Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ an toàn vốn của ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam

Ngành ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế Việt Nam. 89 trang · Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh · 2023.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thùy Mỳ
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Thị Quỳnh Anh
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tỷ Lệ An Toàn Vốn Của Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Nội dung nghiên cứu
• 1.7. Đóng góp đề tài
• 1.8. Tóm tắt chương 1
• 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TỶ LỆ AN TOÀN VỐN CỦA NHTM
• 2.1. Phương pháp đo lường tỷ lệ an toàn vốn
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Gợi ý, khuyến nghị
• 4.1.1. Ngân hàng nhà nước Việt Nam
• 4.1.2. Ngân hàng Thương mại
• 4.2. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 4.2.1. Hạn chế của đề tài
• 4.2.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5. KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤC LỤC 02: THỐNG KÊ MÔ TẢ
• PHỤC LỤC 03: MÔ TẢ TƯƠNG QUAN
• PHỤC LỤC 04: KẾT QUẢ HỒI QUY
• PHỤC LỤC 05: KIỂM ĐỊNH LỰA CHỌN MÔ HÌNH
• PHỤC LỤC 06: KIỂM ĐỊNH CÁC VI PHẠM GIẢ THUYẾT
• PHỤC LỤC 07: KHẮC PHỤC KHUYẾT TẬT MÔ HÌNH PHÙ HỢP
• PHỤC LỤC 08: KẾT QUẢ MÔ HÌNH HỒI QUY THEO PHƯƠNG PHÁP FGLS

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tỷ Lệ An Toàn Vốn CAR Ngân Hàng TMCP

Ngành ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế Việt Nam. Để hỗ trợ nền kinh tế, các ngân hàng cần đưa ra các định hướng tài chính liên quan đến CAR. Trong những năm gần đây, nguồn vốn của ngành ngân hàng Việt Nam đã cải thiện đáng kể nhờ lợi nhuận tốt và việc áp dụng chuẩn an toàn vốn Basel II. Tuy nhiên, vốn hóa của các ngân hàng Việt Nam vẫn còn mỏng so với các ngân hàng quốc tế. Tăng trưởng tín dụng nhanh cũng tạo ra những thách thức đối với CAR và có thể giảm trong tương lai nếu không có sự tăng vốn phù hợp. Nghiên cứu này tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến CAR của các NHTMCP tại Việt Nam, từ đó đề xuất các chiến lược để cải thiện tỷ lệ an toàn và đảm bảo sự ổn định tài chính.

1.1. Tầm quan trọng của CAR theo chuẩn mực Basel II Basel III

Để ngăn ngừa suy thoái hệ thống và bảo vệ quyền lợi khách hàng, Hiệp định Basel đã được thành lập và được công nhận rộng rãi là cần thiết cho hội nhập kinh tế. Các chuẩn mực Basel II, Basel III là 'tấm đệm' tối ưu để các NHTM đối phó với các cú sốc tài chính. Do đó, cơ quan quản lý cần theo dõi sát sao và nhấn mạnh tầm quan trọng của CAR theo chuẩn mực Basel để đo lường sự an toàn của hoạt động ngân hàng và ngăn ngừa đổ vỡ hệ thống. Nghiên cứu này sẽ tập trung tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến CAR đối với các NHTMCP tại Việt Nam, với từng tác động cụ thể đối với từng yếu tố. Từ phân tích trên, có thể đưa ra các chiến lược bằng cách thúc đẩy cải thiện các tỷ lệ an toàn và đảm bảo sự ổn định trong lĩnh vực tài chính, nâng cao khả năng cạnh tranh của các ngân hàng trong nước và hoạt động của họ trên trường quốc tế.

1.2. So sánh CAR của Việt Nam với các nước trong khu vực

Tỷ lệ an toàn vốn (CAR) là một trong những điều kiện then chốt để đánh giá sự an toàn trong hoạt động kinh doanh theo tiêu chuẩn quốc tế và tại Việt Nam. Theo VNDirect, CAR của Indonesia đạt 22,6%, của Singapore là 17,1%, Thái Lan 19,6%, Malaysia 18,5%, Trung Quốc 15,7%, trong khi CAR của Việt Nam chỉ đạt 12,0%. Do đó, việc tiến hành các kế hoạch tái cấp vốn và đẩy nhanh việc áp dụng các yêu cầu của Basel II, vốn đã bị trì hoãn từ năm 2020 đến đầu năm 2023 là việc làm cấp bách. Dựa trên cơ sở thực tế, đề tài “Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ an toàn vốn của các Ngân hàng Thương mại Cổ phần tại Việt Nam” được nghiên cứu là tất yếu và chiếm phần quan trọng trong bối cảnh hiện nay.

II. Vấn Đề Áp Lực Tăng Vốn và Duy Trì Tỷ Lệ CAR Ổn Định

Các NHTMCP tại Việt Nam đang đối mặt với áp lực lớn trong việc tăng vốn để duy trì tỷ lệ an toàn vốn theo quy định. Tốc độ tăng trưởng tín dụng cao, cùng với yêu cầu ngày càng khắt khe của các chuẩn mực Basel, đòi hỏi các ngân hàng phải có kế hoạch vốn hóa hiệu quả. Việc không đảm bảo CAR có thể dẫn đến hạn chế trong hoạt động kinh doanh, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và uy tín của ngân hàng.

2.1. Thách thức từ tăng trưởng tín dụng và nợ xấu

Tăng trưởng tín dụng nhanh chóng có thể tạo ra áp lực lên CAR, đặc biệt khi đi kèm với rủi ro gia tăng của nợ xấu. Các ngân hàng cần quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả và đảm bảo trích lập dự phòng đầy đủ để giảm thiểu tác động tiêu cực đến vốn tự có và CAR. Theo kết quả nghiên cứu, tỷ lệ lợi nhuận trên TTS và tỷ lệ dư nợ tín dụng trên vốn huy động có tác động cùng chiều đến CAR của các NHTMCP Việt Nam. Ngược lại, SIZE và tỷ lệ lợi nhuận trên VCSH ảnh hưởng ngược chiều đến CAR.

2.2. Ảnh hưởng của khung pháp lý ngân hàng và chính sách tiền tệ

Các quy định về tỷ lệ an toàn vốn và khung pháp lý ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự ổn định của hệ thống. Thay đổi trong chính sách tiền tệ cũng có thể tác động đến khả năng sinh lời và nhu cầu vốn của các ngân hàng. Do đó, các ngân hàng cần chủ động thích ứng với các thay đổi này để duy trì CAR ổn định.

2.3. Rủi ro hoạt động và quản lý rủi ro ngân hàng

Rủi ro hoạt động (operational risk) có thể gây tổn thất tài chính và ảnh hưởng đến CAR của ngân hàng. Quản lý rủi ro hiệu quả, bao gồm việc kiểm soát nội bộ chặt chẽ và đầu tư vào công nghệ, là cần thiết để giảm thiểu rủi ro này. Ngân hàng cần có quy trình và kiểm soát chặt chẽ về CAR và quy định nghiêm chặt để hạn chế mối đe dọa trong hoạt động kinh doanh.

III. Phương Pháp Đo Lường Đánh Giá Tỷ Lệ An Toàn Vốn CAR

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng để xác định mối quan hệ giữa các yếu tố độc lập và tỷ lệ an toàn vốn (CAR) trong giai đoạn 2012-2021. Phương pháp phân tích hồi quy đa biến được sử dụng để xây dựng mô hình thống kê tập trung vào các biến độc lập như quy mô tổng tài sản, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu, tỷ lệ lợi nhuận trên tài sản, tỷ lệ tiền gửi khách hàng, tỷ lệ dư nợ tín dụng trên vốn huy động, và tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng.

3.1. Mô hình hồi quy và các biến số nghiên cứu

Để kiểm định độ chính xác, tác giả sử dụng phương pháp phân tích hồi quy đa biến để dự đoán sự tác động của các yếu tố này đến CAR. Tiếp đến là sử dụng kiểm định F, Hausman, Wooldridge và kiểm định FGLS cùng với đo lường sai số và kiểm tra tác động, bảo đảm tính đáng tin cậy của kết quả và rút ra những khuyến nghị phù hợp nhằm nâng cao CAR của các NHTMCP tại Việt Nam.

3.2. Nguồn dữ liệu và phạm vi nghiên cứu

Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính và báo cáo thường niên của 24 NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2012-2021. Việc lựa chọn 24 ngân hàng này được căn cứ trên những tiêu chí sau đây: Các Ngân hàng có đầy đủ các số liệu được công bố trong BCTC trong giai đoạn nghiên cứu + Các Ngân hàng đáp ứng vốn điều lệ phù hợp với quy định về vốn tối thiểu của NHNN là 3000 tỷ đồng. + Các ngân hàng TMCP đều được niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Nhà nước. + Là các ngân hàng lớn có quy trình, kiểm soát chặt chẽ về CAR và quy định nghiêm chặt để hạn chế mối đe dọa trong hoạt động kinh doanh. Từ những lý do đó cho thấy mẫu nghiên cứu được xem là tượng trưng cho các NHTMCP tại Việt Nam nghiên cứu về CAR trên hệ thống NHTM.

3.3. Phương pháp ước lượng FGLS để kiểm định tương quan

Kết luận cho thấy, nghiên cứu đã sử dụng phương pháp ước lượng FGLS để kiểm định mối tương quan hệ giữa các yếu tố tác động đến CAR. Hầu hết các biến trong mô hình đều có ý nghĩa thống kê và tác động đúng với kỳ vọng. ROA, LDR có mối tương quan cùng chiều với CAR. Trong khi đó, SIZE và ROE lại có mối tương quan ngược chiều với tỷ lệ CAR ở mức ý nghĩa 1%. Các biến khác như DEP, LLR và NPL không có ý nghĩa thống kê.

IV. Kết Quả Ảnh Hưởng của Yếu Tố Đến Tỷ Lệ An Toàn Vốn

Kết quả nghiên cứu cho thấy một số yếu tố có ảnh hưởng đáng kể đến CAR của các NHTMCP tại Việt Nam. Quy mô ngân hàng (SIZE) có tác động tiêu cực, trong khi tỷ lệ lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA) và tỷ lệ dư nợ tín dụng trên vốn huy động (LDR) có tác động tích cực đến CAR.

4.1. Tác động của quy mô ngân hàng SIZE và lợi nhuận ROA ROE

Quy mô ngân hàng lớn có thể làm giảm CAR do yêu cầu vốn cao hơn và rủi ro hoạt động phức tạp hơn. Tỷ lệ lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA) và tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) cho thấy khả năng sinh lời của ngân hàng, ảnh hưởng đến khả năng tích lũy vốn và duy trì CAR ổn định. Theo kết quả nghiên cứu, SIZE và tỷ lệ lợi nhuận trên VCSH ảnh hưởng ngược chiều đến CAR.

4.2. Ảnh hưởng của tỷ lệ nợ xấu NPL và dự phòng rủi ro LLR

Tỷ lệ nợ xấu (NPL) cao có thể làm giảm vốn tự có và CAR của ngân hàng. Tỷ lệ dự phòng rủi ro (LLR) cho thấy khả năng của ngân hàng trong việc đối phó với các khoản nợ xấu. Tuy nhiên, NPL, DEP và tỷ lệ dự phòng RRTD không có ý nghĩa thống kê trong kết quả này.

4.3. Tác động của tỷ lệ dư nợ tín dụng trên vốn huy động LDR

Tỷ lệ dư nợ tín dụng trên vốn huy động (LDR) có tác động tích cực đến CAR khi ngân hàng sử dụng hiệu quả nguồn vốn huy động để tạo ra lợi nhuận. Tỷ lệ lợi nhuận trên TTS và tỷ lệ dư nợ tín dụng trên vốn huy động có tác động cùng chiều đến CAR của các NHTMCP Việt Nam.

V. Giải Pháp Nâng Cao Tỷ Lệ An Toàn Vốn CAR Cho NHTMCP

Để nâng cao tỷ lệ an toàn vốn (CAR), các NHTMCP cần tập trung vào việc tăng cường vốn chủ sở hữu, quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả, và cải thiện hiệu quả hoạt động. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng có vai trò quan trọng trong việc tạo ra một môi trường pháp lý ổn định và hỗ trợ các ngân hàng trong quá trình tăng vốn.

5.1. Tăng cường vốn chủ sở hữu và quản lý nợ xấu hiệu quả

Các ngân hàng có thể tăng cường vốn chủ sở hữu thông qua phát hành cổ phiếu mới hoặc giữ lại lợi nhuận. Quản lý nợ xấu hiệu quả, bao gồm việc thu hồi nợ và xử lý tài sản đảm bảo, cũng là một yếu tố quan trọng để cải thiện CAR và vốn tự có.

5.2. Cải thiện hiệu quả hoạt động và tuân thủ Basel

Nâng cao hiệu quả hoạt động, bao gồm việc giảm chi phí và tăng doanh thu, có thể giúp cải thiện khả năng sinh lời và tạo ra nguồn vốn để duy trì CAR. Tuân thủ các yêu cầu của Basel cũng là cần thiết để đảm bảo sự ổn định và an toàn của hệ thống ngân hàng. Nhằm đáp ứng chuẩn mực Basel trong tương lai, NHTM trong nước cần tăng CAR để cam kết thực hiện nghĩa vụ và tự vệ khỏi các rủi ro tín dụng và hoạt động.

5.3. Vai trò của Ngân hàng Nhà nước trong hỗ trợ NHTMCP

Ngân hàng Nhà nước có thể hỗ trợ các NHTMCP thông qua việc tạo ra một môi trường pháp lý ổn định, cung cấp các công cụ hỗ trợ thanh khoản, và khuyến khích các ngân hàng áp dụng các chuẩn mực quốc tế về quản lý rủi ro và vốn. Nghiên cứu đưa ra khuyến nghị giải pháp kịp thời để NHTM đảm bảo hoạt động an toàn và hiệu quả, bằng cách phân tích các yếu tố bên trong và bên ngoài ảnh hưởng đến CAR.

VI. Kết Luận Triển Vọng Hướng Nghiên Cứu Về Tỷ Lệ CAR

Nghiên cứu này đã cung cấp một cái nhìn tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ an toàn vốn (CAR) của các NHTMCP tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu có thể giúp các ngân hàng và cơ quan quản lý đưa ra các quyết định chính sách phù hợp để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng.

6.1. Tóm tắt kết quả và ý nghĩa của nghiên cứu

Thông qua kết quả thu được, nghiên cứu đưa ra thêm một bằng chứng thực nghiệm về các yếu tố tác động đến CAR của các NHTM tại Việt Nam và chỉ ra những khuyến nghị giúp cải thiện CAR tại các NHTM Việt Nam.

6.2. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu có một số hạn chế, chẳng hạn như phạm vi dữ liệu hạn chế và phương pháp phân tích đơn giản. Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi dữ liệu, sử dụng các phương pháp phân tích phức tạp hơn, và xem xét thêm các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến CAR, ví dụ như ảnh hưởng của COVID-19 đến CAR.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành ngân hàng giữ vai trò huyết mạch trong nền kinh tế Việt Nam, đóng vai trò trung gian tài chính thúc đẩy lưu thông tiền tệ và hàng hóa. Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, việc củng cố nguồn vốn tự có và nâng cao năng lực quản trị rủi ro theo các chuẩn mực quốc tế là yêu cầu sống còn đối với hệ thống ngân hàng thương mại. Tỷ lệ an toàn vốn (Capital Adequacy Ratio - CAR) là thước đo then chốt phản ánh sức mạnh tài chính, khả năng chống chịu trước các cú sốc thị trường và bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền.

Tại Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã từng bước chuẩn hóa khung pháp lý từ Basel I theo Thông tư 36/2014/TT-NHNN đến Basel II theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN và Thông tư 22/2019/TT-NHNN (quy định mức CAR tối thiểu là 8%). Tuy nhiên, hệ số CAR của hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) Việt Nam vẫn ở mức tương đối mỏng so với các quốc gia trong khu vực. Dữ liệu từ VNDirect cho thấy tỷ lệ CAR của Việt Nam chỉ đạt khoảng 12,0%, thấp hơn đáng kể so với Indonesia (22,6%), Thái Lan (19,6%), Malaysia (18,5%), Singapore (17,1%) và Trung Quốc (15,7%). Tốc độ tăng trưởng tín dụng nhanh nếu không đi kèm với kế hoạch tăng vốn phù hợp sẽ tạo áp lực suy giảm CAR. Do đó, việc nghiên cứu các nhân tố tác động đến CAR của các NHTMCP Việt Nam là yêu cầu cấp thiết.

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu tổng quát: Đánh giá sự ảnh hưởng của các yếu tố nội tại đến tỷ lệ an toàn vốn của các NHTMCP tại Việt Nam giai đoạn 2012 – 2021, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hệ số CAR, củng cố sự ổn định và phát triển bền vững của hệ thống tài chính.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ an toàn vốn của các NHTMCP tại Việt Nam trong giai đoạn 2012 – 2021.
  2. Đánh giá mức độ và chiều hướng tác động của các yếu tố đó đến tỷ lệ an toàn vốn của các NHTMCP Việt Nam trong thời kỳ nghiên cứu.
  3. Đề xuất các khuyến nghị, giải pháp đối với Ngân hàng Nhà nước và các NHTMCP nhằm cải thiện và duy trì hệ số CAR theo chuẩn mực an toàn.

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến tỷ lệ an toàn vốn của các NHTMCP tại Việt Nam giai đoạn 2012 – 2021?
2. Mức độ và chiều hướng tác động của các yếu tố đó đến tỷ lệ an toàn vốn của các NHTMCP Việt Nam như thế nào?
3. Có những giải pháp nào giúp nâng cao chất lượng và quy mô CAR của các NHTMCP Việt Nam trong tương lai?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Tỷ lệ an toàn vốn (CAR) và các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ an toàn vốn của các NHTMCP tại Việt Nam.
• Phạm vi không gian: 24 NHTMCP tại Việt Nam (trên tổng số 35 NHTM tính đến 31/12/2022). Mẫu nghiên cứu được chọn dựa trên các tiêu chí: có đầy đủ báo cáo tài chính kiểm toán và báo cáo thường niên giai đoạn 2012 – 2021, có vốn điều lệ đáp ứng mức tối thiểu 3.000 tỷ đồng theo quy định của NHNN, được niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán và có hệ thống kiểm soát rủi ro CAR chặt chẽ.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 10 năm từ 2012 đến 2021, bao gồm các mốc biến động quan trọng như giai đoạn tái cơ cấu và xử lý nợ xấu (2012 – 2014), giai đoạn tăng trưởng tín dụng và thí điểm Basel II (2015 – 2019), và giai đoạn chịu ảnh hưởng từ đại dịch COVID-19 cùng việc thực thi Thông tư 41/2016/TT-NHNN (2020 – 2021).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên các quy định của Ủy ban Giám sát Ngân hàng Basel (BCBS) qua các hiệp ước:

• Basel I (1988): Quy định CAR tối thiểu là 8%, tập trung chủ yếu vào việc quản lý rủi ro tín dụng.
• Basel II (2004): Giữ mức CAR tối thiểu 8% và bổ sung yêu cầu đệm vốn 2,5% cho các ngân hàng có mức độ rủi ro cao hơn, chuẩn hóa phương pháp đo lường rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường và rủi ro hoạt động.
• Basel III (2010): Nâng cao chất lượng vốn, quy định mức CAR tối thiểu 7% cùng với 2,5% đệm bảo toàn vốn, chú trọng đến quản trị thanh khoản và năng lực chống chịu trước khủng hoảng.
• Khung pháp lý tại Việt Nam: Thông tư 36/2014/TT-NHNN (sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 06/2016/TT-NHNN), Thông tư 41/2016/TT-NHNN và Thông tư 22/2019/TT-NHNN quy định tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu riêng lẻ và hợp nhất đều phải duy trì ở mức tối thiểu 8%.

Mô hình kinh tế lượng: Mô hình hồi quy đa biến được xác lập với biến phụ thuộc là tỷ lệ an toàn vốn ($CAR$) và 7 biến giải thích nội vi:

$$CAR_{i,t} = \beta_0 + \beta_1 SIZE_{i,t} + \beta_2 NPL_{i,t} + \beta_3 ROE_{i,t} + \beta_4 ROA_{i,t} + \beta_5 DEP_{i,t} + \beta_6 LDR_{i,t} + \beta_7 LLR_{i,t} + \epsilon_{i,t}$$

Trong đó:

• $CAR$: Tỷ lệ an toàn vốn (Vốn tự có / Tổng tài sản có rủi ro quy đổi).
• $SIZE$: Quy mô ngân hàng, đo lường bằng logarit tự nhiên của tổng tài sản ($\ln(TTS)$).
• $NPL$: Tỷ lệ nợ xấu (Nợ xấu / Tổng dư nợ cho vay).
• $ROE$: Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (Lợi nhuận sau thuế / Vốn chủ sở hữu).
• $ROA$: Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (Lợi nhuận sau thuế / Tổng tài sản).
• $DEP$: Tỷ lệ tiền gửi khách hàng (Tiền gửi của khách hàng / Tổng tài sản).
• $LDR$: Tỷ lệ dư nợ tín dụng trên vốn huy động (Tổng dư nợ cho vay / Vốn huy động).
• $LLR$: Tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng (Dự phòng rủi ro tín dụng / Tổng dư nợ).

Quy trình nghiên cứu và phương pháp xử lý dữ liệu: Nghiên cứu ứng dụng phần mềm Stata để xử lý dữ liệu bảng (panel data) thông qua quy trình 6 bước chặt chẽ:

1. Thu thập và xử lý dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ báo cáo tài chính đã kiểm toán và báo cáo thường niên của 24 NHTMCP giai đoạn 2012 – 2021.
2. Thống kê mô tả: Tính toán giá trị trung bình (GTTB), giá trị lớn nhất (GTLN), giá trị nhỏ nhất (GTNN), trung vị và độ lệch chuẩn (ĐLC).
3. Phân tích tương quan và đa cộng tuyến: Xây dựng ma trận hệ số tương quan Pearson và tính toán nhân tử phóng đại phương sai (VIF). Ngưỡng VIF < 10 được sử dụng để xác định mô hình không bị đa cộng tuyến nghiêm trọng.
4. Ước lượng các mô hình hồi quy dữ liệu bảng: Thực hiện hồi quy theo 3 phương pháp: Mô hình gộp bình phương nhỏ nhất (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (FEM), và Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).
5. Kiểm định lựa chọn mô hình:
   • Kiểm định F-test để lựa chọn giữa OLS và FEM ($P\text{-value} < 0{,}05$ chọn FEM).
   • Kiểm định Breusch – Pagan Lagrangian Multiplier để lựa chọn giữa OLS và REM ($P\text{-value} < 0{,}05$ chọn REM).
   • Kiểm định Hausman để lựa chọn giữa FEM và REM ($P\text{-value} > 0{,}05$ chọn REM).
6. Kiểm định khuyết tật và khắc phục: Kiểm định tự tương quan chuỗi bằng kiểm định Wooldridge; kiểm định hiện tượng phương sai sai số thay đổi (PSSSTĐ) bằng kiểm định Modified Wald test. Sử dụng phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS - Feasible Generalized Least Squares) để khắc phục hoàn toàn hiện tượng tự tương quan và phương sai sai số thay đổi, đảm bảo các ước lượng không bị chệch và có hiệu quả thống kê cao nhất.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu

Chương 1 thiết lập tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh các ngân hàng Việt Nam tăng cường áp dụng Basel II và hướng tới Basel III. Tác giả xác định rõ mục tiêu tổng quát, 3 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu và phạm vi 24 NHTMCP trong giai đoạn 2012 – 2021. Chương này cũng phác thảo phương pháp tiếp cận định lượng, cấu trúc nghiên cứu 5 chương và làm nổi bật đóng góp của đề tài trong việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về các yếu tố tác động đến CAR tại hệ thống NHTMCP Việt Nam.

Chương 2: Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ an toàn vốn của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam

Chương 2 hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về tỷ lệ an toàn vốn, ý nghĩa của hệ số Cooke và các công thức xác định CAR theo hiệp ước Basel I, II, III cũng như quy định của NHNN tại Thông tư 41/2016/TT-NHNN và Thông tư 22/2019/TT-NHNN. Tác giả phân tích tác động từ nhóm yếu tố vĩ mô (môi trường kinh tế, chính trị, xã hội, tốc độ tăng trưởng GDP, lạm phát và môi trường pháp lý) và nhóm yếu tố vi mô (quy mô tổng tài sản, tỷ lệ nợ xấu, tỷ suất sinh lời ROA/ROE, tỷ lệ tiền gửi, tỷ lệ LDR và dự phòng rủi ro tín dụng).

Chương này tổng thuật sâu rộng các công trình nghiên cứu quốc tế (Josephat, 2016; Serhat & Mustafa, 2017; Hadjenophontos & Volos, 2018; Melita Charitou, 2019; Bahtiar Usman & ctg, 2019) và các nghiên cứu trong nước (Lê Thanh Tâm & Nguyễn Diệu Linh, 2017; Nguyễn Kim Chi, 2018; Phạm Phát Tiến & Nguyễn Thị Kiều Ny, 2019; Hùng Phương Vũ & Ngọc Đức Đặng, 2020; Trần Thị Lam Anh, 2020), làm cơ sở xây dựng mô hình nghiên cứu.

Chương 3: Mô hình nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu 6 bước, xây dựng mô hình hồi quy dữ liệu bảng và mô tả bộ dữ liệu thứ cấp của 24 NHTMCP trong 10 năm (2012 – 2021). Tác giả thiết lập và luận giải 7 giả thuyết nghiên cứu cụ thể:

• Giả thuyết $H_1$: Quy mô ngân hàng ($SIZE$) tác động ngược chiều đến CAR.
• Giả thuyết $H_2$: Tỷ lệ nợ xấu ($NPL$) tác động ngược chiều đến CAR.
• Giả thuyết $H_3$: Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu ($ROE$) tác động cùng chiều đến CAR.
• Giả thuyết $H_4$: Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản ($ROA$) tác động cùng chiều đến CAR.
• Giả thuyết $H_5$: Tỷ lệ tiền gửi của khách hàng ($DEP$) tác động ngược chiều đến CAR.
• Giả thuyết $H_6$: Tỷ lệ dư nợ tín dụng trên vốn huy động ($LDR$) tác động cùng chiều đến CAR.
• Giả thuyết $H_7$: Tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng ($LLR$) tác động ngược chiều đến CAR.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 phân tích thực trạng CAR của 24 NHTMCP giai đoạn 2012 – 2021. Kết quả thống kê cho thấy CAR trung bình đạt 13,39%, giá trị cao nhất là 40,15% và thấp nhất là 8,35%. Xu hướng biến động CAR gắn liền với chu kỳ kinh tế: tăng mạnh năm 2012 do các ngân hàng đồng loạt tăng vốn, giảm dần trong giai đoạn 2012 – 2014 do nợ xấu và tăng trưởng tín dụng chậm (11%/năm), phục hồi năm 2015 khi tín dụng tăng 17 – 18%, và giảm nhẹ giai đoạn 2018 – 2020 do áp lực tính toán khắt khe hơn theo Thông tư 41 (áp dụng chuẩn Basel II).

Chương này trình bày kết quả thống kê mô tả, ma trận tương quan, các kiểm định lựa chọn mô hình (F-test, Hausman, Breusch-Pagan) và kiểm định khuyết tật. Kết quả hồi quy FGLS cuối cùng xác định: $ROA$ và $LDR$ có tác động cùng chiều có ý nghĩa thống kê đến CAR; $SIZE$ và $ROE$ có tác động ngược chiều ở mức ý nghĩa 1%; các biến $NPL$, $DEP$ và $LLR$ không có ý nghĩa thống kê trong mô hình.

Chương 5: Kết luận và kiến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, chương 5 đưa ra hệ thống giải pháp toàn diện cho Ngân hàng Nhà nước và các NHTMCP nhằm nâng cao CAR, kiểm soát đòn bẩy tài chính, tối ưu hóa cơ cấu tài sản có rủi ro, và thích ứng với lộ trình áp dụng Basel II/III. Chương này cũng chỉ rõ các hạn chế về cỡ mẫu, phạm vi biến số và đề xuất hướng nghiên cứu mở rộng trong tương lai.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm

Tên biến	Ký hiệu	Kỳ vọng dấu	Kết quả mô hình FGLS	Ý nghĩa thống kê	Kết luận giả thuyết
Quy mô ngân hàng	$SIZE$	$-$	Âm ($-$)	Có ý nghĩa (1%)	Chấp nhận $H_1$
Tỷ lệ nợ xấu	$NPL$	$-$	Không ý nghĩa	Không có ý nghĩa	Bác bỏ $H_2$
Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu	$ROE$	$+$	Âm ($-$)	Có ý nghĩa (1%)	Ngược kỳ vọng ban đầu
Lợi nhuận trên tổng tài sản	$ROA$	$+$	Dương ($+$)	Có ý nghĩa	Chấp nhận $H_4$
Tỷ lệ tiền gửi khách hàng	$DEP$	$-$	Không ý nghĩa	Không có ý nghĩa	Bác bỏ $H_5$
Dư nợ tín dụng trên vốn huy động	$LDR$	$+$	Dương ($+$)	Có ý nghĩa	Chấp nhận $H_6$
Dự phòng rủi ro tín dụng	$LLR$	$-$	Không ý nghĩa	Không có ý nghĩa	Bác bỏ $H_7$

Thảo luận kinh tế lượng chuyên sâu từ kết quả:

1. Quy mô ngân hàng ($SIZE$) tác động ngược chiều đến CAR: Các ngân hàng có quy mô tổng tài sản càng lớn thường có xu hướng mở rộng danh mục tài sản có rủi ro cao hơn, tận dụng lợi thế quy mô hoặc phụ thuộc vào vị thế "quá lớn để sụp đổ" (too-big-to-fail), dẫn đến tốc độ gia tăng tài sản có rủi ro vượt nhanh hơn tốc độ tăng vốn tự có, làm giảm hệ số CAR.
2. Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản ($ROA$) tác động cùng chiều đến CAR: Hiệu quả sử dụng tài sản cao giúp ngân hàng gia tăng lợi nhuận sau thuế. Nguồn lợi nhuận giữ lại này được chuyển hóa vào quỹ dự trữ và bổ sung vốn cấp 1, qua đó nâng cao trực tiếp tỷ lệ an toàn vốn.
3. Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu ($ROE$) tác động ngược chiều đến CAR: Trái với kỳ vọng ban đầu, $ROE$ có hệ số âm ở mức ý nghĩa 1%. Điều này phản ánh thực tế tại các NHTMCP Việt Nam: mức sinh lời trên VCSH cao thường đi kèm với việc sử dụng đòn bẩy tài chính lớn (tỷ lệ VCSH/Tổng tài sản thấp) hoặc áp lực chi trả cổ tức cao để thỏa mãn cổ đông, làm hạn chế tốc độ tích lũy vốn tự có so với sự gia tăng của tài sản rủi ro.
4. Tỷ lệ dư nợ tín dụng trên vốn huy động ($LDR$) tác động cùng chiều đến CAR: Tỷ lệ LDR cao trong ngưỡng kiểm soát cho phép ngân hàng tối ưu hóa hiệu quả chu chuyển dòng vốn huy động vào hoạt động tín dụng sinh lời, tạo ra nguồn thu nhập lãi thuần lớn để củng cố bộ đệm vốn tự có.
5. Các biến $NPL$, $DEP$, $LLR$ không có ý nghĩa thống kê: Điều này phản ánh chính sách cơ cấu lại nợ, xử lý nợ xấu qua VAMC và việc áp dụng các quy định trích lập dự phòng theo Thông tư của NHNN khiến tác động trực tiếp của các biến này lên CAR bị phân tán hoặc triệt tiêu trong mô hình tĩnh FGLS.

Giải pháp và khuyến nghị của tác giả

Khuyến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam:

• Tiếp tục hoàn thiện và chuẩn hóa khung pháp lý giám sát an toàn vốn theo tiêu chuẩn Basel II và Basel III, đảm bảo tính minh bạch và lộ trình thực thi phù hợp cho từng nhóm tổ chức tín dụng.
• Tăng cường cơ chế thanh tra, giám sát chất lượng tài sản có rủi ro quy đổi, hạn chế tình trạng tăng trưởng tín dụng nóng vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao (như bất động sản, chứng khoán).
• Hỗ trợ các NHTMCP trong việc tái cơ cấu nguồn vốn, tạo điều kiện thuận lợi để các ngân hàng phát hành trái phiếu thứ cấp đủ điều kiện tính vào vốn cấp 2 và thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

Khuyến nghị đối với các Ngân hàng Thương mại Cổ phần:

• Nâng cao năng lực sinh lời từ tài sản ($ROA$): Đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển các dịch vụ ngân hàng số và thanh toán điện tử nhằm gia tăng nguồn thu nhập ngoài lãi, tối ưu hóa chi phí hoạt động và nâng cao tỷ suất sinh lời thực chất trên tổng tài sản.
• Kiểm soát cơ cấu vốn và chính sách phân phối lợi nhuận ($ROE$): Cân đối tỷ lệ đòn bẩy tài chính, xây dựng chính sách cổ tức hợp lý bằng cách ưu tiên chia cổ tức bằng cổ phiếu hoặc giữ lại lợi nhuận chưa phân phối để tăng vốn điều lệ, củng cố vốn tự có cấp 1.
• Quản trị quy mô tài sản ($SIZE$) và danh mục tín dụng ($LDR$): Kiểm soát chặt chẽ tốc độ mở rộng quy mô tổng tài sản đi đôi với quản trị rủi ro; duy trì hệ số LDR trong khung giới hạn an toàn (80% – 110%) để vừa đảm bảo thanh khoản vừa tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn huy động.

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp bằng chứng thực nghiệm cập nhật và toàn diện trong giai đoạn 10 năm (2012 – 2021) về các nhân tố tác động đến CAR trên mẫu 24 NHTMCP đại diện cho hệ thống ngân hàng Việt Nam.
• Áp dụng quy trình kiểm định kinh tế lượng bài bản, sử dụng mô hình FGLS để khắc phục triệt để các khuyết tật phương sai sai số thay đổi và tự tương quan chuỗi, mang lại độ tin cậy khoa học cao cho các kết luận.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài:

• Về cỡ mẫu và không gian: Mẫu nghiên cứu chỉ bao gồm 24 NHTMCP niêm yết có đầy đủ dữ liệu, chưa bao quát toàn bộ 35 NHTM trong hệ thống cũng như các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước và chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam.
• Về biến số mô hình: Mô hình kinh tế lượng tập trung chủ yếu vào 7 biến vi mô nội tại của ngân hàng, chưa tích hợp trực tiếp các biến kinh tế vĩ mô (như tốc độ tăng trưởng GDP, tỷ lệ lạm phát, lãi suất điều hành, tỷ giá) vào phương trình hồi quy định lượng dù đã phân tích định tính ở chương cơ sở lý thuyết.
• Về phương pháp ước lượng: Nghiên cứu sử dụng mô hình FGLS tĩnh, chưa áp dụng mô hình hồi quy động (Dynamic Panel Data - GMM) để kiểm soát triệt để hiện tượng nội sinh tiềm ẩn giữa CAR và các chỉ số sinh lời/rủi ro tín dụng.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi mẫu nghiên cứu sang toàn bộ hệ thống các tổ chức tín dụng tại Việt Nam và kéo dài chuỗi thời gian quan sát sau năm 2021.
• Tích hợp thêm các biến số vĩ mô và các biến đại diện cho năng lực quản trị rủi ro thanh khoản, rủi ro thị trường theo chuẩn Basel III.
• Áp dụng phương pháp hồi quy GMM sai phân hoặc GMM hệ thống (System GMM) để xử lý triệt để tính nội sinh và độ trễ của biến phụ thuộc CAR.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng và Kinh tế: Tài liệu cung cấp cơ sở lý luận chi tiết về các hiệp ước Basel (I, II, III), hệ thống hóa các quy định pháp luật của NHNN (Thông tư 36, Thông tư 41, Thông tư 22) và phương pháp đo lường các chỉ số an toàn vốn trong ngân hàng.
• Người nghiên cứu kinh tế lượng ứng dụng: Tham khảo hữu ích về quy trình thực hành kinh tế lượng dữ liệu bảng trên phần mềm Stata, từ các bước kiểm định lựa chọn mô hình (F-test, Hausman, Breusch-Pagan) đến kiểm định khuyết tật (Wooldridge, Modified Wald) và kỹ thuật hồi quy FGLS khắc phục khuyết tật.
• Chuyên viên phân tích và nhà quản trị tại các NHTM: Tham khảo bức tranh thực trạng biến động CAR giai đoạn 2012 – 2021 và các hàm ý quản trị cụ thể đối với việc cân đối giữa quy mô tài sản, tỷ suất sinh lời ROA/ROE và hệ số LDR nhằm đáp ứng chuẩn an toàn vốn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ an toàn vốn (CAR) trung bình của 24 NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2012 – 2021 đạt bao nhiêu và có đáp ứng quy định không?

Trong giai đoạn 2012 – 2021, tỷ lệ CAR trung bình của 24 NHTMCP Việt Nam đạt 13,39%, với giá trị nhỏ nhất là 8,35% và giá trị lớn nhất là 40,15%. Như vậy, toàn bộ 24 ngân hàng trong mẫu nghiên cứu và CAR trung bình toàn hệ thống đều đáp ứng và duy trì trên mức tối thiểu 8% theo quy định tại Thông tư 36/2014/TT-NHNN và Thông tư 22/2019/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước.

2. Tại sao quy mô ngân hàng (SIZE) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) lại có tác động ngược chiều đến CAR?

• Quy mô ngân hàng ($SIZE$): Ngân hàng có quy mô tài sản càng lớn thường đẩy mạnh đa dạng hóa danh mục cho vay và nắm giữ nhiều tài sản có hệ số rủi ro cao. Tốc độ mở rộng tài sản rủi ro vượt trội so với tốc độ tăng trưởng vốn tự có, làm suy giảm CAR.
• Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu ($ROE$): Tại các NHTMCP Việt Nam, $ROE$ cao thường phản ánh mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính lớn (tỷ lệ VCSH trên tổng tài sản thấp) hoặc áp lực chi trả cổ tức cao cho cổ đông, làm hạn chế khả năng giữ lại lợi nhuận để củng cố nguồn vốn tự có.

3. Nghiên cứu đã sử dụng mô hình và phương pháp kiểm định kinh tế lượng nào để xử lý các khuyết tật của dữ liệu bảng?

Tác giả đã so sánh 3 mô hình: Pooled OLS, FEM và REM thông qua các kiểm định F-test, Breusch-Pagan và Hausman (kết quả kiểm định Hausman lựa chọn mô hình REM). Khi kiểm định khuyết tật, mô hình xuất hiện hiện tượng tự tương quan chuỗi (kiểm định Wooldridge) và phương sai sai số thay đổi (kiểm định Modified Wald). Do đó, tác giả đã sử dụng phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) để khắc phục toàn bộ các khuyết tật này, đảm bảo kết quả hồi quy chuẩn xác và đáng tin cậy.

4. Biến tỷ lệ dư nợ tín dụng trên vốn huy động (LDR) tác động như thế nào đến CAR theo kết quả nghiên cứu?

Kết quả hồi quy FGLS cho thấy biến LDR có tác động cùng chiều có ý nghĩa thống kê đến CAR. Điều này cho thấy khi ngân hàng tối ưu hóa việc giải ngân vốn huy động vào hoạt động tín dụng hiệu quả trong giới hạn an toàn, nguồn thu nhập lãi thuần gia tăng sẽ đóng góp tích cực vào việc tích lũy lợi nhuận và gia tăng vốn tự có của ngân hàng.

5. Những yếu tố nào trong mô hình không có ý nghĩa thống kê đối với tỷ lệ an toàn vốn của các NHTMCP?

Trong mô hình hồi quy FGLS cuối cùng, 3 biến giải thích bao gồm: Tỷ lệ nợ xấu ($NPL$), Tỷ lệ tiền gửi của khách hàng ($DEP$) và Tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng ($LLR$) không đạt ý nghĩa thống kê. Điều này cho thấy trong giai đoạn 2012 – 2021, sự biến động của nợ xấu, cơ cấu tiền gửi và trích lập dự phòng chưa thể hiện tác động trực tiếp mang tính quyết định lên hệ số CAR so với các yếu tố quy mô tài sản, ROA, ROE và LDR.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thùy Mỳ đã cung cấp một nghiên cứu thực nghiệm có hệ thống và chặt chẽ về các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ an toàn vốn (CAR) của 24 NHTMCP tại Việt Nam trong giai đoạn 2012 – 2021. Bằng việc ứng dụng mô hình hồi quy FGLS trên dữ liệu bảng để xử lý triệt để hiện tượng tự tương quan và phương sai sai số thay đổi, nghiên cứu khẳng định $ROA$ và $LDR$ có tác động tích cực, trong khi $SIZE$ và $ROE$ có tác động tiêu cực đến CAR ở mức ý nghĩa 1%. Các kết quả thực nghiệm và hệ thống khuyến nghị được đề xuất trong khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cao cho công tác hoạch định chính sách của Ngân hàng Nhà nước cũng như chiến lược quản trị an toàn vốn tại các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề: Ngành ngân hàng có vị trí đặt biệt quan trọng trong việc đổi mới và phát triển nền kinh tế Việt Nam, là cột sống của nền kinh tế, giúp rút ngắn tốc độ lƣu thông tiền tệ và hàng hóa làm cho việc kinh doanh sản xuất diễn ra đƣợc liên tục và không bị đứt quãng. Để giúp nền kinh tế cải thiện, ngân hàng phải đƣa ra những định hƣớng tài chính quan trọng liên quan đến CAR. Vài năm trở lại đây, nguồn vốn hóa của ngành ngân hàng ở Việt Nam đƣợc ghi nhận cải thiện đáng kể do sinh lời tốt cũng nhƣ các ngân hàng đang thúc đẩy áp dụng quy định chuẩn an toàn vốn Basel II. Tuy nhiên, vốn hóa của HTNH Việt Nam còn mỏng hơn với các ngân hàng quốc tế.

Bên cạnh đó, tốc độ tăng trƣởng tín dụng nhanh đem đến không ít thách thức đối với CAR và dự đoán sẽ giảm trong những năm tới nếu không có bƣớc đi tăng vốn phù hợp. Nhằm ngăn ngừa sự suy thoái của hệ thống và bảo vệ quyền lợi của khách hàng, Hiệp định Basel đã đƣợc thành lập và việc áp dụng Hiệp định này hiện đƣợc công nhận rộng rãi là cần thiết cho hội nhập kinh tế thế giới. Những chuẩn mực Basel cũng là một “tấm đệm” tối ƣu để các NHTM có thể đứng vững trƣớc những cú sốc tài chính khó lƣờng trên thị trƣờng tài chính. Do đó, nhằm đo lƣờng sự an toàn của hoạt động ngân hàng, ngăn ngừa đổ vỡ hệ thống, tuân thủ các quy định quốc tế, cơ quan quản lý phải luôn theo sát và nhấn mạnh tầm quan trọng của CAR theo chuẩn mực Basel.

Nghiên cứu này sẽ tập trung tìm hiểu các yếu tố ảnh hƣởng đến CAR đối với các NHTMCP tại Việt Nam, với từng tác động cụ thể đối với từng yếu tố. Từ phân tích trên, có thể đƣa ra các chiến lƣợc bằng cách thúc đẩy cải thiện các tỷ lệ an toàn và đảm bảo sự ổn định trong lĩnh vực tài chính, nâng cao khả năng cạnh tranh của các ngân hàng trong nƣớc và hoạt động của họ trên trƣờng quốc tế. Tính cấp thiết của đề tài 1 Trong bối cảnh kinh tế phát triển và hội nhập quốc tế, việc hòa nhập vào nền kinh tế thế giới nói chung và khu vực nói riêng là việc làm hết sức cần thiết. Sự phát triển của HTNH đang trở nên ngày càng đa dạng và quy mô lớn.

Tuy nhiên, điều này cũng ẩn chứa nhiều nguy cơ đối với sự ổn định và an toàn của hệ thống này. Tỷ lệ CAR là một trong những điều kiện then chốt để đánh giá sự an toàn trong hoạt động kinh doanh theo tiêu chuẩn quốc tế và tại Việt Nam. Các chuẩn mực quốc tế về đảm bảo tính hoàn thiện trong hoạt động ngân hàng đƣợc nghiên cứu và triển khai áp dụng ở khắp các quốc gia trên toàn cầu. Ở Việt Nam, tỷ lệ CAR theo chuẩn Basel I đã đƣợc Ban Giám đốc NHNN ban hành từ năm 2005, và đang dần hoàn thiện đến chuẩn Basel II theo Thông tƣ 41/2016/TT-NHNN.

Thông tƣ này áp dụng cho tất cả những ngân hàng tại Việt Nam từ ngày 01/01/2020, thời hạn mới áp dụng Thông tƣ 41 cho tất cả các ngân hàng đã đƣợc lùi lại đến ngày 1/1/2023, tiếp đến là Basel III. Tuy nhiên, hiện tại tỷ lệ CAR của các NHTMCP tại Việt Nam rất thấp so với các nƣớc trong khối ASEAN. Việc tiến hành các kế hoạch tái cấp vốn và đẩy nhanh việc áp dụng các yêu cầu của Basel II là rất cần thiết nhằm giảm thiểu sự phá sản của ngân hàng và bảo đảm về quyền lợi của ngƣời gửi tiền. Theo VNDirect, hiện CAR của Indonesia đạt 22,6%, của Singapore là 17,1%, Thái Lan 19,6%, Malaysia 18,5%, Trung Quốc 15,7%, trong khi CAR của Việt Nam chỉ đạt 12,0%.

Do đó, việc tiến hành các kế hoạch tái cấp vốn và đẩy nhanh việc áp dụng các yêu cầu của Basel II, vốn đã bị trì hoãn từ năm 2020 đến đầu năm 2023 là việc làm cấp bách. Dựa trên cơ sở thực tế, đề tài “Các yếu tố ảnh hƣởng đến tỷ lệ an toàn vốn của các Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần tại Việt Nam” đƣợc nghiên cứu là tất yếu và chiếm phần quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Mục tiêu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát: Đánh giá sự ảnh hƣởng của các yếu tố đến CAR của các NHTMCP ở Việt Nam trong thời gian 2012 – 2021.

Từ đó nếu một vài khuyến nghị để cải thiện 2 chất lƣợng CAR của các NHTM Việt Nam để thúc đẩy vốn đầu tƣ trong và ngoài nƣớc, tăng cƣờng sự tin tƣởng của khách hàng và nhà đầu tƣ và giúp HTTC phát triển bền vững và ổn định hơn. Mục tiêu cụ thể: Thứ nhất, xác định các yếu tố ảnh hƣởng đến CAR của các Ngân hàng TMCP tại Việt Nam giai đoạn 2012 – 2021; Thứ hai, đánh giá mức độ tác động của các yếu tố đó đến CAR của các Ngân hàng TMCP Việt Nam trong thời gian đó; Thứ ba, đƣa ra những khuyến nghị nhằm nâng cao CAR cho các NHTM Việt Nam. Câu hỏi nghiên cứu Để xây dựng đƣợc những mục tiêu trên, ta sẽ tìm hiểu câu trả lời cho 3 câu hỏi sau: (1) Các yếu tố nào đƣợc cho là ảnh hƣởng đến CAR của các Ngân hàng TMCP tại Việt Nam giai đoạn 2012 – 2021? (2) Mức độ tác động của các yếu tố đó đến CAR của các Ngân hàng TMCP Việt Nam nhƣ thế nào trong thời kì nói trên? (3) Có giải pháp nào giúp nâng cao chất lƣợng CAR của các NHTMCP Việt Nam trong tƣơng lai? 1. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 1.

Đối tƣợng nghiên cứu: CAR của các Ngân hàng TMCP Việt Nam và các yếu tố ảnh hƣởng đến tỷ lệ này. Phạm vi nghiên cứu: Về không gian: Khóa luận chú trọng vào nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến CAR của 24 NHTMCP tại Việt Nam. Tính tới thời điểm 31/12/2022 HTNH hiện có 35 NHTM Việt Nam. Việc lựa chọn 24 ngân hàng này đƣợc căn cứ trên những tiêu chí sau đây: 3 + Các Ngân hàng có đầy đủ các số liệu đƣợc công bố trong BCTC trong giai đoạn nghiên cứu + Các Ngân hàng đáp ứng vốn điều lệ phù hợp với quy định về vốn tối thiểu của NHNN là 3000 tỷ đồng.

+ Các ngân hàng TMCP đều đƣợc niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Nhà nƣớc. + Là các ngân hàng lớn có quy trình, kiểm soát chặt chẽ về CAR và quy định nghiêm chặt để hạn chế mối đe dọa trong hoạt động kinh doanh. Từ những lý do đó cho thấy mẫu nghiên cứu đƣợc xem là tƣợng trƣng cho các NHTMCP tại Việt Nam nghiên cứu về CAR trên hệ thống NHTM. Về thời gian: Nghiên cứu chủ yếu vào hai cột mốc cần tập trung nghiên cứu, đó là giai đoạn (2015 – 2019) khi một số Ngân hàng có nợ xấu tăng cao có thể âm VCSH nếu phải trích lập dự phòng đúng và giai đoạn (2020 – 2021) khi các ngân hàng chịu các tác động từ cầu tín dụng giảm do nhu cầu tín dụng của các doanh thƣơng và hộ gia đình thấp hơn, đặc biệt là trong quý I và quý II khi tiềm ẩn nợ xấu tăng các mô hình công ty tác động ngƣợc chiều từ dịch bệnh, dẫn đến hoạt động doanh nghiệp gặp khó khăn.

Phƣơng pháp nghiên cứu Nghiên cứu này tập trung tìm hiểu các yếu tố ảnh hƣởng đến CAR của các NHTMCP tại Việt Nam. Bài viết dùng phƣơng pháp nghiên cứu định lƣợng để xác định mối quan hệ giữa các yếu tố độc lập đến yếu tố phụ thuộc CAR trong thời gian 2012 – 2021. Sau đó đƣa ra những khuyến nghị thích hợp nhằm giúp các NHTM cải thiện về CAR. Để đạt đƣợc điều này, ngƣời viết lấy phƣơng pháp phân tích hồi quy đa biến để xây dựng mô hình thống kê tập trung vào các biến độc lập nhƣ quy mô TTS, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ lợi nhuận trên VCSH, tỷ lệ lợi nhuận trên tài sản, tỷ lệ TGKH, tỷ lệ dƣ nợ tín dụng trên vốn huy động, tỷ lệ dự phòng RRTD.

4 Tiếp đến để kiểm định độ chính xác, tác giả dùng phƣơng pháp phân tích hồi quy đa biến để dự đoán sự tác động của các yếu tố này đến CAR. Tiếp đến là sử dụng kiểm định F, Hausman, Wooldridge và kiểm định FGLS cùng với đo lƣờng sai số và kiểm tra tác động, bảo đảm tính đáng tin cậy của kết quả và rút ra những khuyến nghị phù hợp nhằm nâng cao CAR của các NHTMCP tại Việt Nam. Kết luận cho thấy, nghiên cứu đã sử dụng phƣơng pháp ƣớc lƣợng FGLS để kiểm định mối tƣơng quan hệ giữa các yếu tố tác động đến CAR. Hầu hết các biến trong mô hình đều có ý nghĩa thống kê và tác động đúng với kỳ vọng.

ROA LDR có mối tƣơng quan cùng chiều với CAR. Trong khi đó, SIZE và ROE lại có mối tƣơng quan ngƣợc chiều với tỷ lệ CAR ở mức ý nghĩa 1%. Các biến khác nhƣ DEP, LLR và NPL không có ý nghĩa thống kê. Nội dung nghiên cứu Luận án về hệ thống hóa các lý luận chung về CAR theo các quy định của Basel.

Nghiên cứu mang đến một cách nhìn toàn diện hơn về các phƣơng pháp để đo lƣờng cũng nhƣ phân tích sự ảnh hƣởng của từng yếu tố đến CAR của NHTM. Nghiên cứu đƣa ra khuyến nghị giải pháp kịp thời để NHTM đảm bảo hoạt động an toàn và hiệu quả, bằng cách phân tích các yếu tố bên trong và bên ngoài ảnh hƣởng đến CAR. Bài luận án này sử dụng dựa trên khái niệm, kết quả luận án, kiểm định khảo nghiệm và thực trạng để đánh giá thực trạng về CAR của các NHTM trong nƣớc giai đoạn 2012 đến 2021 và rút ra các kiến nghị nhằm nâng cao CAR của NHTM Việt Nam, thỏa mãn các tiêu chuẩn Basel ở tƣơng lai. Đóng góp đề tài Thông qua kết quả thu đƣợc, nghiên cứu đƣa ra thêm một bằng chứng thực nghiệm về các yếu tố tác động đến CAR của các NHTM tại Việt Nam và chỉ ra những khuyến nghị giúp cải thiện CAR tại các NHTM Việt Nam.

TÓM TẮT CHƢƠNG 1 5 Chƣơng 1 đã nêu lên đƣợc những nội dung chủ yếu về giới thiệu lý do chọn đề tài, mục tiêu tổng thể, mục tiêu chi tiết, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu, các phƣơng pháp tiếp cận nghiên cứu, cấu trúc của nghiên cứu. Chƣơng 1 là tiền đề để tiếp tục làm rõ và cụ thể ở đƣợc tìm hiểu ở các chƣơng sau. Cơ sở lý thuyết về tỷ lệ an toàn vốn của NHTM Các NHTM tại Việt Nam đang chú trọng trong việc đáp ứng CAR, để tuân thủ các tiêu chuẩn Basel trong tƣơng lai.