Chương 1 MOT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE LY HON VÀ CĂN CỨ LY HON 111. Một số vấn đề lý luận về ly hôn LLL Khái niệm ly hon C. Mắc đã từng đưa ra quan điểm: "1ÿ hén chit là việc Xác nhận một sie kiện: Cuộc hôn nhân này là cuộc ìn nhân đã chất, sự tồn tại của nó chỉ là bề ngoài lừa đối. không phat sự tuỳ tiên cũa nhà lấp pháp, cũng ing phải suet} tiên của những cả nhân machi bẩn chất cũa suckin mới quy anh được cuộc in nhân đã chốt hoặc chưa chét, bi vi, như mọi người đã biết, việc xác nhận sự kiện chất tỳ thuộc vào thực chất của vẫn đồ, cine không phat vào nguyên vong cũa những bên hiểu quan"? Như vậy, ly hôn theo quan điểm của C.
Mac ké một hiện tượng xã hội mang tính giai cấp sâu sắc, nó tổn tại một cách khách quan. Vi ly hôn có tính giai cắp sâu sắc, lai tổn tai một cách khách quan, chính vi vay, Nhà nước luôn luôn ban hành những quy đính nhằm kiểm soát việc ly hôn. Chính vì vay mà, C. Mác đã từng nói: "Néu nue hn nhân kiông phải co số của gia đình thì nó cling sẽ không phải là đốt tượng của công việc lập pháp", chính và vậy mà "sự tan vỡ cũa ôn nhân là sự Kạn võ của gia định '® Bãi vì, gia đinh là tế bao của xã hội, nên sự tan vớ của gia đỉnh sẽ dẫn đến những bat ôn xã hội.
Chính vi vậy, ma Nhà nước với vai trò của mình luôn tim cách kiểm soát nhằm tạo ra sư 6n định trong gia đính và hạn ché tinh trang ly hôn. Nêu như trong nha nước phong kiến, nhà nước từ sản đưa ra những quy định nhằm hạn. chế hoặc đặt ra các diéu kiện để han chế quyển ly hôn của vơ, chẳng hoặc cắm vợ chẳng ly hôn. Còn nhà nước xã hội chủ nghĩa (KHCN), với nguyên tắc thừa nhận quyển tự do hôn nhân va bao hộ quyển nảy, ma theo quan điểm của ‘V.LLénin thi: "Người ta không thé là một người dân cini và xã hội chủ nghĩa nếu ˆE Mác Tạ Rng 200, Bin ct deh in’, Tt Tây 1,18 Caste a-Si Bộ Nế me Cie Ps Rogen G000, Mad v 232 (CMic-Ph Angghen (2002), ad 332 10 ngay từ bậy gid, không đòi quyền tự do ly hôn.
vì thiếu quyễn ấp là một sự ức Tiếp lớn đối với giới bị áp bức, abt với phụ nit ty hoàn toàn chẳng 6 khăn gỉ nà không thé hiễn được rằng kt ta thừa nhân cho pha nie được tự đo bố chỗng. th ng phải là ta kay én tắt cả họ bố chéng"® Tuy nhiên, việc thừa nhận và ‘bao hộ quyển từ do ly hôn, cũng không có nghĩa là Nhà nước cho phép ve chẳng được tuy tiên ly hôn, mà nó phải được thực hiện dua trên cơ sở tình trang của quan hệ hôn nhân Đó chính là lý do mà pháp luật các quốc gia đền quy định chất chế về các căn cứ để ly hôn với tu cách la những lý do dẫn đến quan hệ vợ chồng, có thé tan võ, chứ những căn cứ nảy không phải là dang làm han chế quyển tự do ly hôn 'V khái niệm ly hôn, khái niêm này được nghiên cửa ở nhiễu góc độ khác nhau. Cụ thể ~ Dưới góc độ ngôn ngĩt Theo từ điễn tiếng Lo, ly hôn(nnnnnnnnnn), "Tà sự chấm đút quan hệ hôn nhân giữa vỡ và chông đã được xác lập trước đó "5. Còn theo Từ điển Từ và ngữ Việt Nam định nghĩa: “Zp hồn là vo chồng bố niham"6.
Trên thực tế, ở Việt Nam ly hôn cũng được gọi bằng các thuật ngữ ly di, ay vợ, bỏ vợ, để vợ,. Tựu chung lat déu la việc cham đứt quan hệ vợ chẳng, hướng nó lả một giải pháp lải quyết tinh trạng mâu thuẫn tram trọng trong. quan hệ vơ chẳng Mặc đủ ly hôn mang lai cho zã hôi những tiêu cực, nhưng zã ‘hGi không thể thiểu ly hôn, với tư cách là một giải pháp để giải quyết mau thuẫn, xung đột vợ chẳng ở mức đô không thể dung hoa được, dẫn đền không muốn. chung sống với nhau va cũng la giải pháp để giãi phóng vợ, chong, con cái, những thành viên khác trong gia định khỏi những căngt Ig, mâu thuần đó.
Tuy V1 Linh (1881) "Ty hên vé một srbiim boy cia chủ ngất Mic và về hề ngất khh: để giấc", Toàn mỊ °B5 NggỄn Lan C008), ừ đôn Te vag sắn Lin, Neb Khoa bạc hội Ving Chinv 135 (C012), Tan ệtmc NS. Tenghop TP, HỖ Chi Ma, 057 ir nhiên, ly hôn không chỉ có ý nghĩa tích cục như vay, ly hôn con ảnh hưởng tiêu cực đến không chỉ gia định bởi sự li tán giữa vơ, chẳng, con cái, ma còn ảnh. hưởng tiêu cực đến 2 hội, nhất Ia khi những đứa con của vợ, chẳng ly hôn sẽ bị thiểu giao duc, lệch lạc vẻ tâm lý và để lại cho xã hội võ van những hậu quả cần. phải giải quyết trong hiên tại va tương lai”.
Như vây, ly hôn dưới góc đồ xã hồi là giải pháp để giải thoát vợ, chồng khỏi quan hé hôn nhân và gia định khôi những mâu thuẫn vợ, chẳng mà dẫn đến không thể tiếp tuc đời sống chung vợ chẳng được ~ Dưới góc độ pháp Ij. Dưới góc đô này, ly hôn được nghiên cứu đưới góc độ là một sự kiện pháp lý lâm châm đút quan hệ vợ chẳng. Theo Tử điển Pháp lý. của Viên Nghiên cứu pháp luật của Quốc hôi Lao "Ly hôn là sue in pháp I làm chẩm đứt quan hệ vợ chéng, do Toà án quyết đmh hoặc công nhận theo yêu câu.
của một bên vợ hoặc chồng hoặc cả hai vợ chéng hoặc một khiến nai của bên tint ba"® Con ở Việt Nam,"Zy hôn la chẩm điữ quan hệ vợ chéng do Toà án công nhậm hoặc quyết dinh theo yêu cầu của vợ hoặc chông hoặc cả hai vợ chẳng "® Trên bình diện quy đính pháp luật, theo Điển 6 Luật số 05/NA ngày 26/7/2008 về gia đình (sửa đổi) của nước CHDCND Lao (sau đây gọi là Luật Gia định năm 2008) quy định: "Ly hôn ià sự Xết ti của mỗi quan lề hôn nhân ig với sự đằngý của hai bên hoặc có sự khiết nại đề nghị Toà án in" Còn khoăn 14 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đính năm 2014 của Việt Nam quy định: "Ly hôn la việc chấm đứt quan hệ vo chẳng theo ban ét định có hiện lực pháp luật cũa Toà án". Nhu vây, trong quan hệ HN&GĐ, hôn nhân là sự kiện pháp lý lam phát sinh quan hệ hôn nhân giữa hai bên nam, nữ kết hôn với nhau, từ đó họ có các quyển, nghĩa vụ vợ chồng với nhau. Ngược lại với kết hôn, ly hôn chính là sự kiện pháp ly làm chấm đứt quan hé vợ chủng, chấm dứt các quy ĩa L nghvụ vớ. ` iên Nagin ci pp hộ- Quic bội Lio G014), 1 đấn, pt 2b, Ving Cân 207 ° Viên Nghễn côn khoa học pap - Bộ Tephip (1998), Mợt sổ,tất về pháp luật a lý XP an “Đệ Pháp thse, Nis, Chnh vì ắc gh Ha Mối, 460 12 chẳng, bao gồm quyên và nghĩa vụ về nhân thân va tai sẵn.
Ngoài ra, ly hôn cũng, sẽ lam thay đỗi quan hệ trong gia định dưới góc độ pháp lý, tức là ho không còn. là thành viên trong gia đính của nhau nữa, bằng sự công nhân của Nha nước, ma cuthể đấy là Toa án có thẩm quyên. Khi đó, Toà án sẽ nhân danh Nha nước sẽ giãi quyết ly hôn theo yêu cầu của bến có quyển yêu cầu ly hôn. Nêu xét thấy vo chẳng không thể tiếp tục chung sống, quan hê hôn nhân đã tan vỡ dén mức không, thể han gắn được, Toa án sẽ giãi quyết cho vợ chủng ly hôn đưới hình thức bản.
án ly hôn hoặc quyết định công nhận thuận tình ly hôn. "Tử viếc nghiên cứu khái niềm ly hôn trên các góc đô trên, có thé đưa ra khái niệm chung về ly hôn như sau: Ly Adn ik một sự kiện pháp Ip sẽ làm chấm ditt quan hệ vợ chẳng theo bản án hoặc quyết định của Toà ám có thẩm quyển. Quyên yêu cầu ly hôn "Như trên đã phân tích, theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lénin, ly hôn 1ä một hiện tương zã hội, mang tính giai cắp sâu sắc. Tuy nhiên, trong pháp luật của nha nước phong kiến, tư sản thường quy định hoặc cấm vợ chẳng ly hôn hoặc đặt ra các yêu cầu hạn chế quyển ly hôn (quyển yêu cầu ly hôn) cia vợ chẳng hoặc quy định giải quyết ly hôn dựa trên cơ sở lỗi của vợ, ching’.
Hệ thống pháp luật phong in của Lao va V# Nam trước đấy cũng thể hiện những Tuân điểm trên. Theo đó, đưới chế đồ phong kiến ở Lao và Việt Nam, quyền. yêu cả ly hôn va các đuyên cớ (căn cứ) ly hồn theo pháp luật thường dựa trên quan hệ "bất bình đẳng" giữa vợ, chẳng Ly hôn là một mặt của quan hệ hôn nhân, néu kết hôn 1a hiện tượng bình. thường nhằm xác lập quan hệ vợ chủng, ly hôn là hiền tương bắt bình thường, Ja mit trái cũa hôn nhân nhưng không thể thiểu được khi quan hệ hồn nhân đã thực sự tan vỡ, do vây ly hôn la cân thiết cho cả vợ chẳng và x hội; vì nó giãi phóng cho tắt c& moi người, cho cả vo chẳng, cắc con, cũng như những thảnh.
Viên trong gia định thoát khỏi những xung đột, mâu thuẫn, bé tắc trong đời sống, © tung Đại Lojt Hi Nộ: 2013), Giáo nh Leh nhân gia Tết Nưu, Nob. Công ann din, HANG ở 240-250 l3 chung Với mong muôn xây đựng quan hệ hôn nhân trên nguyên tắc hôn nhân tự nguyện và tiến bồ, bao đảm quyển tự do hôn nhân, bao gồm c& quyển tự do kết hôn của nam, nữ vả quyển tự do ly hôn của vợ chồng nên pháp luật các nước XHCN, trong đó có pháp luật Lao va Việt Nam, đã ghi nhận quyền yêu cầu ly hôn nhằm chấm đút quan hệ vợ chẳng trước pháp luật là quyển nhân thên gin liên với nhân thân của vợ, chẳng, chỉ có vo hoặc chẳng hoặc cả hai mới có quyển yêu câu ly hôn va cơ quan nhà nước có thẩm quyền xét xử ly hôn 14 Toa án nhân dân.