Điều Chỉnh Chiến Lược Quân Sự Của Nhật Bản Từ Năm 1992 Đến Nay

Khám phá luận văn thạc sĩ về điều chỉnh chiến lược quân sự của Nhật Bản từ năm 1992 đến nay, phân tích các yếu tố tác động và xu hướng phát triển.

• Tác giả: Nguyễn Trung Hướng
• Người hướng dẫn: PGS. TS Đặng Xuân Kháng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quan hệ Quốc tế
• Đề tài: Điều Chỉnh Chiến Lược Quân Sự Của Nhật Bản Từ Năm 1992 Đến Nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC ĐIỀU CHỈNH CHIẾN LƯỢC QUÂN SỰ CỦA NHẬT BẢN
• 1.1. Khái niệm về chiến lược quân sự và quan điểm về điều chỉnh chiến lược quân sự
• 1.2. Quan điểm của Nhật Bản về điều chỉnh chiến lược quân sự
• 1.3. Khái quát về chiến lược quân sự của Nhật Bản từ năm 1945 đến năm 1991
• 1.3.1. Giai đoạn 1945 - 1956
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chiến Lược Quân Sự Nhật Bản Từ 1992 Đến Nay

Chiến lược quân sự của Nhật Bản đã trải qua nhiều thay đổi đáng kể từ năm 1992. Những điều chỉnh này không chỉ phản ánh sự phát triển của nền kinh tế mà còn là phản ứng trước những thách thức an ninh trong khu vực và toàn cầu. Nhật Bản đã nỗ lực xây dựng một lực lượng phòng vệ mạnh mẽ hơn, đồng thời tăng cường hợp tác quân sự với các quốc gia khác, đặc biệt là Mỹ. Sự điều chỉnh này không chỉ nhằm bảo vệ an ninh quốc gia mà còn để khẳng định vị thế của Nhật Bản trên trường quốc tế.

1.1. Bối Cảnh Quốc Tế Ảnh Hưởng Đến Chiến Lược Quân Sự

Tình hình an ninh Đông Á đã có nhiều biến động từ sau Chiến tranh Lạnh. Sự trỗi dậy của Trung Quốc và những căng thẳng trong quan hệ Nhật - Trung đã thúc đẩy Nhật Bản điều chỉnh chiến lược quân sự. Nhật Bản cần phải đối phó với những thách thức mới từ các quốc gia láng giềng và bảo vệ lợi ích quốc gia của mình.

1.2. Những Nguyên Nhân Chính Dẫn Đến Sự Điều Chỉnh

Sự điều chỉnh chiến lược quân sự của Nhật Bản được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố, bao gồm sự thay đổi trong môi trường an ninh khu vực, sự phát triển kinh tế mạnh mẽ và nhu cầu khẳng định vai trò của Nhật Bản trong cộng đồng quốc tế. Những yếu tố này đã tạo ra áp lực để Nhật Bản phải nâng cao khả năng phòng vệ và hợp tác quân sự.

II. Những Thách Thức Trong Chiến Lược Quân Sự Nhật Bản Hiện Nay

Mặc dù Nhật Bản đã có những bước tiến trong việc điều chỉnh chiến lược quân sự, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải đối mặt. Các vấn đề như ngân sách quốc phòng, sự phản đối từ công chúng và các quy định pháp lý vẫn là những rào cản lớn. Hơn nữa, sự cạnh tranh giữa các cường quốc trong khu vực cũng tạo ra áp lực lớn đối với Nhật Bản.

2.1. Ngân Sách Quốc Phòng Và Nhu Cầu Tăng Cường

Ngân sách quốc phòng của Nhật Bản đã tăng lên trong những năm gần đây, nhưng vẫn còn thấp hơn so với nhiều cường quốc khác. Việc tăng ngân sách là cần thiết để hiện đại hóa lực lượng phòng vệ và đáp ứng các yêu cầu an ninh mới.

2.2. Sự Phản Đối Từ Công Chúng

Nhiều người dân Nhật Bản vẫn còn lo ngại về việc tăng cường quân sự, do ảnh hưởng của Hiến pháp Hòa bình. Sự phản đối này có thể làm chậm quá trình điều chỉnh chiến lược quân sự và gây khó khăn cho chính phủ trong việc thực hiện các chính sách quốc phòng.

III. Phương Pháp Điều Chỉnh Chiến Lược Quân Sự Của Nhật Bản

Nhật Bản đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau để điều chỉnh chiến lược quân sự của mình. Những phương pháp này bao gồm việc sửa đổi các quy định pháp lý, tăng cường hợp tác quân sự với các đồng minh và hiện đại hóa lực lượng phòng vệ. Những biện pháp này nhằm mục tiêu xây dựng một quân đội mạnh mẽ và có khả năng ứng phó với các tình huống khẩn cấp.

3.1. Sửa Đổi Các Quy Định Pháp Lý

Việc sửa đổi Hiến pháp và các đạo luật liên quan đến quốc phòng là một trong những bước quan trọng trong việc điều chỉnh chiến lược quân sự. Điều này cho phép Nhật Bản mở rộng phạm vi hoạt động của lực lượng phòng vệ ra ngoài lãnh thổ.

3.2. Tăng Cường Hợp Tác Quân Sự Với Mỹ

Quan hệ đồng minh Nhật - Mỹ đóng vai trò quan trọng trong chiến lược quân sự của Nhật Bản. Việc tăng cường hợp tác quân sự không chỉ giúp Nhật Bản nâng cao khả năng phòng vệ mà còn tạo ra một mạng lưới an ninh vững chắc trong khu vực.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chiến Lược Quân Sự Nhật Bản

Chiến lược quân sự của Nhật Bản không chỉ có ý nghĩa lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Những điều chỉnh trong chiến lược quân sự đã giúp Nhật Bản nâng cao khả năng phòng vệ và bảo vệ lợi ích quốc gia. Hơn nữa, sự hợp tác quân sự với các quốc gia khác đã tạo ra những cơ hội mới cho Nhật Bản trong việc tham gia vào các hoạt động an ninh khu vực.

4.1. Tác Động Đến An Ninh Khu Vực

Sự điều chỉnh chiến lược quân sự của Nhật Bản đã tạo ra những tác động tích cực đến an ninh khu vực. Nhật Bản đã trở thành một đối tác quan trọng trong các hoạt động an ninh khu vực, góp phần vào việc duy trì hòa bình và ổn định.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Chiến Lược Quân Sự

Nghiên cứu về chiến lược quân sự của Nhật Bản cho thấy rằng việc điều chỉnh này đã mang lại nhiều lợi ích cho quốc gia. Nhật Bản đã có thể nâng cao khả năng phòng vệ và khẳng định vị thế của mình trên trường quốc tế.

V. Kết Luận Về Chiến Lược Quân Sự Nhật Bản Trong Tương Lai

Chiến lược quân sự của Nhật Bản sẽ tiếp tục phát triển trong bối cảnh an ninh khu vực và toàn cầu ngày càng phức tạp. Nhật Bản cần phải duy trì sự linh hoạt trong chiến lược quân sự của mình để có thể ứng phó với các thách thức mới. Việc điều chỉnh chiến lược quân sự không chỉ là một yêu cầu cấp thiết mà còn là một cơ hội để Nhật Bản khẳng định vai trò của mình trong cộng đồng quốc tế.

5.1. Dự Báo Về Sự Tiến Bộ Của Chiến Lược Quân Sự

Dự báo cho thấy rằng Nhật Bản sẽ tiếp tục điều chỉnh chiến lược quân sự của mình để đáp ứng các thách thức mới. Sự phát triển của công nghệ quân sự và sự thay đổi trong môi trường an ninh sẽ là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chiến lược này.

5.2. Vai Trò Của Nhật Bản Trong An Ninh Toàn Cầu

Nhật Bản sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong các vấn đề an ninh toàn cầu. Sự hợp tác với các quốc gia khác sẽ giúp Nhật Bản nâng cao khả năng ứng phó với các tình huống khẩn cấp và bảo vệ lợi ích quốc gia.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Từ sau Chiến tranh Thế giới lần thứ II, Nhật Bản bị hạn chế phát triển tiềm lực quân sự theo Hiến pháp Hòa bình 1946, chỉ được xây dựng Lực lượng Phòng vệ (LLPV) với chức năng phòng thủ. Tuy nhiên, từ năm 1992 đến nay, Nhật Bản đã tiến hành điều chỉnh chiến lược quân sự nhằm nâng cao sức mạnh quân sự, hướng tới trở thành cường quốc toàn diện. Sự điều chỉnh này diễn ra trong bối cảnh quốc tế biến động sâu sắc sau Chiến tranh Lạnh, sự trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc, các điểm nóng an ninh tại châu Á - Thái Bình Dương, cùng với sự thay đổi trong quan hệ đồng minh Nhật - Mỹ. Mục tiêu nghiên cứu là làm rõ các điều chỉnh chiến lược quân sự của Nhật Bản từ năm 1992 đến nay, đánh giá tác động đến an ninh khu vực và Việt Nam, đồng thời đề xuất giải pháp ứng phó phù hợp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào chiến lược quân sự Nhật Bản từ năm 1945 đến nay, với trọng tâm là giai đoạn điều chỉnh từ 1992 đến 2016. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan hoạch định chính sách quốc phòng, góp phần nâng cao năng lực ứng phó với các biến động an ninh khu vực, đồng thời hỗ trợ Việt Nam tận dụng cơ hội và hạn chế rủi ro từ sự điều chỉnh này.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết về chiến lược quân sự và an ninh quốc gia, trong đó:

• Lý thuyết chiến lược quân sự phương Tây: Định nghĩa chiến lược quân sự là tập hợp các quan điểm, kế hoạch nhằm đạt mục tiêu chiến lược, bao gồm tổ chức lực lượng, phương pháp tác chiến và quản lý chiến dịch.

• Quan điểm về điều chỉnh chiến lược quân sự: Nhấn mạnh sự điều chỉnh là quá trình thay đổi chủ trương, chính sách, biện pháp nhằm nâng cao sức mạnh quân sự, thích ứng với bối cảnh quốc tế và nội địa mới.

• Khái niệm về chiến lược phòng thủ và chiến lược tấn công: Phân biệt chiến lược phòng thủ bị động và chủ động, trong đó Nhật Bản chuyển từ phòng thủ bị động sang phòng thủ chủ động, hướng tới chiến lược tấn công.

Các khái niệm chính bao gồm: LLPV Nhật Bản, quyền phòng vệ tập thể, Hiến pháp Hòa bình 1946, quan hệ đồng minh Nhật - Mỹ, và an ninh phi truyền thống.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp lịch sử - logic để phân tích diễn biến chiến lược quân sự Nhật Bản từ năm 1945 đến nay, kết hợp với phương pháp phân tích - tổng hợp và so sánh - đối chiếu nhằm đánh giá các điều chỉnh chiến lược và tác động của chúng. Phương pháp hệ thống - cấu trúc được áp dụng để làm rõ mối quan hệ giữa các yếu tố trong chiến lược quân sự và môi trường an ninh. Phương pháp tác động - dự báo giúp dự đoán xu hướng phát triển và ảnh hưởng trong tương lai.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật Nhật Bản, các kế hoạch quốc phòng, báo cáo chính phủ, tài liệu học thuật, và các phân tích chuyên sâu về an ninh khu vực. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các văn bản và tài liệu liên quan từ năm 1945 đến 2016, được chọn lọc kỹ lưỡng để đảm bảo tính toàn diện và chính xác. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong nhiều năm, tập trung phân tích sâu giai đoạn 1992-2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Điều chỉnh cơ sở pháp lý và chính sách quốc phòng: Nhật Bản đã tiến hành sửa đổi và ban hành nhiều luật quan trọng, trong đó nổi bật là Nghị quyết diễn giải lại Điều 9 Hiến pháp năm 2014 cho phép quyền phòng vệ tập thể, mở rộng phạm vi hoạt động của LLPV ra ngoài lãnh thổ. Từ năm 1992 đến 2016, ngân sách quốc phòng tăng trung bình 3-5% mỗi năm, với các kế hoạch quốc phòng trung hạn tập trung hiện đại hóa vũ khí và nâng cao năng lực tác chiến.

2. Chuyển đổi chiến lược từ phòng thủ bị động sang chủ động: LLPV Nhật Bản chuyển từ chiến lược phòng thủ bị động sang phòng thủ chủ động, hướng tới chiến lược tấn công với mục tiêu trở thành quân đội chính quy, có khả năng tham chiến quốc tế. Ví dụ, LLPV đã được trang bị tên lửa phòng thủ tên lửa đạn đạo, máy bay chiến đấu F-15, tàu ngầm hiện đại, và hệ thống ra đa tiên tiến.

3. Tăng cường quan hệ đồng minh và hợp tác quốc phòng: Nhật Bản củng cố liên minh với Mỹ, đồng thời mở rộng quan hệ hợp tác quốc phòng với các nước trong khu vực như Ấn Độ, Philippines, và Việt Nam. Nhật Bản cũng tích cực tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, với hơn 8.400 nhân viên tham gia trong 20 năm qua, chiếm 10,83% ngân sách GGHB của LHQ năm 2012-2013.

4. Tác động đến an ninh khu vực và Việt Nam: Sự điều chỉnh chiến lược quân sự của Nhật Bản góp phần cân bằng sức mạnh trong khu vực, tạo ra áp lực đối với Trung Quốc và các điểm nóng như Biển Đông, Eo biển Đài Loan. Việt Nam được xem là đối tác chiến lược quan trọng trong chiến lược khu vực của Nhật Bản, đồng thời chịu ảnh hưởng cả tích cực (hợp tác kinh tế, an ninh) và tiêu cực (cạnh tranh ảnh hưởng).

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các điều chỉnh chiến lược quân sự Nhật Bản xuất phát từ sự thay đổi sâu sắc của môi trường quốc tế sau Chiến tranh Lạnh, đặc biệt là sự sụp đổ Liên Xô, sự trỗi dậy của Trung Quốc với tham vọng biển và quân sự, cùng với các điểm nóng an ninh tại châu Á - Thái Bình Dương. Nhật Bản cũng chịu áp lực từ Mỹ trong việc chia sẻ gánh nặng quốc phòng và tăng cường vai trò khu vực.

So với các nghiên cứu trước đây, luận văn làm rõ hơn về quá trình pháp lý và chính sách cụ thể, đồng thời phân tích sâu tác động đến Việt Nam, một đối tác chiến lược quan trọng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng ngân sách quốc phòng, bảng so sánh các kế hoạch quốc phòng trung hạn, và sơ đồ mạng lưới quan hệ đồng minh Nhật - Mỹ - Việt Nam.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là giúp các nhà hoạch định chính sách Việt Nam hiểu rõ hơn về xu hướng phát triển quân sự Nhật Bản, từ đó xây dựng các chiến lược ngoại giao và quốc phòng phù hợp, tận dụng cơ hội hợp tác và giảm thiểu rủi ro.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hợp tác quốc phòng song phương và đa phương: Việt Nam cần chủ động mở rộng hợp tác quốc phòng với Nhật Bản, tận dụng các cơ chế hợp tác hiện có để nâng cao năng lực phòng thủ và tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình chung. Thời gian thực hiện: 1-3 năm; Chủ thể: Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao.

2. Xây dựng chiến lược ứng phó linh hoạt với sự điều chỉnh chiến lược quân sự Nhật Bản: Việt Nam cần xây dựng các kịch bản ứng phó đa dạng, bao gồm cả hợp tác và đối phó với các tác động tiêu cực, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh ảnh hưởng khu vực. Thời gian: 2 năm; Chủ thể: Ban Chỉ đạo quốc gia về an ninh quốc phòng.

3. Đẩy mạnh nghiên cứu và phân tích tình hình an ninh khu vực: Tăng cường năng lực nghiên cứu, thu thập thông tin về chiến lược quân sự Nhật Bản và các diễn biến an ninh khu vực để kịp thời điều chỉnh chính sách. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Viện nghiên cứu chiến lược, các học viện quân sự.

4. Tăng cường ngoại giao đa phương và vai trò trong ASEAN: Việt Nam cần phát huy vai trò trong ASEAN và các diễn đàn khu vực để thúc đẩy hợp tác an ninh, giảm thiểu căng thẳng và xây dựng lòng tin chiến lược giữa các quốc gia, trong đó có Nhật Bản. Thời gian: 3-5 năm; Chủ thể: Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ hoạch định chính sách quốc phòng và an ninh: Giúp hiểu rõ xu hướng điều chỉnh chiến lược quân sự Nhật Bản, từ đó xây dựng chính sách phù hợp.

2. Nhà nghiên cứu và học giả về quan hệ quốc tế, an ninh khu vực: Cung cấp dữ liệu và phân tích toàn diện về chiến lược quân sự Nhật Bản và tác động khu vực.

3. Cán bộ ngoại giao và đối ngoại quốc phòng: Hỗ trợ trong việc xây dựng chiến lược hợp tác và ứng phó với các biến động an ninh.

4. Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Quan hệ quốc tế, An ninh quốc phòng: Là tài liệu tham khảo học thuật, giúp nâng cao nhận thức và kiến thức chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao Nhật Bản phải điều chỉnh chiến lược quân sự sau năm 1992?
   Sau Chiến tranh Lạnh, môi trường an ninh khu vực thay đổi sâu sắc với sự trỗi dậy của Trung Quốc và các điểm nóng an ninh, buộc Nhật Bản phải nâng cao sức mạnh quân sự để bảo vệ chủ quyền và vai trò khu vực.

2. Điều chỉnh chiến lược quân sự của Nhật Bản ảnh hưởng thế nào đến Việt Nam?
   Việt Nam là đối tác chiến lược của Nhật Bản, sự điều chỉnh này tạo cơ hội hợp tác an ninh, kinh tế nhưng cũng đặt ra thách thức cạnh tranh ảnh hưởng và an ninh khu vực.

3. Nhật Bản đã làm gì để mở rộng phạm vi hoạt động của LLPV?
   Nhật Bản đã thông qua Nghị quyết diễn giải lại Điều 9 Hiến pháp, cho phép quyền phòng vệ tập thể, mở rộng hoạt động LLPV ra ngoài lãnh thổ, tham gia các chiến dịch quốc tế.

4. Việt Nam nên làm gì để ứng phó với sự điều chỉnh này?
   Việt Nam cần tăng cường hợp tác quốc phòng với Nhật Bản, xây dựng chiến lược ứng phó linh hoạt, đẩy mạnh nghiên cứu và phát huy vai trò trong các cơ chế khu vực.

5. Ngân sách quốc phòng Nhật Bản thay đổi ra sao trong giai đoạn nghiên cứu?
   Ngân sách quốc phòng Nhật Bản tăng trung bình 3-5% mỗi năm từ 1992 đến 2016, tập trung hiện đại hóa vũ khí và nâng cao năng lực tác chiến của LLPV.

Kết luận

• Nhật Bản đã điều chỉnh chiến lược quân sự từ năm 1992 nhằm nâng cao sức mạnh quân sự, hướng tới trở thành cường quốc toàn diện.
• Quá trình điều chỉnh bao gồm sửa đổi cơ sở pháp lý, chuyển đổi chiến lược phòng thủ, tăng cường quan hệ đồng minh và mở rộng hoạt động quốc tế của LLPV.
• Sự điều chỉnh này tác động sâu sắc đến an ninh khu vực châu Á - Thái Bình Dương, trong đó có Việt Nam.
• Việt Nam cần chủ động xây dựng chiến lược hợp tác và ứng phó phù hợp để tận dụng cơ hội và hạn chế rủi ro.
• Các bước tiếp theo bao gồm tăng cường nghiên cứu, hợp tác quốc phòng và phát huy vai trò trong các cơ chế khu vực nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao năng lực quốc phòng và ngoại giao, đảm bảo Việt Nam chủ động trong bối cảnh an ninh khu vực biến động mạnh mẽ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề quốc phòng trong bối cảnh thế giới có những biến chuyển lớn và sâu sắc về so sánh tƣơng quan lực lƣợng cũng nhƣ trong quan hệ với các nƣớc lớn và các khối độc lập. Giai đoạn này, Nhật Bản xác định 03 trụ cột của công cuộc phòng thủ đất nƣớc là dựa vào dân; xây dựng một lực lượng phòng thủ vừa phải theo Hiến pháp; duy trì liên minh với Mỹ. Đồng thời, Nhật Bản vẫn xác định phƣơng châm “tiến tới tự phòng thủ trên cơ sở liên minh với Mỹ”. Mục tiêu chủ yếu trƣớc mắt là nhằm đủ sức đáp ứng yêu cầu của cuộc chiến tranh thông thƣờng quy mô hạn chế trên cơ sở có sự phối hợp chi viện của Quân đội Mỹ, nhất là trong giai đoạn đầu của cuộc chiến tranh và tập trung đối phó từ hƣớng Bắc (phía Liên Xô tới).

Các kế hoạch quốc phòng, từ năm 1977, Nhật Bản bắt đầu áp dụng phƣơng pháp mới về lập kế hoạch quốc phòng. Nếu trƣớc đây Nhật Bản áp dụng kế hoạch 05 năm, quy định rõ số lƣợng và loại vũ khí trang bị cần phải đạt đƣợc trong mỗi kế hoạch 05 năm đó, nay áp dụng từng năm tài khóa, quy định chỉ tiêu xây dựng lực lƣợng từng năm và vạch phƣơng hƣớng chung cho kế hoạch dài hạn. Về ngân sách, trƣớc đây ngân sách của kế hoạch 05 năm đƣợc quy định bằng con số cụ thể, nay ngân sách chỉ có tính định hƣớng cơ bản, nhằm giảm bớt tác động của lạm phát đối với việc hoàn thành kế hoạch 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] quân sự. Kế hoạch quốc phòng các năm từ năm 1977 - 1980: Về ngân sách quốc phòng, tháng 11/1976, Nội các Nhật Bản quy định ngân sách quốc phòng hàng năm không đƣợc vƣợt quá 01% tổng sản phẩm quốc dân (GDP).

Trong các kế hoạch quốc phòng năm 1977 - 1980, Nhật Bản chi trung bình hàng năm 08 - 10 tỉ USD. Ngày 28/11/1978, Nội các Nhật Bản thông qua Phƣơng châm Chỉ đạo mới về hành động quân sự chung Nhật - Mỹ nhằm củng cố vai trò của Mỹ ở khu vực, trong đó Nhật Bản đóng vai trò phòng thủ, Mỹ đóng vai trò tấn công. Trƣớc đó, ngày 12/8/1978, Nhật Bản đã ký Hiệp ƣớc Hòa bình và Hữu nghị với Trung Quốc. Tính đến năm 1980, tổng lực lƣợng thƣờng trực là 241.900 quân (Lục quân: 155.200 quân, Không quân: 44.600 quân, Hải quân: 42.

Các đơn vị chiến đấu có 12 sƣ đoàn bộ binh, 01 sƣ đoàn bộ binh cơ giới, 01 lữ tăng, 01 lữ đoàn hỗn hợp, 01 lữ đoàn ĐBĐK. Kế hoạch quốc phòng 1981 - 1985: Từ năm 1981, Nhật Bản trở lại việc thực hiện kế hoạch 05 năm có điều chỉnh hàng năm. Trong Kế hoạch quốc phòng 1981 - 1985 (Kế hoạch lần thứ 6), Nhật Bản đề ra mục tiêu nâng cao chất lƣợng LLPV, từng bƣớc chia sẻ trách nhiệm phòng thủ với Mỹ. Chi phí quốc phòng dự kiến từ 62 - 65 tỉ USD, trong đó mua một số vũ khí chính là: Lục quân: 373 xe tăng kiểu 74, tăng 34% cơ số đạn; Không quân: 75 máy bay tiêm kích F-15, đƣa vào hoạt động 23 chiếc F-15, loại bỏ dần loại máy bay F- 104J và F-86; Hải quân đƣa vào hoạt động liên đội P-3C đầu tiên (09 chiếc) thành lập Bộ Tƣ lệnh Tàu ngầm trực thuộc Bộ Tƣ lệnh Hạm đội Tự vệ.

Tính đến hết kế hoạch này, lực lƣợng thƣờng trực theo biên chế là 254.000 quân (Lục quân: 156.300 quân, Không quân 45.700 quân, Hải quân 43. Các đơn vị chiến đấu có 12 sƣ đoàn bộ binh, 01 sƣ đoàn thiết 22 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giáp, 02 lữ đoàn hỗn hợp, 01 lữ đoàn ĐBĐK. Kế hoạch quốc phòng 1986 - 1990: Là Kế hoạch quốc phòng lần thứ bảy với chi phí quốc phòng 18. Kế hoạch này đã mua 246 xe tăng nâng tổng số xe tăng lên 1.205 chiếc, 310 xe thiết giáp nâng tổng số lên 949 chiếc, 277 khẩu pháo mặt đất các loại, mua tên lửa phòng không Hawk cải tiến lần 02 để thay thế 04 cụm Hawk thƣờng, 43 máy bay lên thẳng chống tăng AH-1S để nâng từ 02 liên đội với 32 máy bay lên 04 liên đội chiến đấu và 01 liên đội dự bị với 74 máy bay, mua 24 máy bay lên thẳng CH - 47, mua 54 tên lửa SSM để thành lập 03 cụm tên lửa đất đối biển.

Về Không quân, mua 63 máy bay F-15 nâng từ 5 liên đội F-15 với 115 máy bay lên 07 liên đội F-15 với 163 máy bay và nâng tổng số máy bay chiến đấu lên 320 chiếc, mua 05 máy bay E-2C, mua 120 bệ phóng tên lửa Patriot thay thế cho 05 cụm Nike-J. Hải quân mua 05 tàu ngầm nâng tổng số lên 16 tàu, 09 tàu khu trục tên lửa nâng tổng số tàu khu trục và hộ vệ lên 62 chiếc (trong đó có 43 tàu tên lửa), mua 50 máy bay P-3C nâng tổng số máy bay tuần tiễu chống ngầm lên 100 chiếc và 12 máy bay lên thẳng săn mìn. Bối cảnh điều chỉnh chiến lƣợc quân sự của Nhật Bản 1. Bối cảnh quốc tế và khu vực + Sự vận động biến đổi của cục diện thế giới, cùng với xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng tạo môi trường thuận lợi cho Nhật Bản vươn lên trở thành cường quốc toàn diện.

Chiến tranh Lạnh kết thúc, trật tự “hai cực” do Mỹ và Liên Xô đóng vai trò chủ đạo sụp đổ đã tạo ra “cú sốc” địa - chính trị lớn nhất trong thế kỷ XX, tác động sâu rộng đến mọi mặt của đời sống quốc tế suốt nhiều năm sau đó nói chung cũng nhƣ ảnh hƣởng trực tiếp đến sự điều chỉnh CLQS của Nhật Bản nói riêng, cụ thể trên một số mặt sau: Thứ nhất, sự sụp đổ của Liên Xô đã khiến Nhật Bản buộc phải điều 23 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chỉnh đối tƣợng tác chiến. Từ sau Chiến tranh Thế giới lần thứ II, Nhật Bản chính là đồng minh quan trọng nhất của Mỹ ở khu vực CA - TBD, là tiền đồn ngăn chặn sự “lan tràn và bành trướng” của Chủ nghĩa Cộng sản xuống phía Nam. Với tƣ cách này, dù không công khai nhƣng trong suốt thời gian Chiến tranh Lạnh, Liên Xô chính là đối tƣợng tác chiến chủ yếu của Nhật Bản, đặc biệt là sau khi Trung Quốc tăng cƣờng cải thiện quan hệ với Mỹ, Liên Xô trở thành đối tƣợng tác chiến duy nhất của LLPV Nhật Bản. Chính vì vậy, sự sụp đổ của Liên Xô tất yếu đã khiến cả hệ thống quân sự của Nhật Bản mất đi mục tiêu và phƣơng hƣớng, từ đó, tất yếu phải tiến hành điều chỉnh.

Thứ hai, sự sụp đổ của Liên Xô đã khiến Mỹ trở thành siêu cƣờng duy nhất. CA - TBD vốn dĩ ngay trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh cũng chỉ đƣợc coi là “ngoại duyên” của sự tranh giành quyền lực Mỹ - Xô, nay càng nhận đƣợc ít sự quan tâm từ Mỹ, thể hiện ở việc nƣớc này đã rút quân khỏi các căn cứ quân sự ở Philippines. Trong hơn một thập kỷ sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, Mỹ tập trung chủ yếu vào Trung Đông - khu vực vốn đƣợc coi là trung tâm của “bàn cờ địa - chính trị quốc tế” với việc phát động hàng loạt các cuộc chiến tranh ở Vùng Vịnh (1991), Nam Tƣ (1999), Afghanistan (2001), Iraq (2003)… Sự thiếu vắng của Liên Xô và sự “thờ ơ” của Mỹ đối với khu vực đã để lại “khoảng trống quyền lực”. Các cƣờng quốc “hạng trung” nhƣ Nhật Bản và “mới nổi” nhƣ Trung Quốc, Ấn Độ hoàn toàn có thể “lấp chỗ trống” đó do những nƣớc này đều có quyết tâm trở thành một cực trong thế giới đa cực mới và đã thực hiện những chính sách khôn ngoan nhằm tăng cƣờng tiềm lực quốc gia, tránh bị lôi kéo vào cuộc đấu tranh giữa hai siêu cƣờng Xô - Mỹ.

Thứ ba, Chiến tranh Lạnh kết thúc đã thúc đẩy mạnh mẽ xu thế hội nhập quốc tế. Trên thực tế, hội nhập quốc tế mà thực chất là toàn cầu hóa ra đời từ trƣớc khi Chiến tranh Lạnh kết thúc và công bằng mà nói, nó chính là một 24 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trong những nguyên nhân đẩy nhanh sự cáo chung của thế giới hai cực. Tuy nhiên, phải đến khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, toàn cầu hóa mới thực sự phát triển mạnh mẽ và trở thành xu thế tất yếu của thời đại, mà “muốn tiến lên thì các dân tộc không được để nhỡ con tàu lịch sử này dù nó tốt hay là xấu”. Toàn cầu hóa, đặc biệt là toàn cầu hóa về kinh tế đã làm tăng tính phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia, nâng cao vai trò của các quốc gia, bao gồm cả những nƣớc nhỏ, nƣớc vừa và các cƣờng quốc hạng hai.

Khác với toàn cầu hóa, khu vực hóa là sự hội nhập quốc tế ở quy mô nhỏ hơn. Xu thế xích lại gần nhau giữa các quốc gia gần gũi về mặt địa lý đã dẫn đến sự ra đời và phát triển nở rộ của các tổ chức khu vực, trong đó, CA - TBD là một trong những khu vực có nhiều tổ chức khu vực hoạt động thành công nhất, nổi bật nhƣ Khu vực Thƣơng mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA), APEC, SAARC và đặc biệt là ASEAN không ngừng phát triển mạnh mẽ, ngày càng phát huy vai trò trung tâm trong các cơ chế an ninh khu vực. Chính những diễn đàn và tổ chức này đã tạo cơ hội để Nhật Bản tham dự nhiều hơn vào những vấn đề quốc tế và khu vực. + Sự trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc, đặc biệt là xu hướng ưu tiên phát triển hải quân, đẩy mạnh thực hiện tham vọng trở thành cường quốc biển làm cơ sở để trở thành cường quốc thế giới.

Sau gần 40 năm tiến hành cải cách mở cửa, Trung Quốc đã có những bƣớc tiến mạnh mẽ vững chắc. Với nền kinh tế phát triển với tốc độ cao (xấp xỉ 10%), đến cuối thập niên 90 của thế kỷ XX, Trung Quốc đã trở thành nền kinh tế lớn thứ 5 thế giới, sau đó vƣợt Pháp, Đức, Nhật Bản để trở thành nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới vào năm 2010. Trong khi Trung Quốc ngày càng tăng cƣờng ảnh hƣởng của mình trên tất cả các mặt thì Nhật Bản chủ yếu vẫn thực hiện chính sách “ngoại giao ký séc”, trong khi Trung Quốc đang ngày càng nỗ lực xƣng bá ở khu vực và vƣơn lên tầm toàn cầu thì Nhật Bản vẫn là 25 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] “người khổng lồ một chân”, mặc dù mạnh về kinh tế, có tham vọng về chính trị nhƣng vẫn chỉ là “người lùn về quân sự”.