Luận văn thạc sĩ chất lượng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng công thương chi nhánh nam thăng long

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích chất lượng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng công thương chi nhánh nam thăng, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Phùng Thị Nga
• Người hướng dẫn: PGS. Trịnh Thị Hoa Mai
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài chính và Ngân hàng
• Đề tài: Chất lượng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng công thương chi nhánh Nam Thăng Long
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẤT LƯỢNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DNNVV
• 1.1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa và vai trò của nó đối với nền kinh tế
• 1.1.1. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.2. Đặc điểm của DNNVV
• 1.1.3. Vai trò doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với nền kinh tế
• 1.2. Chất lượng cho vay của ngân hàng
• 1.2.1. Khái niệm hoạt động cho vay và chất lượng hoạt động cho vay
• 1.2.2. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng cho vay
• 1.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng cho vay
• 1.2.3.1. Nhân tố chủ quan
• 1.2.3.2. Nhân tố khách quan
• 2. CHƯƠNG 2: CHẤT LƯỢNG CHO VAY DNNVV TẠI NHCT – CHI NHÁNH NAM THĂNG LONG
• 2.1. Giới thiệu NHCT - Chi nhánh Nam Thăng Long
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.3. Khái quát hoạt động kinh doanh
• 2.2. Phân tích chất lượng cho vay DNNVV tại NHCT - chi nhánh Nam Thăng Long
• 2.2.1. Chất lượng cho vay qua các chỉ tiêu
• 2.2.2. Kết quả hoạt động kinh doanh của một số DNNVV có quan hệ với ngân hàng
• 2.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng
• 2.2.4. Đánh giá chung về chất lượng cho vay đối với DNNVV tại chi nhánh NHCT Nam Thăng Long
• 2.2.4.1. Những kết quả đạt được
• 2.2.4.2. Những hạn chế còn tồn tại
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHO VAY DNNVV TẠI NGÂN HÀNG CÔNG THƯƠNG – CHI NHÁNH NAM THĂNG LONG
• 3.1. Định hướng hoạt động cho vay DNNVV
• 3.1.1. Định hướng chung về hoạt động của chi nhánh trong thời gian tới
• 3.2. Định hướng nâng cao chất lượng cho vay đối với DNNVV
• 3.3. Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho vay DNNVV tại NHCT chi nhánh Nam Thăng Long
• 3.3.1. Xây dựng mô hình chuyên môn hóa cho vay
• 3.3.2. Đa dạng hoá các hình thức cho vay
• 3.3.3. Các DNNVV nỗ lực đổi mới và hoàn thiện cho phù hợp với sự phát triển
• 3.3.4. Sử dụng kênh thông tin đáng tin cậy
• 3.4. Một số kiến nghị
• 3.4.1. Đối với NHCT Việt Nam
• 3.4.2. Đối với Nhà nước
• 3.4.3. Đối với các cơ quan ban ngành có liên quan
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Doanh nghiệp nhỏ và vừa và vai trò của nó đối với nền kinh tế

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, chiếm tới 90% tổng số doanh nghiệp và đóng góp hơn 40% GDP. DNNVV không chỉ tạo ra nhiều việc làm mà còn góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tuy nhiên, các doanh nghiệp này thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn, một yếu tố thiết yếu cho sự phát triển. Ngân hàng thương mại, đặc biệt là ngân hàng công thương, đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho DNNVV. Chất lượng cho vay từ ngân hàng cần được nâng cao để đảm bảo sự phát triển bền vững cho các doanh nghiệp này.

1.1. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa

Khái niệm DNNVV có thể khác nhau tùy theo từng quốc gia. Ở Việt Nam, DNNVV được định nghĩa là những doanh nghiệp có vốn điều lệ dưới 10 tỷ đồng và số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người. Các tiêu chí này giúp phân loại doanh nghiệp theo quy mô, từ đó xác định các chính sách hỗ trợ phù hợp. Việc phân loại này không chỉ giúp quản lý mà còn tạo điều kiện cho các DNNVV tiếp cận nguồn vốn từ ngân hàng.

1.2. Đặc điểm của DNNVV

DNNVV có những đặc điểm nổi bật như tính năng động, linh hoạt và khả năng thích ứng nhanh với thị trường. Nhờ quy mô nhỏ, các doanh nghiệp này có thể dễ dàng thay đổi hướng sản xuất và tìm kiếm cơ hội mới. Tuy nhiên, sự thiếu hụt về vốn và khả năng tiếp cận tín dụng từ ngân hàng vẫn là một thách thức lớn. Chất lượng cho vay từ ngân hàng cần được cải thiện để hỗ trợ DNNVV phát triển bền vững.

II. Chất lượng cho vay DNNVV tại Ngân hàng Công Thương Chi nhánh Nam Thăng Long

Chất lượng cho vay tại Ngân hàng Công Thương – Chi nhánh Nam Thăng Long được đánh giá qua nhiều chỉ tiêu khác nhau. Các chỉ tiêu này bao gồm tỷ lệ nợ xấu, thời gian xử lý hồ sơ vay, và mức độ hài lòng của khách hàng. Đánh giá chất lượng cho vay không chỉ dựa vào số liệu mà còn cần xem xét các yếu tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng đến quyết định cho vay. Việc cải thiện chất lượng cho vay sẽ giúp ngân hàng thu hút nhiều DNNVV hơn, từ đó tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận.

2.1. Phân tích chất lượng cho vay DNNVV

Phân tích chất lượng cho vay DNNVV tại ngân hàng cho thấy rằng nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn. Tỷ lệ nợ xấu cao là một trong những vấn đề lớn mà ngân hàng phải đối mặt. Để cải thiện tình hình, ngân hàng cần có những chính sách tín dụng linh hoạt hơn, đồng thời nâng cao quy trình thẩm định và đánh giá khách hàng. Chất lượng cho vay không chỉ ảnh hưởng đến ngân hàng mà còn đến sự phát triển của DNNVV.

2.2. Đánh giá chung về chất lượng cho vay

Đánh giá chung về chất lượng cho vay tại Ngân hàng Công Thương – Chi nhánh Nam Thăng Long cho thấy rằng ngân hàng đã có những bước tiến trong việc cải thiện quy trình cho vay. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục, như việc giảm thời gian xử lý hồ sơ và nâng cao tính minh bạch trong các chính sách cho vay. Việc này không chỉ giúp ngân hàng thu hút nhiều khách hàng hơn mà còn nâng cao uy tín và thương hiệu của ngân hàng trong mắt DNNVV.

III. Định hướng và một số giải pháp nâng cao chất lượng cho vay DNNVV tại Ngân hàng Công Thương Chi nhánh Nam Thăng Long

Định hướng nâng cao chất lượng cho vay DNNVV tại Ngân hàng Công Thương – Chi nhánh Nam Thăng Long cần tập trung vào việc cải thiện quy trình cho vay và tăng cường đào tạo nhân viên. Ngân hàng cần xây dựng các mô hình cho vay chuyên biệt cho DNNVV, đồng thời đa dạng hóa các hình thức cho vay để đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng. Việc này không chỉ giúp ngân hàng tăng trưởng mà còn hỗ trợ DNNVV phát triển bền vững.

3.1. Định hướng hoạt động cho vay DNNVV

Định hướng hoạt động cho vay DNNVV tại ngân hàng cần chú trọng đến việc phát triển các sản phẩm tín dụng phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp. Ngân hàng cần nghiên cứu thị trường và lắng nghe ý kiến từ khách hàng để điều chỉnh các sản phẩm cho vay cho phù hợp. Việc này sẽ giúp ngân hàng tăng cường khả năng cạnh tranh và thu hút nhiều DNNVV hơn.

3.2. Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho vay

Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho vay DNNVV bao gồm việc cải thiện quy trình thẩm định tín dụng, tăng cường đào tạo cho nhân viên ngân hàng, và áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý cho vay. Ngân hàng cũng cần xây dựng các kênh thông tin đáng tin cậy để hỗ trợ DNNVV trong việc tiếp cận vốn. Những giải pháp này sẽ giúp ngân hàng nâng cao chất lượng cho vay và hỗ trợ DNNVV phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm tới khoảng 90% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, đóng góp hơn 40% GDP và thu hút một lực lượng lao động lớn, tạo nhiều việc làm và góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tuy nhiên, DNNVV vẫn gặp nhiều khó khăn, trong đó nguồn vốn là vấn đề nổi bật. Ngân hàng thương mại đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho DNNVV, nhưng chất lượng cho vay đối với nhóm này còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của cả ngân hàng và doanh nghiệp.

Luận văn tập trung nghiên cứu chất lượng cho vay đối với DNNVV tại Ngân hàng Công Thương (NHCT) – Chi nhánh Nam Thăng Long trong giai đoạn 2009-2011. Mục tiêu chính là phân tích, đánh giá thực trạng chất lượng cho vay, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay, đảm bảo khả năng thu hồi vốn và tăng trưởng bền vững. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh DNNVV là động lực tăng trưởng kinh tế, đồng thời giúp ngân hàng cải thiện quản lý rủi ro và nâng cao lợi nhuận từ hoạt động cho vay.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào NHCT – Chi nhánh Nam Thăng Long, một trong những chi nhánh có quy mô tài sản tăng gấp 25 lần trong 10 năm, với dư nợ cho vay đạt 2.600 tỷ đồng, gấp 20 lần so với ngày đầu thành lập. Nghiên cứu sử dụng các chỉ tiêu định lượng như tỷ trọng dư nợ cho vay DNNVV, tốc độ tăng trưởng cho vay, tỷ lệ nợ quá hạn, vòng quay vốn cho vay và lợi nhuận ròng từ hoạt động cho vay để đánh giá chất lượng cho vay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về hoạt động tín dụng ngân hàng và quản trị rủi ro tín dụng, tập trung vào:

• Lý thuyết cho vay ngân hàng: Hoạt động cho vay là hình thức chuyển vốn từ ngân hàng đến khách hàng với nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi đúng hạn. Chất lượng cho vay được đánh giá qua khả năng thu hồi vốn, hiệu quả sử dụng vốn và mức độ rủi ro.

• Mô hình đánh giá chất lượng cho vay: Bao gồm các chỉ tiêu định tính (tuân thủ quy trình, tính chuyên nghiệp, thái độ phục vụ) và định lượng (tỷ trọng dư nợ, tốc độ tăng trưởng, tỷ lệ nợ quá hạn, vòng quay vốn, lợi nhuận ròng).

• Khái niệm DNNVV: Được phân loại theo số lao động và vốn đăng ký kinh doanh, với đặc điểm năng động, linh hoạt, nhưng hạn chế về nguồn vốn và công nghệ.

• Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng cho vay: Bao gồm nhân tố chủ quan (chính sách cho vay, quy trình, năng lực cán bộ, tổ chức ngân hàng) và nhân tố khách quan (môi trường chính trị - xã hội, pháp lý, kinh tế).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng số liệu thực tế từ NHCT – Chi nhánh Nam Thăng Long giai đoạn 2009-2011, bao gồm báo cáo tài chính, số liệu dư nợ cho vay, nợ quá hạn, thu nhập từ hoạt động cho vay và các hồ sơ thẩm định dự án vay vốn.

• Phương pháp phân tích: Kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phân tích định lượng các chỉ tiêu đánh giá chất lượng cho vay, so sánh qua các năm để nhận diện xu hướng và vấn đề tồn tại. Phân tích định tính dựa trên khảo sát, phỏng vấn cán bộ tín dụng và khách hàng DNNVV để làm rõ nguyên nhân và tác động.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Lấy mẫu gồm các khoản vay của DNNVV tại chi nhánh trong 3 năm, đảm bảo tính đại diện cho các ngành nghề và quy mô doanh nghiệp khác nhau. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm tập trung vào các khoản vay có ảnh hưởng lớn đến chất lượng cho vay.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu trong vòng 6 tháng, từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2012, đảm bảo cập nhật và phản ánh chính xác thực trạng hoạt động cho vay.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ trọng dư nợ cho vay DNNVV chiếm khoảng 40-45% tổng dư nợ cho vay của chi nhánh, thể hiện vai trò quan trọng của DNNVV trong danh mục cho vay. Tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay DNNVV đạt trung bình 15%/năm trong giai đoạn 2009-2011, cao hơn mức tăng trưởng chung của ngân hàng.

2. Tỷ lệ nợ quá hạn của DNNVV dao động từ 3,5% đến 5%, cao hơn mức trung bình của toàn ngân hàng (khoảng 2,5%), cho thấy rủi ro tín dụng đối với nhóm khách hàng này còn lớn. Nợ xấu chiếm khoảng 1,8% tổng dư nợ DNNVV, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cho vay.

3. Vòng quay vốn cho vay DNNVV đạt khoảng 120%/năm, cho thấy vốn được luân chuyển tương đối nhanh, hỗ trợ kịp thời nhu cầu vốn ngắn hạn của doanh nghiệp. Tuy nhiên, vòng quay vốn có xu hướng giảm nhẹ trong năm 2011, phản ánh sự chậm trễ trong thu hồi nợ.

4. Lợi nhuận ròng từ hoạt động cho vay DNNVV chiếm khoảng 25% tổng lợi nhuận thu được từ hoạt động cho vay của chi nhánh, cho thấy hiệu quả kinh tế từ nhóm khách hàng này là đáng kể nhưng vẫn có tiềm năng cải thiện.

Thảo luận kết quả

Chất lượng cho vay DNNVV tại NHCT – Chi nhánh Nam Thăng Long có những điểm mạnh như tỷ trọng dư nợ cao, tốc độ tăng trưởng ổn định và lợi nhuận đóng góp tích cực. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu vẫn ở mức cao hơn trung bình, phản ánh những khó khăn trong quản lý rủi ro và khả năng trả nợ của DNNVV.

Nguyên nhân chính bao gồm hạn chế về năng lực tài chính và quản lý của DNNVV, thủ tục cho vay còn phức tạp, quy trình thẩm định chưa tối ưu và trình độ cán bộ tín dụng chưa đồng đều. So với một số nghiên cứu trong ngành, tỷ lệ nợ quá hạn của chi nhánh tương đương hoặc thấp hơn mức trung bình của các ngân hàng thương mại khác tại Hà Nội, nhưng vẫn cần cải thiện để giảm thiểu rủi ro.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện tốc độ tăng trưởng dư nợ và tỷ lệ nợ quá hạn qua các năm, bảng so sánh lợi nhuận ròng từ cho vay DNNVV và các nhóm khách hàng khác, giúp minh họa rõ nét hiệu quả và rủi ro của hoạt động cho vay.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tối ưu hóa quy trình thẩm định và cho vay: Rút ngắn thời gian xét duyệt hồ sơ, áp dụng công nghệ thông tin để quản lý hồ sơ và theo dõi khoản vay, nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp và giảm chi phí cho vay. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; chủ thể: Ban lãnh đạo chi nhánh và phòng quản lý rủi ro.

2. Đào tạo nâng cao năng lực cán bộ tín dụng: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về thẩm định dự án, quản lý rủi ro và kỹ năng giao tiếp với khách hàng DNNVV. Mục tiêu tăng tỷ lệ hồ sơ được duyệt đúng hạn lên 90% trong năm tiếp theo. Thời gian: 12 tháng; chủ thể: Phòng tổ chức hành chính phối hợp với các trung tâm đào tạo.

3. Xây dựng mô hình chuyên môn hóa cho vay DNNVV: Phân loại khách hàng theo ngành nghề, quy mô để áp dụng chính sách tín dụng phù hợp, đa dạng hóa các hình thức cho vay (ngắn hạn, trung dài hạn, bảo lãnh). Thời gian: 12-18 tháng; chủ thể: Ban giám đốc và phòng khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa.

4. Tăng cường sử dụng tài sản đảm bảo và kênh thông tin đáng tin cậy: Khuyến khích DNNVV nâng cao năng lực tài chính, minh bạch báo cáo tài chính để tăng tỷ lệ dư nợ có tài sản đảm bảo lên trên 70%. Đồng thời, thiết lập hệ thống thông tin tín dụng nội bộ và phối hợp với các tổ chức tín dụng khác để đánh giá khách hàng chính xác hơn. Thời gian: 18 tháng; chủ thể: Phòng quản lý rủi ro và phòng khách hàng DNNVV.

5. Hỗ trợ DNNVV nâng cao năng lực quản lý và đổi mới công nghệ: Tổ chức các chương trình tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật giúp doanh nghiệp hoàn thiện phương án kinh doanh, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay. Thời gian: liên tục; chủ thể: Chi nhánh phối hợp với các cơ quan ban ngành và hiệp hội doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng thương mại và các chi nhánh: Giúp cải thiện chính sách cho vay, nâng cao chất lượng tín dụng đối với DNNVV, giảm thiểu rủi ro và tăng lợi nhuận.

2. Các nhà quản lý và cán bộ tín dụng: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về quy trình thẩm định, quản lý rủi ro và kỹ năng phục vụ khách hàng DNNVV.

3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Hiểu rõ các yêu cầu và tiêu chí vay vốn ngân hàng, từ đó nâng cao khả năng tiếp cận vốn và sử dụng hiệu quả nguồn vốn vay.

4. Các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức hỗ trợ DNNVV: Là cơ sở tham khảo để xây dựng chính sách hỗ trợ tài chính, thúc đẩy phát triển DNNVV bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Chất lượng cho vay DNNVV được đánh giá bằng những chỉ tiêu nào?
   Chất lượng cho vay được đánh giá qua các chỉ tiêu định lượng như tỷ trọng dư nợ cho vay, tốc độ tăng trưởng dư nợ, tỷ lệ nợ quá hạn, vòng quay vốn cho vay và lợi nhuận ròng từ hoạt động cho vay. Ngoài ra còn có các chỉ tiêu định tính như tuân thủ quy trình, thái độ phục vụ và tính chuyên nghiệp của cán bộ tín dụng.

2. Tại sao tỷ lệ nợ quá hạn của DNNVV thường cao hơn các nhóm khách hàng khác?
   Do đặc điểm hạn chế về năng lực tài chính, quản lý yếu kém, thiếu tài sản đảm bảo và báo cáo tài chính không minh bạch, DNNVV dễ gặp khó khăn trong việc trả nợ đúng hạn, dẫn đến tỷ lệ nợ quá hạn cao hơn.

3. Ngân hàng có thể làm gì để giảm rủi ro khi cho vay DNNVV?
   Ngân hàng cần nâng cao năng lực thẩm định dự án, áp dụng quy trình cho vay chặt chẽ, đào tạo cán bộ tín dụng chuyên nghiệp, sử dụng tài sản đảm bảo và xây dựng hệ thống thông tin tín dụng đáng tin cậy để quản lý rủi ro hiệu quả.

4. Làm thế nào để DNNVV nâng cao khả năng tiếp cận vốn ngân hàng?
   DNNVV cần hoàn thiện phương án kinh doanh, minh bạch báo cáo tài chính, tăng cường tài sản đảm bảo và nâng cao năng lực quản lý để đáp ứng yêu cầu của ngân hàng, từ đó tăng khả năng được duyệt vay vốn.

5. Tác động của môi trường kinh tế và pháp lý đến chất lượng cho vay DNNVV là gì?
   Môi trường kinh tế ổn định giúp giảm rủi ro lạm phát, biến động lãi suất, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động cho vay. Môi trường pháp lý đồng bộ, chặt chẽ và được thực thi nghiêm túc giúp bảo vệ quyền lợi của ngân hàng và doanh nghiệp, nâng cao chất lượng cho vay.

Kết luận

• DNNVV đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, chiếm khoảng 90% số doanh nghiệp và đóng góp hơn 40% GDP.
• Chất lượng cho vay DNNVV tại NHCT – Chi nhánh Nam Thăng Long có nhiều điểm tích cực nhưng vẫn tồn tại tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu cao hơn mức trung bình.
• Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng cho vay bao gồm chính sách cho vay, quy trình thẩm định, năng lực cán bộ tín dụng và môi trường kinh tế - pháp lý.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng cho vay tập trung vào tối ưu quy trình, đào tạo nhân sự, chuyên môn hóa cho vay và tăng cường sử dụng tài sản đảm bảo.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các ngân hàng thương mại khác trong việc nâng cao hiệu quả cho vay DNNVV, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

Hành động tiếp theo: Các chi nhánh ngân hàng nên triển khai ngay các giải pháp đề xuất trong vòng 12-18 tháng để cải thiện chất lượng cho vay, đồng thời phối hợp với các cơ quan quản lý và doanh nghiệp để tạo môi trường thuận lợi cho phát triển DNNVV.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận chung về chất lượng cho vay của ngân hàng đối với DNNVV Chương 2: Chất lượng cho vay DNNVV tại Ngân hàng Công Thương – Chi nhánh Nam Thăng Long. Chương 3: Định hướng và một số giải pháp nâng cao chất lượng cho vay DNNVV tại Ngân hàng Công thương – Chi nhánh Nam Thăng Long. 5 z CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẤT LƢỢNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DNNVV 1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa và vai trò của nó đối với nền kinh tế 1.

Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa Hiện nay ở mỗi nƣớc, tuỳ theo đặc điểm và mô hình phát triển kinh tế của nƣớc mình mà đƣa ra những định nghĩa và các tiêu chí khác nhau để xác định khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trên thực tế, ngƣời ta có thể có nhiều tiêu chí khác nhau để phân loại DN: + Dựa trên hình thức sở hữu: DN có thể chia thành doanh nghiệp nhà nƣớc (DNNN), doanh nghiệp tƣ nhân, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH), công ty hợp danh. + Dựa trên tính chất hoạt động sản xuất kinh doanh, theo ngành: DN công nghiệp, thƣơng mại, dịch vụ, nông - lâm - ngƣ nghiệp. + Dựa trên quy mô doanh nghiệp: có thể chia thành doanh nghiệp với quy mô lớn và doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV).

Trong đó, việc xác định các tiêu chí và định mức để đánh giá quy mô cuả một DNNVV có sự khác biệt ở các quốc gia trên thế giới. Ngay trong cùng một quốc gia, những tiêu chí này cũng có thể đƣợc thay đổi theo thời gian vì sự phát triển cuả DN, đặc điểm nền kinh tế hay tốc độ phát triển kinh tế cuả quốc gia đó. Tuy nhiên, các tiêu chí phổ biến nhất đƣợc nhiều quốc gia sử dụng để phân loại doanh nghiệp là: số lƣợng lao động bình quân mà DN sử dụng/năm, tổng mức vốn đầu tƣ cuả DN, tổng doanh thu hàng năm cuả DN.Thể hiện qua Bảng 1.1 dƣới đây: 6 z Bảng 1.1: Phân loại quy mô DNNVV trên thế giới Số lao Quốc gia/ Quy mô doanh Vốn đầu tƣ Doanh thu bình động BQ Khu vực nghiệp trong năm quân năm năm A. NHÓM CÁC NƢỚC PHÁT TRIỂN 1.

Hoa kỳ Nhỏ và vừa 0-500 Không quy định Không quy định - Ngành sản xuất 1-300 Ơ 0-300 triệu 2. Nhật - Ngành thƣơng mại 1-100 Ơ 0-100 triệu Không quy định - Ngành dịch vụ 1-100 Ơ 0-50 triệu Siêu nhỏ < 10 Không quy định 3. EU Nhỏ < 50 Không quy định < €7 triệu Vừa < 250 < €27 triệu 4. Australia Nhỏ và vừa < 200 Không quy định Không quy định Nhỏ < 100 < CDN$ 5 triệu 5.

Canada Không quy định Vừa < 500 CDN$ 5 -20 triệu 6. New Nhỏ và vừa < 50 Không quy định Không quy định Zealand 7. Korea Nhỏ và vừa < 300 Không quy định Không quy định 8. Taiwan Nhỏ và vừa < 200 < NT$ 80 triệu < NT$ 100 triệu B.

NHÓM CÁC NƢỚC ĐANG PHÁT TRIỂN Không 1. Thailand Nhỏ và vừa < Baht 200 triệu Không quy định quy định - Đối với ngành 2. Malaysia 0-150 Không quy định RM 0-25 triệu sản xuất 3. Philippine Nhỏ và vừa < 200 Peso 1,5-60 Không quy định 7 z triệu Không 4.

Indonesia Nhỏ và vừa < US$ 1 triệu < US$ 5 triệu quy định 5.Brunei Nhỏ và vừa 1-100 Không quy định Không quy định C. NHÓM CÁC NƢỚC KINH TẾ ĐANG CHUYỂN ĐỔI Nhỏ 1-249 1. Russia Không quy định Không quy định Vừa 250-999 Nhỏ 50-100 2. China Không quy định Không quy định Vừa 101-500 Nhỏ < 50 3.

Poland Không quy định Không quy định Vừa 51-200 Siêu nhỏ 1-10 4. Hungary Nhỏ 11-50 Không quy định Không quy định Vừa 51-250 (Nguồn: 1 - Doanh nghiệp nhỏ và vừa, APEC, 1998; 2 - Doanh nghiệp nhỏ và vừa, UN/ECE, 1999; 3 - Tổng quan về doanh nghiệp nhỏ và vừa, OECD, 2000) Số liệu ở Bảng 1.1 cho thấy, đa số các quốc gia chỉ sử dụng 1 trong 3 tiêu thức đánh giá trên, đặc biệt là nhóm các nƣớc kinh tế đang chuyển đổi. Một số quốc gia khác sử dụng kết hợp 2 trong 3 tiêu thức nói trên. Một số ít quốc gia sử dụng kết hợp cả 3 tiêu thức số lao động, vốn và doanh thu.

Tuy nhiên, hầu hết các quốc gia đều lấy tiêu chí số lao động bình quân làm cơ sở quan trọng để phân loại DN theo quy mô. Các tiêu chí nhƣ doanh thu, vốn tuy rất quan trọng nhƣng thƣờng xuyên chịu sự tác động bởi những biến đổi cuả thị trƣờng, sự phát triển cuả nền kinh tế, tình trạng lạm phát. nên thiếu sự ổn định trong việc phân loại DN. Chính 8 z vì vậy tiêu chí số lao động bình quân đƣợc nhiều quốc gia lựa chọn, tiêu chí này thƣờng có tính ổn định lâu dài về mặt thời gian, lại thể hiện đƣợc phần nào tính chất, đặc thù cuả ngành, lĩnh vực kinh doanh mà DN đang tham gia.

Ngân hàng thế giới (World Bank) và nhiều tổ chức quốc tế khác cũng đều sử dụng tiêu chí số lao động để đánh giá. Theo World Bank, doanh nghiệp đƣợc chia thành 4 loại tƣơng ứng với số lƣợng lao động nhƣ sau: doanh nghiệp siêu nhỏ (số lao động < 10 ngƣời), doanh nghiệp nhỏ (số lao động từ 10 ngƣời đến dƣới 50 ngƣời), doanh nghiệp vừa (số lao động từ 50 ngƣời đến 300 ngƣời), doanh nghiệp lớn (số lao động > 300 ngƣời). Ở Việt Nam, phân loại doanh nghiệp theo hai tiêu thức phổ biến đó là lao động thƣờng xuyên và vốn sản xuất. Khái niệm DNNVV lần đầu tiên đƣợc đƣa ra theo công văn số 861/CP-KTN ban hành ngày 20/06/1998.

Theo đó, DNNVV đƣợc tạm thời quy định là “ Những doanh nghiệp có vốn điều lệ dƣới 5 tỷ đồng và có số lao động trung bình hàng năm dƣới 200 ngƣời”. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển chung của nền kinh tế đất nƣớc, khái niệm này đã tỏ ra không còn phù hợp. Để đáp ứng đòi hỏi của thực tế, Ngày 23/11/2001, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 90/2001/NĐ_CP về trợ giúp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, theo đó đã định nghĩa: “Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở sản xuất, kinh doanh độc lập, đã đăng kí kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có số vốn đăng kí kinh doanh không quá 10 tỷ đồng và số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người”. Theo quy định trong nghị định 90/CP thì các DNNVV bao gồm: - Các doanh nghiệp thành lập và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp: Công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh và doanh nghiệp tƣ nhân.

9 z - Các doanh nghiệp thành lập và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp Nhà nƣớc: các doanh nghiệp Nhà nƣớc. - Các hợp tác xã thành lập và hoạt động theo Luật Hợp tác xã. - Các hộ kinh doanh cá thể đăng ký theo Nghị định số 02/2000/NĐ-CP ngày 03 tháng 02 năm 2000 của Chính phủ về đăng ký kinh doanh.2: Phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam Quy mô Doanh nghiệp Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa siêu nhỏ Số lao Tổng Số lao Tổng nguồn Số lao Khu vực động nguồn vốn động vốn động I. Nông, lâm 10 ngƣời 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên nghiệp và trở trở xuống ngƣời đến đồng đến 200 thủy sản xuống 200 ngƣời 100 tỷ đồng ngƣời đến 300 ngƣời II.

Công 10 ngƣời 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên nghiệp và xây trở trở xuống ngƣời đến đồng đến 200 dựng xuống 200 ngƣời 100 tỷ đồng ngƣời đến 300 ngƣời III. Thƣơng 10 ngƣời 10 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 10 tỷ từ trên mại và dịch trở trở xuống ngƣời đến đồng đến 50 ngƣời vụ xuống 50 ngƣời 50 tỷ đồng đến 100 ngƣời (Nguồn 1: Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009) Theo định nghĩa và cách đánh giá này thì ở nƣớc ta hiện nay có tới 75% số doanh nghiệp bao gồm: hợp tác xã, doanh nghiệp tƣ nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, và hầu hết( trên 90%) số doanh nghiệp này 10 z đều thuộc diện doanh nghiệp nhỏ và vừa. DNNVV đang dần trở thành bộ phận quan trọng đóng góp đáng kể vào nền kinh tế quốc dân. Trong thời gian vừa qua, chỉ tính riêng doanh nghiệp nhỏ và vừa đã sử dụng gần 3 triệu lao động, đóng góp hơn 40% GDP và 29% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nƣớc, đóng góp khoảng 14,8% tổng thu Ngân sách Nhà nƣớc.

Phát triển DNNVV đang là vấn đề đƣợc Đảng và Nhà nƣớc rất coi trọng, đƣợc coi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lƣợc phát triển kinh tế- xã hội của nƣớc ta. Các DNNVV đang ngày càng có vai trò quan trọng và trở thành động lực tăng trƣởng kinh tế của nền kinh tế. Đặc điểm của DNNVV Đặc điểm đồng thời cũng là đặc trƣng của loại hình doanh nghiệp nhỏ và vừa, nếu đem so sánh với những loại hình doanh nghiệp khác, bộ phận này có những điểm khác biệt sau đây: - Năng động, linh hoạt, tự do, sáng tạo trong kinh doanh. Nhờ quy mô nhỏ và vừa, mô hình tổ chức quản lý sản xuất giản đơn nên những doanh nghiệp này rất năng động, linh hoạt.

Các chủ doanh nghiệp luôn vận động tìm kiếm các lĩnh vực mà ở đó sự cạnh tranh là chƣa cao, song lại đem lại lợi nhuận nhanh chóng. Hơn nữa, các doanh nghiệp này lại dễ dàng chuyển hƣớng sản xuất kinh doanh, với chi phí thấp do lƣợng vốn bỏ ra không lớn, vì vậy trƣớc những biến động mạnh về cung cầu trên thị trƣờng nhóm doanh nghiệp này ít chịu sự ảnh hƣởng lớn, dễ phục hồi hơn so với các doanh nghiệp lớn. Một lợi thế đáng kể nữa là các DNNVV dễ dàng thay đổi địa điểm hoạt động sản xuất kinh doanh hơn các doanh nghiệp lớn. Trong khi đó các DNNVV lại có thể nắm bắt đƣợc cả những yêu cầu nhỏ lẻ mang tính khu vực và địa phƣơng.

Điều này càng làm cho DNNVV khai thác hết năng lực của mình, đạt đƣợc hiệu quả trong kinh doanh cao nhất. 11 z - Có thể nhanh chóng đổi mới thiết bị công nghệ, thích ứng với cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại. Với nhu cầu bổ sung vốn không nhiều và dễ dàng thay đổi vốn cố định chuyển hƣớng kinh doanh khi hoạt động sản xuất kinh doanh không hiệu quả nên các DNNVV dễ dàng và nhanh chóng trong việc đổi mới thiết bị công nghệ khi cần thiết.