Chương 1: Tổng quan đề tài nghiên cứu Chương 2: Cơ sở khoa học và mô hình nghiên cứu Chương 3: Thiết kế nghiên cứu Chương 4: Phân tích kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận và hàm ý quản trị 1.8 Cơ sở thực tiễn về mở rộng thương hiệu của một số doanh nghiệp ở Việt Nam Từ các thương hiệu trong tốp 50 của Forbest, nghiên cứu chọn các thương hiệu có tầm ảnh hưởng và có các thương hiệu mở rộng làm thương hiệu nghiên cứu. 6 Thương hiệu được lựa chọn là Thế giới di động và các thương hiệu mở rộng của nó, FPT và các thương hiệu mở rộng trong lĩnh vực bán lẻ.1 Tổng quan về Thế giới di động (MWG) và các thương hiệu mở rộng Được thành lập năm 2004 Thế Giới Di Động (MWG) là nhà bán lẻ đứng số 1 Việt Nam về cả doanh thu và lợi nhuận, với mạng lưới hơn 3.000 cửa hàng phủ rộng toàn quốc. Thế Giới Di Động (MWG) là chuỗi bán lẻ các thiết bị di động (điện thoại di động, máy tính bảng, laptop và phụ kiện) có thị phần số 1 Việt Nam, với khoảng 1.000 cửa hàng hiện diện trên khắp 63 tỉnh thành của Việt Nam. Thương hiệu Thế giới di động có các thương hiệu mở rộng là: Điện máy xanh, Bách hóa xanh, Nhà thuốc An khang, Bigphone.
Để nói các thương hiệu này là mở rộng của Thế giới di động là vì tồn tại các yếu tố theo định nghĩa mở rộng thương hiệu như sau: + Các thương hiệu đã tận dụng thế mạnh của thương hiệu gốc và kinh nghiệm trong ngành bán lẻ để mở rộng ra các thương hiệu con. + Các thương hiệu mở rộng đã sử dụng logo có liên quan đến thương hiệu gốc, để khẳng định mình là một thành viên được mở rộng thương hiệu có kế thừa các sức mạnh của thương hiệu gốc. + Các thương hiệu mới của Thế giới di động được mở rộng theo chiều ngang (Horizontal brand extension), tương ứng với mỗi thương hiệu là một mặt hàng mới hoặc thị trường mới. Có thể thấy Điện máy xanh là mở rộng ra các sản phẩm điện máy mà thương hiệu gốc chưa có, Bách hóa xanh mở rộng sản phẩm thực phẩm tươi sống, Bigphone là thị trường nước ngoài, An Khang sản phẩm là dược phẩm.1 Logo The gioididong.com Điện Máy Xanh Điện Máy Xanh, xuất phát là chuỗi Dienmay.com được thành lập cuối 2010, là chuỗi bán lẻ các sản phẩm thuộc về điện tử (điện tử, điện lạnh và gia dụng) có thị phần đứng vị trí số 1 Việt Nam với hơn 1.000 cửa hàng trên khắp 63 tỉnh thành.2 Logo điện máy Xanh 8 BigPhone BigPhone là chuỗi bán lẻ các thiết bị di động ở nước ngoài của MWG, siêu thị đầu tiên tại Campuchia được hoàn thành cuối tháng 6/2017.
Cuối năm 2019, công ty phát triển cửa hàng kinh doanh điện máy mang tên Bigphone Plus đầu tiên tại Campuchia. Đến Campuchia sau 3 năm và gia nhập thị trường này. Bigphone và Bigphone Plus hiện có hơn 20 cửa hàng tập trung tại thủ đô Phnôm Pênh và còn là đơn vị bán lẻ thiết bị di động và các sản phẩm điện máy chính hãng đầu tiên tại Campuchia, với dịch vụ hậu mãi chất lượng và kết hợp các hình thức tài chính tiêu dùng để bán hàng trả góp, những điều mà người tiêu dùng Campuchia chưa bao giờ được trải nghiệm khi mua tại các cửa hàng nhỏ lẻ khác.3 Logo Bigphone Bách Hóa Xanh “Bách Hóa Xanh” được thành lập cuối năm 2015, là chuỗi cửa hàng bách hóa chuyên bán lẻ thực phẩm tươi sống (thịt cá, rau củ, trái cây.) và nhu yếu phẩm với hơn 1.000 cửa hàng tại khu vực Miền Nam và Nam Trung Bộ. “Bách Hoá Xanh” cung cấp những sản phẩm tiêu dùng hàng ngày tươi ngon, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, chủng loại thì đa dạng, giá cả có phần cạnh tranh so với chợ truyền thống 9 và các cửa hàng nhỏ lẻ.
Cửa hàng “Bách hóa xanh” được thiết kế với một không gian sạch sẽ, thân thiện và lựa chọn những địa điểm dễ dàng tiếp cận đối với người nội trợ.4 Logo bách hóa Xanh Chuỗi nhà thuốc An Khang An Khang (trước đây là Phúc An Khang), chuỗi cửa hàng thuốc này được “Thế giới di động” đánh tiếng mua lại từ năm 2017 khi thị trường cốt lõi của “Thế giới di động” là điện thoại và điện máy dần bão hòa. Tuy nhiên nhận định thị trường chưa phù hợp, sau đó “Thế giới di động” chỉ dừng lại đầu tư liên kết với tỷ lệ sở hữu 49% cổ phần. Theo báo cáo, “Thế giới di động” chi hơn 62 tỷ đồng cho thương vụ mua lại thương hiệu này. Quy mô chuỗi nhà thuốc hiện nay là 20 cửa hàng tại Thành phố Hồ Chí Minh với 4000 lượt khách mỗi ngày.5 Logo Nhà thuốc An Khang 1.2 Tổng quan về FPT và các thương hiệu mở rộng trong ngành bán lẻ FPT ra đời năm 1988 với tên gọi Công ty Cổ phần Chế biến Thực phẩm hoạt động trong lĩnh vực công nghệ sấy, công nghệ thông tin, công nghệ tự động hóa.
(Chữ gốc FPT nghĩa là The Food Processing Technology Company - Công ty Cổ phần Chế biến Thực phẩm) Năm 1990 công ty đổi thành The Corporation for Financing Promoting Technology - Công ty Đầu tư và Phát triển Công nghệ với hoạt động sản xuất kinh doanh chủ chốt là công nghệ thông tin. FPT kinh doanh nhiều ngành nghề: Công nghệ phần mềm, dịch vụ Internet, Giáo dục, bán lẻ, chứng khoán. Trong đó ngành bán lẻ đang có nhiều thương hiệu mở rộng của FPT nhất, với Công ty Cổ phần Bán lẻ Kỹ thuật số FPT (gọi tắt là FPT Retail) được thành lập từ năm 2012. Công ty này thành lập để quản lý ngành và đang sở hữu 3 chuỗi bán lẻ là FPT Shop và F.Studio By, chuổi nhà thuốc Long Châu.
Để nói các thương hiệu này là mở rộng của FPT là vì tồn tại các yếu tố theo định nghĩa mở rộng thương hiệu như sau: 11 + Các thương hiệu đã tận dụng thế mạnh của thương hiệu gốc và nguồn lực về tiền và kinh nghiệm để mở rộng ra các thương hiệu con. + Các thương hiệu mở rộng đã sử dụng logo có liên quan đến thương hiệu gốc, để khẳng định mình là một thành viên được mở rộng thương hiệu có kế thừa các sức mạnh của thương hiệu gốc. + Các thương hiệu mới của FPPT được mở rộng theo chiều ngang (Horizontal brand extension), tương ứng với mỗi thương hiệu là một mặt hàng mới hoặc thị trường mới. Có thể thấy Trường đại học FPT là mở rộng ra ngành giáo dục, FPT Shop là ngành bán lẻ sản phẩm kỹ thuật số, F.Studio By FPT là sản phẩm chính hãng Apple, Nhà thuốc Long Châu là ngành bán lẻ dược phẩm.
Hệ thống cửa hàng bán lẻ FPT Shop là chuỗi chuyên bán lẻ các sản phẩm kỹ thuật số, di động bao gồm điện thoại, laptop, máy tính bảng, phụ kiện và dịch vụ công nghệ… FPT Shop là hệ thống bán lẻ đầu tiên được thành lập ở Việt Nam được cấp chứng chỉ ISO 9001:2000 về quản lý chất luợng theo những tiêu chuẩn quốc tế. Hiện nay, FPT Shop là chuỗi bán lẻ lớn đứng vị trí thứ 2 trên thị trường bán lẻ mặt hàng công nghệ. Nguồn: FPT shop.6 Logo thương hiệu FPT shop.com 12 Chuỗi cửa hàng F.Studio By FPT: Là chuỗi cửa hàng được ủy quyền chính thức và duy nhất của Apple tại Việt Nam ở cấp độ cao cấp nhất, F.Studio chuyên kinh doanh các sản phẩm chính hãng của Apple. FPT Retail là công ty đầu tiên ở Việt Nam có chuỗi bán lẻ với đầy đủ mô hình cửa hàng theo chuẩn Apple bao gồm: Cấp 1 là APR (Apple Premium Reseller), cấp 2 AAR (Apple Authorised Reseller) và iCorner, F.Studio mang đến cho khách hàng một không gian tuyệt vời để trải nghiệm những sản phẩm công nghệ độc đáo, tinh tế của Apple cùng dịch vụ bán hàng và chất lượng chăm sóc khách hàng chu đáo và thân thiện nhất.
Nguồn: FPT shop.7 Logo thương hiệu F.Studio Chuỗi nhà thuốc Long Châu: Trước đây chuổi cửa hàng thuốc này gồm 5 nhà thuốc lớn (thành lập năm 2007) tọa lạc trên đường Hai Bà Trưng, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Chuỗi nhà thuốc này kinh doanh bán thuốc theo toa, dụng cụ y khoa, sữa dinh dưỡng, mỹ phẩm và hóa mỹ phẩm, thực phẩm chức năng. Đến tháng 1/2017 FPT Retail đã mua lại chuỗi nhà thuốc Long Châu. FPT Retail đang sở hữu 75% vốn của FPT Pharma (Long Châu), với giá trị 75 tỷ đồng.
FPT Pharma (Long Châu) có vốn điều lệ 100 tỷ đồng, đặt trụ sở tại Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh với ký kinh doanh chính là bán lẻ thuốc, dụng cụ y tế, mỹ phẩm và vật phẩm vệ sinh. 13 Nguồn: FPT shop.8 Logo thương hiệu Nhà thuốc Long Châu 14 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 Cơ sở lý thuyết về mở rộng thương hiệu 2.1 Thương hiệu (Brand) Khái niệm: Xây dựng thương hiệu đã có từ nhiều thế kỷ trước như một phương pháp để nhận biết hàng hóa giữa các nhà sản xuất khác nhau. Trên thực tế, từ thương hiệu nguồn gốc xuất phát từ chữ “Brandr” của tiếng Bắc Âu cổ (Old Norse), có nghĩa là đốt cháy. Nguyên nhân do thương hiệu lúc này là phương tiện để chủ sở hữu gia súc đánh dấu vật nuôi của họ để nhận dạng chúng.
Những người nông dân chăn nuôi phải thực hiện xây dựng thương hiệu nhằm phân biệt vật nuôi của họ với những nông dân khác bằng cách in một hình ảnh hoặc biểu tượng vào vật nuôi của mình bằng sắt nóng. Nếu một vật nuôi bị mất trộm, bất kỳ ai thấy hình ảnh, biểu tượng trên gia súc đều có thể biết chủ thực sự của nó. Theo Hiệp hội Tiếp thị Hoa Kỳ (AMA), một thương hiệu là tên, logo, ký hiệu, hoặc sự kết hợp những thứ đó, nhằm phân biệt hàng hóa/ dịch vụ giữa 2 nhà cung cấp khác nhau. Về mặt kỹ thuật, bất kỳ khi nào một nhà tiếp thị tạo ra một tên, logo hoặc biểu tượng mới cho một sản phẩm mới, họ đã tạo ra một thương hiệu.
Đã có nhiều nghiên cứu ở thế kỷ 20 đã đề cập đến một khái niệm về thương hiệu rộng hơn thế (Quan điểm thương hiệu hổn hợp). Quan điểm này nhận định thương hiệu không phải chỉ riêng tên, sản phẩm, biểu tượng hay hình ảnh mà nó là tập hợp các thuộc tính cung cấp cho khách hàng giá trị và mục tiêu ban đầu mà họ đòi hỏi Ambler & Styles (1996). Do đó, chúng ta có thể phân biệt giữa định nghĩa AMA về thương hiệu là một khái niệm nhỏ hơn khái niệm thương hiệu hiện đại. Người tiêu dùng khi sử dụng sản phẩm sẽ đám ứng 2 nhu cầu về chức năng (Funcional Needs) và nhu cầu về tâm lý (Psychological Needs).