Các Tội Xâm Phạm Nhân Phẩm, Danh Dự Của Con Người Trong Luật Hình Sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự trong luật hình sự Việt Nam tại tỉnh Hưng Yên, dựa trên nghiên cứu thực tiễn.

• Tác giả: Vũ Thị Dung
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Tuân
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Các Tội Xâm Phạm Nhân Phẩm và Danh Dự Của Con Người Trong Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÁC TỘI XÂM PHẠM NHÂN PHẨM, DANH DỰ CỦA CON NGƢỜI TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm và ý nghĩa của việc quy định các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngƣời trong luật hình sƣ Việt Nam
• 1.2. Khái niệm nhân phẩm, danh dự của con ngƣời
• 1.3. Nhân phẩm, danh dự của con ngƣời đƣợc quy định trong Hiến pháp Việt Nam năm 2013 và pháp luật quốc tế
• 1.4. Ý nghĩa của việc quy định các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngƣời trong luật hình sự Việt Nam
• 1.5. Khái quát lịch sử hình thành và phát triển của pháp luật hình sự Việt Nam về các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngƣời
• 1.5.1. Giai đoạn từ sau khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến trƣớc khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985
• 1.5.2. Giai đoạn từ sau khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 đến trƣớc khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999
• 1.6. Nghiên cứu so sánh các quy định về các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngƣời trong luật hình sự Việt Nam với pháp luật hình sự của một số nƣớc
• 1.6.1. Bộ luật hình sự Nhật Bản
• 1.6.2. Bộ luật hình sự Thụy Điển
• 1.6.3. Bộ luật hình sự Liên Bang Nga
• 1.6.4. Bộ luật nƣớc Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 VỀ CÁC TỘI XÂM PHẠM NHÂN PHẨM, DANH DỰ CỦA CON NGƢỜI VÀ THỰC TIỄN XÉT XỬ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HƢNG YÊN
• 2.1. Những quy định của pháp luật hình sự năm 1999 về các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngƣời theo quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999
• 2.2. Khái niệm chung
• 2.3. Các tội phạm cụ thể
• 2.4. Thực tiễn xét xử các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngƣời trên địa bàn tỉnh Hƣng Yên
• 2.4.1. Tình hình xét xử các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngƣời trong thời gian 2009 đến năm 2013
• 2.4.2. Một số tồn tại, hạn chế trong thực tiễn xét xử các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngƣời và những nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế đó
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 VỀ CÁC TỘI XÂM PHẠM NHÂN PHẨM, DANH DỰ CỦA CON NGƢỜI VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG
• 3.1. Hoàn thiện pháp luật hình sự về các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngƣời
• 3.2. Sự cần thiết và ý nghĩa của việc hoàn thiện các quy định của Bộ luật hình sự về các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngƣời
• 3.3. Những kiến nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định của Bộ luật hình sự về các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngƣời
• 3.4. Những kiến nghị nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự về các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngƣời
• 3.4.1. Tăng cƣờng công tác hƣớng dẫn, giải thích các quy định của Bộ luật hình sự hiện hành trong tƣơng quan với các văn bản pháp luật khác về các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngƣời
• 3.4.2. Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhân dân
• 3.4.3. Phối hợp các cơ quan, tổ chức với các cơ quan bảo vệ pháp luật và tòa án để phòng ngừa, ngăn chặn và xét xử nghiêm minh các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngƣời
• 3.4.4. Nâng cao năng lực, trách nhiệm và tăng cƣờng điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, công cụ hỗ trợ cho đội ngũ cán bộ trực tiếp làm công tác điều tra, truy tố, xét xử
• 3.4.5. Thực hiện nguyên tắc tranh tụng trong xét xử nhằm bảo vệ nhân phẩm, danh dự của con ngƣời
• 3.4.6. Tăng cƣờng hợp tác quốc tế về tƣ pháp
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Các Tội Xâm Phạm Nhân Phẩm Danh Dự Khái Niệm

Con người được coi là vốn quý của xã hội, là đối tượng hàng đầu được pháp luật, đặc biệt là luật hình sự, bảo vệ. Bảo vệ con người trước hết là bảo vệ tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự và tự do. Bộ luật Hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con người nằm trong chương XII. Chương này bao gồm những quy phạm pháp luật trực tiếp bảo vệ con người với tư cách là chủ thể của các mối quan hệ xã hội. Theo tác giả Vũ Thị Dung, "danh dự là sự đánh giá của xã hội đối với một cá nhân về các mặt đạo đức, phẩm chất chính trị và năng lực của người đó". Sự đánh giá này có thể liên quan đến lao động, tinh thần, thái độ, cách cư xử và mối quan hệ với người xung quanh. Danh dự của một con người được hình thành từ hành động, cách cư xử, công lao và thành tích, được xã hội đánh giá theo các tiêu chuẩn đạo đức xã hội chủ nghĩa.

1.1. Định Nghĩa Chi Tiết về Nhân Phẩm Danh Dự và Uy Tín

Danh dự của một cá nhân bao gồm lòng tự trọng và uy tín. Lòng tự trọng là sự tự đánh giá, tự ý thức về giá trị của bản thân trong xã hội. Uy tín là giá trị về mặt đạo đức và tài năng được công nhận thông qua hoạt động thực tiễn. Nhân phẩm là phẩm giá con người, giá trị tinh thần của một cá nhân. Mặc dù nhân phẩm là một yếu tố của danh dự, giữa chúng có những điểm khác biệt. Danh dự được hình thành qua nhiều năm tháng và được xã hội đánh giá, trong khi nhân phẩm có từ khi con người mới sinh ra. Danh dự có thể của cá nhân hoặc tổ chức, nhưng nhân phẩm chỉ áp dụng cho cá nhân.

1.2. Quyền Được Bảo Vệ Nhân Phẩm Danh Dự Theo Hiến Pháp

Mọi người dân đều có quyền được bảo vệ danh dự và nhân phẩm như nhau, không phân biệt công lao, công tác hay đặc điểm riêng. Những người không có năng lực hành vi dân sự cũng có quyền này. Quyền được bảo vệ danh dự và nhân phẩm chấm dứt khi cá nhân chết, trừ trường hợp cần phục hồi vì lợi ích xã hội. Xúc phạm đến danh dự và nhân phẩm thường thể hiện bằng lời lẽ hoặc hành động thóa mạ, khinh bỉ, hoặc gán ghép sự kiện xấu xa. Tiêu chuẩn đánh giá là các nguyên tắc đạo đức xã hội chủ nghĩa. Tính chất nghiêm trọng có thể khác nhau tùy theo nhân thân người bị hại.

II. Hiến Pháp và Pháp Luật Quốc Tế Bảo Vệ Nhân Phẩm Danh Dự

Không chỉ Việt Nam, pháp luật quốc tế cũng ghi nhận quyền được bảo vệ nhân phẩm, danh dự của con người. Đây là yếu tố hình thành quyền công dân và quyền con người, là những quyền tự nhiên không bị tước bỏ. Theo Văn phòng Cao ủy Liên Hiệp Quốc, nhân quyền là những bảo đảm pháp lý toàn cầu bảo vệ cá nhân và nhóm chống lại những hành động hoặc sự bỏ mặc mà làm tổn hại đến nhân phẩm, những tự do cơ bản. Trong Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ, Thomas Jefferson đưa ra nguyên tắc cơ bản làm cơ sở cho chính phủ dân chủ: chính phủ được lập ra để bảo vệ các quyền tự do mà mọi cá nhân hiển nhiên có.

2.1. Quyền Hiến Định về Bảo Vệ Nhân Phẩm Danh Dự ở Việt Nam

Trong Hiến pháp Việt Nam năm 2013, quyền được bảo vệ nhân phẩm, danh dự là quyền hiến định, được quy định trong văn bản pháp luật có hiệu lực pháp lý cao nhất. Điều 20 Hiến pháp năm 2013 quy định rõ: “Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm”. Điều này khẳng định tầm quan trọng của việc bảo vệ các quyền này trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

2.2. So Sánh với Các Quy Định Quốc Tế về Quyền Con Người

Các quy định của Hiến pháp Việt Nam về bảo vệ nhân phẩm, danh dự tương đồng với các tiêu chuẩn quốc tế về quyền con người. Tuyên ngôn Toàn thế giới về Nhân quyền của Liên Hợp Quốc cũng nhấn mạnh quyền được tôn trọng và bảo vệ danh dự, nhân phẩm của mọi cá nhân. Việc nội luật hóa các tiêu chuẩn quốc tế này vào Hiến pháp Việt Nam thể hiện cam kết của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền con người và tuân thủ các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

III. Lịch Sử Phát Triển Pháp Luật Hình Sự Về Xâm Phạm Nhân Phẩm

Pháp luật hình sự Việt Nam về các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển. Giai đoạn từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến trước khi ban hành Bộ luật Hình sự năm 1985, các quy định rải rác trong các văn bản pháp luật khác nhau. Giai đoạn từ sau khi ban hành Bộ luật Hình sự năm 1985 đến trước khi ban hành Bộ luật Hình sự năm 1999, các quy định được hệ thống hóa hơn. Việc nghiên cứu lịch sử hình thành và phát triển giúp hiểu rõ hơn về sự thay đổi và hoàn thiện của pháp luật trong lĩnh vực này.

3.1. Giai Đoạn 1945 1985 Các Quy Định Rải Rác và Sơ Khai

Trong giai đoạn này, các quy định về bảo vệ nhân phẩm, danh dự chưa được quy định một cách hệ thống trong một văn bản pháp luật thống nhất. Các quy định liên quan thường nằm rải rác trong các sắc lệnh, nghị định và thông tư hướng dẫn. Điều này gây khó khăn trong việc áp dụng và bảo vệ quyền của công dân. Tuy nhiên, đây là giai đoạn đặt nền móng cho sự phát triển của pháp luật hình sự về sau.

3.2. Giai Đoạn 1985 1999 Hệ Thống Hóa và Hoàn Thiện Bước Đầu

Việc ban hành Bộ luật Hình sự năm 1985 đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hệ thống hóa các quy định về các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự. Bộ luật này đã quy định cụ thể hơn về các hành vi phạm tội và hình phạt áp dụng. Tuy nhiên, do điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, các quy định này vẫn còn nhiều hạn chế và chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn.

IV. So Sánh Luật Hình Sự Việt Nam Với Các Nước Về Tội Xâm Phạm

Nghiên cứu so sánh các quy định về các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con người trong luật hình sự Việt Nam với pháp luật hình sự của một số nước như Nhật Bản, Thụy Điển, Liên Bang Nga và Lào cho thấy sự khác biệt và tương đồng trong cách tiếp cận và quy định về các hành vi phạm tội này. Việc so sánh giúp học hỏi kinh nghiệm và hoàn thiện pháp luật Việt Nam.

4.1. Kinh Nghiệm Từ Bộ Luật Hình Sự Nhật Bản

Bộ luật Hình sự Nhật Bản có những quy định chặt chẽ về các tội xâm phạm danh dự, nhân phẩm, đặc biệt là các hành vi phỉ báng và lăng mạ. Mức phạt cho các hành vi này thường khá nghiêm khắc. Việc nghiên cứu kinh nghiệm của Nhật Bản có thể giúp Việt Nam hoàn thiện các quy định về xử lý các hành vi tương tự trên mạng xã hội.

4.2. Học Hỏi Từ Bộ Luật Hình Sự Thụy Điển

Bộ luật Hình sự Thụy Điển chú trọng đến việc bảo vệ quyền tự do ngôn luận, nhưng cũng đồng thời quy định rõ các hành vi lợi dụng quyền tự do này để xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người khác. Thụy Điển có hệ thống pháp luật bảo vệ người tố giác rất hiệu quả, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vu khống, bôi nhọ.

V. Thực Tiễn Xét Xử Tội Xâm Phạm Nhân Phẩm Danh Dự Hướng Giải Quyết

Thực tiễn xét xử các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con người trên địa bàn tỉnh Hưng Yên cho thấy tình hình xét xử các tội này trong giai đoạn 2009-2013. Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại, hạn chế trong thực tiễn xét xử và những nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế đó cần được giải quyết.

5.1. Tình Hình Xét Xử Các Tội Xâm Phạm Nhân Phẩm Danh Dự tại Hưng Yên

Trong giai đoạn 2009-2013, số lượng các vụ án xâm phạm nhân phẩm, danh dự được xét xử tại Hưng Yên có xu hướng gia tăng. Các hành vi phạm tội chủ yếu là tội làm nhục người khác và tội vu khống. Tuy nhiên, việc chứng minh hành vi phạm tội và xác định mức độ thiệt hại gây ra cho nạn nhân còn gặp nhiều khó khăn.

5.2. Tồn Tại Hạn Chế và Nguyên Nhân Trong Thực Tiễn Xét Xử

Một số tồn tại, hạn chế trong thực tiễn xét xử bao gồm: việc áp dụng pháp luật chưa thống nhất, việc thu thập chứng cứ còn khó khăn, và việc xác định mức bồi thường thiệt hại chưa thỏa đáng. Nguyên nhân của những tồn tại này là do nhận thức pháp luật của người dân còn hạn chế, trình độ chuyên môn của cán bộ điều tra, truy tố, xét xử còn chưa đồng đều, và hệ thống pháp luật còn nhiều bất cập.

VI. Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật Về Tội Xâm Phạm Nhân Phẩm

Việc hoàn thiện pháp luật hình sự về các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con người là cần thiết và có ý nghĩa quan trọng. Cần có những kiến nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định của Bộ luật Hình sự về các tội này, cũng như những kiến nghị nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định này.

6.1. Sự Cần Thiết và Ý Nghĩa của Việc Hoàn Thiện Pháp Luật

Việc hoàn thiện pháp luật về các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự là cần thiết để bảo vệ quyền con người, đảm bảo công bằng xã hội, và góp phần xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ. Việc hoàn thiện pháp luật cũng giúp nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và răn đe các hành vi vi phạm.

6.2. Kiến Nghị Hoàn Thiện Các Quy Định Của Bộ Luật Hình Sự

Một số kiến nghị hoàn thiện các quy định của Bộ luật Hình sự bao gồm: sửa đổi, bổ sung các điều luật cho rõ ràng, cụ thể hơn; quy định rõ hơn về các yếu tố cấu thành tội phạm; tăng cường chế tài xử phạt đối với các hành vi xâm phạm nghiêm trọng; và bổ sung các quy định về bồi thường thiệt hại cho nạn nhân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, con ngƣời đƣợc coi là vốn quý của xã hội, là đối tƣợng hàng đầu đƣợc luật hình sự nói riêng cũng nhƣ pháp luật nói chung bảo vệ. Bảo vệ con ngƣời trƣớc hết là bảo vệ tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự và tự do của họ, trong đó bảo vệ nhân phẩm, danh dự của con ngƣời có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Vì những lẽ đó, Bộ luật hình sự năm 1999 quy định các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngƣời nằm trong chƣơng thứ XII. Đây là một trong những chƣơng của Bộ luật hình sự bao gồm những quy phạm pháp luật trực tiếp bảo vệ con ngƣời với tƣ cách là chủ thể của các mối quan hệ xã hội.

Vậy chúng ta hiểu thế nào là nhân phẩm, danh dự của con ngƣời? Theo tác giả, “danh dự là sự đánh giá của xã hội đối với một cá nhân về các mặt đạo đức, phẩm chất chính trị và năng lực của ngƣời đó”. Sự đánh giá của xã hội có thể về mặt lao động nhƣ nói ngƣời cần cù, siêng năng hay lƣời nhác, có thể về mặt tinh thần thái độ đối với công việc đƣợc giao, trong sinh hoạt cá nhân hay cƣ xử với mọi ngƣơi xung quanh nhƣ ngƣời đó sống nghiêm túc hay buông thả, trong mối quan hệ với mọi ngƣời thì thân ái đoàn kết hay ích kỷ. Nhƣ vậy, danh dự của một con ngƣời đƣợc hình thành từ những hành động và cách cƣ xử của ngƣời đó, từ công lao và thành tích mà ngƣời đó có đƣợc qua những năm tháng của cuộc đời và đƣợc xã hội đánh giá theo những tiêu chuẩn và nguyên tắc đạo dức xã hội chủ nghĩa. Danh dự là một khái niệm 7 z rộng gắn liền với một cá nhân hoặc một tổ chức nhất định.

Danh dự của một cá nhân bao gồm các yếu tố sau: - Lòng tự trọng: tức là sự tự đánh giá mình, tự ý thức về giá trị, vị trí của mình trong xã hội (chà đạp lên lòng tự trọng của ngƣời khác chính là xúc phạm đến danh dự của ngƣời đó). - Uy tín: chính là giá trị về mặt đạo đức và tài năng đƣợc công nhận ở một cá nhân thông qua hoạt động thực tiễn của mình tới mức mà mọi ngƣời trong một tổ chức, một dân tộc cảm phục tôn kính và tự nguyện nghe theo. Trong danh dự có uy tín, phá hoại uy tín cũng chính là phá hoại danh dự. Nhân phẩm là phẩm giá con ngƣời, là giá trị tinh thần của một cá nhân với tính cách là một con ngƣời.

Chà đạp lên nhân phẩm của ngƣời khác cũng là xúc phạm đến danh dự ngƣời đó. Mặc dù nhân phẩm cũng là một yếu tố của danh dự, song giữa danh dự và nhân phẩm cũng có những điểm khác nhau nhất định: Nếu danh dự đƣợc hình thành qua nhiều năm tháng của cuộc đời và đƣợc xã hội đánh giá theo những tiêu chuẩn và nguyên tắc đạo đức xã hội chủ nghĩa thì nhân phẩm lại có từ khi con ngƣời mới sinh ra. Danh dự có thể của một cá nhân hay tổ chức, nhƣng nhân phẩm chỉ là một khái niệm đƣợc áp dụng đối với cá nhân. Mặc dù danh dự của một con ngƣời đƣợc hình thành từ những hành vi và cách cƣ xử, từ công lao và thành tích của ngƣời đó có đƣợc qua nhiều năm tháng của cuộc đời và đƣợc thừa nhận, nhƣng mọi ngƣời dân đều có quyền đƣợc bảo vệ danh dự và nhân phẩm nhƣ nhau không phân biệt vào công lao, công tác và những đặc điểm riêng của ngƣời có quyền; những ngƣời không có năng lực hành vi dân sự, những ngƣời mất năng lực hành vi dân sự cũng có quyền bảo vệ danh dự và nhân phẩm nhƣ mọi công dân khác.

Cũng giống nhƣ những quyền dân sự khác, quyền đƣợc bảo vệ danh dự và nhân phẩm của cá nhân chấm dứt khi cá nhân đó chết. Tuy nhiên cũng có 8 z trƣờng hợp vì lợi ích của xã hội đòi hỏi phải phục hồi danh dự và nhân phẩm cho một cá nhân mặc dù cá nhân đó đã chết. Xúc phạm đến danh dự và nhân phẩm thƣờng thể hiện bằng cách: Dùng những lời lẽ hoặc hành động có tính chất thóa mạ khinh bỉ để làm nhục ngƣời khác hoặc gán một sự kiện xấu xa cho ngƣời khác làm cho xã hội đánh giá sai hoặc hình dung sai về ngƣời đó. Sự đánh giá sai sự thật không phụ thuộc vào việc ngƣời đƣa ra những tin tức đó vô tình hay cố ý.

Tiêu chuẩn để đánh giá những sự việc nêu ra là xấu xa hay không xấu xa là những nguyên tắc đạo đức xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên tính chất nghiêm trọng của những tin tức đƣa ra có thể khác nhau tùy theo nhân thân của ngƣời bị hại. Ví dụ: Nếu nói một em học sinh quay cóp khi thi mà không đúng sự thật thì cũng là điều đáng chê trách và cũng có thể bị dƣ luận lên án, nhƣng không nghiêm trọng bằng việc nói một nhà văn đã ăn cắp văn của ngƣời khác. Nhân phẩm, danh dự của con người được quy định trong Hiến pháp Việt Nam năm 2013 và pháp luật quốc tế.

Không chỉ đối với Việt Nam, pháp luật quốc tế cũng ghi nhận quyền đƣợc bảo vệ nhân phẩm, danh dự của con ngƣời. Đây là một trong những yếu tố hình thành quyền công dân nói chung và quyền con ngƣời nói riêng, nó là những quyền tự nhiên của con ngƣời và không bị tƣớc bỏ bởi bất cứ ai và bất cứ chính thể nào. Theo định nghĩa của Văn phòng Cao ủy Liên Hiệp Quốc, nhân quyền là những bảo đảm pháp lý toàn cầu có tác dụng bảo vệ các cá nhân và các nhóm chống lại những hành động hoặc sự bỏ mặc mà làm tổn hại đến nhân phẩm, những tự do cơ bản của con ngƣời. Trong bản Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ, Thomas Jefferson đã đƣa ra một nguyên tắc cơ bản làm cơ sở cho sự thành lập chính phủ dân chủ.

Các chính phủ trong thể chế dân chủ không ban phát các quyền tự do cơ bản mà Jefferson đã nêu, mà chính các chính phủ đó đƣợc lập ra để bảo vệ các quyền tự do đó – các quyền mà mọi cá nhân hiển nhiên có do sự tồn tại của mình. 9 z Trong Hiến pháp của Việt Nam năm 2013, quyền đƣợc bảo vệ nhân phẩm, danh dự là quyền hiến định, đƣợc quy định trong văn bản pháp luật có hiệu lực pháp lý cao nhất là Hiến pháp. Theo Hiến Pháp năm 2013, quyền đƣợc bảo vệ nhân phẩm, danh dự của con ngƣời là một trong những quyền cơ bản của công dân, quyền này đƣợc quy định rõ nhất tại Điều 20 Hiến pháp năm 2013 nhƣ sau: “Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm. Không ai bị bắt nếu không có quyết định của Toà án nhân dân, quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm sát nhân dân, trừ trường hợp phạm tội quả tang.

Việc bắt, giam, giữ người do luật định”. Có ý kiến cho rằng chỉ xâm phạm tính mạng, sức khỏe, tài sản mới gây hậu quả nghiêm trọng cho cá nhân, tổ chức và cần phải bảo vệ. Ý kiến này hoàn toàn không chính xác. Mặc dù nhân phẩm, danh dự là những giá trị nhân thân không trị giá đƣợc bằng tiền, tuy nhiên, xâm phạm đến giá trị này có thể ảnh hƣởng đến sự tồn tại và phát triển của chủ thể bị xâm phạm.

Thiệt hại mà chủ thể bị xâm phạm nhân phẩm, danh dự phải gánh chịu bao gồm cả thiệt hại về vật và tổn thất về tinh thần. Tổ chức bị xâm phạm danh dự có thể bị giảm thu nhập, thậm chí bị tuyên bố phá sản. Cá nhân bị xâm phạm nhân phẩm, danh dự cũng có thể bị giảm thu nhập, ảnh hƣởng đến hoạt động nghề nghiệp, đến các mối quan hệ xã hội, thậm chí đến sức khỏe, tính mạng. Rõ ràng hậu quả mà chủ thể bị xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngƣời phải gánh chịu cũng rất nghiêm trọng.

Đây cũng chính là cơ sở để bảo vệ nhân phẩm, danh dự của con ngƣời. Trên cơ sở đƣợc quy định trong Hiến pháp, quyền đƣợc bảo vệ nhân phẩm, danh dự đƣợc quy định cụ thể hơn trong các văn bản pháp luật của 10 z nhiều ngành luật khác nhau tạo thành một hệ thống các quy định về quyền đƣợc bảo vệ nhân phẩm, danh dự của con ngƣời, trong đó pháp luật hình sự đóng vai trò quan trọng. Ý nghĩa của việc quy định các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con người trong luật hình sự Việt Nam. Việc quy định các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con ngƣời trong luật hình sự Việt Nam có ý nghĩa dƣới các góc độ chính sau đây: Thứ nhất, dƣới góc độ chính trị xã hội, đã góp phần cụ thể hóa các quy định của Hiến Pháp về bảo vệ quyền con ngƣời, quyền công dân.

Khoản 1 Điều 20 của Hiến pháp 2013 quy định: “Mọi ngƣời có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, đƣợc pháp luật bảo hộ về sức khỏe, danh dự và nhân phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm [27]. Nhƣ vậy, việc bảo vệ quyền con ngƣời, quyền công dân đã đƣợc Hiến Pháp xác lập, ghi nhận và đƣợc pháp luật Hình sự bảo vệ. Những quy định trong chƣơng XII – “Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con ngƣời” của Bộ luật Hình sự nói chung, từ Điều 111 đến Điều 122 về các tội xâm phạm “nhân phẩm, danh dự của con ngƣời” nói riêng đã thể hiện thái độ kiên quyết đấu tranh chống các tội phạm về nhân phẩm, danh dự của con ngƣời của Đảng và Nhà nƣớc ta để bảo vệ sự nghiệp cách mạng, sự lãnh đạo của Đảng, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cũng nhƣ bảo đảm hiệu lực quản lý của Nhà nƣớc đối với xã hội, tiến tới mục tiêu xây dựng nhà nƣớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa vững mạnh.