Cấu trúc và đa dạng loài tầng cây cao của rừng kín lá rộng thường xanh tại kon hà nừng huyện kbang tỉnh gia lai

Khám phá cấu trúc và sự đa dạng loài của tầng cây cao trong rừng kín lá rộng thường xanh tại Kon Hà Nừng, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai.

• Tác giả: Nguyễn Văn Bằng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hồng Hải
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm Học
• Đề tài: Cấu Trúc Và Đa Dạng Loài Tầng Cây Cao Tại Rừng Kín Lá Rộng Thường Xanh Ở Kon Hà Nừng
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Lâm Học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cấu Trúc Rừng Kín Lá Rộng Kon Hà Nừng

Rừng kín lá rộng thường xanh tại Kon Hà Nừng là một hệ sinh thái quan trọng, đóng vai trò then chốt trong việc duy trì cân bằng sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học. Nghiên cứu về cấu trúc rừng Kon Hà Nừng giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự phân bố, thành phần loài và mối quan hệ giữa các yếu tố trong hệ sinh thái này. Việc nắm bắt thông tin này là cơ sở để xây dựng các biện pháp quản lý và bảo tồn rừng hiệu quả. Rừng không chỉ cung cấp lâm sản mà còn có vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu, bảo vệ nguồn nước và đất đai. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, rừng tự nhiên có cấu trúc phức tạp và đa dạng, với nhiều tầng cây và các loài thực vật khác nhau. Tuy nhiên, cần có những nghiên cứu chi tiết hơn về rừng kín lá rộng thường xanh Kon Hà Nừng để có cái nhìn toàn diện và chính xác hơn.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Cấu Trúc Rừng

Nghiên cứu cấu trúc rừng có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá sức khỏe và khả năng phục hồi của rừng. Thông qua việc phân tích thành phần loài cây Kon Hà Nừng, mật độ cây, chiều cao và đường kính thân cây, các nhà khoa học có thể đánh giá được mức độ tác động của các yếu tố bên ngoài như khai thác, biến đổi khí hậu đến rừng. Từ đó, đưa ra các giải pháp quản lý rừng bền vững, bảo vệ đa dạng sinh học Kon Hà Nừng và duy trì các chức năng sinh thái của rừng.

1.2. Giới Thiệu Về Rừng Kín Lá Rộng Thường Xanh

Rừng kín lá rộng thường xanh là kiểu rừng đặc trưng của vùng nhiệt đới và á nhiệt đới, với đặc điểm là cây cối xanh tốt quanh năm. Rừng kín lá rộng thường xanh Kon Hà Nừng có vai trò quan trọng trong việc cung cấp oxy, hấp thụ carbon dioxide và điều hòa khí hậu. Ngoài ra, rừng còn là nơi sinh sống của nhiều loài động thực vật quý hiếm, có giá trị bảo tồn cao. Việc nghiên cứu và bảo vệ rừng kín lá rộng thường xanh là trách nhiệm của toàn xã hội.

II. Thách Thức Trong Nghiên Cứu Đa Dạng Loài Cây Kon Hà Nừng

Việc nghiên cứu đa dạng loài cây Kon Hà Nừng đối mặt với nhiều thách thức. Địa hình phức tạp, điều kiện thời tiết khắc nghiệt và sự tác động của con người là những yếu tố gây khó khăn cho công tác điều tra và thu thập dữ liệu. Bên cạnh đó, việc xác định chính xác tên khoa học của các loài cây cũng đòi hỏi kiến thức chuyên môn sâu rộng và sự hỗ trợ của các chuyên gia. Hơn nữa, nguồn lực tài chính và nhân lực cho công tác nghiên cứu còn hạn chế, ảnh hưởng đến quy mô và chất lượng của các dự án. Do đó, cần có sự đầu tư và hợp tác chặt chẽ giữa các nhà khoa học, cơ quan quản lý và cộng đồng địa phương để vượt qua những thách thức này.

2.1. Khó Khăn Về Địa Hình Và Điều Kiện Tự Nhiên

Địa hình đồi núi hiểm trở của Kon Hà Nừng gây khó khăn cho việc tiếp cận và khảo sát các khu vực rừng sâu. Mùa mưa kéo dài làm cho việc di chuyển trở nên nguy hiểm và ảnh hưởng đến tiến độ thu thập dữ liệu. Ngoài ra, sự phân bố không đồng đều của các loài cây và sự phức tạp của cấu trúc rừng cũng đòi hỏi các phương pháp nghiên cứu phù hợp và kỹ năng chuyên môn cao.

2.2. Tác Động Của Con Người Đến Đa Dạng Sinh Học

Khai thác gỗ trái phép, mở rộng diện tích đất nông nghiệp và săn bắt động vật hoang dã là những hoạt động gây ảnh hưởng tiêu cực đến đa dạng sinh học Kon Hà Nừng. Sự suy giảm diện tích rừng và sự biến đổi thành phần loài cây Kon Hà Nừng đe dọa đến sự tồn tại của nhiều loài động thực vật quý hiếm. Cần có các biện pháp quản lý và bảo tồn rừng hiệu quả để giảm thiểu tác động của con người và bảo vệ tầm quan trọng của rừng kín lá rộng thường xanh.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Cấu Trúc Tầng Cây Cao Kon Hà Nừng

Nghiên cứu cấu trúc tầng cây cao Kon Hà Nừng đòi hỏi sự kết hợp của nhiều phương pháp khác nhau, từ điều tra thực địa đến phân tích số liệu và mô hình hóa. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào mục tiêu nghiên cứu, điều kiện thực tế và nguồn lực sẵn có. Các phương pháp thường được sử dụng bao gồm: thiết lập ô tiêu chuẩn, đo đếm các chỉ số sinh thái, phân tích phân bố loài cây Kon Hà Nừng, đánh giá độ che phủ tán rừng Kon Hà Nừng và sử dụng các phần mềm thống kê để xử lý dữ liệu. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng về mật độ cây tầng cao Kon Hà Nừng, chiều cao trung bình tầng cây cao Kon Hà Nừng, đường kính thân cây tầng cao Kon Hà Nừng và tương quan giữa cấu trúc và đa dạng loài.

3.1. Thiết Lập Ô Tiêu Chuẩn Và Đo Đếm Chỉ Số Sinh Thái

Thiết lập ô tiêu chuẩn (OTC) là phương pháp cơ bản để thu thập dữ liệu về cấu trúc rừng. Các OTC được đặt ngẫu nhiên hoặc theo hệ thống trong khu vực nghiên cứu. Trong mỗi OTC, các nhà khoa học tiến hành đo đếm các chỉ số sinh thái như đường kính thân cây (D1.3), chiều cao vút ngọn (Hvn), đường kính tán (Dt) và xác định tên loài của từng cây. Dữ liệu này sẽ được sử dụng để phân tích tổ thành loài cây Kon Hà Nừng, phân bố số cây theo cỡ đường kính và phân bố số cây theo cỡ chiều cao.

3.2. Phân Tích Phân Bố Không Gian Và Quan Hệ Giữa Các Loài

Phân tích phân bố không gian của các loài cây giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự tương tác giữa các loài và các yếu tố môi trường. Các phương pháp phân tích thường được sử dụng bao gồm: phân tích khoảng cách gần nhất, phân tích tương quan không gian và sử dụng các hàm thống kê không gian. Kết quả phân tích sẽ cho biết các loài cây có xu hướng phân bố theo cụm, ngẫu nhiên hay đều, và có mối quan hệ cạnh tranh, hợp tác hay trung lập với nhau.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Cấu Trúc Rừng Kon Hà Nừng Phân Tích Chi Tiết

Kết quả nghiên cứu về cấu trúc rừng Kon Hà Nừng cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa các trạng thái rừng khác nhau (ít bị tác động, tác động trung bình và tác động mạnh). Tổ thành loài cây có sự thay đổi đáng kể, với sự suy giảm của các loài cây gỗ lớn và sự gia tăng của các loài cây bụi và cây tái sinh. Mật độ cây và sinh khối trên mặt đất cũng giảm đáng kể ở các trạng thái rừng bị tác động mạnh. Phân tích phân bố số cây theo đường kính và phân bố số cây theo chiều cao cho thấy sự suy giảm của các cây có kích thước lớn và sự gia tăng của các cây có kích thước nhỏ. Những kết quả này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp quản lý và bảo tồn rừng hiệu quả để phục hồi cấu trúc rừng và bảo vệ đa dạng sinh học.

4.1. So Sánh Cấu Trúc Rừng Ở Các Trạng Thái Tác Động Khác Nhau

Nghiên cứu so sánh cấu trúc rừng ở các trạng thái tác động khác nhau (ít bị tác động, tác động trung bình và tác động mạnh) cho thấy sự khác biệt rõ rệt về tổ thành loài cây, mật độ cây, sinh khối trên mặt đất và phân bố kích thước cây. Ở trạng thái rừng ít bị tác động, tổ thành loài cây đa dạng hơn, mật độ cây cao hơn và sinh khối trên mặt đất lớn hơn so với các trạng thái rừng bị tác động. Phân tích phân bố số cây theo đường kính và phân bố số cây theo chiều cao cho thấy sự suy giảm của các cây có kích thước lớn và sự gia tăng của các cây có kích thước nhỏ ở các trạng thái rừng bị tác động.

4.2. Đánh Giá Ảnh Hưởng Của Tác Động Đến Đa Dạng Loài Cây

Tác động của con người, đặc biệt là khai thác gỗ và chuyển đổi đất rừng, gây ảnh hưởng tiêu cực đến đa dạng loài cây Kon Hà Nừng. Sự suy giảm diện tích rừng và sự thay đổi thành phần loài cây đe dọa đến sự tồn tại của nhiều loài động thực vật quý hiếm. Các loài cây gỗ lớn, có giá trị kinh tế cao thường bị khai thác quá mức, dẫn đến sự suy giảm số lượng và kích thước. Ngược lại, các loài cây bụi và cây tái sinh có khả năng phục hồi nhanh chóng thường chiếm ưu thế ở các khu vực rừng bị tác động.

V. Giải Pháp Quản Lý Bền Vững Đa Dạng Sinh Học Rừng Kon Hà Nừng

Để bảo tồn đa dạng sinh học Kon Hà Nừng và duy trì các chức năng sinh thái của rừng, cần có các giải pháp quản lý bền vững và toàn diện. Các giải pháp này bao gồm: tăng cường công tác quản lý và bảo vệ rừng, phục hồi cấu trúc rừng bị suy thoái, phát triển lâm nghiệp cộng đồng, nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của rừng và khuyến khích các hoạt động kinh tế thân thiện với môi trường. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, các nhà khoa học và cộng đồng địa phương để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững của các giải pháp.

5.1. Tăng Cường Quản Lý Và Bảo Vệ Rừng Hiện Có

Tăng cường công tác quản lý và bảo vệ rừng hiện có là biện pháp quan trọng hàng đầu để ngăn chặn tình trạng khai thác gỗ trái phép, phá rừng và lấn chiếm đất rừng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng như kiểm lâm, công an và quân đội để tuần tra, kiểm soát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ rừng. Đồng thời, cần tăng cường đầu tư cho công tác phòng cháy chữa cháy rừng, đặc biệt là trong mùa khô.

5.2. Phục Hồi Cấu Trúc Rừng Và Đa Dạng Loài Bị Suy Thoái

Phục hồi cấu trúc rừng và đa dạng loài bị suy thoái là quá trình lâu dài và phức tạp, đòi hỏi sự kiên trì và đầu tư lớn. Các biện pháp phục hồi có thể bao gồm: trồng bổ sung các loài cây bản địa, phát quang cây bụi và dây leo, cải tạo đất và tạo điều kiện cho cây tái sinh tự nhiên. Cần lựa chọn các loài cây phù hợp với điều kiện lập địa và có giá trị kinh tế, sinh thái cao. Đồng thời, cần có sự tham gia của cộng đồng địa phương trong quá trình phục hồi rừng.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Về Rừng Kon Hà Nừng

Nghiên cứu về cấu trúc và đa dạng loài tầng cây cao tại rừng kín lá rộng thường xanh Kon Hà Nừng đã cung cấp những thông tin quan trọng về hiện trạng và xu hướng biến đổi của rừng. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp quản lý và bảo tồn rừng hiệu quả để bảo vệ đa dạng sinh học và duy trì các chức năng sinh thái của rừng. Trong tương lai, cần có các nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc rừng và đa dạng loài, cũng như các giải pháp phục hồi rừng bền vững. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác quốc tế và chia sẻ kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý và bảo tồn rừng.

6.1. Tóm Tắt Các Kết Quả Nghiên Cứu Chính

Nghiên cứu đã xác định được tổ thành loài cây chủ yếu, mật độ cây, sinh khối trên mặt đất và phân bố kích thước cây ở các trạng thái rừng khác nhau. Kết quả cho thấy sự suy giảm đa dạng loài và cấu trúc rừng ở các khu vực rừng bị tác động mạnh. Phân tích phân bố không gian của các loài cây cho thấy sự tương tác phức tạp giữa các loài và các yếu tố môi trường.

6.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Rừng Kon Hà Nừng

Trong tương lai, cần có các nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc rừng và đa dạng loài, như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và tác động của con người. Đồng thời, cần nghiên cứu các giải pháp phục hồi rừng bền vững, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của địa phương. Cần tăng cường sử dụng các công nghệ tiên tiến như viễn thám và GIS để theo dõi và đánh giá hiện trạng rừng một cách hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Trên thế giới 1. Cấu trúc và đa dạng loài Cấu trúc rừng là quy luật sắp xếp, tổ hợp các thành phần của quần xã thực vật rừng theo không gian và thời gian. Hệ sinh thái rừng, đặc biệt là các hệ sinh thái rừng tự nhiên nhiệt đới là những hệ sinh thái có cấu trúc cầu kỳ và phức tạp nhất trên trái đất.

Bởi vậy, những nghiên cứu về cấu trúc rừng luôn là những thách thức đối với các nhà khoa học lâm nghiệp. Việc nghiên cứu cấu trúc rừng đã có từ lâu và được chuyển dần từ mô tả định tính sang định lượng với sự hỗ trợ của thống kê toán học và tin học. Nhiều tác giả đã sử dụng các công thức và hàm toán học để mô hình hóa cấu trúc rừng, xác định mối quan hệ giữa các nhân tố cấu trúc của rừng. Các nghiên cứu định lượng cấu trúc rừng còn phát triển mạnh mẽ khi các hàm toán học được đưa vào sử dụng để mô phỏng các quy luật kết cấu lâm phần.

Lý luận về sinh thái đã nhấn mạnh rằng, thay đổi diễn thế trong cấu trúc lâm phần và thay thế loài được thúc đẩy bởi các quá trình diễn ra từ tái sinh bổ sung, sinh trưởng và chết. Các quá trình này lại bị chi phối bởi các nhân tố nội tại bên trong đời sống các loài (chẳng hạn tính chịu bóng, đòi hỏi về điều kiện tái sinh, phản ứng sinh trưởng.) và sự chi phối của các yếu tố bên ngoài dẫn đến sự cạnh tranh về tài nguyên để sinh trưởng và phát triển. Các loài tiên phong sống lâu sẽ tạo thành tầng ưu thế trong một thời gian nhất định tùy thuộc vào tuổi thọ của chúng. Các loại chịu bóng có khả năng lập quần mạnh trên một lập địa một cách liên tục bắt đầu từ đầu cho đến suốt quá trình diễn thế phục hồi, nhưng với một tốc độ rất chậm do các hạn chế về phát tán, trong khi các loài tiên phong chỉ được hình thành trong điều kiện có ánh sáng của giai đoạn đầu diễn thế.

3 Raunkiaer (1934) [38] đã đưa ra công thức xác định phổ dạng sống chuẩn cho hàng nghìn loài cây khác nhau. Theo đó công thức phổ dạng sống chuẩn được xác định theo tỷ lệ phần trăm giữa số lượng cá thể của từng dạng sống so với tổng số cá thể trong một khu vực. Để biểu thị tính đa dạng về loài, một số tác giả đã xây dựng các công thức xác định chỉ số đa dạng loài như Simpson (1949), Margalef (1958), Menhini (1964)… Van Steenis (1956) [43] cho rằng rừng nhiệt đới có tổ thành loài cây phức tạp, khác tuổi nên thời kỳ tái sinh của các quần thể diễn ra quanh năm. Chỉ những cây mạ, cây con của loài nào chịu được bóng trong giai đoạn còn nhỏ mới có khả năng tồn tại dưới tán rừng với các tuổi khác nhau.

Vào những năm 1980, các giả thuyết về sự duy trì tính đa dạng loài trong rừng nhiệt đới có thể phân thành hai nhóm (Hubell, 2004) [32]: (i) Giả thuyết kẻ thù do Janzen (1970) và Connell (1971) [26] đề xướng; (ii) Giả thuyết về ổ sinh thái tái sinh và sự phân chia lỗ trống (Denslow, 1980 [28]; Grubb, 1977 [30], Hartshorn, 1985 [31], Orians, 1994 [36], Ricklefs, 1977 [37]). Giả thuyết kẻ thù cho rằng đa dạng loài cây trong rừng nhiệt đới được duy trì thông qua các tương tác giữa sự phát tán hạt giống và tỷ lệ chết của hạt và cây con phụ thuộc vào mật độ rừng. Phần lớn hạt giống rơi xuống bên cạnh cây mẹ đều bị tiêu diệt bởi kẻ thù hoặc bệnh hại, một số ít hạt giống thoát khỏi thiên mệnh này bằng cách phát tán xa khỏi cây mẹ. Giả định rằng tỷ lệ chết của hạt giống bên cạnh cây mẹ là đủ mạnh thì sự sống sót của cây con của loài gieo giống (tái sinh bổ sung) sẽ có xu hướng tách xa cây mẹ trưởng thành.

Điều này sẽ làm giảm xác suất để một loài cây sẽ thay thế chính nó tại vị trí hiện tại ở thế hệ tiếp theo so với một loài khác. Nếu tất cả các loài đều trải qua ảnh hưởng này thì một sự đa dạng cao các loài sẽ được duy trì một cách cục bộ bởi vì các loài riêng lẻ được bảo vệ khỏi sự chiếm ưu thế cục bộ của một loài độc nhất và được thay thế bằng loài khác (Chave et al. 4 Giả thuyết về tái sinh theo ổ sinh thái và phân chia lỗ trống tuyên bố rằng các cây đổ tạo ra các tiểu môi trường không đồng nhất về điều kiện ánh sáng, chất dinh dưỡng và các tài nguyên khác, chúng thích ứng cho những loài cây riêng lẻ trong việc đáp ứng các nhu cầu khác nhau của mỗi loài để tái sinh. Connell (1978) [27] thảo luận rằng đa dạng loài cây có thể đạt tối đa tại tỷ lệ trung bình của sự xáo trộn trong rừng.

Ở tỷ lệ xáo trộn rất thấp, lỗ trống sẽ có ít ánh sáng để các loài tiên phong chiếm đóng và các loài cạnh tranh chịu bóng cao sẽ chiếm ưu thế. Ngược lại, khi tỷ lệ xáo trộn lớn đa dạng loài thấp hơn, bởi vì chỉ những loài phát tán tốt nhảy vào chiếm cứ lỗ trống, ở tỷ lệ xáo trộn trung bình cả hai nhóm loài chịu bóng và cơ hội đều có thể tồn tại do đó đa dạng loài cao hơn. Sự xuất hiện các lỗ trống ở rừng mưa làm thay đổi mạnh mẽ điều kiện hoàn cảnh gồm ánh sáng, độ ẩm hoặc nhiệt độ so với tiểu hoàn cảnh dưới tán rừng (Denslow, 1987 [29]; Whitmore, 1996 [44]), qua đó thúc đẩy quá trình nẩy mầm, sinh trưởng của các loài cây ưa sáng và cây tái sinh của một số loài vốn đang bị kìm hãm ở dưới tán rừng trước đó (Yamamoto, 2000) [46]. Cũng theo Van Steenis (1956) [45], tổ thành các loài cây tái sinh mọc ở lỗ trống là những loài mọc nhanh ưa sáng, đời sống ngắn và thường không có mặt trong tổ thành rừng có nguồn gốc do phát tán từ xa tới.

Các loài này đảm nhiệm vai trò tiên phong, khởi đầu cho quá trình phủ kín lỗ trống. Khi lỗ trống được che phủ hoàn toàn và làm thay đổi hoàn cảnh môi trường, dưới tán lớp cây tiên phong sẽ xuất hiện thế hệ cây con của các loài chịu bóng có mặt ở tầng cây cao xung quanh, lớp cây này sẽ dần vươn lên thay thế chúng. Vì vậy, lỗ trống đã góp phần duy trì và nâng cao mật độ và tính đa dạng sinh học của các loài ưa sáng (Brokaw, 1958[23]; Lawton, 1988 [35]) của các loài dây leo (Schnitzer & Carson, 2001) [41] nhưng lại làm giảm mức độ đa dạng của các loài không tiên phong, chịu bóng (Hubbell et al., 1999 [33]; Schnitzer & Carson, 2001 [41]; Uhl et al. 5 Kết quả nghiên cứu của Brokaw (1985) [24], Yamamoto (2000) [47], Kint et al.

(2004) [34] cho thấy các loài cây ưa sáng thường xuất hiện trong các lỗ trống có kích thước lớn trong khi các loài chịu bóng hoặc các loài đã tái sinh trước khi lỗ trống được tạo ra chiếm ưu thế trong lỗ trống có kích thước nhỏ hơn. Kết luận này trùng với quan điểm của Van Stennis (1956) [43] và Runkle (1981) [39] khi khẳng định: Số lượng các loài ưa sáng và mức độ đa dạng loài tăng tỷ lệ thuận với kích thước lỗ trống. Trong khi, tổng tiết diện ngang và đường kính ngang ngực có quan hệ với kích thước của lỗ trống theo tỷ lệ nghịch (Sapkota và Oden, 2009) [40]. Phân tích phân bố và quan hệ không gian của cây rừng Phân bố và quan hệ không gian của cây rừng, cụ thể là ở các phạm vi không gian khác nhau, đã được coi là bằng chứng phản ánh động thái của lâm phần theo thời gian.

Đã có rất nhiều cơ chế sinh thái được đề xuất để giải thích cho mô hình phân bố và quan hệ không gian của cây rừng như Cạnh tranh và tương hỗ, lý thuyết trung lập; Sự chết phụ thuộc mật độ, lý thuyết ổ sinh thái (Wright, 2002). Lý thuyết trung lập (Neutral theory) cho rằng tất cả các cá thể cây không phân biệt khác loài đều bình đẳng trong các quá trình sinh sản, sinh trưởng và chết (Hubbell, 2005). Dựa vào vị trí của các cây riêng lẻ, có thể xác định đặc điểm phân bố không gian của một loài là kiểu cụm, ngẫu nhiên hay đều, hoặc có thể xác định được tương tác không gian của hai loài là cạnh tranh, độc lập hay tương hỗ. Tilman (2004) nhấn mạnh rằng mô hình không gian của cây có thể được giải thích bởi ảnh hưởng của môi trường sống không đồng nhất và các trạng thái cân bằng của các loài phụ thuộc vào khả năng phát tán, cạnh tranh hay tương hỗ lẫn nhau.

Trong rừng mưa nhiệt đới, nơi có đa dạng loài cao và mật độ mỗi loài thấp, thì tương tác cùng loài và khác loài sẽ diễn ra phức tạp hơn các kiểu rừng khác. Các phương pháp phân tích mô hình điểm không gian được đề xuất để tìm hiểu sự sắp xếp của các điểm trong không gian (Ripley 1976, Stoyan & 6 Stoyan 1994, Diggle 2003). Ví dụ dựa vào vị trí của cây (tọa độ x, y) và sử dụng hàm tương quan theo cặp Ripley’ K để mô tả tính chất của mô hình điểm (point pattern) trong một dải của khoảng cách (Stoyan & Stoyan 1994, Illian et al. Trong các phương pháp này, mô hình lý thuyết (null model) được sử dụng để mô tả giả thuyết lý thuyết (null hypothesis) của mô hình điểm và sau quá trình mô phỏng sẽ được đối chiếu với dữ liệu quan sát (Diggle 2003, Wiegand & Moloney 2004).

Độ lệch giữa dữ liệu thực nghiệm và giả thuyết được sử dụng để mô tả mô hình của dữ liệu và dự báo các quá trình hoặc cơ chế đã điều chỉnh mô hình quan sát được. Cấu trúc và đa dạng loài cây rừng Rừng tự nhiên Việt Nam thuộc kiểu rừng nhiệt đới, rất phong phú và đa dạng về thành phần loài, phức tạp về cấu trúc. Vấn đề nghiên cứu về cấu trúc rừng đã được nhiều tác giả nghiên cứu trong những năm đầu thế kỷ 20. Trước năm 1945 chủ yếu là người Pháp thực hiện các nghiên cứu ở các nước Đông Dương.

Sau năm 1945, vấn đề nghiên cứu về cấu trúc rừng tự nhiên được nhiều nhà nghiên cứu lâm nghiệp trong và ngoài nước quan tâm hơn. Trần Ngũ Phương đã công bố kết quả nghiên cứu về đặc điểm cấu trúc của các thảm thực vật rừng miền Bắc Việt Nam trên cơ sở kết quả điều tra tổng quát về tình hình rừng miền Bắc Việt Nam từ 1961 đến 1965.