CHƯƠNG I: CƠ SO LÝ LUẬN CHUNG VE CÔNG TAC QUAN LÝ DU ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRINH TẠI BAN QUAN LÝ DỰ ÁN CỦA ĐỊA PHƯƠNG 1. DỰ ÁN DAU TƯ XÂY DUNG CONG TRÌNH VA QUAN LÝ DỰ AN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH 1. Dự án đầu tư xây dựng công trình 1. Khái niệm dự án đầu tư xây dựng công trình Theo Luật xây dựng 2014, Dự án dau tư xây dựng công trình là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn dé xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những công trình xây dựng nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời hạn nhất định.
Cụ thé hơn nữa, khi phát hiện ra một cơ hội đầu tư và muốn bỏ vốn đầu tư vào lĩnh vực đó, nhà đầu tư trước hết cần phải tiến hành thu thập, xử lý thông tin, xác định điều kiện và khả năng, xác định các phương án tối ưu dé xây dựng bản dự án đầu tu mang tinh khả thi hay còn được gọi tắt là dự án đầu tư. Bên cạnh đó, Dự án đầu tư xây dựng công trình còn là một thuật ngữ chuyên ngành dùng dé chỉ bản báo cáo nghiên cứu khả thi trong các dự án đầu tư xây dựng. Đặc điểm của dự án đầu tư xây dựng công trình Dự án đầu tư XDCT có nhiều đặc điểm riêng biệt khác với sản phẩm của các ngành sản xuất khác, bởi vậy nên khi muốn đầu tư vào các dự án này cần phải nghiên cứu thật kĩ. Những đặc điểm của dự án đầu tư XDCT tác động chi phối đến hoạt động thi công xây dựng, có ảnh hưởng lớn đến phương thức tổ chức thi công xây lắp các CTXD và quản lý kinh tế, tài chính dự án.
Đồng thời những đặc điểm của dự án đầu tư XDCT ảnh hưởng đến việc hoạch định các chiến lược nhằm mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, phát triển công nghệ xây dựng, phát trién vật liệu xây dựng, máy móc thiết bị xây dựng, cơ chế chính sách và hệ thống pháp luật quản lý xây dựng. Những đặc điểm của dự án đầu tư XDCT bao gồm: - Dự án dau tư XDCT luôn có những mục tiêu rõ ràng, bao gôm mục tiêu vê chức năng của dự án như công suât, chỉ tiêu kinh tê kỹ thuật và mục tiêu ràng buộc như thời hạn hoàn thành, chi phí, chất lượng; - Dự án đầu tư XDCT được xây dựng và sử dụng tại chỗ, có tính duy nhất: sản pham của DADTXD là công trình xây dựng mang tinh đơn chiếc, duy nhất và không phải là sản phẩm của một quá trình sản xuất liên tục, hàng loạt; - Dự án đầu tư XDCT luôn bị ràng buộc bởi các nguồn lực là thời gian thực hiện, tiền vốn, vật tư thiết bị, nhân lực, công nghệ, kỹ thuật,.; - Dự án đầu tư XDCT có môi trường bất định và thường xuyên tiềm ân những rủi ro cao do thường yêu cầu một lượng vốn đầu tư lớn, thời gian thực hiện đài; - Sản phẩm của dự án đầu tư XDCT thường có kích thước lớn, trọng lượng lớn. Số lượng, chủng loại vật tư, thiết bị xe máy thi công và lao động phục vụ cho mỗi công trình cũng rất khác nhau, lại luôn thay đổi theo tiến độ thi công. Bởi vay giá thành sản phẩm rất phức tạp thường xuyên thay đổi theo từng khu vực, từng thời ky; - Dự án đầu tư XDCT có sự tham gia của nhiều chủ thê, đó là chủ đầu tư, đơn vị thiết kế, đơn vị thi công, đơn vị giám sát, nhà cung ứng.
Các chủ thê này lại có lợi ích khác nhau, quan hệ giữa họ thường mang tính đối tác, dễ xảy ra xung đột quyền lợi giữa các chủ thé do môi trường làm việc của dự án DTXD mang tính đa phương; - Các dự án đầu tư XDCT liên quan đến nhiều cảnh quan và môi trường tự nhiên, do đó liên quan đến lợi ích của cộng đồng, nhất là đến dân cư của địa phương nơi đặt công trình. Tóm lại, một dự án đầu tư XDCT được hiéu như một loại hoạt động sáng tạo. Việc quản lý dự án đầu tư XDCT không chỉ là việc xác định quy mô, thời hạn thực hiện, chất lượng, mục tiêu, sự hạn chế tài nguyên.mà việc quản lý dự án đầu tư XDCT đòi hỏi phải có một tô chức năng động, các thành viên thông thạo công việc và có thê phối hợp với nhau một cách hiệu quả nhất. Phân loại dự án đầu tư xây dựng công trình Theo cơ cau tái sản xuất Dự án đầu tư được phân thành dự án đầu tư theo chiều rộng và dự án đầu tư theo chiều sâu.
Trong đó dự án đầu tư chiều rộng thường đòi hỏi khối lượng vốn lớn, thời gian thực hiện đầu tư cũng như thời gian cần hoạt động đề thu hồi đủ vốn lâu, tính chất kỹ thuật phức tạp, độ mạo hiểm cao. Còn dự án đầu tư theo chiều sâu thường đòi hỏi khối lượng vốn ít hơn, thời gian thực hiện đầu tư không lâu, độ mạo hiểm thấp hơn so với đầu tư theo chiều rộng. Theo lĩnh vực hoạt động xã hội Dự án đầu tư có thé phân chia thành dự án đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, dự án đầu tư phát triển khoa học kỹ thuật, dự án đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng (ki thuật và xã hội),.hoạt động của các dự án này có quan hệ tương hỗ với nhau. Chang hạn các dự án đầu tư phát triển khoa học kỹ thuật và cơ sở hạ tang tạo điều kiện cho các dự án đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh đạt hiệu quả cao; còn các dự án đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh đến lượt mình lại tạo tiềm lực cho các dự án đầu tư phát triển khoa học kỹthuật, cơ sở hạ tầng và các dự án đầu tư khác.
Theo quá trình tái sản xuất xã hội Có thể phân loại các dự án đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh thành dự án dau tư thương mại và dự án đâu tư sản xuât. Dự án đầu tư thương mại là loại dự án đầu tư có thời gian thực hiện đầu tư và hoạt động của các kết quả đầu tư nhằm mục tiêu thu hồi vốn đầu tư ngắn, tính chất bắt định không cao lại dễ dự đoán và dự đoán dễ đạt độ chính xác cao. Dự án đầu tư sản xuất là loại dự án đầu tư có thời hạn hoạt động dài (5,10,20 năm hoặc lâu hơn) vốn dau tư lớn, thu hồi chậm, thời gian thực hiện đầu tư lâu, độ mạo hiểm cao, tính chất kỹ thuật phức tạp, chịu tác động của nhiều yếu tố bất định trong tương lai không thể dự đoán hết và dự đoán chính xác được (về nhu cầu, giá cả đầu vào và đầu ra, cơ chế chính sách, tốc độ phát triển khoa học kỹ thuật, thiên tai, sự ôn định về chính tri,. Theo thời gian thực hiện và phát huy tác dụng Ta có thể phân chia các dự án đầu tư thành dự án đầu tư ngắn hạn (như dự án đầu tư thương mại) và dự án đầu tư đài hạn (các dự án đầu tư sản xuất, đầu tư phát triển khoa học kỹ thuật, xây dựng cơ sở hạ tầng.
Theo thẩm quyên quyết định hoặc cấp giấy phép dau tư Các dự án được phân theo nhóm A, B, C theo thứ tự giảm dần về mức độ quan trọng. Tùy theo tầm quan trọng và quy mô của dự án, dự án đầu tư được chia làm 4 nhóm: dự án quan trọng quốc gia (do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư, dựán nhóm A, dự án nhóm B, dự án nhóm C. Đôi với các dự án dau tư nước ngoài được chia thành 3 nhóm: dự án nhóm A, dự án nhóm B và các dự án phân cấp cho các địa phương. Theo nguồn vốn Du án đầu tư có thé phân chia thành dự án đầu tư bang nguồn vốn ngân sách nhà nước; Dự án đầu tư bằng nguồn vốn tin dụng dau tư phát trién của Nhà nước, vốn tín dụng do nhà nước bảo lãnh; Dự án đầu tư bằng nguồn huy động của doanh nghiệp và các nguôn vôn khác.; Dự án đâu tư băng nguôn vôn hôn hợp.
Việc phân loại này cho thấy tình hình huy động vốn từ mỗi nguồn vốn, vai trò của mỗi nguồn vốn đối với sự phát triển kinh tế và phát triển xã hội của từng ngành, từng địa phương và toàn bộ nền kinh tế cũng như có các giải pháp thích hợp đôi với việc quản lý các dự án đôi với từng nguôn vôn huy động. Vai trò của các dự an dau tư xây dựng công trình Tương tự như các dự án đầu tư nói chung, dự án đầu tư XDCT cũng có các vai trò trên các khía cạnh khác nhau, cụ thé như sau: * Đối với chủ dau tư - Dự án đầu tư XDCT là một cơ sở quan trọng nhất dé nhà đầu tư quyết định có nên tiễn hành đầu tư dự án hay không. Nếu dự án đầu tư hứa hẹn đem lại khoản lợi nhuận cho chủ đầu tư thì nhất định sẽ thu hút được chủ đầu tư thực hiện. - Dự án đầu tư XDCT còn là công cụ để tìm đối tác trong và ngoài nước liên doanh bỏ vốn đầu tư cho dự án.
Bởi để có đủ vốn thực hiện cho dự án, chủ đầu tư phải thuyết phục các đối tác trong và ngoài nước liên doanh bỏ vốn đầu tư, và để thực hiện được điều này, các tổ chức cần phải dựa vào tính khả thi của dự án đầu tư. Một dự án tuyệt vời sẽ có nhiều đối tác để ý, mong muốn cùng tham gia đề có phần lợi nhuận. - Dự án dau tư XDCT là phương tiện đê chủ đâu tư thuyêt phục các tô chức tài chính tiên tệ trong và ngoai nước tài trợ hoặc cho vay von. Dự án dau tư sẽ là công cụ hữu ích cho các tô chức xem xét, nghiên cứu và tìm hiệu, cuôi cùng sẽ lựa chọn cơ hội đầu tư tốt nhất đề đạt được các mục tiêu ban đầu đã đề ra.
- Dự án đầu tư XDCT là cơ sở để xây dựng kế hoạch thực hiện đầu tư, theo dõi, đôn đôc và kiêm tra quá trình thực hiện dự án. - Dự án đầu tư XDCT là căn cứ quan trọng đề theo dõi đánh giá và có điều chỉnh kịp thời những tồn tại, vướng mắc trong quá trình thực hiện và khai thác công trình. - Dự án đầu tư XDCT là căn cứ quan trọng để soạn thảo hợp đồng liên doanh cũng như để giải quyết các mối quan hệ tranh chấp giữa các đối tác, các bên liên quan trong quá trình thực hiện dự án.