Khóa luận chăm sóc và phòng trị bệnh cho lợn nái tại trại Nguyễn Thị Ánh Tuyết, Vĩnh Phúc

Luận văn trình bày quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại Nguyễn Thị Ánh Tuyết, Vĩnh Phúc.

• Tác giả: Dương Thị Thu Hằng
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Thị Mai Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Thực Hiện Quy Trình Chăm Sóc, Nuôi Dưỡng Và Phòng Trị Bệnh Cho Lợn NáI Sinh Sản Tại Trại Nguyễn Thị Ánh Tuyết
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục đích và yêu cầu của đề tài
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở thực tập
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.1.2. Đặc điểm khí hậu
• 2.1.2. Điều kiện nơi thực tập
• 2.1.2.1. Cơ cấu tổ chức của trại
• 2.1.2.2. Cơ sở vật chất, hạ tầng của trại
• 2.1.2.2.1. Về cơ sở vật chất
• 2.1.2.2.2. Về cơ sở hạ tầng
• 2.1.2.2.3. Về thiết kế xây dựng
• 2.1.2.2.4. Hệ thống điện, nước
• 2.1.2.3. Chuồng bầu
• 2.1.2.4. Chuồng đẻ
• 2.1.2.5. Chuồng cách ly
• 2.1.2.6. Một số thiết bị khác
• 2.1.2.7. Thuận lợi và khó khăn của trại
• 2.1.2.7.1. Thuận lợi
• 2.1.2.7.2. Khó khăn
• 2.2. Cơ sở tài liệu liên quan đến chuyên đề
• 2.2.1. Đặc điểm sinh lý sinh sản của lợn nái sinh sản
• 2.2.1.1. Tuổi động dục lần đầu
• 2.2.1.2. Tuổi phối giống lần đầu
• 2.2.1.3. Tuổi đẻ lứa đầu
• 2.2.1.4. Tuổi thành thục về tính
• 2.2.1.5. Sự thành thục về tính
• 2.2.1.6. Giống
• 2.2.1.7. Chế độ dinh dưỡng
• 2.2.1.8. Mùa vụ và thời kỳ chiếu sáng
• 2.2.1.9. Sự thành thục về thể vóc
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
• 3.1. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.2. Nội dung tiến hành
• 3.3. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 3.3.1. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.3.2. Phương pháp thực hiện
• 3.3.3. Phương pháp tính toán các chỉ tiêu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tình hình chăn nuôi lợn tại trại Nguyễn Thị Ánh Tuyết - xã Cao Minh - thị Xã Phúc Yên - tỉnh Vĩnh Phúc qua 3 năm (2018 - 2020)
• 4.2. Kết quả thực hiện công tác chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn nái tại trại
• 4.3. Kết quả công tác phòng bệnh cho đàn lợn nái tại trại
• 4.4. Kết quả công tác vệ sinh phòng bệnh
• 4.5. Kết quả phòng bệnh bằng vắc-xin
• 4.6. Kết quả công tác chẩn đoán và điều trị bệnh cho lợn nái
• 4.6.1. Kết quả công tác chẩn đoán bệnh
• 4.6.2. Kết quả công tác điều trị bệnh
• 4.7. Kết quả thực hiện một số công việc khác
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRONG QUÁ TRÌNH THỰC TẬP TẠI CƠ SỞ

Tóm tắt

I. Chăm sóc lợn nái

Chăm sóc lợn nái là một trong những yếu tố quyết định đến năng suất và chất lượng sản phẩm chăn nuôi. Chăm sóc lợn nái bao gồm việc cung cấp dinh dưỡng hợp lý, đảm bảo môi trường sống sạch sẽ và thoải mái. Theo nghiên cứu, khẩu phần ăn của lợn nái mang thai cần được điều chỉnh theo từng giai đoạn phát triển. Việc cung cấp đủ chất dinh dưỡng không chỉ giúp lợn mẹ khỏe mạnh mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển của lợn con. "Khẩu phần ăn của lợn nái mang thai tại trại được thiết kế khoa học, đảm bảo cung cấp đầy đủ vitamin và khoáng chất cần thiết". Ngoài ra, việc theo dõi sức khỏe định kỳ và thực hiện các biện pháp phòng bệnh là rất quan trọng để ngăn ngừa các bệnh thường gặp ở lợn nái.

1.1. Dinh dưỡng cho lợn nái

Dinh dưỡng cho lợn nái là yếu tố quan trọng trong quản lý sức khỏe lợn. Cần cung cấp thức ăn có chất lượng cao, bao gồm ngũ cốc, protein và các loại vitamin. "Dinh dưỡng không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn nái mà còn quyết định đến năng suất sinh sản". Việc theo dõi khẩu phần ăn và điều chỉnh kịp thời sẽ giúp lợn nái duy trì sức khỏe tốt và sinh sản hiệu quả.

1.2. Vệ sinh chuồng trại

Vệ sinh chuồng trại là một phần không thể thiếu trong quy trình phòng trị bệnh lợn. Việc giữ cho chuồng trại sạch sẽ giúp ngăn ngừa sự phát triển của vi khuẩn và virus gây bệnh. "Lịch sát trùng chuồng bầu của trại được thực hiện định kỳ, đảm bảo môi trường sống an toàn cho lợn nái". Các biện pháp vệ sinh như khử trùng, dọn dẹp thường xuyên sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh cho lợn.

II. Phòng trị bệnh cho lợn nái

Phòng trị bệnh cho lợn nái là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong chăn nuôi. Phòng trị bệnh lợn không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của lợn mẹ mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển của lợn con. Các bệnh thường gặp ở lợn nái sinh sản bao gồm bệnh dịch tả lợn, bệnh tai xanh và hội chứng viêm tử cung. "Việc tiêm phòng vắc-xin cho đàn lợn tại trại được thực hiện theo lịch trình nghiêm ngặt, nhằm đảm bảo sức khỏe cho lợn nái". Ngoài ra, việc theo dõi sức khỏe và phát hiện sớm các triệu chứng bệnh cũng rất quan trọng.

2.1. Các bệnh thường gặp

Các bệnh thường gặp ở lợn nái sinh sản có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất chăn nuôi. Bệnh dịch tả lợn và bệnh tai xanh là hai trong số những bệnh phổ biến nhất. "Những bệnh này không chỉ làm giảm năng suất mà còn có thể dẫn đến thiệt hại kinh tế lớn cho người chăn nuôi". Việc nhận biết sớm các triệu chứng và thực hiện các biện pháp phòng ngừa là rất cần thiết.

2.2. Biện pháp phòng bệnh

Biện pháp phòng bệnh cho lợn nái bao gồm tiêm phòng vắc-xin, vệ sinh chuồng trại và quản lý dinh dưỡng. "Tiêm phòng vắc-xin định kỳ giúp tăng cường sức đề kháng cho lợn nái, giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh". Ngoài ra, việc duy trì môi trường sống sạch sẽ và cung cấp dinh dưỡng hợp lý cũng góp phần quan trọng trong việc phòng bệnh cho lợn.

III. Kinh nghiệm chăm sóc lợn nái

Kinh nghiệm chăm sóc lợn nái từ thực tiễn tại trại Nguyễn Thị Ánh Tuyết cho thấy rằng việc áp dụng quy trình chăm sóc khoa học là rất cần thiết. Kỹ thuật chăm sóc lợn bao gồm việc theo dõi sức khỏe, dinh dưỡng và vệ sinh chuồng trại. "Kinh nghiệm từ các kỹ sư tại trại cho thấy rằng việc chăm sóc lợn nái đúng cách sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm". Việc chia sẻ kinh nghiệm giữa các kỹ sư và người chăn nuôi cũng rất quan trọng để cải thiện quy trình chăm sóc.

3.1. Chia sẻ kinh nghiệm

Chia sẻ kinh nghiệm giữa các kỹ sư và người chăn nuôi giúp nâng cao hiệu quả chăm sóc lợn nái. "Kinh nghiệm từ những người đi trước sẽ giúp người chăn nuôi tránh được những sai lầm và áp dụng các biện pháp hiệu quả hơn". Việc tổ chức các buổi hội thảo, tập huấn cũng là một cách hiệu quả để nâng cao kiến thức cho người chăn nuôi.

3.2. Đánh giá hiệu quả

Đánh giá hiệu quả của quy trình chăm sóc lợn nái là rất cần thiết để cải thiện chất lượng chăn nuôi. "Việc theo dõi và đánh giá kết quả sẽ giúp người chăn nuôi nhận biết được những điểm mạnh và điểm yếu trong quy trình chăm sóc". Từ đó, có thể điều chỉnh kịp thời để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam đóng vai trò trụ cột trong cơ cấu nông nghiệp, cung cấp hơn 60% tổng sản lượng thịt tiêu thụ nội địa. Tuy nhiên, sau các đợt khủng hoảng dịch bệnh nghiêm trọng—đặc biệt là dịch tả lợn châu Phi (African Swine Fever - ASF) bùng phát năm 2019 làm suy giảm hơn 20% tổng đàn cả nước, cùng sự gián đoạn chuỗi cung ứng do đại dịch COVID-19—ngành chăn nuôi đối mặt với bài toán cấp bách về tái đàn và tối ưu hóa chi phí sản xuất. Trong chuỗi giá trị chăn nuôi lợn, phân khúc nái sinh sản giữ vai trò then chốt, quyết định trực tiếp đến giá thành con giống, chỉ số FCR (Feed Conversion Ratio) toàn đàn và năng lực cạnh tranh của trang trại.

Vấn đề thực tế đặt ra tại các cơ sở chăn nuôi quy mô vừa và bán công nghiệp là tỷ lệ mắc các bệnh đường sinh sản ở nái sau sinh còn rất cao. Các nghiên cứu dịch tễ cho thấy tỷ lệ viêm tử cung sau đẻ dao động từ 62,10% đến 86,96%, trực tiếp làm tăng tỷ lệ chậm động dục, sảy thai, giảm năng suất tiết sữa dẫn đến hội chứng MMA (Mastitis - Metritis - Agalactia) và buộc phải loại thải nái sớm trước chu kỳ kinh tế tối ưu (lứa 5 - 6).

Đồ án/khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Thú y: “Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản nuôi tại trại Nguyễn Thị Ánh Tuyết - xã Cao Minh - thị xã Phúc Yên - tỉnh Vĩnh Phúc” được thực hiện nhằm giải quyết trực tiếp các điểm nghẽn kỹ thuật nêu trên thông qua các mục tiêu cụ thể:

1. Chuẩn hóa quy trình nuôi dưỡng theo từng pha sinh lý (Phase-feeding) cho đàn nái chửa kỳ I, kỳ II và nái nuôi con.
2. Tối ưu hóa kỹ thuật phát hiện động dục và thụ tinh nhân tạo (Artificial Insemination - AI) đạt tỷ lệ thụ thai vòng một trên 85%.
3. Thiết lập quy trình an toàn sinh học (Biosecurity) 3 cấp độ và phác đồ can thiệp thú y điều trị triệt để hội chứng viêm đường sinh dục, viêm khớp và sảy thai.
4. Đánh giá hiệu quả kinh tế và khả năng nhân rộng mô hình chăn nuôi lợn nái công nghệ khép kín liên kết chuỗi giá trị Greenfeed.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai trực tiếp trên đàn nái sinh sản (tăng trưởng từ 95 nái năm 2018 lên 133 nái sinh sản và 15 hậu bị năm 2020) thuộc giống ngoại nhập phẩm cấp cao (Landrace, Yorkshire) và lợn đực giống tại trại Nguyễn Thị Ánh Tuyết trong thời gian 6 tháng (28/05/2020 - 28/11/2020).

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                               MỤC TIÊU VÀ ĐẦU RA ĐO LƯỜNG                          |
+------------------------------------+-----------------------------------------------+
| Chỉ số mục tiêu                    | Mức chuẩn kỹ thuật đạt được                   |
+------------------------------------+-----------------------------------------------+
| Tỷ lệ thụ thai vòng 1 (AI)         | >= 88.5%                                      |
| Trọng lượng sơ sinh trung bình     | 1.3 - 1.4 kg/con (Yorkshire / Landrace)       |
| Tỷ lệ điều trị khỏi viêm tử cung   | >= 90.0%                                      |
| Thời gian động dục lại sau cai sữa | 3 - 5 ngày                                    |
| Quy mô đàn duy trì an toàn dịch    | 149 cá thể (133 nái SS, 15 hậu bị, 1 đực)     |
+------------------------------------+-----------------------------------------------+

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các trang trại chăn nuôi truyền thống hoặc bán công nghiệp chưa chuẩn hóa, phương thức quản lý nái sinh sản còn tồn tại nhiều nhược điểm nghiêm trọng:

• Cho ăn theo cảm tính không phân kỳ, dẫn đến hiện tượng nái quá béo ở kỳ I (tích mỡ buồng trứng, chết phôi) hoặc quá gầy ở kỳ II (lợn con sơ sinh nhẹ cân, mất sữa sau sinh).
• Kỹ thuật thụ tinh nhân tạo thiếu kiểm soát vô trùng, dẫn đến tổn thương niêm mạc âm đạo/cổ tử cung.
• Chưa áp dụng phác đồ điều trị kháng sinh kết hợp cơ chế co bóp cơ học và thụt rửa cục bộ đúng chỉ định.

Tiêu chí so sánh	Mô hình chăn nuôi truyền thống	Mô hình trang trại công nghiệp khép kín (Trại Ánh Tuyết)
Kiểm soát môi trường	Chuồng hở, phụ thuộc thời tiết tự nhiên	Chuồng kín, hệ thống làm mát Cooling pad & quạt hút âm áp
Chế độ dinh dưỡng	Thức ăn tự phối trộn, 1 khẩu phần cố định	Cám chuyên dụng Greenfeed (GF08/9054, GF07/9054) chia 4 giai đoạn
Kỹ thuật phối giống	Nhảy trực tiếp hoặc AI thủ công không test tinh	AI phối lặp 2-3 liều (80-100ml), kiểm tra hoạt lực và phản xạ mê ì
Quản lý dịch bệnh	Tiêm phòng ngắt quãng, trị bệnh khi có triệu chứng	Lịch vắc-xin chu kỳ (CSF, PRRS, FMD, AD), an toàn sinh học 3 vòng
Xử lý chất thải	Xả thải trực tiếp hoặc hầm lắng thô sơ	Hệ thống Biogas công suất lớn khép kín, tái tạo năng lượng

Phân loại yêu cầu kỹ thuật theo mô hình MoSCoW:

• Must have (Bắt buộc): Khẩu phần nái chửa theo ngày tuổi thai; Thẻ nái (Sow Card) theo dõi chu kỳ phối/đẻ; Quy trình tiêm vắc-xin thai kỳ tuần 10 & 12; Hệ thống vòi uống tự động nipple drinkers.
• Should have (Nên có): Hệ thống sát trùng ủng tự động tại cửa chuồng; Bổ sung chế phẩm Prostaglandin F2α (PGF2α) và Oxytocin can thiệp sau sinh; Thiết bị sưởi hồng ngoại cho lợn con.
• Could have (Có thể có): Máy siêu âm thai Doppler cầm tay kiểm tra thai sớm ngày 21-25.
• Won't have (Chưa áp dụng): Hệ thống cấp cám tự động định lượng bằng chip RFID điện tử cho từng cá thể.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc hạ tầng trang trại được quy hoạch trên diện tích 1.000 m², bố trí theo nguyên tắc một chiều phòng chống nhiễm chéo:

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                            SƠ ĐỒ HẠ TẦNG AN TOÀN SINH HỌC                     |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| [Cổng trại / Hố sát trùng]                                                    |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Thông số kỹ thuật của hệ thống thiết bị và dược chất:

• Dinh dưỡng công thức: Thức ăn hỗn hợp Greenfeed 9054, GF07 (Protein thô 15-20%, ME 2.900-3.100 kcal/kg), GF08 (Protein thô 13-14%, ME 2.800-2.950 kcal/kg).
• Dược phẩm chủ lực: Dung dịch sát trùng Iodine 10%, Penicillin G 1.000.000 UI, Streptomycin 0.25g, Amoxicillin 15% tác dụng kéo dài (Amoxi 15% LA), Terramycin LA, Oxytocin 10-15 UI, Dexamethasone, Diclofenac, Calcium gluconate, Vitamin ADE và B-Complex.
• Vắc-xin phòng bệnh: Vắc-xin Dịch tả lợn cổ điển (CSF), Tai xanh (PRRS), Lở mồm long móng (FMD), Giả dại (AD), Parvovirus và Leptospirosis.

Methodology

Phương pháp luận triển khai dựa trên chu trình quản lý chất lượng khép kín PDCA (Plan - Do - Check - Act) kết hợp phương pháp theo dõi dịch tễ học thú y lâm sàng:

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                                MA TRẬN QUẢN LÝ RỦI RO                              |
+----------------------+--------------------+----------------------------------------+
| Nguy cơ rủi ro       | Mức độ ảnh hưởng   | Biện pháp kiểm soát & Giảm thiểu       |
+----------------------+--------------------+----------------------------------------+
| Dịch tả lợn châu Phi | Thảm khốc (Rất cao)| Cách ly nghiêm ngặt 3 cấp, sát trùng   |
| (ASF) xâm nhập       |                    | bằng vôi bột 20% + Phun hóa chất 2L/tuần|
| Sảy thai hàng loạt   | Nghiêm trọng (Cao) | Tiêm vaccine Parvo/Lepto; cấm tiêm     |
| do mầm bệnh/stress   |                    | phòng/tắm lạnh tháng đầu & 15 ngày cuối|
| Viêm vú, viêm tử     | Trung bình         | Thụt rửa Iodine 10% + Tiêm Oxytocin    |
| cung, mất sữa (MMA)  |                    | tống sản dịch trong 24-48h sau đẻ      |
| Sốc nhiệt mùa hè     | Cao                | Hệ thống giàn mát duy trì nhiệt 25-30°C|
+----------------------+--------------------+----------------------------------------+

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình chăm sóc, nuôi dưỡng và can thiệp thú y được lập trình hóa thành các thuật toán thực thi nghiêm ngặt tại trại:

# PROTOCOL ĐỊNH LƯỢNG THỨC ĂN NÁI CHỬA (FEEDING_ALGORITHM)
giai_doan_1_phoi_den_21_ngay:
  nai_hau_bi: "1.6 - 1.8 kg/con/ngay (Cam GF08/9054)"
  nai_da: "2.0 - 2.2 kg/con/ngay (Cam GF08/9054)"
  muc_tieu: "Han che chet phoi, on dinh the vang tiet Progesteron"

giai_doan_2_22_den_84_ngay:
  nai_hau_bi: "2.0 - 2.2 kg/con/ngay (Cam GF07/9054)"
  nai_da: "2.2 - 2.5 kg/con/ngay (Cam GF07/9054)"
  muc_tieu: "Duy tri the trang BCS 3.0 - 3.5, phat trien khung xuong"

giai_doan_3_85_den_110_ngay:
  nai_hau_bi: "2.2 - 2.4 kg/con/ngay (Cam GF07/9054)"
  nai_da: "2.5 - 3.0 kg/con/ngay (Cam GF07/9054)"
  muc_tieu: "Tang toc phat trien trong luong bao thai va mo tuyen vu"

giai_doan_4_110_den_113_ngay:
  dong_loat: "2.0 kg/con/ngay (Cam GF08/9054)"
  muc_tieu: "Giam ap luc ruot, chuan bi qua trinh do de"

# THUẬT TOÁN ĐIỀU TRỊ VIÊM TỬ CUNG LÂM SÀNG (METRITIS_TREATMENT_WORKFLOW)
def clinical_metritis_treatment(severity_grade, days_postpartum):
    """
    Phác đồ can thiệp điều trị viêm tử cung nái sau đẻ
    """
    protocol = []
    if severity_grade == "Nội mạc (Dịch trắng/xám, sốt nhẹ)":
        protocol.append("Đặt viên Oxytetracyclin âm đạo 5-7 ngày")
        protocol.append("Tiêm Amoxicillin 15% LA: 1ml/10kg TT, 3 mũi cách nhau 48h")
        protocol.append("Tiêm Oxytocin 10-15 UI kích thích co bóp tống dịch")
    elif severity_grade in ["Viêm cơ", "Viêm tương mạc (Dịch nâu rỉ sắt, sốt cao)"]:
        protocol.append("Thụt rửa tử cung Iodine 10% (10ml/2L nước ấm) 2 lần/ngày (ngày 1-2)")
        protocol.append("Bơm trực tiếp Penicillin 1.000.000 UI vào xoang tử cung")
        protocol.append("Tiêm bắp Terramycin LA hoặc Ceftiofur")
        protocol.append("Kháng viêm Ketovet/Dexamethasone + Urotropin + Vitamin C + Canxi")
        protocol.append("Chống chỉ định thụt rửa thể tích lớn nếu co bóp tử cung liệt hoàn toàn")
    return protocol

Testing và validation

Hiệu quả của quy trình được đo lường thông qua các chỉ số dịch tễ lâm sàng trên đàn nái theo dõi trong 6 tháng:

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                      KẾT QUẢ THEO DÕI VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH LÂM SÀNG                    |
+---------------------+-------------+-------------+---------------+------------------+
| Bệnh lý theo dõi    | Số ca mắc   | Tỷ lệ mắc   | Số ca khỏi    | Tỷ lệ điều trị   |
|                     | (n/tổng đàn)| (%)         | triệt để (n)  | thành công (%)   |
+---------------------+-------------+-------------+---------------+------------------+
| Viêm tử cung sau đẻ | 18 / 133    | 13.53%      | 17            | 94.44%           |
| Viêm vú (Mastitis)  | 5 / 133     | 3.76%       | 5             | 100.00%          |
| Viêm khớp (S. suis) | 6 / 148     | 4.05%       | 5             | 83.33%           |
| Sảy thai / Chết lưu | 2 / 133     | 1.50%       | N/A           | Khống chế < 2%   |
+---------------------+-------------+-------------+---------------+------------------+

Kết quả đạt được

1. Cơ cấu đàn và tăng trưởng quy mô:
   • Năm 2018: 95 nái sinh sản + 1 đực giống = 96 con.
   • Năm 2019: 119 nái sinh sản + 1 đực giống = 120 con (+25.0%).
   • Năm 2020: 133 nái sinh sản + 15 nái hậu bị + 1 đực giống = 149 con (+24.1% so với 2019, +55.2% so với 2018).
2. Năng suất sinh sản:
   • Thời gian mang thai trung bình duy trì ổn định: 114 ngày (biến thiên 113 - 116 ngày).
   • Khối lượng sơ sinh đạt chuẩn quốc tế: Lợn Landrace đạt 1,4 kg/con; Lợn Yorkshire đạt 1,3 kg/con.
   • 100% đàn nái mang thai tuần 10 và 12 được tiêm phòng vắc-xin đầy đủ, bảo hộ kháng thể thụ động tối đa qua sữa đầu cho lợn con.

---

Đổi mới và đóng góp

• Quy trình thụ tinh nhân tạo cải tiến "Chặn đầu khóa đuôi": Xác định chính xác phản xạ đứng ì (Lordosis reflex) qua tiếp xúc kích thích của lợn đực kết hợp đè mông; thực hiện dẫn tinh kép 2-3 liều (80-100 ml/liều) cách nhau 12 giờ. Kỹ thuật này giúp tỷ lệ rụng trứng gặp tinh trùng đạt mức tối đa, nâng tỷ lệ đậu thai lên trên 88%.
• Phác đồ điều trị viêm tử cung 3 tầng tác động: Thay vì chỉ tiêm kháng sinh toàn thân đơn thuần, giải pháp phối hợp: (1) Sát trùng bề mặt niêm mạc bằng dung dịch Iodine 10% loãng; (2) Cơ chế tống đẩy cơ học bằng Oxytocin (10-15 UI); (3) Kháng sinh thẩm thấu sâu Amoxicillin 15% LA kết hợp kháng viêm Ketovet/Dexamethasone. Kết quả cải thiện tỷ lệ khỏi bệnh từ mức trung bình ngành 74% lên 94.44%, rút ngắn thời gian điều trị xuống còn 3 - 5 ngày.
• Chiến lược dinh dưỡng 4 pha giảm tỷ lệ chết phôi: Khắc phục hoàn toàn thói quen cho ăn thừa dinh dưỡng ở giai đoạn 1-21 ngày đầu mang thai, làm giảm tỷ lệ tiêu hủy thể vàng dưới tác động của stress chuyển hóa.

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                       SO SÁNH CÁC CHỈ SỐ KỸ THUẬT VỚI NGHIÊN CỨU TRƯỚC             |
+----------------------------+-----------------------+-------------------------------+
| Công trình nghiên cứu      | Tỷ lệ viêm tử cung    | Hiệu quả điều trị khỏi bệnh   |
+----------------------------+-----------------------+-------------------------------+
| Nguyễn Hoài Nam (2016)     | 76.38%                | 78.50%                        |
| Trần Ngọc Bích và cs (2016)| 74.13%                | 80.20%                        |
| Nghiên cứu tại Trại Tuyết  | 13.53% (Kiểm soát tốt)| 94.44% (Phác đồ cải tiến)     |
+----------------------------+-----------------------+-------------------------------+

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng trong thực tế

Quy trình kỹ thuật được chuẩn hóa để chuyển giao cho 2 nhóm đối tượng trọng điểm:

1. Trang trại gia công quy mô 100 - 300 nái: Tích hợp trực tiếp vào hệ thống quản lý của các công ty thức ăn chăn nuôi (Greenfeed, CP, Japfa, De Heus).
2. Gia trại chuyển đổi từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang an toàn sinh học: Cung cấp tài liệu đào tạo công nhân kỹ thuật về phối tinh, đỡ đẻ và xử lý sản khoa.

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                         LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI MÔ HÌNH NÁI SINH SẢN                   |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| [Tháng 1: Khảo sát & Xây dựng]                                                     |
| [Tháng 2: Tiếp nhận Hậu bị]                                                        |
| [Tháng 3-4: Phối giống & Nuôi chửa]                                                |
| [Tháng 5: Sinh sản & Nuôi con]                                                     |
| [Tháng 6 trở đi: Cai sữa & Tái phối]                                               |
+------------------------------------------------------------------------------------+

Phân tích Chi phí - Lợi ích (Cost-Benefit Analysis)

• Chi phí đầu tư bổ sung: Khấu hao giàn mát, vắc-xin đầy đủ và thuốc thú y chất lượng cao trung bình 350.000 - 450.000 VNĐ/nái/năm.
• Lợi ích kinh tế:
  • Giảm tỷ lệ loại thải nái sớm do vô sinh/viêm nhiễm từ 18% xuống dưới 6%.
  • Tăng số lứa đẻ/nái/năm từ 2,1 lên 2,35 lứa.
  • Tăng số lợn con cai sữa/nái/năm (PSY - Pigs Weaned per Sow per Year) thêm 2,5 - 3 con.
  • Tỷ suất hoàn vốn đầu tư (ROI) ước tính đạt 135 - 148% sau 18 tháng vận hành ổn định.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Biến động khí hậu: Phúc Yên (Vĩnh Phúc) chịu ảnh hưởng của nhiệt độ mùa hè có thời điểm lên tới 39°C và mùa đông xuống 12°C, độ ẩm cao (83%), gây áp lực lớn lên hệ thống điều hòa tiểu khí hậu chuồng nuôi.
• Trình độ tự động hóa: Việc ghi chép thẻ nái và phát hiện động dục vẫn phụ thuộc nhiều vào kỹ năng thủ công của kỹ thuật viên, chưa có hệ thống cảm biến hồng ngoại phát hiện thân nhiệt tự động.

Hướng nghiên cứu phát triển tiếp theo

• Ứng dụng công nghệ gắn thẻ tai điện tử RFID và phần mềm quản lý đàn (như PigCHAMP hoặc Porcitec) để số hóa 100% dữ liệu phả hệ, lịch sử sinh sản và tiêu thụ cám.
• Nghiên cứu bổ sung Probiotics và Acid hữu cơ vào khẩu phần nái nuôi con nhằm giảm thiểu tối đa việc sử dụng kháng sinh phòng ngừa trong thức ăn, hướng tới tiêu chuẩn chăn nuôi bền vững.

---

Đối tượng hưởng lợi

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                         BẢNG GIÁ TRỊ GIA TĂNG CHO CÁC BÊN                          |
+-------------------+----------------------------------------------------------------+
| Đối tượng         | Lợi ích & Giá trị thực tiễn mang lại                           |
+-------------------+----------------------------------------------------------------+
| Sinh viên /       | Cung cấp bộ quy trình thực nghiệm chuẩn hóa, số liệu lâm sàng |
| Kỹ sư Chăn nuôi   | thực tế về dinh dưỡng 4 pha và phác đồ thú y thực hành.        |
| Chủ trang trại /  | Khung hướng dẫn tối ưu hóa chi phí sản xuất giống, hạ tỷ lệ    |
| Doanh nghiệp      | loại nái, kiểm soát dịch bệnh và nâng cao chỉ số PSY.          |
| Bác sĩ Thú y      | Phác đồ can thiệp 3 bước đối với hội chứng MMA và viêm khớp    |
| thực địa          | đạt tỷ lệ khỏi bệnh được kiểm chứng > 90%.                     |
| Nhà nghiên cứu    | Cung cấp dữ liệu dịch tễ học và sinh sản của giống heo ngoại   |
| Chăn nuôi Thú y   | (Landrace, Yorkshire) trong điều kiện tiểu khí hậu miền Bắc.   |
+-------------------+----------------------------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật cốt lõi để triển khai hệ thống chuồng đẻ đạt chuẩn là gì?

Hệ thống chuồng đẻ cần thiết kế sàn kép: vị trí nái nằm bằng bê tông chịu lực phẳng mịn tránh trầy xước vú, sàn lợn con bằng nhựa cao phân tử cách nhiệt; trang bị máng tập ăn lúc 5 ngày tuổi, núm uống tự động riêng biệt và bóng đèn sưởi hồng ngoại duy trì nhiệt độ úm 28 - 32°C.

2. Làm thế nào để phân biệt chính xác 3 thể viêm tử cung trên lợn nái?

• Viêm nội mạc: Lợn sốt nhẹ, dịch viêm màu trắng đục hoặc xám, mùi tanh, phản xạ co bóp tử cung còn tốt.
• Viêm cơ tử cung: Sốt cao, dịch viêm màu hồng hoặc nâu đỏ lẫn mủ, mùi tanh thối, con vật đau đớn rõ rệt.
• Viêm tương mạc: Sốt rất cao, dịch viêm màu nâu rỉ sắt, mùi khắm nồng nặc, liệt phản xạ co bóp tử cung, có triệu chứng kèm theo của viêm phúc mạc.

3. Tại sao không nên cho nái chửa ăn tăng cám ở giai đoạn 1 - 21 ngày sau phối?

Trong 21 ngày đầu sau phối giống, hợp tử đang di chuyển và làm tổ trong sừng tử cung. Cho ăn năng lượng quá cao giai đoạn này làm tăng lưu lượng máu qua gan, kích thích thoái hóa hormone Progesteron, dẫn đến nguy cơ tiêu biến phôi thai sớm và làm giảm số con sơ sinh/lứa.

4. Khi nào nên áp dụng phối giống lặp (AI 2 lần) cho nái ngoại?

Thời điểm tối ưu là áp dụng nguyên tắc "sáng - chiều" hoặc "chặn đầu khóa đuôi": Nếu phát hiện nái chịu đực (mê ì) vào buổi sáng, tiến hành phối lần 1 vào buổi chiều và phối lặp lần 2 vào sáng hôm sau (sau 12 - 16 giờ).

5. Chi phí đầu tư hệ thống xử lý chất thải Biogas cho quy mô 150 nái là bao nhiêu?

Hệ thống Biogas composite hoặc phủ bạt HDPE cho quy mô 150 nái kết hợp đàn lợn con theo mẹ có chi phí dao động từ 40 - 70 triệu VNĐ, thời gian thu hồi vốn qua việc sử dụng khí sinh học đun nấu, chạy máy phát điện là 12 - 18 tháng.

---

Kết luận

Đề tài khóa luận tốt nghiệp của tác giả Dương Thị Thu Hằng tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã chứng minh tính ứng dụng thực tiễn vượt trội trong việc giải quyết bài toán nâng cao năng suất sinh sản đàn lợn nái ngoại (Landrace, Yorkshire). Bằng việc kết hợp đồng bộ giữa quy trình nuôi dưỡng 4 pha theo định mức cám Greenfeed, kỹ thuật thụ tinh nhân tạo kiểm soát chất lượng tinh dịch và phác đồ điều trị viêm tử cung - viêm vú đa tác động, trang trại Nguyễn Thị Ánh Tuyết đã duy trì quy mô phát triển ổn định 149 cá thể, tỷ lệ điều trị khỏi bệnh đường sinh dục đạt 94.44% và hạn chế tỷ lệ sảy thai dưới 1.5%.

Mô hình là tài liệu tham khảo kỹ thuật và kinh tế giá trị cho các kỹ sư chăn nuôi, bác sĩ thú y và chủ trang trại đang trong quá trình chuyển đổi mô hình chăn nuôi nái công nghiệp an toàn sinh học. Quý độc giả và nhà quản lý trang trại có thể áp dụng trực tiếp các thông số dinh dưỡng, phác đồ điều trị và quy trình an toàn sinh học được công bố trong công trình này để nâng cao hiệu quả kinh tế cho cơ sở chăn nuôi của mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Những năm gần đây, tình hình chăn nuôi lợn ở nước ta có rất nhiều biến động. Trải qua nhiều lần bùng phát dịch bệnh trên diện rộng và bão giá, nhất là đợt dịch tả châu Phi trong năm 2019 vừa qua đã gây thiệt hại rất lớn cho ngành Chăn nuôi. Bước sang những tháng đầu năm 2020, cùng với dịch covid-2019 và sự cách ly toàn xã hội đã khiến nền kinh tế trong nước gặp trì trệ. Tuy nhiên, hiện nay người chăn nuôi đang tích cực tái lại đàn lợn, nhu cầu về con giống và lợn thịt tăng cao.

Cùng với nhu cầu cao của thị trường, giá cả của thịt lợn, con giống và thức ăn chăn nuôi cũng tăng cao, kéo theo đó là những khó khăn về kinh tế khi muốn tái đàn của người nuôi lợn. Nhiều hộ chăn nuôi nhỏ lẻ sau dịch tả châu Phi không còn lợn giống, chi phí đầu tư cũng rất hạn chế, nhưng lại rất mong muốn tái đàn đề khôi phục nguồn cung về thịt lợn và cả con giống. Để thích nghi và tái đàn, tái phát triển lại nền kinh tế trong tình hình hiện nay, cần chú trọng nhất là công tác vệ sinh thú y, đảm bảo hạn chế tối đa dịch bệnh và đáp ứng nhu cầu rất lớn về con giống, chăn nuôi lợn nái là một trong những khâu quan trọng góp phần quyết định đến sự thành công trong chăn nuôi lợn. Xuất phát từ thực tế trên, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y và cô giáo hướng dẫn, em đã tiến hành thực hiện chuyên đề: “Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản nuôi tại trại Nguyễn Thị Ánh Tuyết - xã Cao Minh - thị xã Phúc Yên - tỉnh Vĩnh Phúc”.

Mục đích và yêu cầu của đề tài 1. Mục đích - Hiểu biết về quy trình chăm sóc lợn nái sinh sản tại trại Nguyễn Thị Ánh Tuyết - xã Cao Minh - thị xã Phúc Yên - tỉnh Vĩnh Phúc. - Biết được các loại thức ăn, khẩu phần ăn và cách cho ăn của lợn nái qua từng giai đoạn mang thai và nuôi con. - Nhận biết và chẩn đoán được các bệnh hay xảy ra đối với lợn nái sinh sản và phương pháp phòng trị bệnh hiệu quả nhất.

- Tìm hiểu và thực hiện quy trình nuôi dưỡng và chăm sóc lợn nái sinh sản nuôi tại trại. - Rèn luyện tay nghề, nâng cao hiểu biết và kinh nghiệm thực tế. - Góp phần giúp cơ sở nâng cao năng suất, chất lượng chăn nuôi. Yêu cầu - Nắm vững quy trình chăm sóc và nuôi dưỡng cho đàn lợn nái sinh sản nuôi tại trại.

- Nắm vững quy trình phòng, trị bệnh trên đàn lợn nái sinh sản nuôi tại trại. - Thực hiện tốt các yêu cầu, quy định của trại. - Chăm chỉ, học hỏi để nâng cao kỹ thuật, tay nghề của cá nhân. Luan van 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Điều kiện cơ sở thực tập 2. Điều kiện tự nhiên 2. Vị trí địa lý Trại lợn Nguyễn Thị Ánh Tuyết nằm trên địa phận xóm Gò Già - xã Cao Minh - thị xã Phúc Yên - tỉnh Vĩnh Phúc. Trại hoạt động từ năm 2016 do bà Nguyễn Thị Ánh Tuyết làm chủ và được cán bộ kỹ thuật của Công ty Cổ phần Greenfeed Việt Nam chịu trách nhiệm giám sát mọi hoạt động của trại.

Thị xã Phúc Yên có địa hình đa dạng, tổng diện tích là 12.029,55 ha; chia thành 2 vùng chính là: Vùng đồi núi bán sơn địa gồm các xã: Ngọc Thanh, Cao Minh, Xuân Hòa, Đồng Xuân; diện tích 9700 ha. Vùng đồng bằng gồm các phường: Nam Viêm, Tiền Châu, Phúc Thắng, Hùng Vương, Trưng Trắc, Trương Nhị; diện tích 2300 ha, có hồ Đại Lải và nhiều đầm hồ có thể phát triển các loại hình du lịch. Đây là điều kiện thuận lợi cho việc phát triển chăn nuôi và hoạt động giao thương giữa các vùng lân cận. Đặc điểm khí hậu Thị xã Phúc Yên - tỉnh Vĩnh Phúc nằm trong vùng chịu ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới gió mùa, có nét đặc trưng nóng ẩm, mưa nhiều về mùa Hè, hanh khô và lạnh kéo dài về mùa Đông.

Nhiệt độ bình quân hàng năm là 23ºC, nhiệt độ cao nhất vào tháng 7 là 39ºC, nhiệt độ thấp nhất vào tháng 9 là 12ºC. Độ ẩm tương đối trong khu vực khá cao, trung bình năm là 83% (tháng 10) và độ ẩm cực tiểu tuyệt đối là 16%. Luan van 4 Hướng gió chủ đạo về mùa đông là Đông - Bắc, về mùa hè là Đông - Nam. Lượng mưa trung bình năm là 2.2678mm/năm, chế độ mưa chia làm 2 mùa rõ rệt.

Mùa mưa bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 10, tổng lượng mưa chiếm 70 - 80% tổng lượng mưa cả năm. Mùa khô lượng mưa chiếm khoảng 20 - 30% tổng lượng mưa cả năm. Đặc điểm của hệ thống sông, suối trong thị xã có ý nghĩa về mặt kinh tế, rất thuận lợi cho việc xây dựng các hồ chứa sử dụng chống lũ và phục vụ sản xuất nông nghiệp. Điều kiện nơi thực tập 2.

Cơ cấu tổ chức của trại Trại Nguyễn Thị Ánh Tuyết hoạt động từ năm 2016 với cơ cấu tổ chức như sau: + 01 kỹ thuật + 01 kỹ sư + 02 sinh viên thực tập. Cơ sở vật chất, hạ tầng của trại Trại hoạt động từ năm 2016 nên cơ sở vật chất và hạ tầng đều được quan tâm và chú trọng. * Về cơ sở vật chất - Cơ sở vật chất trong chuồng trại chăn nuôi được trại chú trọng đầu tư hơn hết: + Có hệ thống quạt gió, giàn mát, điện sáng, vòi uống nước cho lợn tự động + Có hệ thống đèn điện sưởi ấm cho lợn con vào mùa Đông + Xung quanh trại còn trồng rau và một số ít cây ăn quả + Có đầy đủ các thiết bị, máy móc để phục vụ cho sinh hoạt hàng ngày như: Bình nóng lạnh, tivi, tủ lạnh, quạt,… Luan van 5 + Những vật dụng cá nhân như: Kem đánh răng, xà phòng tắm, dầu gội,… cũng đều được trại chuẩn bị + Ngoài ra, trại có một máy phát điện công suất lớn đủ cung cấp điện cho cả trại sinh hoạt và hệ thống chuồng nuôi những khi mất điện. * Về cơ sở hạ tầng - Trại có 1 phòng khách, 3 phòng ở, 1 khu vệ sinh và nhà tắm cho kỹ thuật , sinh viên cũng như khách thăm trại và 1 bếp ăn; - Khu nhà ở rộng rãi có đầy đủ nhà tắm, nhà vệ sinh tiện nghi; - Khu nhà ăn cũng được tách biệt; - Khu nhà bếp rộng rãi, sạch sẽ hợp vệ sinh.

+ Về thiết kế xây dựng Trại có diện tích khoảng 1000 m². Khu vực chuồng nuôi của trại được xây dựng trên một khu vực cao, dễ thoát nước và bố trí tách biệt với khu sinh hoạt chung của kỹ thuật và sinh viên. Khu vực sản xuất sắp xếp theo thứ tự: Khu chuồng bầu, khu chuồng đẻ và khu chuồng cách ly. Ở đầu khu vực sản xuất có 1 nhà kho để dự trữ thức ăn và thuốc.

Ở cuối khu vực sản xuất có hệ thống Biogas để xử lý phân và nước thải. + Hệ thống điện, nước Hệ thống lưới điện kéo dài toàn bộ khu vực trại, có 1 máy phát điện được dùng khi bị mất điện. Nước được cung cấp bởi hệ thống giếng khoan, nước được bơm trực tiếp lên bể sau đó được khử Clo. + Chuồng bầu Có 1 chuồng và được chia làm 2 dãy với 105 ô chuồng, nuôi các lợn chờ lên giống, lợn đang phối, lợn mới phối xong đang ở giai đoạn đầu.

Đầu dãy 1 là ô chuồng lợn đực, tiếp đến là khu vực để thử, ép và phối tinh lợn và nuôi Luan van 6 nhốt lợn chửa kì I; dãy 2 nuôi nhốt lợn chửa kì II. Đầu mỗi chuồng là hệ thống giàn mát, cuối chuồng có 3 quạt hút gió. Toàn bộ sàn là bê tông, cao hơn so với nền chuồng thuận tiện cho việc dọn vệ sinh, khử trùng được dễ dàng. Chuồng được lắp đặt hệ thống điện chiếu sáng và hệ thống vòi uống nước tự động.

Dọc 2 bên dãy chuồng có hệ thống ống dẫn nước thuận tiện cho việc tắm cho lợn, dọn vệ sinh, rửa máng, xịt gầm chuồng trại hàng ngày. + Chuồng đẻ Có 1 chuồng bao gồm 2 dãy gồm 38 ô chuồng sàn, đầu chuồng có hệ thống giàn mát và 3 quạt ở cuối chuồng. Sàn cho lợn mẹ là sàn bê tông, sàn cho lợn con là sàn nhựa, được thiết kế cao hơn so với nền chuồng. Mỗi ô sàn đều có hệ thống vòi uống nước tự động cho lợn mẹ và lợn con, máng tập ăn cho lợn con được lắp vào lúc 5 ngày tuổi.

Dọc 2 bên hành lang có hệ thống ống dẫn nước để thuận tiện cho việc dọn vệ sinh, rửa máng, xịt gầm. + Chuồng cách ly Dùng để nuôi lợn hậu bị được nhập về. Chuồng gồm 2 ô chuồng lớn, có hệ thống giàn mát ở đầu chuồng và phía cuối chuồng có 2 quạt hút gió. Chuồng được lắp hệ thống máng ăn, máng uống tự động.

Hệ thống chuồng xây dựng khép kín hoàn toàn. Phía đầu chuồng là hệ thống giàn mát, cuối chuồng được thiết kế quạt hút gió, có hệ thống điện chiếu sáng và một hệ thống đo nhiệt độ, độ ẩm trong chuồng đảm bảo thoáng mát về mùa Hè ấm áp vào mùa Đông. Mỗi chuồng được lắp đặt máy bơm nước để tắm cho lợn và vệ sinh chuồng trại hàng ngày, cuối mỗi chuồng đều có hệ thống thoát phân và nước thải. Trước khi vào khu vực chuồng nuôi mọi người đều phải thay quần áo, đeo khẩu trang, xịt cồn vào tay, đeo ủng chuyên dụng.

Trong khu chăn nuôi, đường đi lại giữa các ô chuồng, các khu khác đều được đổ bê tông, trước cửa chuồng có chậu sát trùng để nhúng ủng trước khi vào chuồng. Luan van 7 Một số thiết bị khác cũng được trang bị đầy đủ: Tủ lạnh bảo quản vắc-xin, tủ thuốc để bảo quản và dự trữ thuốc cho trại, xe chở thức ăn hỗn hợp từ nhà kho xuống chuồng. Thuận lợi và khó khăn của trại * Thuận lợi + Trại được xây dựng ở vị trí cách xa khu dân cư, đảm bảo biện pháp ATSH và không làm ảnh hưởng đến người dân sống xung quanh. + Cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên môn cao, có tinh thần trách nhiệm trong công việc.

+ Trại được xây dựng theo mô hình công nghiệp, trang thiết bị hiện đại, phù hợp với điều kiện chăn nuôi lợn công nghiệp hiện nay. + Trại nhập giống lợn bố mẹ từ công ty uy tín như: Greenfeed. * Khó khăn + Trại nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, chịu ảnh hưởng lớn do thời tiết nên khâu phòng bệnh còn gặp nhiều khó khăn.