Nghiên cứu cấu trúc tài sản và cấu trúc vốn của doanh nghiệp - Luận văn thạc sĩ Kinh tế

Khám phá luận văn thạc sĩ về cấu trúc tài sản và cấu trúc vốn, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính doanh nghiệp.

• Tác giả: Phạm Lê Hạnh Nguyên
• Người hướng dẫn: GS. Trần Ngọc Thơ
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Cấu Trúc Tài Sản Và Cấu Trúc Vốn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN BÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Cấu trúc bài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Khung lý thuyết
• 2.2. Những nghiên cứu trước đây
• 2.2.1. Các nghiên cứu về vai trò của tài sản hữu hình đến cấu trúc vốn
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu, mẫu nghiên cứu và mẫu thô
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.2.1. Mô hình hồi quy các nhân tố có ảnh hưởng đến đòn bẩy - Mô hình (1)
• 3.2.2. Mô hình ước lượng đòn bẩy theo từng loại tài sản hữu hình - Mô hình (2)
• 3.2.3. Mô hình (2) theo từng nhóm doanh nghiệp
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4. Thu thập dữ liệu nghiên cứu - Các biến được sử dụng trong Luận văn
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Phân tích thông kê mô tả giữa các biến
• 4.2. Kiểm định sự tương quan các biến trong mô hình và đa cộng tuyến
• 4.2.1. Ma trận tương quan đơn tuyến tính giữa các cặp biến
• 4.2.2. Kiểm định đa cộng tuyến trong mô hình
• 4.3. Kiểm định hiện tượng phương sai thay đổi phần dư trên dữ liệu bảng - Greene (2000)
• 4.4. Kiểm định hiện tượng tự tương quan phần dư trên dữ liệu bảng - Wooldridge (2002) và Drukker (2003)
• 4.5. Phân tích kết quả hồi quy
• 4.5.1. Kết quả hồi quy Mô hình các nhân tố có ảnh hưởng đến đòn bẩy bằng các phương pháp Pooled OLS, FEM và GMM - Mô hình (1)
• 4.5.2. Kết quả hồi quy Mô hình ước lượng đòn bẩy theo từng loại tài sản hữu hình bằng các phương pháp Pooled OLS, FEM và GMM - Mô hình (2)
• 4.5.3. Kết quả hồi quy Mô hình (2) theo từng nhóm doanh nghiệp bằng phương pháp GMM
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Kết luận nghiên cứu
• 5.3. Hạn chế của đề tài nghiên cứu
• 5.4. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về cấu trúc tài sản và vốn trong luận văn thạc sĩ

Cấu trúc tài sản và vốn là hai yếu tố quan trọng trong quản lý tài chính doanh nghiệp. Chúng không chỉ ảnh hưởng đến khả năng sinh lời mà còn quyết định khả năng tiếp cận nguồn vốn bên ngoài. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa chúng, đặc biệt là vai trò của tài sản hữu hình trong việc xác định cấu trúc vốn.

1.1. Định nghĩa cấu trúc tài sản và vốn

Cấu trúc tài sản bao gồm tài sản hữu hình và vô hình, trong khi cấu trúc vốn liên quan đến tỷ lệ nợ và vốn chủ sở hữu. Sự cân bằng giữa hai yếu tố này là rất quan trọng để tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu cấu trúc tài sản và vốn

Nghiên cứu cấu trúc tài sản và vốn giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về khả năng tài chính của mình, từ đó đưa ra quyết định đầu tư và vay vốn hợp lý.

II. Vấn đề và thách thức trong cấu trúc tài sản và vốn

Mặc dù cấu trúc tài sản và vốn có vai trò quan trọng, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc tối ưu hóa chúng. Các vấn đề như thiếu thông tin, rào cản tài chính và sự biến động của thị trường có thể ảnh hưởng đến quyết định tài chính.

2.1. Rào cản tài chính trong tiếp cận nguồn vốn

Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn do thiếu tài sản đảm bảo. Điều này đặc biệt đúng với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, nơi mà tài sản hữu hình thường không đủ để đảm bảo khoản vay.

2.2. Tác động của biến động thị trường đến cấu trúc vốn

Biến động của thị trường có thể làm thay đổi nhu cầu về vốn và ảnh hưởng đến quyết định tài chính của doanh nghiệp. Do đó, việc theo dõi và phân tích thị trường là rất cần thiết.

III. Phương pháp nghiên cứu cấu trúc tài sản và vốn hiệu quả

Để nghiên cứu mối quan hệ giữa cấu trúc tài sản và vốn, cần áp dụng các phương pháp phân tích định lượng và định tính. Việc sử dụng mô hình hồi quy GMM là một trong những phương pháp hiệu quả để xác định tác động của tài sản đến tỷ lệ đòn bẩy.

3.1. Mô hình hồi quy GMM trong nghiên cứu

Mô hình hồi quy GMM giúp xác định mối quan hệ giữa tài sản hữu hình và cấu trúc vốn một cách chính xác. Phương pháp này cho phép kiểm soát các yếu tố gây nhiễu và đưa ra kết quả đáng tin cậy.

3.2. Phân tích dữ liệu từ thị trường Việt Nam

Việc thu thập và phân tích dữ liệu từ các doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ giữa cấu trúc tài sản và vốn trong bối cảnh cụ thể của thị trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu cấu trúc tài sản và vốn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để cải thiện quyết định tài chính của doanh nghiệp. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa tài sản và vốn sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa cấu trúc tài chính của mình.

4.1. Tối ưu hóa cấu trúc vốn doanh nghiệp

Doanh nghiệp có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh tỷ lệ nợ và vốn chủ sở hữu, từ đó tối ưu hóa chi phí vốn và tăng trưởng bền vững.

4.2. Cải thiện khả năng tiếp cận nguồn vốn

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc tăng cường tài sản hữu hình sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn từ các tổ chức tín dụng.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu cấu trúc tài sản và vốn

Nghiên cứu về cấu trúc tài sản và vốn là một lĩnh vực quan trọng và cần thiết trong quản lý tài chính doanh nghiệp. Tương lai của nghiên cứu này sẽ tiếp tục mở rộng để bao quát nhiều khía cạnh hơn nữa.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy tài sản hữu hình có ảnh hưởng rõ rệt đến cấu trúc vốn, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường Việt Nam.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc tài sản và vốn, cũng như áp dụng các mô hình mới để cải thiện độ chính xác của kết quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thị trường tài chính Việt Nam phát triển mạnh mẽ từ năm 2007 đến 2015, việc nghiên cứu mối quan hệ giữa cấu trúc tài sản và cấu trúc vốn doanh nghiệp trở nên cấp thiết. Luận văn tập trung phân tích tác động của tài sản hữu hình, đặc biệt là tính thanh khoản của các nhóm tài sản hữu hình, đến tỷ lệ đòn bẩy của các công ty cổ phần niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam. Mẫu nghiên cứu gồm 134 doanh nghiệp với 1.072 quan sát trong giai đoạn 2007-2015, loại trừ các doanh nghiệp tài chính, phi lợi nhuận và nhà nước nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của dữ liệu. Mục tiêu chính là xác định mức độ ảnh hưởng của các nhóm tài sản hữu hình như đất đai, nhà xưởng, máy móc thiết bị đến cấu trúc vốn, đồng thời đánh giá vai trò của rào cản tài chính trong mối quan hệ này. Kết quả nghiên cứu không chỉ có ý nghĩa thống kê mà còn làm rõ ý nghĩa kinh tế thông qua việc tính toán tứ phân vị, giúp các nhà quản lý doanh nghiệp và nhà đầu tư hiểu rõ hơn về cách thức tài sản hữu hình ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn và quản lý rủi ro tài chính.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết kinh tế chủ đạo: Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn (Myers, 1984) và Lý thuyết chi phí đại diện (Jensen và Meckling, 1976). Lý thuyết đánh đổi nhấn mạnh sự cân bằng giữa lợi ích thuế từ nợ vay và rủi ro phá sản, trong đó tài sản hữu hình đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro này nhờ khả năng bảo toàn giá trị khi thanh lý. Lý thuyết chi phí đại diện giải thích mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông và chủ nợ, trong đó tài sản hữu hình giúp giảm chi phí này bằng cách cung cấp tài sản thế chấp có tính thanh khoản cao. Ba khái niệm chính được sử dụng gồm: tính khả mãi (redeployability), giá trị thanh khoản (liquidity) và tính dễ bán (salability) của tài sản hữu hình. Luận văn phân loại tài sản hữu hình thành ba nhóm: đất đai và nhà cửa, máy móc và trang thiết bị, và các tài sản hữu hình khác nhằm đánh giá tác động riêng biệt của từng nhóm đến cấu trúc vốn.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ Trung tâm dữ liệu Kinh tế - Tài chính, Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh và trang Stockpro, với mẫu gồm 134 công ty cổ phần niêm yết trên sàn HOSE và HNX trong giai đoạn 2007-2015. Các doanh nghiệp tài chính, phi lợi nhuận, nhà nước và các trường hợp bất thường như doanh nghiệp siêu nhỏ, tái cấu trúc, phá sản được loại trừ để đảm bảo tính chính xác. Phân tích sử dụng dữ liệu bảng với 1.072 quan sát, áp dụng các phương pháp hồi quy Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM) và Generalized Method of Moments (GMM). GMM được chọn làm phương pháp chính do khả năng kiểm soát hiện tượng nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu. Mô hình hồi quy được xây dựng dựa trên các biến phụ thuộc là tỷ lệ đòn bẩy (Leverage) và các biến độc lập gồm tổng tài sản hữu hình và các nhóm tài sản hữu hình, cùng các biến kiểm soát như quy mô doanh nghiệp (Size), khả năng sinh lợi (Profitability), Tobin's Q và biến động lợi nhuận (Earnings Volatility). Ngoài ra, mẫu nghiên cứu được phân nhóm theo quy mô và tỷ lệ chi trả cổ tức để đánh giá tác động của rào cản tài chính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động tích cực của tài sản hữu hình đến tỷ lệ đòn bẩy: Kết quả hồi quy GMM cho thấy khi tổng tài sản hữu hình tăng từ tứ phân vị thứ 25 đến 75, tỷ lệ đòn bẩy tăng 9,04% so với mức trung bình mẫu 0,27. Điều này khẳng định vai trò quan trọng của tài sản hữu hình trong việc nâng cao khả năng vay nợ của doanh nghiệp.

2. Đất đai và nhà cửa là nhóm tài sản có ảnh hưởng mạnh nhất: Khi giá trị nhóm đất đai và nhà cửa tăng một mức tứ phân vị, tỷ lệ đòn bẩy tăng 21,47%, cao hơn nhiều so với các nhóm tài sản khác. Nhóm máy móc và trang thiết bị có tác động dương nhưng không có ý nghĩa thống kê, trong khi nhóm tài sản hữu hình khác có tác động âm và mức ý nghĩa tương đối cao.

3. Rào cản tài chính không làm thay đổi mối quan hệ tài sản - đòn bẩy: Phân tích theo nhóm doanh nghiệp nhỏ và lớn, cũng như theo tỷ lệ chi trả cổ tức thấp và cao, cho thấy không có sự khác biệt đáng kể về tác động của nhóm đất đai và nhà cửa đến tỷ lệ đòn bẩy. Ví dụ, sự thay đổi tứ phân vị của nhóm đất đai và nhà cửa làm tăng tỷ lệ đòn bẩy lần lượt 45,05% và 50,72% ở nhóm doanh nghiệp nhỏ và lớn.

4. Các biến kiểm soát phù hợp với lý thuyết: Quy mô doanh nghiệp có ảnh hưởng dương đến đòn bẩy, khả năng sinh lợi và Tobin's Q có ảnh hưởng âm, phù hợp với lý thuyết trật tự phân hạng vốn và đánh đổi cấu trúc vốn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các lý thuyết kinh tế và các nghiên cứu trước đây, khẳng định rằng tài sản hữu hình, đặc biệt là các loại bất động sản có tính thanh khoản cao, là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn vay dễ dàng hơn. Việc tài sản hữu hình có thể được sử dụng làm tài sản thế chấp giúp giảm chi phí đại diện và rủi ro cho chủ nợ, từ đó nâng cao tỷ lệ đòn bẩy. Sự không khác biệt giữa các nhóm doanh nghiệp về tác động của tài sản hữu hình cho thấy rào cản tài chính không phải là yếu tố quyết định trong mối quan hệ này tại thị trường Việt Nam, có thể do các doanh nghiệp niêm yết đều đang trong giai đoạn tăng trưởng và có nhu cầu vốn lớn. Dữ liệu và kết quả có thể được trình bày qua biểu đồ tứ phân vị thể hiện mức độ thay đổi tỷ lệ đòn bẩy theo từng nhóm tài sản hữu hình, cũng như bảng so sánh kết quả hồi quy giữa các nhóm doanh nghiệp để minh họa sự đồng nhất trong tác động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường sử dụng tài sản hữu hình có tính thanh khoản cao để nâng cao tỷ lệ đòn bẩy: Doanh nghiệp nên ưu tiên sử dụng các loại tài sản như đất đai, nhà xưởng, văn phòng làm tài sản thế chấp khi vay vốn nhằm tận dụng lợi thế về khả năng tiếp cận nguồn vốn vay với chi phí thấp hơn. Thời gian thực hiện: ngay lập tức; Chủ thể: Ban điều hành và bộ phận tài chính doanh nghiệp.

2. Đánh giá và lựa chọn tài sản thế chấp phù hợp: Các nhà quản lý cần xây dựng hệ thống đánh giá giá trị và tính thanh khoản của tài sản để lựa chọn loại tài sản phù hợp nhất cho từng khoản vay, đảm bảo hiệu quả sử dụng tài sản và giảm thiểu rủi ro tài chính. Thời gian thực hiện: 6 tháng; Chủ thể: Ban quản lý tài sản và bộ phận thẩm định tín dụng.

3. Ưu tiên sử dụng vốn nội bộ cho các tài sản tiêu dùng và chi tiêu không sinh lợi: Đối với các tài sản như thiết bị văn phòng, dụng cụ quản lý, doanh nghiệp nên sử dụng nguồn vốn nội bộ thay vì vay nợ để tránh tăng chi phí tài chính không cần thiết. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Ban tài chính và kế toán.

4. Gia tăng nắm giữ tài sản hữu hình để bảo vệ giá trị doanh nghiệp trong bối cảnh lạm phát: Việc tăng cường sở hữu tài sản hữu hình giúp doanh nghiệp duy trì giá trị tài sản thực và cải thiện khả năng tiếp cận vốn trong tương lai, đặc biệt trong môi trường lạm phát cao. Thời gian thực hiện: trung hạn (1-2 năm); Chủ thể: Ban đầu tư và quản lý tài sản.

5. Xây dựng chiến lược tài trợ tổng thể dựa trên đa yếu tố: Các quyết định về cấu trúc vốn cần dựa trên tổng hòa các yếu tố tài chính, kinh doanh và thị trường, tránh phụ thuộc quá mức vào một yếu tố riêng lẻ nhằm tối ưu hóa hiệu quả tài chính và giảm thiểu rủi ro. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Ban giám đốc và bộ phận tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ vai trò của tài sản hữu hình trong việc xây dựng cấu trúc vốn, từ đó đưa ra các quyết định tài chính phù hợp nhằm tối ưu hóa nguồn vốn và giảm thiểu rủi ro tài chính.

2. Chuyên gia tài chính và ngân hàng: Cung cấp cơ sở khoa học để đánh giá khả năng vay vốn của doanh nghiệp dựa trên cấu trúc tài sản, đặc biệt là tính thanh khoản của tài sản thế chấp, hỗ trợ trong việc thẩm định và phê duyệt tín dụng.

3. Nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu dữ liệu bảng, mô hình hồi quy GMM và các lý thuyết cấu trúc vốn trong bối cảnh thị trường Việt Nam.

4. Nhà đầu tư và cổ đông: Giúp đánh giá mức độ rủi ro tài chính và khả năng sử dụng đòn bẩy của doanh nghiệp thông qua phân tích cấu trúc tài sản, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tài sản hữu hình lại quan trọng đối với cấu trúc vốn doanh nghiệp?
   Tài sản hữu hình có tính thanh khoản cao giúp doanh nghiệp dễ dàng sử dụng làm tài sản thế chấp, giảm rủi ro cho chủ nợ và tăng khả năng vay vốn. Ví dụ, đất đai và nhà xưởng có thể được bán lại với giá trị gần như giữ nguyên khi doanh nghiệp gặp khó khăn.

2. Phương pháp GMM có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   GMM kiểm soát được hiện tượng nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu bảng, giúp kết quả hồi quy chính xác và vững chắc hơn so với các phương pháp truyền thống như Pooled OLS hay FEM.

3. Tại sao nhóm tài sản đất đai và nhà cửa có tác động mạnh hơn các nhóm tài sản khác?
   Nhóm này có tính thanh khoản cao và ít mang tính đặc trưng riêng của doanh nghiệp, nên dễ dàng được chuyển nhượng và giữ giá trị khi thanh lý, làm tăng khả năng vay nợ của doanh nghiệp.

4. Rào cản tài chính có ảnh hưởng như thế nào đến mối quan hệ tài sản – đòn bẩy?
   Nghiên cứu cho thấy không có sự khác biệt đáng kể về tác động của tài sản hữu hình đến tỷ lệ đòn bẩy giữa các nhóm doanh nghiệp bị và không bị giới hạn tài chính tại Việt Nam, có thể do đặc thù thị trường và giai đoạn phát triển của các doanh nghiệp niêm yết.

5. Làm thế nào doanh nghiệp có thể áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn?
   Doanh nghiệp nên tập trung gia tăng tài sản hữu hình có tính thanh khoản cao để nâng cao khả năng vay vốn, đồng thời xây dựng chiến lược tài trợ vốn dựa trên đánh giá tổng thể các yếu tố tài chính và kinh doanh nhằm tối ưu hóa cấu trúc vốn.

Kết luận

• Tài sản hữu hình, đặc biệt là nhóm đất đai và nhà cửa, có ảnh hưởng tích cực và mạnh mẽ đến tỷ lệ đòn bẩy của doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn 2007-2015.
• Phương pháp hồi quy GMM được sử dụng hiệu quả để kiểm soát các vấn đề nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi, đảm bảo tính chính xác của kết quả nghiên cứu.
• Rào cản tài chính không làm thay đổi đáng kể mối quan hệ giữa tài sản hữu hình và cấu trúc vốn trong các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam.
• Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa kinh tế rõ ràng, giúp các nhà quản lý và nhà đầu tư hiểu sâu hơn về vai trò của tài sản hữu hình trong việc huy động vốn và quản lý rủi ro tài chính.
• Các bước tiếp theo nên mở rộng phạm vi nghiên cứu về không gian, thời gian và cỡ mẫu, đồng thời kiểm soát yếu tố khủng hoảng kinh tế để nâng cao tính ứng dụng và độ tin cậy của kết quả.

Hành động ngay: Các nhà quản lý doanh nghiệp và chuyên gia tài chính nên áp dụng các khuyến nghị từ nghiên cứu để tối ưu hóa cấu trúc vốn, nâng cao hiệu quả tài chính và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu tổng quan bài nghiên cứu Chương 2: Tổng quan các lý thuyết và những bài nghiên cứu trước đây Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Nội dung và Kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận và Kiến nghị TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 CHƯƠNG 2. TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2.1 Khung lý thuyết Cấu trúc vốn liên quan mật thiết đến tình hình hoạt động kinh doanh cũng như việc phân bổ nguồn vốn đầu tư, nhằm đem lại giá trị tối ưu cho doanh nghiệp. Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn (Myers,1984) đề cập rằng khi sử dụng tài trợ từ nợ, doanh nghiệp cần quan tâm cân nhắc giữa lợi ích từ tấm chắn thuế của nợ với rủi ro dẫn đến khánh kiệt tài chính. Qua đó, mỗi doanh nghiệp sẽ duy trì tỷ lệ nợ mục tiêu khác nhau tuỳ thuộc vào loại tài sản đang sở hữu.

Chẳng hạn, nếu công ty có tài sản thực an toàn (ví dụ: đất đai, nhà xưởng, văn phòng…) và có nhiều lợi nhuận chịu thuế thì nên hướng đến mục tiêu đòn bẩy cao. Ngược lại, trong trường hợp không sinh lợi và có các tài sản vô hình nhiều rủi ro, gắn liền với đặc trưng công ty thì nên tài trợ chủ yếu bằng vốn chủ sở hữu. Vấn đề này còn liên quan đến khái niệm chi phí kiệt quệ tài chính thay đổi tuỳ theo loại tài sản. Khi lựa chọn nguồn tài trợ, doanh nghiệp không chỉ nên cân nhắc xác suất đưa đến khó khăn của việc vay nợ, mà còn cả về giá trị có thể bị mất đi khi lâm vào hoàn cảnh khó khăn.

Với những tài sản hữu hình, chẳng hạn như bất động sản có giá trị thương mại tốt, có thể trải qua phá sản và tái tổ chức mà phần lớn giá trị không bị ảnh hưởng đáng kể. Trong khi đó, thua lỗ sẽ lớn nhất đối với các tài sản vô hình gắn liền với tình hình kinh doanh của công ty - ví dụ như: hình ảnh thương hiệu, nguồn vốn nhân lực, công nghệ, … Một trong những tổn thất gắn liền với chi phí kiệt quệ tài chính, đó là vấn đề chi phí đại diện "agency cost". Chi phí đại diện nói lên mâu thuẫn giữa các chủ thể bên trong và bên ngoài doanh nghiệp, có các lợi ích được ràng buộc và gắn bó trực tiếp với sức khoẻ tài chính và tình hình hoạt động - kinh doanh của doanh nghiệp. Mâu thuẫn này bao gồm giữa các cổ đông với nhau, giữa cổ đông với nhà quản lý hoặc giữa cổ đông và chủ nợ.

Trong nội dung Luận văn, tác giả quan tâm tập trung TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 vào tác động của tài sản hữu hình giúp hạn chế chi phí đại diện phát sinh từ mâu thuẫn giữa cổ đông và các chủ nợ. Cụ thể, sử dụng nợ vay giúp tạo ra đòn bẩy gia tăng giá trị doanh nghiệp, tuy nhiên song hành cùng lợi ích này thì doanh nghiệp đổi lại phải chịu áp lực chi trả chi phí tài chính bao gồm lãi vay hàng kỳ và vốn gốc. Khi áp lực này vượt quá khả năng chịu đựng của doanh nghiệp, hoặc dòng tiền bất ổn sẽ gây ra tình trạng căng thẳng tài chính, dẫn đến những khó khăn trong hoạt động - sản xuất kinh doanh và có thể đưa doanh nghiệp rơi vào phá sản. Đứng trước lựa chọn sống còn, các cổ đông và nhà điều hành không còn hành động vì mục tiêu tối đa hoá giá trị công ty, mà thay vào đó là thực hiện các chiến lược nhằm tối đa hoá lợi ích cá nhân hoặc tối thiểu hoá thiệt hại cá nhân.

Các chiến lược "kéo dài thời gian phá sản", "làm đẹp báo cáo tài chính" kết hợp "chuyển dịch rủi ro" được áp dụng với mục đích lựa chọn các dự án có tỷ suất sinh lợi cao nhưng đi kèm rủi ro thất bại lớn. Các cổ đông vì lợi ích cá nhân sẽ lập luận rằng: nếu dự án thành công, họ không những có đủ nguồn tài chính để trả nợ và còn có thể vực dậy doanh nghiệp; trong trường hợp xấu, thất bại này sẽ do chủ nợ gánh chịu. Những chiến lược này xét theo góc độ của chủ nợ sẽ là sự tổn thất thiệt hại, khi nguồn vốn tài trợ lại sử dụng vào những dự án rất rủi ro, trong khi đó chủ nợ lại không có nhiều quyền hạn can thiệp trực tiếp vào hoạt động kinh doanh như cổ đông và nhà quản lý. Do đó, để giảm thiểu những tổn thất không mong muốn, các chủ nợ nói chung và các ngân hàng thương mại nói riêng thường đưa ra nhiều điều kiện ràng buộc trong hợp đồng tín dụng, trong đó quy định doanh nghiệp phải sử dụng tài sản bảo đảm cho khoản vay vốn, các tài sản này thông thường sẽ là tài sản hữu hình do đặc tính bảo toàn giá trị thanh lý; kiểm soát mục đích và quy trình sử dụng vốn của doanh nghiệp, thậm chí có thể yêu cầu quyền can thiệp sâu hơn vào hoạt động kinh doanh khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán… Nói cách khác, tài sản hữu hình đóng vai trò quan trọng, tác động đến khả năng tiếp cận nguồn tài trợ từ bên ngoài của doanh nghiệp.

Nền tảng nghiên cứu về cấu trúc vốn đã nêu lên vai trò của các nhân tố, chẳng hạn như: quy mô doanh nghiệp, khả năng sinh lợi, tỷ số giá trị thị trường/giá TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 trị số sách, thuế suất biên tế, biến động thu nhập cũng như tài sản hữu hình có ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn cấu trúc vốn trong doanh nghiệp (chẳng hạn các nghiên cứu của Faulkender và Petersen, 2006; Lemmon và cộng sự, 2010; Andres và cộng sự, 2014). Tuy nhiên, một điểm chung dễ nhận thấy ở những tài liệu nghiên cứu này đó là xem tài sản hữu hình là một nhân tố thứ yếu khi xem xét các vấn đề liên quan đến đòn bẩy, đồng thời thường bỏ qua các đặc tính quan trọng của tài sản, cụ thể là tính thanh khoản của tài sản hữu hình. Như đã đề cập ở trên và liên hệ thực tế cho thấy rằng, khi một doanh nghiệp muốn tiếp cận thị trường vốn thì các tổ chức tín dụng hoặc các nhà đầu tư thường chú ý đến quy mô doanh nghiệp, cụ thể hơn là tài sản hữu hình trong doanh nghiệp. Đây là nền tảng giúp doanh nghiệp phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh lâu dài.

Chẳng hạn, để có vốn đầu tư cho các dự án thì sau khi sử dụng nguồn tiền có sẵn, thông thường doanh nghiệp sẽ vay vốn tại các ngân hàng thương mại - theo Thuyết trật tự phân hạng của Myers (1984) - và một trong những điều kiện ràng buộc đó là doanh nghiệp phải có tài sản đảm bảo cho khoản vay. Nói tóm lại, vai trò của tài sản hữu hình đối với cấu trúc vốn đã được nêu rõ trong nền tảng lý thuyết. Tuy nhiên, đặc tính quan trọng nhất của tài sản hữu hình: tính thanh khoản lại chưa được đề cập đến một cách thống nhất và rõ ràng. Để hiểu rõ hơn, Luận văn đã tiến hành thu thập các tài liệu nghiên cứu liên quan đến đề tài các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn, tài sản hữu hình và các vấn đề liên quan, sẽ được trình bày cụ thể trong phần tiếp theo.2 Những nghiên cứu trước đây 2.1 Các nghiên cứu về vai trò của tài sản hữu hình đến cấu trúc vốn Khi tài sản có khả năng tái sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau thì dễ dàng được mua đi bán lại hay còn gọi là có tính khả mãi hoặc tính thanh khoản (Williamson, 1988).

Những loại tài sản này trở nên hấp dẫn hơn dưới góc nhìn của các chủ nợ, bởi vì họ có thể thanh lý tài sản để thu hồi vốn khi công ty rơi vào tình trạng phá sản. Chẳng hạn, bất động sản thương mại có thể được sử dụng với nhiều TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 mục đích khác nhau. Loại tài sản này phù hợp cho tài trợ nợ vì khi chúng bị quản lý không đúng cách và nhà quản lý không có khả năng chi trả nợ, thì chủ nợ sẽ lấy tài sản này và bán lại chúng. Hay nói cách khác, các chủ nợ ưa thích khoản thế chấp là tài sản hữu hình.

Ngoài ra, do ảnh hưởng của tính thiếu sót trong hợp đồng và tính thực thi hữu hạn làm giảm khả năng doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn bên ngoài (Hart và Moore, 1994), càng làm cho vai trò của tài sản hữu hình trở nên quan trọng hơn. Đặc biệt, khi doanh nghiệp lâm vào kiệt quệ tài chính, các tài sản vô hình như thương hiệu, bằng phát minh… sẽ bị mất giá, tài sản hữu hình lúc này là biện pháp thu hồi của các chủ nợ. Điều này hàm ý rằng chỉ những tài sản nào có tính thanh khoản tốt mới có thể làm tăng khả năng đi vay của doanh nghiệp. Theo Rajan và Zingales (1995), các doanh nghiệp có nhiều tài sản hữu hình nên có đòn bẩy cao hơn dựa vào các đặc tính mà chúng mang lại cho chủ nợ, như: tài sản thế chấp thường giữ được giá trị khi thanh lý, và làm giảm các chi phí đại diện, ví dụ như trò chơi chuyển dịch rủi ro.

Ngoài ra, Scott (1977) nhận thấy rằng, các công ty không thể cung cấp tài sản đảm bảo sẽ phải trả lãi vay cao hơn, hoặc bị bắt buộc phải phát hành cổ phiếu thay vì sử dụng nợ. Tương tự, Campello và Giambona (2013) khi nghiên cứu về tác động của tài sản hữu hình đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp, các tác giả đã cung cấp các bằng chứng cho thấy tài sản hữu hình là một nhân tố quan trọng quyết định cấu trúc vốn của doanh nghiệp. Điều này có thể hiểu được do tài sản hữu hình vốn có tính khả mãi cao, là tài sản để đảm bảo cho các chủ nợ trong trường hợp doanh nghiệp phá sản. Các tác giả cũng đưa ra kết luận, tài sản hữu hình sẽ làm tăng khả năng vay nợ của doanh nghiệp.V (2017) với đề tài nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ lệ nợ của các doanh nghiệp Việt Nam, đã nhấn mạnh rằng trong trường hợp phá sản thì tài sản hữu hình có giá trị hơn là các tài sản vô hình, và do đó các chủ nợ sẽ yêu cầu một phần bù rủi ro thấp hơn.

Ngoài ra, vai trò của tài sản thế chấp càng đặc biệt quan TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 trọng hơn khi sự bảo hộ cho các tổ chức tín dụng tương đối yếu ở các quốc gia mới nổi, chẳng hạn như thị trường tài chính Việt Nam.