PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trải qua hàng nghìn năm dựng nƣớc và giữ nƣớc, Việt Nam liên tục phải đối mặt với chiến tranh. Mỗi cuộc chiến qua đi để lại những hậu quả nặng nề mà nhân dân ta phải gánh chịu và khắc phục. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ ở thế kỉ XX, những tổn thất của nhân dân ta về ngƣời và của, về cơ hội để phát triển đất nƣớc là vô cùng to lớn.
Nó không chỉ ảnh hƣởng đến những con ngƣời của thời chiến, họ đã trực tiếp tham gia và đóng góp công sức vào cuộc kháng chiến “thần thánh” đó. Những di chứng của nó vẫn gieo rắc lên hình hài thế hệ tƣơng lai để rồi khó khăn lại càng chồng chất khó khăn. Điều đó đã tạo ra không ít thách thức cho sự phát triển kinh tế - xã hội, cho việc nâng cao chất lƣợng cuộc sống của ngƣời dân. Những ngƣời đã vì nƣớc vì dân, quên thân phục vụ cống hiến sức lực, tuổi trẻ và dành trọn niềm tin cho cuộc sống tự do.
Họ đã xông pha chiến đấu, gánh chịu những nỗi đau cả về thể xác lẫn tâm hồn do chiến tranh để lại. Chúng ta phải làm gì để bù đắp và thể hiện lòng biết ơn đối với những ngƣời có công cách mạng - những ngƣời mà sức khỏe và điều kiện sống của họ chắc chắn còn gặp nhiều khó khăn. Chăm sóc sức khỏe và nâng cao đời sống cho ngƣời có công là một trong những chính sách đƣợc Đảng và Nhà nƣớc ta rất chú trọng. Những chính sách cho Ngƣời có công cách mạng nhƣ: chính sách bảo hiểm y tế, chính sách chăm sóc sức khỏe, chính sách ƣu đãi về kinh tế, chính sách trợ cấp.
đã đƣợc ban hành và thực hiện. Hơn nữa, đƣợc sự chung tay góp sức của toàn cộng đồng, những chính sách này trong nhiều năm qua đã đạt đƣợc một số thành tựu đáng khích lệ. 2 Ngƣời có công là một trong nhóm đối tƣợng yếu thế dễ bị tổn thƣơng nhất do ảnh hƣởng của những vết thƣơng về sức khỏe thể chất và tinh thần, sự thay đổi về tâm sinh lý, những khủng hoảng về tâm lý của tuổi già đem lại. Nhƣ chúng ta đã biết, sức khỏe và chăm sóc sức khỏe có vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi ngƣời.
Đối với những ngƣời có công với cách mạng, nhất là những thƣơng, bệnh binh vấn đề này càng cấp thiết và cần quan tâm nhiều hơn hết. Tuy nhiên nguồn lực thực hiện chăm sóc sức khỏe ngƣời có công cũng nhƣ các khó khăn còn tồn tại trong quá trình thực hiện công tác chăm sóc. Xuất phát từ mong muốn làm đƣợc một việc có ích, là một nhân viên phòng NCC đƣợc tiếp xúc hằng ngày với ngƣời có công với cách mạng và từ thực tế bất nguồn từ nhu cầu cần chăm sóc sức khỏe của ngƣời có công cách mạng và những khó khăn, tồn tại trong quá trình thực hiện công tác chăm sóc sức khỏe ngƣời có công cách mạng, tôi đã lựa chọn đề tài: “Hoạt động chăm sóc sức khỏe người có công với cách mạng tại phường Tiền An, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh” làm luận văn tốt nghiệp. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Những nghiên cứu, những bài viết về công tác chăm sóc những thƣơng, bệnh binh đã đƣợc những nhà nghiên cứu và độ giả hết sức quan tâm, với một sự biết ơn sâu sắc cùng với lòng mong muốn những ngƣời thƣơng binh, bà mẹ Việt Nam anh hùng, lão thành cách mạng… có chất lƣợng cuộc sống ngày càng cao hơn, những phẩm chất anh hùng, yêu nƣớc đƣợc truyền lại cho thế hệ trẻ hôm nay.
Đã có nhiều đề tài, công trình nghiên cứu cũng nhƣ sách, báo, tạp chí viết về vấn đề này. Một trong những cuốn sách đầu tiên phải kể đến là Quan niệm về công tác thương binh và tử sỹ do Bộ Thƣơng binh Cựu binh xuất bản 3 năm 1952, cuốn sách đề cập đến vấn đề thƣơng binh và tử sỹ tại các nƣớc đế quốc, vấn đề thƣơng binh và tử sỹ tại các nƣớc dân chủ nhân dân và xã hội chủ nghĩa; từ đó đề ra nhiệm vụ, phƣơng châm và nội dung công tác đối với thƣơng binh và tử sỹ ở Việt Nam.[18] Nội dung cuốn sách là cơ sở tiền đề cho tác giả nghiên cứu về hoạt động chăm sóc sức khỏe ngƣời có công với cách mạng. Năm 1993, NXB Chính trị Quốc gia Hà Nội đã xuất bản cuốn Một số vấn đề chính sách xã hội ở nước ta hiện nay của tác giả Hoàng Chí Bảo[4] Chính sách xã hội không ngừng thay đổi để phù hợp với đối tƣợng áp dụng. Đất nƣớc ngày càng phát triển thì việc yêu cầu các chính sách phải xuất phát từ thực tiễn, gắn liền với lợi ích của đối tƣợng.
Chính sách đối với ngƣời có công đƣợc thay đổi qua các thời kỳ, sự thay đổi đó có những mặt tích cực và tiêu cực trong việc triển khai, thực hiện chính sách. Trong bài viết Pháp lệnh ưu đãi đối với người có công – Một đòi hỏi bức thiết của cuộc sống, của tác giả Nguyễn Đình Liêu đăng trên tạp chí Lao động xã hội, số 91 tháng 9/1994 tác giả đã đề cập đến những vấn đề chung nhất về ƣu đãi xã hội ở nƣớc ta, chỉ ra những mặt tích cực cũng nhƣ những hạn chế còn tồn tại trong chính sách ƣu đãi ngƣời có công với cách mạng của Nhà nƣớc ta.[14] Pháp lệnh ƣu đãi với ngƣời có công chính là căn cứ để thực hiện những chính sách, những trợ cấp, chi trả hàng tháng, một lần, các mức ƣu đãi mà ngƣời có công xứng đáng đƣợc hƣởng. Nguyễn Văn Thành, Đổi mới chính sách kinh tế - xã hội với người có công ở Việt Nam, Luận án Phó tiến sỹ Kinh tế (1994). Luận án này đã hệ thống và tổng hợp những căn cứ khoa học về lý luận chính sách đối với ngƣời có công ở Việt Nam.
Thực trạng chính sách đối với ngƣời có công, phát hiện 4 những tồn tại và nguyên nhân của nó. Quan điểm, nguyên tắc, phƣơng hƣớng, biện pháp chủ yếu để đổi mới chính sách đối với ngƣời có công[19]. Nguyễn Đình Liêu, Hoàn thiện pháp luật ưu đãi người có công ở Việt Nam. Lý luận thực tiễn, Luận án Phó tiến sỹ Luật học (1996).
Luận án nêu lên những vấn đề cơ bản nhƣ: Khái nhiệm Pháp luật ƣu đãi ngƣời có công. Lịch sử hình thành và phát triển của pháp luật này. Thực trạng của pháp luật này ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay và việc hoàn thiện pháp luật ƣu đãi ngƣời có công[12] Năm 1997, nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Hà Nội đã xuất bản cuốn Những điều cần biết về chính sách với người có công, trong đó nêu rõ những căn cứ pháp lý về thực hiện chính sách ƣu đãi với ngƣời có công ở nƣớc ta.[13] Căn cứ pháp lý để mọi ngƣời và chính bản thân ngƣời có công biết đƣợc những quyền lợi nào họ đƣợc hƣởng. Nguyễn Đình Liêu, Trợ cấp ưu đãi xã hội trong hệ thống pháp luật Việt Nam (2002).
Qua bài viết này, tác giả đã nêu lên khái quát sự phát triển của mạng lƣới an sinh xã hội ở Việt Nam, và đƣa ra những bình luận sâu về vấn đề trợ cấp ƣu đãi xã hội trong hệ thống an sinh xã hội, góp phần ổn định, từng bƣớc nâng cấp đời sống đối tƣợng chính sách, hợp với lòng dân, đảm bảo sự công bằng trong việc thụ hƣởng chế độ ƣu đãi của ngƣời có công trong cộng đồng dân cƣ, công bằng giữa những ngƣời có công. Đồng thời, tác giả cũng đƣa ra một số hạn chế nhất định trong việc thự hiện chế độ chính sách với ngƣời có công hiện nay ở nƣớc ta cũng nhƣ một số biện pháp nhằm thực hiện có hiệu quả hơn chính sách ƣu đãi xã hội trong hệ thống an sinh của nƣớc ta.[15] 5 Không chỉ có sách và tạp chí, trong những năm qua, đã có rất nhiều đề tài, công trình nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực này. Điển hình là các tác giả nhƣ: Nguyễn Hiền Phƣơng (2004), “Một số vấn đề về pháp luật ưu đãi xã hội”, Tạp chí Luật học số 4/2004. Qua nghiên cứu này, tác giả đã đƣa ra và phân tích một số khái niệm và nội dung cơ bản của Pháp luật Ƣu đãi ngƣời có công (Khái niệm ngƣời có công, tiêu chuẩn xác nhận ngƣời có công…) luận bàn và đánh giá về những thành tựu cũng nhƣ phân tích chỉ rõ những điểm còn hạn chế trong những chính sách với ngƣời có công (chế độ trợ cấp hàng tháng, ƣu đãi về giáo dục, y tế, việc làm, tín dụng, nhà ở, đất đai…).
Đồng thời, đƣa ra một số giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện chính sách ƣu đãi với ngƣời có công.[17] Nguyễn Thị Hằng, Bộ trƣởng Bộ LĐTB&XH, Tiếp tục thực hiện tốt hơn nữa chính sách ưu đãi xã hội đối với thương binh, gia đình liệt sỹ, người có công với cách mạng, Tạp chí Cộng sản số 7/2005. Tác giả nêu những nét khái quát thành tựu đạt đƣợc trong việc thực hiện ƣu đãi xã hội đối với thƣơng binh, gia đình liệt sỹ và ngƣời có công trong 10 năm từ 1995 đến 2005, qua đó đúc kết những kinh nghiệm và đề ra những giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn chính sách ƣu đãi xã hội.[7] Năm 2011, Hoàng Thúy Hằng có luận văn ngành Công tác xã hội “ Thực trạng công tác xã hội hóa chăm sóc sức khỏe ngƣời có công tại phƣờng Đề Thám thị xã Cao Bằng”[8], tác giả đã nghiên cứu về công tác xã hội hóa chăm sóc Ngƣời có công ở phƣờng, chỉ ra đƣợc thực trạng và những hạn chế về công tác xã hội hóa ngƣời có công. Theo nghiên cứu có 56,7% ý kiến cho rằng 5 chƣơng trình chăm sóc ngƣời có công tại địa phƣơng đƣợc thực hiện tốt, 26,7% ngƣời có công cho rằng các chƣơng trình chƣa đƣợc thực hiên tốt. Từ đó đề ra những giải pháp để nâng cao 6 hiệu quả công tác xã hội hóa chăm sóc sức khỏe đối với ngƣời có công tốt hơn tại địa phƣơng.
Năm 2011, Hồ Thị Vân Kiều đã nghiên cứu về “Chăm sóc sức khỏe ngƣời có công cách mạng: Thực trạng và giải pháp (điển cứu tại trung tâm Hoài Ân, tỉnh Bình Định)”,[11]. Tác giả đã nghiên cứu tại huyện Hoài Ân hiện nay nguồn nhân lực trong chăm sức khỏe ngƣời có công thì có 36,9% ý kiến cho rằng bác sĩ, y tá, thiếu trách nhiệm, 13,8% là có cán bộ tôn trọng bệnh nhân.