CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHIẾN LƯỢC TÀI TRỢ VỐN ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG 1.1 SỰ CẦN THIẾT CỦA CHIẾN LƯỢC TÀI TRỢ VỐN ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG 1.1 Hoạt động của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường: Doanh nghiệp là chủ thể kinh tế độc lập, có tư cách pháp nhân, thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh trên thị trường nhằm mục đích tối đa hóa giá trị tài sản doanh nghiệp và phát triển bền vững. Để tiến hành bất kỳ một quá trình sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp cần phải có 3 yếu tố chủ yếu là: lao động, đối tượng lao động và tư liệu lao động. Quy mô, khối lượng và chất lượng của các tư liệu sản xuất và sức lao động của xã hội quyết định khả năng sản xuất của xã hội. Mặc dù khả năng đó không phải là vô hạn, nhưng nó luôn luôn bị khai thác và sử dụng một cách hết sức lãng phí.
Do vậy, sản xuất những thứ cần thiết, tránh lãng phí, tăng trưởng kinh tế đến mức tối đa là nhiệm vụ chủ yếu của mọi doanh nghiệp. Trong quá trình hoạt động, bất cứ doanh nghiệp nào cũng phải giải quyết 3 vấn đề lớn: Một là: cân nhắc và quyết định cần phải sản xuất những sản phẩm gì, dịch vụ gì và số lượng bao nhiêu. Hai là: sản xuất bằng phương pháp nào. Ba là: những sản phẩm sản xuất ra được phân phối như thế nào và cho ai.
Trong lịch sử, loài người đã biết tổ chức sản xuất theo nhiều kiểu khác nhau. Sản xuất tự cung, tự cấp là kiểu tổ chức kinh tế đầu tiên mà loài người sử dụng để giải quyết vấn đề sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào và cho ai. Trong nền sản xuất này sản phẩm lao động sản xuất ra để thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng trong nội bộ từng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 gia đình hay công xã, đây là kiểu tổ chức tự nhiên, khép kín trong phạm vi từng đơn vị nhỏ, không cho phép mở rộng quan hệ với các đơn vị khác. Khi lực lượng sản xuất phát triển cao, phân công lao động được mở rộng thì dần dần xuất hiện trao đổi hàng hóa.
Khi trao đổi hàng hóa trở thành mục đích thường xuyên của sản xuất thì sản xuất hàng hóa ra đời. Sản xuất hàng hóa là một kiểu tổ chức kinh tế mà ở đó sản phẩm được sản xuất ra để bán trên thị trường. Kinh tế hàng hóa được điều tiết bởi cơ chế thị trường hay vận động theo cơ chế thị trường gọi là kinh tế thị trường. Ưu điểm nổi bật của kinh tế thị trường là nền kinh tế hết sức năng động, mềm dẻo, tự cân đối, tự điều chỉnh, hoạt động kinh tế tuân thủ các quy luật khách quan, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, kích thích sự phát triển kinh tế.
Tuy nhiên, kinh tế thị trường cũng có nhiều khuyết tật như chạy theo lợi nhuận bất chấp những tác động tiêu cực như hủy hoại môi trường, làm cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên, phân hóa giàu nghèo,.Do có những tác động tiêu cực đó, đòi hỏi phải có sự can thiệt của Nhà nước. Trong nền kinh tế thị trường, mỗi cá nhân, doanh nghiệp được tự do tổ chức các hoạt động sản xuất kinh doanh theo pháp luật. Các vấn đề cơ bản của doanh nghiệp như sản xuất cái gì, như thế nào và cho ai đều thông qua hệ thống thị trường và do thị trường quyết định. Thái độ của mỗi thành viên tham gia thị trường đều hướng tới mục tiêu cuối cùng là tìm kiếm lợi nhuận sau một chu kỳ sản xuất kinh doanh.
Sản xuất cái gì sẽ do quan hệ cung cầu trên thị trường quyết định. Thị trường sẽ mách bảo, lợi nhuận sẽ dẫn dắt các thành viên tham gia thị trường đến với khu vực hàng hóa mà người tiêu dùng có nhu cầu cao hơn, đồng thời nó cũng mách bảo các nhà kinh doanh rời bỏ những khu vực mà người tiêu dùng ít có nhu cầu. Sản xuất như thế nào được quyết định bởi sự cạnh tranh giữa những người sản xuất. Cách duy nhất các doanh nghiệp cạnh tranh trên thị trường về giá và đạt lợi nhuận tối đa của mình là họ tìm mọi cách nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm thiểu chi phí sản xuất bằng việc áp dụng những tiến bộ khoa học và công nghệ, tổ chức sản xuất khoa học, tiết kiệm chi phí trong mọi công đoạn của quá trình sản xuất.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Sau khi hàng hóa được sản xuất ra, doanh nghiệp phải tổ chức tốt công tác tiêu thụ, nhằm thu hồi nhanh vốn đã bỏ ra và lợi nhuận kết thúc một chu kỳ sản xuất kinh doanh. Để tổ chức tốt quá trình này, doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ thị trường về các yếu tố cung, cầu, giá cả, số lượng, chất lượng, thị hiếu, các đối thủ cạnh tranh trên thị trường và tổ chức được mạng lưới dịch vụ bán hàng có chất lượng cao. Trên đây là những nét khái quát nhất về hoạt động của các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường. Để tiến hành mọi hoạt động sản xuất kinh doanh đòi hỏi doanh nghiệp phải có một lượng tiền vốn nhất định.2 Sự cần thiết của chiến lược tài trợ vốn đối với doanh nghiệp: Trong mọi nền kinh tế - xã hội, vốn luôn là một yếu tố rất quan trọng và có tính chất quyết định cho hoạt động kinh doanh của toàn xã hội nói chung và của từng doanh nghiệp nói riêng.
Hiện nay có nhiều định nghĩa về vốn, nhưng có thể khái quát vốn như sau: Vốn là tiền đề của hoạt động kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, là một phạm trù tài chính, vốn kinh doanh của doanh nghiệp được quan niệm như là khối lượng giá trị được tạo lập và đưa vào kinh doanh nhằm mục đích sinh lời. Để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp nào cũng cần có một lượng vốn nhất định. Với số vốn đó doanh nghiệp tiến hành mua các yếu tố đầu vào cho sản xuất của doanh nghiệp (máy móc, thiết bị, xây dựng nhà xưởng, nguyên vật liệu, lao động,…). Trong quá trình sản xuất, các yếu tố đầu vào được chuyển hóa thành sản phẩm hàng hóa và tạo ra giá trị thặng dư.
Điều đó có nghĩa là số tiền thu được do tiêu thụ hàng hóa dịch vụ phải đảm bảo bù đắp đủ chi phí bỏ ra và có lãi. Sự thiếu vốn là một trong những trở ngại chính, một trong những nguyên nhân chủ yếu kìm hãm sự phát triển của các doanh nghiệp cũng như của nền kinh tế. Đối với mọi doanh nghiệp, vai trò của vốn thực sự được phát huy khi vốn được quản lý có hiệu quả. Điều đó có nghĩa là, bằng cách thức quản lý như thế nào để có thể huy động được vốn với chi phí ở mức thấp cho nhu cầu sản xuất kinh doanh của LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 doanh nghiệp.
Như vậy sự cần thiết của chiến lược tài trợ vốn đối với doanh nghiệp là một yêu cầu khách quan.2 CHIẾN LƯỢC TÀI TRỢ VỐN ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG: 1.1 Khái niệm chiến lược tài trợ vốn: “Chiến lược tài trợ vốn đối với doanh nghiệp” được hiểu như sau: Chiến lược tài trợ vốn đối với doanh nghiệp là một hệ thống các phương pháp, các hình thức và các công cụ được vận dụng để quản lý quá trình tạo lập và vận động của các nguồn vốn trong những điều kiện cụ thể nhằm đạt được mục tiêu nhất định trong từng thời kỳ. “Chiến lược tài trợ vốn đối với doanh nghiệp” bao gồm các yếu tố cơ bản sau: - Các phương pháp, các hình thức quản lý vốn đối với doanh nghiệp như: các hình thức huy động vốn, điều hòa vốn, quản lý khấu hao cơ bản, thiết lập cơ cấu vốn phù hợp; - Các công cụ được vận dụng để quản lý vốn như: tổ chức bộ máy quản lý vốn; các công cụ tài chính để huy động vốn, hệ thống tài khoản kế toán, công ty tài chính,… Chiến lược tài trợ vốn đối với doanh nghiệp chịu ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố như: chế độ sở hữu, chi phí vốn, thuế, khấu hao cơ bản, cơ chế quản lý tài sản, chính sách kinh tế xã hội, cơ chế quản lý doanh thu, chi phí và phân phối lợi nhuận,… Có nghĩa là, khi nghiên cứu chiến lược tài trợ vốn đối với doanh nghiệp, chúng ta không nghiên cứu tách rời các yếu tố của nó, mà xét chúng trong mối quan hệ hữu cơ với các nhân tố ảnh hưởng tới chiến lược tài trợ vốn. Tùy theo quy mô và cơ cấu tổ chức bộ máy của doanh nghiệp mà chiến lược tài trợ vốn có mức độ đa dạng, phong phú về nội dung khác nhau. Đối với doanh nghiệp độc lập, hoặc có quy mô nhỏ thì hầu như không có hoạt động điều hòa vốn trong nội bộ doanh nghiệp; việc áp dụng các hình thức huy động vốn cũng rất đơn điệu, họ chỉ áp dụng những hình thức thông thường như: vay vốn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 ngân hàng, chủ sở hữu cấp vốn, tự tích lũy từ kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh; và việc thiết lập cơ cấu vốn hợp lý cũng ít khi được quan tâm.
Đối với các doanh nghiệp có quy mô lớn như Tập đoàn kinh tế, do đặc điểm các Tập đoàn này có quy mô rất lớn, hoạt động trong một hoặc nhiều lĩnh vực kinh tế trọng yếu của đất nước; có cơ cấu tổ chức bộ máy gồm nhiều đơn vị thành viên có mối liên kết chặt chẽ, do vậy nội dung chiến lược tài trợ vốn đối với các Tập đoàn kinh tế này cũng rất đa dạng. Mặc dù còn có nhiều ý kiến khác nhau, nhưng nhìn chung các nhà chuyên môn đã thừa nhận nội dung cơ bản của chiến lược tài trợ vốn đối với doanh nghiệp bao hàm các vấn đề cơ bản sau: - Các hình thức huy động vốn; - Điều hòa vốn; - Quản lý vốn khấu hao cơ bản; - Thiết lập cơ cấu vốn phù hợp; - Tổ chức quản lý vốn. Các vấn đề nêu trên sẽ tiếp tục được đề cập trong các phần tiếp theo của Luận văn khi tiếp cận các khía cạnh khác nhau của chiến lược tài trợ vốn đối với doanh nghiệp.2 Nội dung chiến lược tài trợ vốn đối với doanh nghiệp: 1.1 Vấn đề huy động vốn của doanh nghiệp: Trong điều kiện nền kinh tế thị trường được phát triển mạnh, các nguồn cung cấp vốn cũng rất phong phú, đa dạng.