh 1947 1991

Chiến tranh Lạnh trải qua nhiều giai đoạn với mức độ căng thẳng khác nhau. Giai đoạn đầu chứng kiến sự hình thành các khối quân sự đối đầu và chạy đua vũ trang hạt nhân. Các cuộc khủng hoảng như Khủng hoảng Berlin và Khủng hoảng tên lửa Cuba đẩy thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân. Sau đó là giai đoạn hòa hoãn tương đối với các hiệp ước hạn chế vũ khí chiến lược. Tuy nhiên, sự cạnh tranh vẫn tiếp diễn trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong các cuộc chiến tranh ủy nhiệm ở các nước đang phát triển. Giai đoạn cuối chứng kiến sự suy yếu của Liên Xô và sự sụp đổ của các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu, dẫn đến kết thúc Chiến tranh Lạnh.

2.1. Giai đoạn hình thành và đỉnh điểm căng thẳng 1947 1962

Giai đoạn này đặc trưng bởi sự hình thành các khối quân sự đối đầu như NATO và Hiệp ước Warsaw. Chạy đua vũ trang hạt nhân diễn ra gay gắt, tạo ra thế cân bằng khủng bố. Các cuộc khủng hoảng lớn như Khủng hoảng Berlin (1948-1949, 1961) và Khủng hoảng tên lửa Cuba (1962) đẩy thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân. Học thuyết ngăn chặn được Mỹ áp dụng triệt để, nhằm hạn chế sự ảnh hưởng của chủ nghĩa cộng sản.

2.2. Giai đoạn hòa hoãn và cạnh tranh 1962 1979

Sau Khủng hoảng tên lửa Cuba, cả hai bên nhận thức rõ nguy cơ chiến tranh hạt nhân, dẫn đến giai đoạn hòa hoãn tương đối. Các hiệp ước hạn chế vũ khí chiến lược (SALT I, SALT II) được ký kết. Tuy nhiên, sự cạnh tranh vẫn tiếp diễn trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong các cuộc chiến tranh ủy nhiệm ở các nước đang phát triển như Việt Nam, Triều Tiên, Afghanistan. Chính sách ngoại giao con thoi của Kissinger góp phần giảm căng thẳng.

2.3. Giai đoạn suy yếu và kết thúc 1979 1991

Sự can thiệp của Liên Xô vào Afghanistan năm 1979 làm gia tăng căng thẳng trở lại. Tuy nhiên, Liên Xô ngày càng suy yếu về kinh tế và chính trị. Các cải cách của Gorbachev không thể cứu vãn tình hình. Sự sụp đổ của Bức tường Berlin năm 1989 và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu đánh dấu sự kết thúc Chiến tranh Lạnh. Liên Xô tan rã năm 1991, chấm dứt thế giới lưỡng cực.

III. Ảnh Hưởng Chiến Tranh Lạnh Kinh Tế Chính Trị Xã Hội Toàn Cầu

Chiến tranh Lạnh có ảnh hưởng sâu rộng đến mọi mặt của đời sống toàn cầu. Về kinh tế, nó thúc đẩy sự phát triển của khoa học công nghệ, đặc biệt là trong lĩnh vực quân sự và vũ trụ. Về chính trị, nó chia cắt thế giới thành hai phe đối lập và gây ra nhiều cuộc xung đột cục bộ. Về xã hội, nó tạo ra tâm lý lo sợ chiến tranh hạt nhân và thúc đẩy các phong trào hòa bình. Chiến tranh Lạnh cũng góp phần vào quá trình phi thực dân hóa và sự trỗi dậy của các nước đang phát triển.

3.1. Tác động kinh tế Chạy đua vũ trang và phát triển công nghệ

Chiến tranh Lạnh thúc đẩy chạy đua vũ trang, dẫn đến sự phát triển vượt bậc của khoa học công nghệ, đặc biệt là trong lĩnh vực quân sự, vũ trụ và công nghệ thông tin. Tuy nhiên, nó cũng gây lãng phí nguồn lực lớn cho các hoạt động quân sự, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế của nhiều nước. Kinh tế kế hoạch hóa tập trung ở Liên Xô không thể cạnh tranh với kinh tế thị trường ở phương Tây.

3.2. Tác động chính trị Phân chia thế giới và xung đột cục bộ

Chiến tranh Lạnh chia cắt thế giới thành hai phe đối lập, gây ra nhiều cuộc xung đột cục bộ như Chiến tranh Triều Tiên, Chiến tranh Việt Nam, Chiến tranh Afghanistan. Phong trào không liên kết ra đời, cố gắng giữ vị trí trung lập giữa hai phe. Thuyết domino của Mỹ thúc đẩy can thiệp vào các nước đang phát triển.

3.3. Tác động xã hội Lo sợ chiến tranh và phong trào hòa bình

Chiến tranh Lạnh tạo ra tâm lý lo sợ chiến tranh hạt nhân, thúc đẩy các phong trào hòa bình và phản đối vũ khí hạt nhân. Nó cũng ảnh hưởng đến văn hóa và nghệ thuật, với nhiều tác phẩm phản ánh sự căng thẳng và lo sợ của thời đại. Văn hóa đại chúng cũng chịu ảnh hưởng của Chiến tranh Lạnh.

IV. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Chiến Tranh Lạnh Cho Quan Hệ Quốc Tế

Chiến tranh Lạnh để lại nhiều bài học kinh nghiệm quan trọng cho quan hệ quốc tế. Thứ nhất, cần tránh đối đầu ý thức hệ và tôn trọng sự đa dạng về chính trị và văn hóa. Thứ hai, cần giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình và hợp tác. Thứ ba, cần xây dựng một hệ thống an ninh toàn cầu dựa trên luật pháp quốc tế và sự tôn trọng lẫn nhau. Thứ tư, cần tập trung vào các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, nghèo đói và dịch bệnh.

4.1. Tầm quan trọng của đối thoại và hợp tác trong giải quyết xung đột

Chiến tranh Lạnh cho thấy sự nguy hiểm của đối đầu và chạy đua vũ trang. Thay vào đó, cần tập trung vào đối thoại và hợp tác để giải quyết các tranh chấp và xây dựng lòng tin. Ngoại giao đa phương đóng vai trò quan trọng trong việc giảm căng thẳng và tìm kiếm giải pháp hòa bình.

4.2. Sự cần thiết của một hệ thống an ninh toàn cầu dựa trên luật pháp

Chiến tranh Lạnh cho thấy sự cần thiết của một hệ thống an ninh toàn cầu dựa trên luật pháp quốc tế và sự tôn trọng lẫn nhau. Cần tăng cường vai trò của các tổ chức quốc tế như Liên Hợp Quốc trong việc duy trì hòa bình và an ninh thế giới. Chủ nghĩa đa phương là xu hướng tất yếu trong thế giới hiện đại.

4.3. Ưu tiên các vấn đề toàn cầu Biến đổi khí hậu nghèo đói dịch bệnh

Trong thế giới hiện đại, cần tập trung vào các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, nghèo đói và dịch bệnh, thay vì đối đầu và cạnh tranh. Cần xây dựng một thế giới hòa bình, thịnh vượng và bền vững cho tất cả mọi người. Phát triển bền vững là mục tiêu chung của nhân loại.

V. NATO Trong Chiến Tranh Lạnh Mục Tiêu Vai Trò Diễn Biến

NATO, ra đời năm 1949, đóng vai trò trung tâm trong Chiến tranh Lạnh. Mục tiêu ban đầu của NATO là ngăn chặn sự bành trướng của Liên Xô ở châu Âu. NATO tăng cường sức mạnh quân sự, xây dựng các căn cứ quân sự và thực hiện các cuộc tập trận. Sự đối đầu giữa NATO và Hiệp ước Warsaw là đặc trưng của Chiến tranh Lạnh ở châu Âu. Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, NATO mở rộng sang Đông Âu, gây ra nhiều tranh cãi.

5.1. Mục tiêu ban đầu của NATO Ngăn chặn Liên Xô ở châu Âu

NATO được thành lập năm 1949 với mục tiêu ban đầu là ngăn chặn sự bành trướng của Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa ở châu Âu. Liên minh này dựa trên nguyên tắc phòng thủ tập thể, tức là một cuộc tấn công vào một thành viên được coi là tấn công vào tất cả các thành viên. Điều 5 của Hiệp ước Washington là nền tảng của NATO.

5.2. Sự đối đầu giữa NATO và Hiệp ước Warsaw Đặc trưng của Chiến Tranh Lạnh

Sự thành lập Hiệp ước Warsaw năm 1955 là phản ứng của Liên Xô đối với việc NATO kết nạp Tây Đức. Sự đối đầu giữa hai khối quân sự này là đặc trưng của Chiến tranh Lạnh ở châu Âu. Bức tường Berlin là biểu tượng của sự chia cắt châu Âu và thế giới.

5.3. Sự mở rộng của NATO sau Chiến tranh Lạnh Tranh cãi và thách thức

Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, NATO mở rộng sang Đông Âu, kết nạp nhiều nước trước đây thuộc Hiệp ước Warsaw. Sự mở rộng này gây ra nhiều tranh cãi và căng thẳng với Nga, nước coi đây là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia. Quan hệ Nga-NATO trở nên phức tạp.

VI. Kết Thúc Chiến Tranh Lạnh Nguyên Nhân Sụp Đổ và Hậu Quả Toàn Cầu

Chiến tranh Lạnh kết thúc đánh dấu một bước ngoặt lớn trong lịch sử thế giới. Sự sụp đổ của Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu là kết quả của nhiều yếu tố, bao gồm sự suy yếu về kinh tế, những sai lầm trong chính sách, và các phong trào dân chủ. Hậu quả của Chiến tranh Lạnh là sự thay đổi trật tự thế giới, sự trỗi dậy của Mỹ thành siêu cường duy nhất, và sự lan rộng của dân chủ và kinh tế thị trường.

6.1. Nguyên nhân sụp đổ của Liên Xô Kinh tế chính trị và xã hội

Sự sụp đổ của Liên Xô là do sự kết hợp của nhiều yếu tố, bao gồm sự suy yếu về kinh tế do chạy đua vũ trang, những sai lầm trong chính sách kinh tế và chính trị, sự thiếu tự do dân chủ, và các phong trào dân chủ. Cải cách Perestroika và Glasnost của Gorbachev không thành công.

6.2. Hậu quả của Chiến tranh Lạnh Trật tự thế giới mới và vai trò của Mỹ

Chiến tranh Lạnh kết thúc dẫn đến sự thay đổi trật tự thế giới, với sự trỗi dậy của Mỹ thành siêu cường duy nhất. Sự lan rộng của dân chủ và kinh tế thị trường, và sự hình thành các tổ chức khu vực. Toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ hơn.

6.3. Những thách thức và cơ hội trong thế giới hậu Chiến tranh Lạnh

Thế giới hậu Chiến tranh Lạnh đối mặt với nhiều thách thức và cơ hội mới, bao gồm sự gia tăng của khủng bố, biến đổi khí hậu, nghèo đói, và sự cạnh tranh giữa các cường quốc. Chủ nghĩa đơn phương và chủ nghĩa đa phương tiếp tục cạnh tranh.

Nội dung chính

Dưới đây là bài phân tích và bài viết SEO học thuật chi tiết, chuyên sâu dựa trên tài liệu "Chiến Tranh Lạnh: Tác Động và Diễn Biến Toàn Cầu" (Công trình nghiên cứu chuyên khảo về NATO trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh của Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam).

---

BƯỚC 1: PHÂN TÍCH TÀI LIỆU

1. Vấn đề chính mà tài liệu giải quyết

• Nguồn gốc và động cơ thành lập NATO: Làm sáng tỏ bối cảnh lịch sử sau Chiến tranh thế giới thứ hai, trật tự hai cực Yalta và sự chuyển dịch chính sách quân sự của Mỹ từ "chủ nghĩa biệt lập" sang can thiệp toàn cầu.
• Cơ chế vận hành và học thuyết quân sự: Phân tích cơ cấu chỉ huy, cơ sở pháp lý (Điều 5, Nghị quyết Vandenberg) cùng các học thuyết quân sự trọng tâm như "Thanh kiếm và lá chắn", "Trả đũa ồ ạt".
• Sự bành trướng lực lượng và chạy đua vũ trang: Tái hiện tiến trình kết nạp Tây Đức, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ và cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân giữa hai khối đối đầu Đông – Tây.
• Tác động địa chính trị và can thiệp khu vực: Đánh giá ảnh hưởng của NATO đến các phong trào giải phóng dân tộc tại châu Á, châu Phi và mối liên hệ với các điểm nóng chiến sự (Đông Dương, Triều Tiên, Algérie).

2. Thuật ngữ chuyên ngành then chốt (18 thuật ngữ)

1. Chiến tranh Lạnh (Cold War)
2. Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO)
3. Trật tự hai cực Yalta
4. Chủ nghĩa biệt lập (Isolationism)
5. Học thuyết Truman
6. Kế hoạch Marshall (European Recovery Program)
7. Nghị quyết Vandenberg (Resolution 239)
8. Điều 5 Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (Phòng thủ tập thể)
9. Học thuyết "Thanh kiếm và lá chắn" (Sword and Shield Concept)
10. Chiến lược "Trả đũa ồ ạt" (Massive Retaliation)
11. Tổ hợp công nghiệp quân sự (Military-Industrial Complex)
12. Khối liên minh chính trị - quân sự
13. Chạy đua vũ trang hạt nhân (Nuclear Arms Race)
14. Tái vũ trang Tây Đức (Rearmament of West Germany)
15. Cộng đồng Phòng thủ Châu Âu (EDC)
16. Hiệp ước Brussels
17. Hiệp ước Warsaw (Khối Vác-sa-va)
18. Phong trào giải phóng dân tộc

3. Đóng góp và giá trị mới của tài liệu

• Góc nhìn lịch sử quân sự chuyên sâu: Phân tích toàn diện nguồn gốc, tổ chức biên chế và sự chuyển biến chiến lược của NATO từ góc độ nghiên cứu quân sự Việt Nam.
• Khảo cứu tư liệu đa phương diện: Bóc tách những mâu thuẫn nội bộ của phe tư bản phương Tây (Mỹ – Anh – Pháp) trong việc phân chia quyền lực và kiểm soát không gian địa chính trị châu Âu.
• Làm rõ tác động toàn cầu vượt khỏi biên giới châu Âu: Chứng minh cụ thể vai trò của NATO trong việc viện trợ, can thiệp và hậu thuẫn cho các cuộc chiến tranh thuộc địa tại Đông Dương và Bắc Phi.

---

BƯỚC 2: BÀI VIẾT CONTENT SEO CHI TIẾT

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị quốc tế đương đại ngày càng phức tạp, việc nhìn nhận lại lịch sử Chiến tranh Lạnh đóng vai trò vô cùng quan trọng. Giai đoạn 1949–1991 đã định hình căn bản cấu trúc trật tự thế giới hiện đại. Tâm điểm của giai đoạn này là sự đối đầu gay gắt giữa hai hệ thống chính trị - xã hội: xã hội chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa.

Hiểu rõ cơ chế hình thành của các khối liên minh quân sự giúp chúng ta lý giải các xung đột quốc tế ngày nay. Tuy nhiên, nhiều tài liệu hiện hành chỉ tiếp cận Chiến tranh Lạnh dưới lăng kính ngoại giao thuần túy. Điều này tạo ra một khoảng trống nghiên cứu lớn về mặt tổ chức quân sự, học thuyết tác chiến và phương thức xây dựng lực lượng thực tế.

Công trình nghiên cứu chuyên khảo của Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam giải quyết triệt để khoảng trống học thuật này. Tài liệu tái hiện có hệ thống quá trình ra đời, cơ cấu tổ chức và các bước chuyển biến chiến lược của khối liên minh NATO. Thông qua phương pháp nghiên cứu lịch sử kết hợp phân tích logic chính trị - quân sự, công trình bóc tách rõ nét tham vọng chiến lược toàn cầu của Mỹ và tác động sâu sắc của nó tới nền an ninh thế giới.

---

Nội dung chi tiết

Bối cảnh quốc tế và nguồn gốc hình thành khối NATO

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, trật tự thế giới chứng kiến sự chuyển biến căn bản sâu sắc. Sự sụp đổ của chủ nghĩa phát xít đã mở đường cho phong trào cách mạng và giải phóng dân tộc dâng cao. Hệ thống xã hội chủ nghĩa được hình thành vững chắc tại Đông Âu và châu Á dưới sự hậu thuẫn của Liên Xô. Trật tự hai cực Yalta chính thức được xác lập, phân định ranh giới ảnh hưởng giữa các cường quốc thắng trận.

       ┌─────────────────────────────────────────────────────────┐
       │      Biến Chuyển Địa Chính Trị Sau Thế Chiến II         │
       └────────────────────────────┬────────────────────────────┘
                                    │
           ┌────────────────────────┴────────────────────────┐
           ▼                                                 ▼
┌──────────────────────────────┐        ┌──────────────────────────────┐
│       Hệ Thống XHCN          │        │      Hệ Thống TBCN           │
│  - Liên Xô dẫn đầu           │        │  - Mỹ trỗi dậy siêu cường    │
│  - Đông Âu xác lập chính quyền│       │  - Tây Âu kiệt quệ kinh tế   │
│  - Phong trào GPDT dâng cao  │        │  - Tổ hợp CN-quân sự ra đời  │
└──────────────┬───────────────┘        └──────────────┬───────────────┘
               │                                       │
               └───────────────────┬───────────────────┘
                                   ▼
               ┌───────────────────────────────────────┐
               │         Chiến Tranh Lạnh Mở Màn       │
               │   - Học thuyết Truman (1947)          │
               │   - Kế hoạch Marshall (1947)          │
               │   - Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (1949) │
               └───────────────────────────────────────┘

Trước tình thế đó, giới cầm quyền Mỹ nhanh chóng điều chỉnh chiến lược ngoại giao truyền thống. Nước Mỹ bước ra khỏi cuộc chiến với tiềm lực kinh tế và quân sự vượt trội. Tổng sản phẩm quốc dân của Mỹ chiếm một nửa thế giới, sở hữu lượng dự trữ vàng áp đảo và nắm giữ độc quyền vũ khí hạt nhân. Nhằm phục vụ lợi ích của tổ hợp công nghiệp quân sự, chính quyền Washington chính thức từ bỏ "chủ nghĩa biệt lập" để thực hiện chiến lược bá quyền thế giới.

Đầu năm 1947, Học thuyết Truman được công bố, xác định mục tiêu ngăn chặn và đẩy lùi chủ nghĩa cộng sản. Kế hoạch Marshall nhanh chóng được triển khai như một biện pháp ràng buộc kinh tế các nước Tây Âu kiệt quệ sau chiến tranh. Tiếp đó, Quốc hội Mỹ thông qua Nghị quyết Vandenberg vào năm 1948, tạo hành lang pháp lý cho phép can thiệp quân sự thời bình. Ngày 4 tháng 4 năm 1949, Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương được ký kết tại Washington với 12 thành viên ban đầu, đánh dấu sự ra đời chính thức của khối quân sự NATO.

Cơ chế tổ chức, học thuyết quân sự và chiến lược của Mỹ qua NATO

NATO được thiết lập như một cỗ máy chính trị - quân sự chặt chẽ nhằm bảo đảm sự chi phối tối thượng của Mỹ đối với các đồng minh. Cơ quan quyền lực cao nhất là Hội đồng Bắc Đại Tây Dương, được hỗ trợ bởi Ủy ban Phòng thủ và Ủy ban Quân sự. Đáng chú ý, hầu hết các vị trí chỉ huy tác chiến chủ chốt đều do các tướng lĩnh Mỹ trực tiếp đảm nhiệm.

┌─────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│             HỘI ĐỒNG BẮC ĐẠI TÂY DƯƠNG (Hội đồng NATO)                  │
│       (Cấp Nguyên thủ / Bộ trưởng Ngoại giao, Quốc phòng, Tài chính)    │
└────────────────────────────────────┬────────────────────────────────────┘
                                     │
       ┌─────────────────────────────┴─────────────────────────────┐
       ▼                                                           ▼
┌──────────────────────────────┐                ┌──────────────────────────────┐
│       ỦY BAN QUÂN SỰ         │                │     HỘI ĐỒNG THƯỜNG TRỰC     │
│   - Nhóm Thường trực         │                │   (Đại sứ các nước thành     │
│     (Mỹ - Anh - Pháp)        │                │    viên tại Washington/      │
│   - Bộ Chỉ huy Tối cao       │                │    Brussels)                 │
│   - Các Bộ Tham mưu Hỗn hợp  │                │                              │
└──────────────┬───────────────┘                └──────────────┬───────────────┘
               │                                               │
               └───────────────────────┬───────────────────────┘
                                       ▼
               ┌───────────────────────────────────────────────┐
               │    HỆ THỐNG CĂN CỨ VÀ CHIẾN TRƯỜNG PHÂN VÙNG  │
               │   - Chiến trường Bắc Âu                       │
               │   - Chiến trường Trung Âu (Trọng điểm)        │
               │   - Chiến trường Nam Âu / Địa Trung Hải       │
               └───────────────────────────────────────────────┘

Về mặt học thuyết tác chiến, Mỹ đã áp dụng triệt để học thuyết "Thanh kiếm và lá chắn" (Sword and Shield):

• "Thanh kiếm": Biểu trưng cho lực lượng Không quân chiến lược của Mỹ mang bom hạt nhân, sẵn sàng tung đòn đánh hủy diệt vào hậu phương đối phương.
• "Lá chắn": Hệ thống lục quân và vũ khí quy ước do các nước Tây Âu đảm nhiệm, chịu trách nhiệm phòng thủ tiền tuyến và tiếp nhận xung đột trực diện.

Quy định trọng tâm của khối nằm ở Điều 5 Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương về nguyên tắc an ninh tập thể. Một cuộc tấn công vào bất kỳ thành viên nào cũng được coi là đòn đánh nhằm vào toàn thể liên minh. Dựa vào điều khoản này, Mỹ đã ràng buộc chủ quyền phòng thủ của các nước châu Âu, đồng thời xây dựng một vành đai căn cứ quân sự khổng lồ bao quanh không gian chiến lược của Liên Xô. Sau khi Liên Xô thử nghiệm thành công bom nguyên tử vào tháng 9 năm 1949, Mỹ tiếp tục nâng cấp lên học thuyết "Trả đũa ồ ạt", đẩy tốc độ chạy đua vũ trang lên mức độ nghiêm trọng chưa từng có.

Sự mở rộng liên minh, chạy đua vũ trang và tác động địa chính trị toàn cầu

Bước sang thập niên 1950, hoạt động của NATO bước vào giai đoạn tăng tốc mở rộng cả về quy mô lẫn địa bàn ảnh hưởng. Năm 1952, khối tiếp nhận Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ nhằm khóa chặt tuyến đường hàng hải chiến lược từ Biển Đen ra Địa Trung Hải. Đỉnh điểm căng thẳng địa chính trị là sự kiện tái vũ trang Tây Đức và kết nạp Cộng hòa Liên bang Đức vào năm 1955. Hành động này đã vi phạm trực tiếp các thỏa thuận giải trừ quân bị Potsdam, biến Tây Đức thành tiền đồn quân sự đối đầu trực diện với khối xã hội chủ nghĩa.

1949: Thành lập NATO (12 thành viên ban đầu tại Tây Âu và Bắc Mỹ)
  │
1952: Mở rộng sườn phía Nam (Kết nạp Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ)
  │
1955: Tái vũ trang & Kết nạp CHLB Đức (Tây Đức trở thành thành viên thứ 15)
  │
1955: Liên Xô & Đông Âu đáp trả bằng việc ký kết Hiệp ước Warsaw (Vác-sa-va)

Không dừng lại ở không gian châu Âu, NATO còn đóng vai trò như công cụ đàn áp các phong trào giải phóng dân tộc trên phạm vi toàn cầu:

• Tại Đông Dương: Tháng 12 năm 1952, Hội đồng NATO thông qua nghị quyết chính thức ủng hộ cuộc chiến tranh thực dân của Pháp tại Việt Nam. Mỹ đã cấp hàng tỷ đô la viện trợ quân sự, trang thiết bị và thậm chí lên kế hoạch dùng không quân can thiệp vào trận Điện Biên Phủ.
• Tại Triều Tiên (1950–1953): 10 nước thành viên NATO trực tiếp điều động binh lực tham chiến dưới danh nghĩa lực lượng Liên Hợp Quốc.
• Tại Bắc Phi và Trung Đông: Khối liên minh hậu thuẫn cho Pháp ở Algérie, hỗ trợ can thiệp tại kênh đào Suez (1956), Li-băng (1958) và Angola.

Để thiết lập thế cân bằng chiến lược và bảo vệ an ninh khu vực Đông Âu, tháng 5 năm 1955, Liên Xô cùng các nước xã hội chủ nghĩa đã ký kết Hiệp ước Hữu nghị, Hợp tác và Tương trợ Warsaw. Cục diện hai khối quân sự đối đầu toàn diện chính thức bước vào giai đoạn đỉnh cao của Chiến tranh Lạnh.

---

Ai nên đọc tài liệu này?

Tài liệu là nguồn tham khảo chuyên khảo giá trị, đặc biệt phù hợp với các nhóm độc giả sau:

• Nhà nghiên cứu Lịch sử Quân sự và Quan hệ Quốc tế: Cung cấp nguồn tư liệu phong phú, số liệu tác chiến và phân tích học thuyết quân sự thời kỳ Chiến tranh Lạnh.
• Giảng viên và sinh viên chuyên ngành Khoa học Xã hội: Là tài liệu bổ trợ chất lượng cao cho các học phần Lịch sử thế giới hiện đại, Ngoại giao quốc tế và Chiến lược an ninh.
• Cán bộ nghiên cứu chiến lược, an ninh - quốc phòng: Cung cấp bài học kinh nghiệm sâu sắc về cách thức xây dựng liên minh, cơ chế điều hành tác chiến hỗn hợp và hoạch định chính sách đối ngoại.
• Độc giả đam mê lịch sử thế giới: Giúp hình thành góc nhìn đa chiều, khoa học về bản chất của các cuộc xung đột toàn cầu trong thế kỷ XX.

Yêu cầu kiến thức nền tảng: Độc giả chỉ cần nắm vững tiến trình cơ bản của Thế chiến II và khái niệm đại cương về phân cực chính trị thế giới để tiếp thu trọn vẹn nội dung.

---

Câu hỏi thường gặp

Điều 5 của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương có ý nghĩa gì?

Điều 5 quy định nguyên tắc phòng thủ tập thể giữa các quốc gia thành viên. Mọi cuộc tấn công vũ trang nhắm vào một hoặc nhiều nước trong khối sẽ được coi là hành vi tấn công vào toàn thể liên minh, cho phép các thành viên áp dụng mọi biện pháp cần thiết, bao gồm cả vũ lực quân sự.

┌──────────────────────────────────────────────────────────┐
│              CƠ CHẾ KÍCH HOẠT ĐIỀU 5 NATO                │
├──────────────────────────────────────────────────────────┤
│ 1. Một quốc gia thành viên bị tấn công vũ trang          │
│ 2. Hội đồng NATO tiến hành tham vấn khẩn cấp             │
│ 3. Xác định hành vi xâm lược vi phạm an ninh chung       │
│ 4. Toàn bộ các nước thành viên triển khai tương trợ      │
│ 5. Huy động lực lượng vũ trang và báo cáo LHQ            │
└──────────────────────────────────────────────────────────┘

Mỹ đã triển khai các học thuyết quân sự nào qua khối NATO?

Mỹ đã tuần tự triển khai ba học thuyết chiến lược quân sự cốt lõi:

1. Học thuyết Truman (1947): Thiết lập cơ chế bao vây và ngăn chặn chủ nghĩa cộng sản trên quy mô toàn cầu.
2. Học thuyết "Thanh kiếm và lá chắn" (1949): Kết hợp răn đe hạt nhân của Không quân Mỹ với bộ binh thường trực của Tây Âu.
3. Chiến lược "Trả đũa ồ ạt" (1953): Sử dụng ưu thế vượt trội về vũ khí hủy diệt hàng loạt để sẵn sàng phản công toàn diện.

Tại sao việc kết nạp Tây Đức vào NATO năm 1955 lại là bước ngoặt căng thẳng?

Sự kiện kết nạp Cộng hòa Liên bang Đức năm 1955 đã phá vỡ hoàn toàn nguyên tắc phi quân sự hóa nước Đức được xác lập tại Hội nghị Potsdam. Động thái này trực tiếp thúc đẩy Liên Xô và các nước Đông Âu thành lập Hiệp ước Warsaw, biến châu Âu thành chiến trường hạt nhân tiềm tàng.

Khi nào khối Hiệp ước Warsaw được thành lập để đối trọng với NATO?

Khối Warsaw chính thức được thành lập vào tháng 5 năm 1955 tại thủ đô Warsaw (Ba Lan), ngay sau khi NATO phê chuẩn Hiệp định Paris và kết nạp Tây Đức. Liên minh gồm Liên Xô cùng 7 quốc gia xã hội chủ nghĩa Đông Âu tham gia ký kết hiệp ước tương trợ quân sự chung.

Khối NATO đã can thiệp vào cuộc chiến tranh Đông Dương như thế nào?

Từ năm 1952, NATO đã ban hành các nghị quyết chính trị coi chiến sự Đông Dương là tiền tuyến chống cộng sản. Khối phê chuẩn cho Mỹ viện trợ ồ ạt hàng ngàn xe quân sự, máy bay, tàu chiến và đạn dược cho quân đội viễn chinh Pháp, đồng thời trực tiếp xây dựng phương án can thiệp không quân tại Điện Biên Phủ.

---

Kết luận

Công trình nghiên cứu về khối NATO trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh mang lại những giá trị lịch sử và thực tiễn sâu sắc:

• Bản chất liên minh: NATO ra đời không chỉ nhằm mục đích phòng thủ đơn thuần mà là công cụ then chốt phục vụ chiến lược toàn cầu và tổ hợp công nghiệp quân sự Mỹ.
• Cơ chế phân quyền bất bình đẳng: Sự phân chia vai trò "Thanh kiếm và lá chắn" bộc lộ rõ mục tiêu bảo vệ lợi ích nước lớn trên sự hy sinh tiền tuyến của các đồng minh châu Âu.
• Tác động vượt lãnh thổ: Liên minh quân sự này đã can thiệp sâu rộng vào các cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc tại châu Á và châu Phi.
• Bài học lịch sử: Cạnh tranh khối liên minh luôn tiềm ẩn nguy cơ châm ngòi chạy đua vũ trang và đe dọa trực tiếp nền an ninh bền vững của nhân loại.

Nghiên cứu về cơ chế vận hành của các khối liên minh quân sự thế kỷ XX vẫn giữ nguyên giá trị thời sự đối với việc phân tích an ninh quốc tế đương đại. Hãy tiếp tục đào sâu các chuyên khảo lịch sử quân sự để xây dựng tư duy chiến lược độc lập và toàn diện!

Trích đoạn nội dung tài liệu

nhµ xuÊt b¶n mong b¹n ®äc gãp ý kiÕn, phª b×nh  ChØ ®¹o néi dung: ThiÕu t­íng, PGS, TS. TrÞnh v­¬ng hång  Chñ biªn: §¹i t¸ h¸n v¨n t©m  Biªn so¹n: - §¹i t¸ H¸n v¨n t©m - Trung t¸, Ths. lª ®øc h¹nh - ThiÕu t¸ phïng thÞ hoan 355 (N) 64-2008 Q§ND-2008 3 4 Tai Lieu Chat Luong Liªn X« vµ c¸c n­íc x· héi chñ nghÜa; trªn c¬ së ®ã ph¸t ®éng ngay mét cuéc chiÕn tranh míi mµ hä gäi lµ "ChiÕn tranh l¹nh". Tuy lµ cuéc "chiÕn tranh kh«ng tiÕng sóng, kh«ng ®æ m¸u", nh­ng ChiÕn tranh l¹nh ®· ®Æt hai hÖ thèng chÝnh trÞ - x· héi trªn thÕ giíi "lu«n lu«n ë t×nh tr¹ng chiÕn Lêi nãi ®Çu tranh", t¹o nªn thÕ ®èi ®Çu hÕt søc c¨ng th¼ng gi÷a hai "cùc" X« - Mü vµ l«i cuèn nhiÒu quèc gia, khu vùc vµo vßng xo¸y cña cuéc ®èi ®Çu nµy.

ChÝnh ChiÕn tranh l¹nh ®· lµm bïng næ nhiÒu T rong thÕ kû XX, hai cuéc ®¹i chiÕn thÕ giíi do chñ nghÜa ®Õ quèc ch©m ngßi ®· c­íp ®i sinh cuéc chiÕn tranh "nãng" vµ xung ®ét vò trang trªn kh¾p thÕ giíi, thËm chÝ tõng ®Æt loµi ng­êi ®øng m¹ng cña hµng tr¨m triÖu ng­êi trªn tr¸i ®Êt, ®Ó tr­íc nguy c¬ bïng næ chiÕn tranh h¹t nh©n. l¹i nh÷ng hËu qu¶ nÆng nÒ vµ l©u dµi vÒ kinh tÕ - Trong qu¸ tr×nh tiÕn hµnh cuéc ChiÕn tranh x· héi cho nhiÒu quèc gia. Gi÷ vai trß chñ yÕu l¹nh, Mü ®· t×m c¸ch l«i kÐo c¸c n­íc t­ b¶n vµo trong viÖc ®¸nh b¹i chñ nghÜa ph¸t xÝt §øc vµ c¸c liªn minh kinh tÕ, chÝnh trÞ, qu©n sù vµ biÕn qu©n phiÖt NhËt trong ChiÕn tranh thÕ giíi thø c¸c tæ chøc nµy thµnh c«ng cô thùc hiÖn môc tiªu hai, cøu loµi ng­êi tho¸t khái th¶m ho¹ cña chñ chiÕn l­îc cña m×nh. Mét trong nh÷ng liªn minh nghÜa ph¸t xÝt, Liªn X« ®· chøng minh trªn thùc tÕ lín nhÊt do Mü ®øng ®Çu vµ ®­îc tæ chøc chÆt tÝnh ­u viÖt cña chñ nghÜa x· héi.

Noi theo Liªn chÏ nhÊt lµ Tæ chøc HiÖp ­íc B¾c §¹i T©y D­¬ng X«, nhiÒu n­íc míi ®­îc gi¶i phãng vµ giµnh ®éc (North Atlantic Treaty Organization - th­êng lËp ë ch©u ¢u vµ ch©u ¸ ®· lùa chän con ®­êng ®i ®­îc viÕt t¾t lµ NATO). Th«ng qua NATO, Mü chi lªn chñ nghÜa x· héi, dÉn tíi sù h×nh thµnh hÖ phèi chÝnh s¸ch ®èi néi vµ ®èi ngo¹i cña c¸c n­íc thèng x· héi chñ nghÜa trªn thÕ giíi. ®ång minh t­ b¶n ph­¬ng T©y nh»m ng¨n chÆn Liªn X« vµ c¸c n­íc x· héi chñ nghÜa kh«ng hÒ ¶nh h­ëng cña Liªn X« vµ hÖ thèng x· héi chñ cã ý ®Þnh tiÕn hµnh chiÕn tranh x©m l­îc còng nghÜa ngµy cµng lín m¹nh sau ChiÕn tranh thÕ nh­ kh«ng cã bÊt kú hµnh ®éng nµo ®e do¹ nÒn an giíi thø hai. MÆc dï Mü ch­a hÒ trùc tiÕp sö ninh cña c¸c n­íc kh¸c.

ThÕ nh­ng, víi tham väng dông vò lùc chèng Liªn X« nh­ng Liªn X« ®· tan thùc hiÖn giÊc méng b¸ chñ thÕ giíi, Mü ®· t­ëng r· vµ hÖ thèng x· héi chñ nghÜa ®· sôp ®æ. KÕt t­îng ra "nguy c¬ cña chñ nghÜa céng s¶n" ®Õn tõ côc ®ã cã phÇn ®ãng gãp nhÊt ®Þnh cña NATO. 5 6 §¸p øng nhu cÇu nghiªn cøu, gi¶ng d¹y vµ c¸c trung t©m l­u tr÷ trong vµ ngoµi qu©n ®éi ®· t×m hiÓu vÒ lÞch sö qu©n sù thÕ giíi trong c¸c c¬ t¹o ®iÒu kiÖn cho tËp thÓ t¸c gi¶ tiÕp cËn t­ liÖu quan, ®¬n vÞ vµ nhµ tr­êng qu©n ®éi còng nh­ trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu, c¶m ¬n Nhµ xuÊt b¶n cña ®«ng ®¶o b¹n ®äc, ViÖn LÞch sö qu©n sù ViÖt Qu©n ®éi nh©n d©n ®· céng t¸c xuÊt b¶n c«ng Nam tæ chøc nghiªn cøu, biªn so¹n cuèn "NATO tr×nh nµy. trong thêi kú ChiÕn tranh l¹nh (1949-1991)".

Sau khi lµm s¸ng tá nguyªn nh©n, môc ®Ých ra ViÖn LÞch sö qu©n sù ViÖt Nam ®êi khèi liªn minh qu©n sù lín nhÊt cña chñ nghÜa ®Õ quèc, c¸c t¸c gi¶ t¸i dùng qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña NATO theo tõng giai ®o¹n. Trong mçi giai ®o¹n ®ã, c¸c t¸c gi¶ tr×nh bµy nh÷ng ®Æc ®iÓm t×nh h×nh thÕ giíi t¸c ®éng ®Õn c¸c chiÕn l­îc qu©n sù cña NATO vµ néi dung c¬ b¶n cña c¸c chiÕn l­îc nµy; trªn c¬ së ®ã ph©n tÝch sù ph¸t triÓn cña NATO vÒ c¬ cÊu tæ chøc, bao gåm tæ chøc chØ huy, chØ ®¹o, tæ chøc chiÕn tr­êng còng nh­ sù ph¸t triÓn vÒ lùc l­îng, vò khÝ trang bÞ chñ yÕu cïng víi nh÷ng ho¹t ®éng cña Khèi, chñ yÕu trªn lÜnh vùc qu©n sù, cho ®Õn khi ChiÕn tranh l¹nh kÕt thóc. MÆc dï ®· cã nhiÒu cè g¾ng, song do t­ liÖu hiÕm hoi vµ t¶n m¹n nªn cuèn s¸ch khã tr¸nh khái h¹n chÕ, thiÕu sãt. RÊt mong ®­îc ®«ng ®¶o b¹n ®äc ®ãng gãp ý kiÕn x©y dùng ®Ó cuèn s¸ch ®­îc hoµn chØnh vµ ®Çy ®ñ h¬n trong lÇn xuÊt b¶n sau.

Nh©n dÞp cuèn "NATO trong thêi kú ChiÕn tranh l¹nh (1949-1991)" ra m¾t b¹n ®äc, ViÖn LÞch sö qu©n sù ViÖt Nam xin ch©n thµnh c¶m ¬n 7 8 c¸c liªn minh qu©n sù ®­îc h×nh thµnh víi quy m« ngµy cµng lín. §Õn thêi ®¹i ®Õ quèc chñ nghÜa ®· xuÊt hiÖn h×nh thøc liªn minh míi lµ c¸c khèi chÝnh trÞ - qu©n sù. C¸c khèi nµy th­êng gåm mét sè n­íc ®Õ quèc vµ c¸c n­íc th©n hoÆc phô thuéc hä, ®­îc thµnh lËp trong thêi b×nh vµ cã Ch­¬ng mét hiÖu lùc trong mét thêi gian dµi nh»m phèi hîp nç lùc Sù ra ®êi cña NATO chÝnh trÞ, kinh tÕ vµ qu©n sù cña c¸c n­íc ®Õ quèc, c¸c ®ång minh cña hä ®Ó chèng l¹i Liªn X« vµ c¸c n­íc kh¸c 1. ChÝnh s¸ch liªn minh, quan ®iÓm chiÕn l­îc qu©n sù thuéc hÖ thèng x· héi chñ nghÜa, chèng l¹i phong trµo c¸ch cña Mü vµ bèi c¶nh quèc tÕ dÉn ®Õn sù ra ®êi cña NATO.

m¹ng vµ phong trµo gi¶i phãng d©n téc. §Ó ®èi phã víi nh÷ng ©m m­u vµ hµnh ®éng cña chñ nghÜa ®Õ quèc, Liªn Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña c¸c liªn minh qu©n sù lu«n X« vµ c¸c n­íc x· héi chñ nghÜa còng thµnh lËp liªn minh g¾n víi chiÕn tranh - mét hiÖn t­îng lÞch sö cña x· héi chÝnh trÞ - qu©n sù cña m×nh. nh»m thùc hiÖn c¸c môc tiªu chÝnh trÞ - kinh tÕ b»ng c¸c Liªn minh qu©n sù lín nhÊt vµ tån t¹i l©u dµi nhÊt cho biÖn ph¸p qu©n sù. Do kÕt côc cña chiÕn tranh chñ yÕu ®Õn nay lµ liªn minh cña c¸c n­íc ®Õ quèc vµ t­ b¶n th©n phô thuéc vµo so s¸nh lùc l­îng cña c¸c bªn tham chiÕn Mü víi tªn gäi Tæ chøc HiÖp ­íc B¾c §¹i T©y D­¬ng, nªn trong qu¸ tr×nh chuÈn bÞ vµ tiÕn hµnh chiÕn tranh, c¸c th­êng gäi lµ khèi NATO.

Ra ®êi theo s¸ng kiÕn cña Mü, quèc gia kh«ng chØ t×m c¸ch huy ®éng tèi ®a mäi nguån lùc NATO ®­îc tæ chøc vµ ho¹t ®éng phï hîp víi chÝnh s¸ch trong n­íc mµ cßn cè g¾ng l«i kÐo c¸c lùc l­îng bªn ngoµi, vµ c¸c quan ®iÓm chiÕn l­îc qu©n sù cña ®Õ quèc Mü. t×m kiÕm ®ång minh, lËp nªn c¸c liªn minh qu©n sù ®Ó tiÕn ChÝnh s¸ch vµ c¸c quan ®iÓm chiÕn l­îc qu©n sù cña ®Õ hµnh chiÕn tranh x©m l­îc, chia l¹i ®Êt ®ai, khu vùc ¶nh quèc Mü ph¶n ¸nh mét trong nh÷ng ®Æc ®iÓm næi bËt cña h­ëng hoÆc chiÕn tranh chèng x©m l­îc. Néi dung c¸c liªn x· héi Mü lµ x· héi mµ ë ®ã b¹o lùc ®­îc coi lµ mét trong minh nµy phô thuéc vµo b¶n chÊt x· héi cña c¸c n­íc nh÷ng biÖn ph¸p hµng ®Çu ®Ó gi¶i quyÕt mäi vÊn ®Ò. Nhµ tham gia vµ chÝnh s¸ch liªn minh cña c¸c n­íc ®ã, vµo tÝnh ho¹t ®éng chÝnh trÞ Mü W.

Ph«n-brai ®· cã mét nhËn xÐt chÊt thêi ®¹i vµ bèi c¶nh lÞch sö ra ®êi cña c¸c liªn minh. rÊt x¸c ®¸ng vÒ x· héi Mü: "Chóng ta (Mü - TG) ®· x©y Trong lÞch sö ®· tõng xuÊt hiÖn vµ tan r· nhiÒu liªn dùng mét x· héi mµ nghÒ nghiÖp chÝnh lµ b¹o lùc. Mèi ®e minh qu©n sù mang tÝnh chÊt phßng thñ hoÆc x©m l­îc, do¹ nghiªm träng nhÊt ®èi víi quèc gia chóng ta kh«ng hay liªn minh c¸ch m¹ng vµ liªn minh ph¶n c¸ch m¹ng. ph¶i lµ mét lùc l­îng bªn ngoµi nµo ®ã mµ lµ chñ nghÜa C¸c liªn minh qu©n sù ®­îc ký kÕt gi÷a hai hoÆc nhiÒu qu©n phiÖt néi t¹i cña chóng ta.

§· h×nh thµnh mét Ên quèc gia, cã thÓ ng¾n h¹n hoÆc dµi h¹n. Cïng víi thêi gian, t­îng nÆng nÒ r»ng, d­êng nh­ ë n­íc Mü, chóng ta ®· 9 10 quen víi c¸c cuéc chiÕn tranh. Trong suèt nhiÒu n¨m, vµo tr×nh ®é ph¸t triÓn, søc m¹nh kinh tÕ vµ qu©n sù cña chóng ta hoÆc lµ tiÕn hµnh chiÕn tranh, hoÆc lµ s½n sµng ®Êt n­íc còng nh­ so s¸nh lùc l­îng trªn thÕ giíi. Giai nhanh chãng khai chiÕn ë bÊt kú n¬i nµo trªn thÕ giíi.

®o¹n ®Çu, tõ cuèi thÕ kû XVIII ®Õn cuèi thÕ kû XIX, quan ChiÕn tranh vµ c¸c chiÕn binh ®· trë thµnh bé phËn kh«ng ®iÓm chiÕn l­îc vµ chÝnh s¸ch qu©n sù cña Mü ®­îc c¸c thÓ t¸ch rêi cña cuéc sèng chóng ta, cßn b¹o lùc lµ s¶n chiÕn l­îc gia n­íc nµy gäi lµ "ChiÕn l­îc phßng thñ T©y phÈm quan träng nhÊt ë ®Êt n­íc chóng ta"1. Nãi c¸ch b¸n cÇu"; cßn c¸c nhµ sö häc Mü th× gäi chiÕn l­îc nµy lµ kh¸c, chiÕn tranh lµ mét thuéc tÝnh cè h÷u cña ®Õ quèc "Chñ nghÜa biÖt lËp". Trong giai ®o¹n nµy, giai cÊp t­ s¶n Mü, lµ mét nghÒ nghiÖp x· héi phæ biÕn, ®em l¹i nhiÒu lîi non trÎ Mü muèn ph¸t triÓn quèc gia b»ng c¸ch ng¨n chÆn Ých cho giíi tµi phiÖt Mü. ChÝnh v× vËy, nguy c¬ chiÕn ¶nh h­ëng cña n­íc ngoµi vµ cñng cè ®Þa vÞ cña m×nh ë tranh lu«n b¾t nguån tõ b¶n chÊt hiÕu chiÕn cña chñ nghÜa B¾c, Trung vµ Nam Mü.

§Æc ®iÓm næi bËt cña "Chñ nghÜa biÖt lËp" lµ Mü kh­íc tõ mäi liªn minh dµi h¹n víi bÊt kú ®Õ quèc Mü vµ viÖc chuÈn bÞ g©y chiÕn tranh lµ nÐt ®Æc c­êng quèc nµo. ChÝnh s¸ch qu©n sù cña Mü giai ®o¹n nµy tr­ng trong chÝnh s¸ch qu©n sù cña ®Õ quèc Mü. chñ yÕu tËp trung vµo môc ®Ých s¸p nhËp nh÷ng miÒn ®Êt Trong lÞch sö h¬n 200 n¨m tån t¹i cña m×nh, trung míi cña lôc ®Þa B¾c Mü vµo l·nh thæ cña m×nh vµ giµnh b×nh mçi n¨m n­íc Mü g©y ra mét cuéc chiÕn tranh. ChiÕn ¶nh h­ëng ­u thÕ ë toµn bé T©y b¸n cÇu.

B¶n chÊt chÝnh tranh ®em l¹i cho c¸c tËp ®oµn c«ng nghiÖp Mü nh÷ng s¸ch qu©n sù Mü trong giai ®o¹n nµy ®­îc thÓ hiÖn râ nhÊt kho¶n lîi nhuËn khæng lå. Theo con sè thèng kª cña Mü, trong c¸i gäi lµ "Häc thuyÕt M«n-r«" ra ®êi n¨m 1831. D­íi c¸c c¬ së s¶n xuÊt hµng qu©n sù ®em l¹i lîi nhuËn lín h¬n ngän cê "Ch©u Mü dµnh cho ng­êi Mü", ®Õ quèc Mü tiÕn so víi c¸c c¬ së d©n sù tíi 60%.