CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE CONG TÁC QUẢN LÝ DỰ ÁN CỦA BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN XÂY DỰNG CÁP TỈNH 1. Vai nét về dự án đầu tư xây dựng 1. Khái niệm về đầu tư và dự án dau tư xây dựng - Khái niệm về đầu tư: Theo giáo trình Kinh tế đầu tư, NXB Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, “Đầu tư là quá trình sử dụng phối hợp các nguồn lực trong một khoảng thời gian xác định nhằm đạt được kết quả hoặc một tập hợp các mục tiêu xác định trong điều kiện kinh tế - xã hội nhất định. ” Theo Khoản 1, Điều 3, Luật Đầu tư 2005, “Đầu tu la việc nhà dau tư bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động dau tư theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan.
” - Khai niệm về dự án đầu tư xây dựng (DADTXD): Theo Giáo trình Lập dự án đầu tư, NXB Trường Đại học Kinh tế Quốc dân: “DAĐT là tổng thể các hoạt động và chỉ phí cân thiết, được bố trí theo một kế hoạch chặt chế với lịch thời gian và dia điềm xác định để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm thực hiện những mục tiêu nhất định trong tương lai.” Theo Khoản 15, Điều 3, Luật Xây dựng 2014, “Dự án dau tu xây dựng là tập hợp các dé xuất có liên quan đến việc sử dụng von dé tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chỉ phí xác định. O giai doan chuẩn bị dự án dau tư xây dựng, dự án được thể hiện thông qua Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xây dựng, Báo cáo nghiên cứu khả thi dau tư xây dựng hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật dau tư xây dựng. Đặc điểm cơ bản và vai trò của dự án dau tư xây dựng 1. Đặc điểm cơ bản của dự án dau tư xây dựng DADTXD có nhiều đặc điểm riêng biệt khác với sản phẩm của các ngành sản xuất khác.
Những đặc điểm của DADTXD tác động chi phối đến hoạt động thi công xây dựng, có ảnh hưởng lớn đến phương thức tổ chức thi công xây lắp công trình xây dựng và quản lý kinh tế, tài chính dự án. Đồng thời những đặc điểm của DAĐTXD ảnh hưởng đến việc hoạch định chiến lược phát triển kinh tế xã hội, phát triển công nghệ xây dựng, phát triển vật liệu xây dựng, máy móc thiết bị xây dựng, cơ chế chính sách và hệ thống pháp luật quản lý xây dựng. Những đặc điểm của DAĐTXD bao gồm: Thứ nhất, DAĐTXD có những mục tiêu rõ ràng, bao gồm mục tiêu về chức năng của dự án như công suất, chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật và mục tiêu ràng buộc như thời hạn hoàn thành, chi phí, chất lượng; Thứ hai, DAĐTXD được xây dựng và sử dụng tại chỗ, có tính duy nhất: sản phẩm của DADTXD là công trình xây dựng mang tinh đơn chiếc, duy nhất và không phải là sản phẩm của một quá trình sản xuất liên tục, hàng loạt; Thứ ba, DAĐTXD luôn bị ràng buộc bởi các nguồn lực là thời gian thực hiện, tiền vốn, vật tư thiết bị, nhân lực, công nghệ, kỹ thuật. Thứ tu, DAĐTXD có môi trường bat định và tiềm ấn rủi ro cao do thường yêu câu một lượng vôn đâu tư lớn, thời gian thực hiện dài; Thứ năm, sản phẩm của DADTXD thường có kích thước lớn, trong lượng lớn.
Số lượng, chủng loại vật tư, thiết bị xe máy thi công và lao động phục vụ cho mỗi công trình cũng rất khác nhau, lại luôn thay đôi theo tiến độ thi công. Bởi vậy giá thành sản phẩm rất phức tạp thường xuyên thay déi theo từng khu vực, từng thời kỳ; Thứ sáu, DADTXD có sự tham gia của nhiều chủ thé, đó là chủ đầu tư, đơn vị thiết kế, đơn vị thi công, đơn vị giám sát, nhà cung ứng. Các chủ thể này lại có lợi ích khác nhau, quan hệ giữa họ thường mang tính đối tác, dễ xảy ra xung đột quyền lợi giữa các chủ thể do môi trường làm việc của DAĐTXD mang tính đa phương; Thứ bảy, DADTXD liên quan đến nhiều cảnh quan và môi trường tự nhiên, do đó liên quan đến lợi ích của cộng đồng, nhất là đến dân cư của địa phương nơi đặt công trình. Vai trò của dự án dau tư xây dựng Là một loại hình đầu tư không mấy xa lạ, đầu tư xây dựng ngày càng khăng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế — xã hội, cụ thể như sau: - Du án đầu tu xây dựng mạng lại lợi ích lớn cho nhà dau tư DADTXD thường tạo dựng tài sản có giá tri sử dụng lâu dài, mang lại hiệu quả khai thác sử dụng hoặc hiệu quả kinh tế cho nhà đầu tư.
Đã có nhiều nhà đầu tư thành công với mô hình đầu tư xây dựng, đó đều là nhờ sự đầu tư táo bạo, tận dụng khôn khéo các nguồn lực sẵn có cộng với chiến lược kinh doanh hợp lý của các nhà đầu tư. - Dw án đầu tư xây dựng cung cấp cơ sở hạ tang phục vụ nhu cau xã hội Trên thực tế, DADTXD là một nhân tố cốt lõi trong việc hình thành mới, cải tạo hoặc mở rộng các công trình xây dựng, cung cấp cơ sở hạ tầng phục vụ nhu cầu xã hội. - Dự án đâu tư xây dựng tác động hai mặt đến kinh tế — xã hội Đầu tư nói chung là động lực cơ bản của sự phát triển kinh tế, còn đối với đầu tư xây dựng, mỗi hoạt động đầu tư là sự phối hợp nhiều nguồn lực của nhà đầu tư, phát huy lợi thê san có của xã hội nói chung và nha dau tư nói riêng. Đối với các công trình xây dựng được đầu tư phù hợp về vốn và công nghệ, có thành quả như kế hoạch đặt ra sẽ tạo thuận lợi cho qua trình khai thác công dụng, đáp ứng nhu cầu cấp thiếp về tư liệu sản xuất hoặc nơi lưu cư, từ đó kích thích hoạt động sản xuất phát triển, mở rộng quy mô, thu hút thêm lao động, giảm tình trạng thất nghiệp, nâng cao đời sống cho người lao động hay nói cách khác là nguồn lực tác động tích cực đến sự phát triển kinh tế, xã hội.
Ngược lại, đầu tư xây dựng không thuận lợi, dự án bị “treo”, hiệu quả sử dụng không cao hoặc không có sẽ là gánh nặng lớn lên nhà đầu tư, tác động tiêu cực đến kinh tế, xã hội. Tình trang này không những không tạo ra vốn dé sản xuất mà còn làm lãng phí tiền vốn, vật liệu, bất động sản, thậm chí, tác hại lớn tới môi trường và hệ sinh thái. - Dw án đầu tư xây dựng góp phần vào sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế Các DADTXD tạo ra hệ thống cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật thúc day chuyén dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp- dịch vụ nhăm đạt được tốc độ tăng trưởng nhanh của toàn bộ nền kinh tế. Hệ thống sản phẩm của quá trình đâu tư xây dựng là tư liệu sản xuât côt yêu đôi với sự phát triên công nghiệp với hệ thống giao thông, nhà xưởng, cảng biển, trung tâm thương mại.
Ngoài ra, các công trình xây dựng còn mang lại hiệu quả tích cực trong việc kết nối sự phát triển giữa thành thị và nông thôn, miền núi, phát huy tối đa những lợi thế so sánh về tài nguyên — vị trí địa lý — kinh tế — chính trị — xã hội của các vùng, tạo cơ chế lan truyền thúc đây các vùng khác cùng phát triển. - _ Đầu tư xây dựng nâng cao hiệu quả ứng dụng khoa học kỹ thuật Đầu tư xây dựng là cơ hội ứng dụng và phát huy hiệu quả của thành tựu khoa học kỹ thuật, bởi lẽ trong quá trình thực hiện dự án đầu tư xây dựng các giai đoạn trong dự án đều giữ vai trò quan trọng, nhằm đáp ứng yêu cầu của từng công việc cụ thể tất yếu phải nhờ đến sự hỗ trợ của máy móc, thiết bị — thành quả khoa học công nghệ hiện đại. Sự hỗ trợ này sẽ làm giảm thiểu sự can thiệp của con người đối với các công việc nặng nhọc và độc hại, tăng năng suất lao động, đồng thời giảm chỉ phí và đảm bảo tốt hơn chất lượng công trình. Với vai trò như trên trong phát triển kinh tế và cung cấp cơ sở hạ tầng phục vụ xã hội, đầu tư xây dựng là một lĩnh vực đáng quan tâm hiện nay.
Tuy nhiên, bên cạnh việc có chiến lược kinh doanh đúng đắn, phối hợp huy động được nhiều nguồn vốn trong các dự án đầu tư, các nhà đầu tư cần nắm vững các khía cạnh pháp lý trong các dự án đầu tư xây dựng dé đảm bảo cho sự thành công khi thực hiện các dự án đầu tư xây dựng. Phân loại các dự án đầu tư xây dựng - DADTXD được phân loại theo quy mô, tính chất, loại công trình chính của dự án. Dự án theo tiêu chí quy định của pháp luật về đầu tư công, bao gồm: Dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A, dự án nhóm B và dự án nhóm C. - Căn cứ nguồn vốn sử dụng và hình thức đầu tư, dự án đầu tư xây dựng được phân loại thành các dự án sau: e Dự án sử dụng vốn dau tư công.
e Dự án sử dụng vốn nhà nước ngoài đầu tư công. e Du an PPP. e Dự án sử dụng vốn khác. - DAĐTXD theo công năng phục vụ và tính chất chuyên ngành của công trình, bao gồm: e DADTXD công trình dân dụng.
DADTXD công trình công nghiệp. DAĐTXD công trình hạ tầng kỹ thuật. DAĐTXD công trình giao thông. DAĐTXD công trình phục vụ nông nghiệp và phát triển nông thôn.
DAĐTXD công trình quốc phòng, an ninh. DAĐTXD công trình có công năng phục vụ hỗn hợp.