CHƯƠNG 1 LÝ THUYẾT VỀ CHO VAY HỘ, SẢN PHẨM - DỊCH VỤ VÀ BÁN CHÉO SẢN PHẨM – DỊCH VỤ TRONG NGÂN HÀNG 1. LÝ THUYẾT VỀ HỘ VÀ CHO VAY HỘ 1. Khái quát về hộ 1. Khái niệm Hộ gia đình là một từ ngữ rất phổ biến, gần gũi và dễ hiểu đối với tất cả mọi người, tuy nhiên lại chưa có sự nhất quán trong việc định nghĩa về danh từ này.
Theo World Bank, hộ gia đình được định nghĩa là những người sống chung cùng một chỗ và xác nhận một chủ hộ chung, đồng thời cùng nhau làm việc hoặc cùng tạo ra thu nhập và thường xuyên cùng dùng bữa chung với nhau1. Theo UNSTAT, hộ gia đình là một nhóm gồm từ hai người trở lên cùng sống với nhau, cùng dự trữ chung lương thực hoặc các nhu yếu phẩm khác dùng cho sinh hoạt2. Ở Việt Nam, mà cụ thể trong phạm vi bài nghiên cứu này, người viết sử dụng định nghĩa hộ gia đình theo Điều 106 Bộ Luật Dân sự năm 2005, “hộ gia đình: các thành viên có tài sản chung, cùng đóng góp công sức để hoạt động kinh tế chung trong sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp hoặc một số lĩnh vực sản xuất kinh doanh khác do pháp luật quy định, là chủ thể khi tham gia quan hệ dân sự thuộc các lĩnh vực này”. Trong xã hội, hộ gia đình thường được ví như một đơn vị tế bào.
Trong nền kinh tế, mà cụ thể là kinh tế thị trường, hộ gia đình được xem là một đơn vị kinh tế trọng yếu, không chỉ có vai trò quan trọng trong việc cung ứng nguồn lao động mà còn có ý nghĩa quan trọng trong tổ chức sản xuất – kinh doanh. Mặt khác, khái niệm “hộ gia đình”, “hộ sản xuất” hay “kinh tế hộ” thường hay được dùng lẫn lộn, chưa có sự phân biệt cụ thể. 1 Do household definitions matter in survey design? Results from a randomized survey experiment in Mali, trang 1 2 United Nations Principles and Recommendations for Population and Housing Censuses, Sales No. Đặc điểm Hộ gia đình có khá nhiều đặc điểm.
Tuy nhiên, phạm vi của luận văn chỉ đề cập đến một số đặc điểm có liên quan, có tác động chi phối đến hoạt động cho vay hộ. Hộ gia đình thường ít thay đổi nơi cư trú và thường dựa trên quan hệ huyết thống. Ngoại trừ một vài trường hợp đặc biệt, các thành viên trong một gia đình đều có quan hệ huyết thống, phổ biến nhất là cha mẹ - con cái, rồi tới anh em, cháu chắt, dòng họ… Phần lớn hộ gia đình vẫn sinh sống và làm việc ở khu vực nông nghiệp, nông thôn, mặc dù trong thời gian gần đây tốc độ đô thị hóa tăng nhanh làm mở ra thêm nhiều thị trường lao động đã tác động mạnh lên làn sóng di cư từ nông thôn ra thành thị. Tại Việt Nam, theo số liệu kết quả điều tra toàn bộ của cuộc tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009 được Tổng cục Thống kê công bố, dân cư ở khu vực thành thị khoảng 25.4 triệu người chỉ chiếm tỷ lệ 29.6% tổng dân số, trong khi đó dân số nông thôn là 60.4 triệu người chiếm đến 70.4% tổng dân số cả nước.
Đa số gia đình trên thế giới thuộc loại gia đình phụ quyền. Điều này được thể hiện qua tư tưởng “trọng nam, khinh nữ” trong xã hội trước đây, và ảnh hưởng đến tận bây giờ là đa số con cái truyền theo dòng bố và mang họ của bố. Tuy nhiên, do sự tiến bộ về bình đẳng giới ngày càng rõ nét, ngày nay tính chất phụ quyền nhiều khi chỉ còn mang tính đối ngoại, hình thức.