CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH LỰA CHỌN TRƯỜNG ĐẠI HỌC 1. Tổng quan nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn trường đại học Để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định đến sự lựa chọn trường đại học, một trong những nghiên cứu đầu tiên được kể đến là nghiên cứu của Chapman (1981). Chapman cho rằng quyết định lựa chọn trường đại học bị ảnh hưởng bởi một nhóm các nhân tố đặc điểm cá nhân và các ảnh hưởng từ bên ngoài. Trong đó, đặc điểm cá nhân bao gồm các yếu tố tình trạng kinh tế xã hội của gia đình học sinh, năng lực của học sinh, mơ ước/mong muốn của học sinh và kết quả học tập của học sinh ở cấp trung học phổ thông (THPT).
Những ảnh hưởng bên ngoài bao gồm ba nhóm lớn: (1) sự ảnh hưởng của những người quan trọng đối với học sinh (bố mẹ, giáo viên, bạn bè, bộ phận tuyển sinh của trường đại học); (2) những đặc điểm cố định của cơ sở đào tạo (địa điểm, chi phí học, hỗ trợ tài chính của trường, môi trường của trường và các chương trình học mong muốn của học sinh); và (3) hoạt động truyền thông của cơ sở đào tạo. Dựa trên mô hình cơ bản của Chapman, nhiều nghiên cứu sau này đã bổ sung, phát triển thêm các yếu tố trong các nhóm yếu tố cơ bản theo mô hình đề xuất của Chapman. Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn một cơ sở giáo dục của sinh viên như sau. Về đặc điểm của sinh viên, gia đình sinh viên Các cơ sở giáo dục có thể nhắm mục tiêu đến những sinh viên có những đặc điểm tương tự như sinh viên có nhiều khả năng đăng ký vào trường của họ nhất bằng cách hiểu tác động của những thuộc tính của sinh viên đến quá trình ra quyết định (Paulsen 1990).
Các nghiên cứu trước đây đã khẳng định ảnh hưởng của các yếu tố gắn với đặc điểm của sinh viên và những người liên quan đến sinh viên như phụ huynh, bạn bè, giáo viên, sinh viên đang học tại trường và cựu sinh viên của trường đại học (El Nemar, Vrontis, and Thrassou 2020). Kết quả học tập đạt được ở trường trung học phổ thông (THPT), sự đam mê và kỳ vọng của sinh viên cũng ảnh hưởng nhiều đến quyết định lựa chọn trường đại học (Chapman 1981). Sinh viên sử dụng kết quả học tập để đánh giá xác suất được các trường đại học chấp nhận. Sinh viên có năng lực học tập cao hơn có xu hướng tiếp cận nhiều thông tin hơn, đưa ra các quyết định phức tạp hơn và lựa chọn nhiều lựa chọn thay thế hơn so với 5 sinh viên có năng lực học tập thấp hơn.
Perna (2006) cũng chỉ ra sự phù hợp với sở thích, năng lực cá nhân của người học bao hàm sự phù hợp của trường đại học/ngành học với thế mạnh học tập của người học ở bậc phổ thông, khả năng đỗ vào trường xét theo điểm tuyển sinh, sở thích cá nhân cũng có ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn trường đại học của sinh viên. Nghiên cứu trong nước như nghiên cứu của Lien, Hoa, and Anh (2015) và Trần Ngọc Mai (2018) cũng chỉ ra yếu tố trường có ngành đào tạo phù hợp với sở thích, nguyện vọng và năng khiếu, năng lực của sinh viên tác động đến quyết định lựa chọn của sinh viên. Đồng quan điểm, nghiên cứu của Đỗ Thị Thu Trang (2021) cũng khẳng định quyết định chọn trường đại học của học sinh THPT phụ thuộc vào quan điểm trường có ngành đào tạo phù hợp với năng lực, sở thích và có khả năng trúng tuyển cao. Là một thành phần quan trọng của tình trạng kinh tế xã hội, thu nhập gia đình đóng vai trò quan trọng trong quyết định lựa chọn đại học (Jez 2014).
Trình độ học vấn của phụ huynh học sinh là một yếu tố khác ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn trường đại học của sinh viên. Một vài nghiên cứu chỉ ra rằng sự kỳ vọng của phụ huynh, kinh nghiệm về vấn đề tài chính trong quá trình học đại học của họ, sự tham gia vào việc tìm kiếm thông tin, kiến thức và hiểu biết về chi phí học đại học, các khoản tài trợ và sự sẵn lòng, khả năng cung cấp hỗ trợ tài chính cho các trường đại học có ảnh hưởng mạnh mẽ đến quyết định lựa chọn trường đại học của sinh viên (Chapman 1981; Kim and Gasman 2011; Rowan- Kenyon, Bell, and Perna 2008). Nhóm thế hệ có các giá trị, thái độ, hệ thống niềm tin và khuynh hướng tương tự nhau. Nó bao gồm bạn bè, học sinh cuối cấp, cựu sinh viên của trường và những sinh viên hiện đang theo học tại trường.
Sinh viên có tâm lý tìm kiếm sự đồng tình và được sự chấp thuận của các bạn cùng lớp, bạn bè và cựu sinh viên của trường (Srivastava and Dhamija 2022) và tham khảo ý kiến của giáo viên cấp THPT (Lien, Hoa, and Anh 2015). Các yếu tố đặc điểm của trường đại học Nghiên cứu đặc điểm của trường đại học ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn trường đại học của sinh viên giúp nhà quản trị đại học hiểu rằng sinh viên kỳ vọng những gì từ trường đại học mà họ chọn lựa từ đó phát triển chiến dịch marketing hiệu quả hơn. Nghiên cứu của Maringe, Foskett, and Roberts (2009) đã chỉ ra yếu tố về cơ sở vật chất của trường như máy tính, thư viện và chất lượng ký túc xá cũng có tác động đến lựa chọn trường của sinh viên. Trong khi đó, Joseph et al.
(2014) chỉ ra 6 yếu tố được đánh giá quan trọng nhất trong quyết định lựa chọn trường của sinh viên gồm chỗ ở cho sinh viên, 6 khuôn viên trường đẹp, quy mô lớp nhỏ, dịch vụ sinh viên và trường đại học công lập. Nghiên cứu của Trần Ngọc Mai và cộng sự (2018) cũng đã chỉ ra cơ sở vật chất, trang thiết bị và hệ thống ký túc xá hiện đại có ảnh hưởng đến sự lựa chọn trường đại học của sinh viên. Trong khi đó, nghiên cứu gần đây của Đỗ Thị Thu Trang (2021) chỉ ra 02 loại cơ sở vật chất bao gồm cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ sinh viên học tập, nghiên cứu và cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ sinh viên nghỉ ngơi, giải trí, sinh hoạt (khuôn viên, khu thể thao, khu ký túc xá…) đều có ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn trường đại học của học sinh THPT. Một số nghiên cứu đã khẳng định vai trò quan trọng của yếu tố nguồn nhân lực bao gồm đội ngũ giảng viên và nhân viên hỗ trợ có ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn trường của sinh viên.
Yếu tố khác ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn trường đại học được các nghiên cứu đã chỉ ra bao gồm chất lượng giảng dạy, bằng cấp của giảng viên (Foskett, Roberts, and Maringe 2006). Nghiên cứu của Imenda, Kongolo, and Grewal (2004) cho rằng hình ảnh của tổ chức trước công chúng đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo sự khác biệt cho các tổ chức, đặc biệt là sự công nhận quốc tế và tiêu chuẩn cao về trình độ chuyên môn. Tương tự, kết quả nghiên cứu của Green and Celkan (2014) và Khan, Zia-ur- Rehman, and Khan (2016) cũng đồng quan điểm cho rằng trình độ giáo dục mà sinh viên nhận được phải ở tiêu chuẩn cao nhất và trình độ của giảng viên là những yếu tố quan trọng trong quyết định lựa chọn trường. Nghiên cứu gần đây của Hassani and Wilkins (2022) đã chỉ ra chất lượng giảng viên là yếu tố chính ảnh hưởng đến ý định ở lại trường của sinh viên.
Trong nước, nghiên cứu của Hoàng Thị Quế Hương và cộng sự (2018) tại TP. Hồ Chí Minh cũng chỉ ra chất lượng nguồn nhân lực (đội ngũ giảng viên) là một trong những yếu tố có ảnh hưởng đến lựa chọn trường của sinh viên. Chapman (1981) đã khẳng định một trường đại học có chương trình đào tạo tốt, trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng để sinh viên có thể vận dụng trong công việc sau ra trường sẽ được các sinh viên lựa chọn để đăng ký học. Nghiên cứu của Lang (2009) và Brown, Varley, and Pal (2009) cũng đề cập đến tác động của chương trình học đến quyết định lựa chọn trường của sinh viên.
Các nghiên cứu trong nước như nghiên cứu của Đỗ Thị Thu Trang (2021), Trần Ngọc Mai và các cộng sự (2018) cũng tìm thấy vai trò của yếu tố chương trình đào tạo đến sự lựa chọn trường đại học. Lê Minh Trí và cộng sự (2018) đã phân tích dữ liệu từ hơn 500 học sinh tại 03 trường THPT để đánh giá các yếu tố quyết định lựa chọn trường đại học của học sinh theo 3 phân khúc: học đại học trong nước, du 7 học và có kế hoạch cho cả 2 phương án. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra ngoài yếu tố công việc sau khi ra trường và sự chi phối quyết định bởi cha mẹ thì yếu tố, chất lượng giảng dạy của trường được phần lớn học sinh đều quan tâm đến khi đưa ra quyết định đăng ký học tại một trường đại học. Các chính sách tài chính cũng được nhiều nghiên cứu chỉ ra là một yếu tố có ảnh hưởng quan trọng đến việc đưa ra quyết định lựa chọn trường đại học của sinh viên.
Lillis and Tian (2008) đã thực hiện một nghiên cứu về trường đại học tư nhân và tìm ra rằng học phí là một trong hai nhân tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn trường đại học. Một trong những phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu là quyết định lựa chọn trường của sinh viên – những người nhạy cảm với chi phí học có mối liên hệ với các hỗ trợ tài chính của trường. Toutkoushian (2001) tìm ra rằng sinh viên có thu nhập thấp không có sự khác biệt trong lựa chọn các trường đại học có học phí cao, điều này được giải thích là họ kỳ vọng nhận được các hỗ trợ tài chính khi họ theo học tại trường. Nghiên cứu của Wilkins, Shams, and Huisman (2013) đã khẳng định học phí, chi phí ăn ở, sinh hoạt, đi lại và chi phí trả nợ vay của sinh viên là những yếu tố liên quan đến tài chính ảnh hưởng chính đến việc đưa ra quyết định của sinh viên trong việc lựa chọn một trường trường đại học để theo học.
Đồng quan điểm, nghiên cứu gần đây của Belmonte et al. (2022) chỉ ra yếu tố học phí được coi là quan trọng nhất trong số 07 yếu tố được đề cập đến trong nghiên cứu khi sinh viên cân nhắc đăng ký vào trường đại học.