Đặt vấn đề bộ phận nào đã tác động với nhau để gây nên vấn đề? Tại sao tác động đó lại gây ra vấn đề? Theo các hỏng hóc: Đặt câu hỏi rằng hư hỏng nào sẽ gây nên vấn đề? Tại sao hư hỏng đó lại xảy ra? Theo quy trình: Đặt câu hỏi quy trình nào trước hoặc sau vấn đề hư hỏng và gây nên vấn đề? Tại sao quy trình đó lại sai sót? Các bước thực hiện một cây logic: 1. Bắt đầu một vấn đề ở phía trái bảng ( giấy ghi chép ) 2. Trả lời câu hỏi rằng “tại sao vấn đề có thể xảy ra”? đồng thời vẽ nhánh bắt đầu từ vấn đề. Ghi tất cả các câu trả lời.
Dựa theo các chứng cứ đã thu thập được, loại bỏ các nguyên nhân an toàn. Với mỗi nhánh chưa được chứng minh an toàn lặp lại bước thứ hai và thứ ba. Khi ta chứng minh được nhánh nào đó không phải là nguyên nhân có thể đánh dấu (X) để loại bỏ. Nhận xét: Cây logic là một trong những phương pháp tốt nhất được dùng để xác tìm ra nguyên nân của vấn đề.
Việc tìm ra nguyên nhân dựa trên tính logic, các nguyên nhân cấp thấp hơn (nguyên nhân con) được đưa ra dựa trên sự logic với nguyên nhân trước nó (nguyên nhân mẹ). Vì vậy các nguyên nhân tạo thành một chuỗi logic với nhau. Do đặc thù của cây logic là được xây dựng dựa trên tính logic nên nó phù hợp với những vấn đề mang tính kỹ thuật hơn.3 Phương pháp Apolo Phương pháp Apolo được Dean L. Gano phát triển vào năm 1979 trong quá trình ông tham gia điều tra sự cố tại nhà máy hạt nhân Three Mile Island tại Mỹ.
Dean đã phát hiện ra ba mối quan hệ giữa nguyên nhân và kết quả đó là: 12 Nguyên nhân và kết quả là một loại giống nhau (nguyên nhân cũng là kết quả và ngược lại ) Kết quả chỉ tồn tại nếu nguyên nhân của nó cùng tồn tại tại một không gian và thời gian. Mỗi kết quả có hai nguyên nhân là nguyên nhân hành động và nguyên nhân điều kiện. Nếu chỉ có nguyên nhân điều kiện hoặc nguyên nhân hành động không thì vấn đề chưa thể xảy ra vì vậy cách suy nghĩ của phương pháp Apolo là đề xuất việc giải quyết vấn đề bằng cách loại bỏ nguyên nhân điều kiện hoặcnguyên nhân hành động để loại bỏ kết quả có thể xảy ra. Với mỗi điều kiện hoặc hành động (cấp 1)nếu muốn tồn tại cũng sẽ được gây ra bởi các điều kiện và hành động khác (cấp 2).
Để giải quyết vấn đề theo phương pháp Apolo. Chúng ta sẽ sử dụng giả thuyết rằng miễn là nguyên nhân hành động hoặc nguyên nhân điều kiện không có thì vấn đề ( kết quả ) sẽ không xảy ra. Thông thường người ta thường kết hợp phương pháp Apolo và biểu đổ reality- charting (biểu đồ thực tế) với nhau để quá trình xác định nguyên nhân được nhanh hơn và hiệu quả hơn. Phương pháp Apolo sử dụng sơ đồ cây với các bước như sau: 1.
Bắt đầu vấn đề từ đặt câu hỏi “tại sao?” trả lời xem điều kiện và hành động nào khi xảy ra đồng thời sẽ dẫn tới vấn đề. Vẽ nhánh cho nguyên nhân điều kiện và nguyên nhân hành động ( thành phần con ) 3. Mỗi thành phần con được gây ra bởi một cặp nguyên nhân điều kiện và nguyên nhân hành động khác nên ta sẽ lặp lại bước thứ nhất cho mõi thành phần con. Với những thành phần chúng ta có bằng chúng rõ ràng đó không phải là nguyên nhân hoặc không cần thiết mở rộng chúng ta có thể đánh dấu dừng.
Nhận xét: Với phương pháp Apolo và cách phân loại nguyên nhân thành hai loại nguyên nhân điều kiện và nguyên nhân hành động cùng với sự minh họa bằng sơ đồ sau mỗi bước sẽ giúp chúng ta tìm được nguyên nhân. Tuy nhiên phương pháp này chỉ hiệu quả cho các 13 vấn đề mang tính trừu tượng, phức tạp và cần quá nhiều thời gian để làm một bảng phân tích hoàn chỉnh.4 Ưu, nhược điểm của từng phương pháp SƠ ĐỒ XƯƠNG CÁ ( FISH BONE ) Ưu điểm: Giữa mỗi nguyên nhân và kết quả đều có mối quan hệ ràng buộc, trong chẩn đoán hư hỏng thì mối quan hệ đó chúng ta có thể hiểu là nguyên lý hoạt động và điều kiện làm việc của hệ thống vì thế có thể tạo nên một sơ đồ rất chặt chẽ về mặt chuyên môn. Sơ đồ xương cá giúp việc lập bảng theo dõi các nguyên nhân được dễ dàng. Sơ đồ xương cá đưa ra các giải pháp ngăn chặn tái phát.
Người kỹ thuật viên có thể sử dụng sơ đồ xương cá như một công cụ các nhân bên mình nhằm hỗ trợ trong việc xử lý sự cố hư hỏng Nhược điểm: Việc xác định vấn đề chính để bao hàm hết tất cả các nguyên nhân có thể xảy ra là điều rất khó. Đối với những sự cố hư hỏng phức tạp liên quan tới nhiều hệ thống thì việc áp dụng sơ đồ nhân – quả vào chẩn đoán thì mất rất nhiều thời gian. CÂY LOGIC Ưu điểm: Cây logic là công cụ được sử dụng như một phương pháp phân tích nguyên nhân cốt lõi trong chẩn đoán hư hỏng. Khi sử dụng cây logic các vấn đề được mở rộng ra các thành phần xung quanh nó dựa trên tính logic vì vậy phương pháp cây logic giúp xác định nguyên nhân một cách nhanh chóng.
14 Loại bỏ những nguyên nhân không liên quan từ sớm, giúp việc chỉ ra nguyên nhân thực sự của vấn đề hiệu quả hơn. Nhược điểm: Do cây logic được xây dựng dựa trên tính logic nên nó phù hợp với các vấn đề kỹ thuật nhiều hơn. Cây logic đưa ra những nguyên nhân không có dẫn chứng để hỗ trợ giải thích sự tồn tại của nguyên nhân đó. PHƯƠNG PHÁP APOLO VÀ BIỂU ĐỒ THỰC TẾ Ưu điểm: Mỗi bước được minh họa rõ ràng, mạch lạc.
Có công cụ kiểm tra chặt chẽ, đảm bảo tính chính xác tuyệt đối của các nguyên nhân và giải pháp. Có bảng báo cáo cụ thể để giám sát việc thực hiện. Nhược điểm: Chỉ hiệu quả cho các vấn đề mang tính trừu tượng, phức tạp. Cần quá nhiều thời gian để làm một bảng phân tích hoàn chỉnh.
Khó làm một mình, chỉ hiệu quả cao khi làm nhiều người. Không có tính chính xác tuyệt đối, chỉ biết cái nào tốt và tốt hơn, không có tính đúng sai. Chưa được nhiều người ở việt nam sử dụng nên khó trao đổi, học tập. Nhận xét: Dựa trên những ưu, nhược điểm vừa nêu trên cho thấy rằng mỗi phương pháp điều có những điểm mạnh và điểm yếu riêng và chúng điều giúp ích cho rất nhiều quy trình chẩn đoán tìm nguyên nhân hư hỏng.
Tùy thuộc vào từng tình huống, từng vấn đề mà sử dụng hợp lý các phương pháp xác định nguyên nhân khả dĩ.5 PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH NGUYÊN NHÂN GỐC RỄ Nguyên nhân trực tiếp là nguyên nhân trực tiếp gây ra vấn đề, hư hỏng. nếu giải quyết nguyên nhân trực tiếp vấn đề có thể vẫn quay lại. Còn nếu nguyên nhân tận gốc được giải quyết thì vấn đề sẽ được loại bỏ. Nguyên nhân tận gốc đôi khi còn được gọi là nguyên nhân hệ thống vì nó thường liên quan đến chính sách điều hành của một hệ thống.
Để tìm nguyên nhân tận gốc chúng ta có thể sử dụng phương pháp “vòng lặp tạo sao ?” đây là một phương pháp đơn giản nhưng phổ biến bởi tính hiệu quả của nó. Vòng lặp tại sao hay còn gọi là 5-why ( 5 lần tại sao ) là phương pháp tìm nguyên nhân tận gốc bằng cách lặp đi lặp lại câu hỏi “tại sao?”, các câu trả lời thường là rõ ràng không phải phân nhánh. Sau khi hỏi 5 lần tại sao chúng ta sẽ tìm được nguyên nhân, mà tron nghiều trường hợp, là chính sách hay quy định của công ty đã khiến vấn đề trực tiếp có cơ hội xảy ra. Câu hỏi đặt ra ở đây là tại sao phải hỏi 5 lần mà không phải là một con số khác.
Vậy câu trả lời là con số 5 chỉ mang tính chất tương đối,chúng ta có thể hỏi 3 lần hoặc 8 lần, 9 lần trước khi khẳng một nguyên nhân là nguyên nhân gốc. Nhưng nếu chỉ hỏi 1 hoặc 2 lần thì quá ít. 16 CHƯƠNG 3 CHẨN ĐOÁN CÁC HỆ THỘNG TRÊN Ô TÔ Sau khi xác định được các nguyên nhân khả dĩ, chúng ta tiến hành giai đoạn tiếp theo là kiểm tra và loại bỏ các nguyên nhân không ảnh hưởng đến vấn đề. Trên xe ô tô hiện nay, có hệ thống hoạt động hoàn toàn bằng điện, có hệ thống hoạt động hoàn toàn bằng cơ khí, có hệ thống hết hợp cả phần điện và phần cơ, tùy thuộc vào từng hệ thống sẽ có cách kiểm tra khác nhau.
Khi các chi tiết cơ khí hoạt động chúng luôn bao gồm những chỉ tiêu làm việc chính và các hiệu ứng phụ, hiệu ứng phụ ở đây là tiếng ồn, sự rung động và đôi khi chúng cũng gây ra sự sốc. Vì vậy khi chẩn đoán các hệ thống cơ khí trên xe thường dựa vào các hiệu ứng phụ để xác định sự bất ổn hay hư hỏng trong hệ thống, đôi khi dựa vào cả các chỉ tiêu làm việc chính để xác định sự bất ổn hay hư hỏng.1 Tiếng ồn, rung động và độ sốc Tiếng ồn, sự rung động và độ sốc là những thứ mà khiến người ngồi trên xe rất khó chịu và không thoải mái. Dưới đây khu vực chính của xe sinh ra tiếng ồn bao gồm: Lốp có thể tạo ra tiếng rít hoặc tiếng gầm cao, giống như tiếng ồn của bánh răng. Đây là trường hợp đặc biệt đối với lốp xe không chuẩn.
Các mối ghép có thể gây ra tiếng động. Tiếng va chạm của kim loại, phản ứng dữ dội trong bộ truyền lực. Những tiếng rung động vang lên giống như những quả bi bị chao đảo.2 Điều kiện tiếng ồn Nguyên nhân của tiếng ồn thường có thể bắt nguồn từ việc rò rỉ dầu, ổ đỡ, khớp bị khô sẽ gây ra tiếng ồn đáng kể. Kiểm tra bộ phận nối khớp cho các vết nứt, chỗ rách hoặc vết cắt.
Kiểm tra sàn xe khi có dấu hiệu của mỡ bò gần joint bán trục trước. Kiểm tra vỏ bọc đệm ổ đỡ trục. Kiểm tra mô men trên ổ trục bánh xe phía trước.