CHƯƠNG 1 Qua việc tìm hiểu sơ bộ các nghiên cứu có liên quan, tác giả nhận thấy khe hổng trong các nghiên cứu trước: Thứ nhất là trong luận văn thạc sỹ của Cao Nguyễn Lệ Thư năm 2014 đã đánh giá các nhân tố bên trong DN tác động đến CLTTKT trình bày trên BCTC của các DNNY cụ thể tại SGDCK Thành phố Hồ Chí Minh, chưa nghiên cứu tổng quát cho DNNY ở Việt Nam. Thứ hai là ở đề tài của Phan Minh Nguyệt, xác định và đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến CLTTKT trình bày trên BCTC của các DNNY ở Việt Nam thì các yếu tố tác động đến CLTTKT chưa thực sự rõ ràng và đầy đủ, chưa phân ra được đâu là nhân tố bên trong, đâu là nhân tố bên ngoài. Chính vì hai lý do trên mà tác giả đã chọn đề tài này làm để tài nghiên cứu của mình. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.
Báo cáo tài chính 2. Khái niệm Báo cáo tài chính là hệ thống báo cáo tổng hợp và phản ánh một cách tổng quát, toàn diện: Tình hình tài sản và nguồn vốn của một doanh nghiệp tại một thời điểm; Tình hình kết quả hoạt động kinh doanh; Tình hình và kết quả lưu chuyển tiền tệ của một doanh nghiệp trong một kỳ kế toán nhất định. Báo cáo tài chính phải trình bày một cách trung thực và hợp lý tình hình tài chính, tình hình và kết quả kinh doanh và các luồng tiền của doanh nghiệp. Để đảm bảo yêu cầu trung thực và hợp lý, các báo cáo tài chính phải được lập và trình bày trên cơ sở tuân thủ các chuẩn mực kế toán, chế độ kế toán và các quy định có liên quan hiện hành, (đoạn 9, chuẩn mực kế toán số 21) nhằm phục vụ các yêu cầu thông tin cho việc đề ra các quyết định của chủ doanh nghiệp, hội đồng quản trị doanh nghiệp, nhà đầu tư, người cho vay và các cơ quan chức năng.
Hệ thống báo cáo tài chính của doanh nghiệp gồm: o Bảng cân đối kế toán; o Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh; o Báo cáo lưu chuyển tiền tệ; o Bản thuyết minh báo cáo tài chính. Bảng cân đối kế toán (BCĐKT) Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam VAS 21, BCĐKT trình bày thông tin về toàn bộ giá trị tài sản hiện có và nguồn hình thành tài sản tại một thời điểm nhất định. Thông tin kế toán trình bày trên BCĐKT sẽ giúp người sử dụng đánh giá tình hình tài chính, tình hình sử dụng vốn của doanh nghiệp như thế nào, từ đó sẽ có các quyết định kinh tế phù hợp. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (BCKQHĐKD) Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam VAS 21, BCKQHĐKD cung cấp thông tin tổng hợp về tình hình và kết quả hoạt động kinh doanh, phản ánh thu nhập trong một thời kỳ kinh doanh nhất định của một công ty, bao gồm kết quả hoạt động kinh doanh thông thường và kết quả hoạt động khác. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (BCLCTT) Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam VAS 21, BCLCTT cung cấp thông tin cụ thể về việc hình thành và sử dụng lượng tiền phát sinh theo các hoạt động khác nhau trong kỳ báo cáo của DN (gồm dòng tiền từ hoạt động sản xuất kinh doanh, dòng tiền từ hoạt động đầu tư và dòng tiền từ hoạt động tài chính). Thông tin kế toán trình bày trên BCLCTT cung cấp cho người sử dụng để có thể đánh giá khả năng tạo ra tiền trong quá trình hoạt động, đánh giá khả năng chuyển đổi tài sản thành tiền, đánh giá khả năng thanh toán của DN, đánh giá khả năng đầu tư của DN. Thông tin kế toán trình bày trên BCLCTT là công cụ để lập dự toán tiền, xem xét và dự đoán khả năng về số lượng, thời gian và độ tin cậy của của luồng tiền tương lai.
Thuyết minh báo cáo tài chính (TMBCTC) Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam VAS 21, TMBCTC là một báo cáo tổng hợp giải thích và bổ sung thông tin về tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh, tình hình tài chính của DN trong kỳ báo cáo mà các BCTC khác chưa trình bày rõ ràng, chi tiết và cụ thể được. Thông tin kế toán trình bày trên TMBCTC được dùng làm cơ sở để phân tích, đánh giá cụ thể, chi tiết hơn về tình hình chi phí, thu nhập và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của DN; tình hình tăng giảm tài sản cố định theo từng loại, từng nhóm; tình hình tăng giảm vốn chủ sở hữu; tình hình thanh toán của DN, đồng thời TMBCTC còn công bố một số thông tin, sự kiện liên quan đến các hoạt động của DN. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mục đích Mục đích của BCTC là cung cấp thông tin theo một cấu trúc chặt chẽ về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các luồng tiền của một doanh nghiệp, đáp ứng nhu cầu hữu ích cho số đông những người sử dụng trong việc đưa ra các quyết định kinh tế (chuẩn mực kế toán số 21) 2.
Thông tin trình bày trên báo cáo tài chính Để đạt được mục đích của BCTC thì BCTC phải cung cấp những thông tin của một doanh nghiệp về: Tài sản; Nợ phải trả; Vốn chủ sở hữu; Doanh thu, thu nhập khác, chi phí, lãi và lỗ; Các luồng tiền. Các thông tin này cùng với thông tin trình bày trong bản “TMBCTC” nhằm giải trình thêm về các chỉ tiêu đã phản ánh trên các BCTC tổng hợp và các chính sách kế toán đã áp dụng để ghi nhận các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, lập và trình bày BCTC. (Chế độ kế toán doanh nghiệp, bộ tài chính) Một BCTC có chất lượng là báo cáo chứa những thông tin kế toán có chất lượng 2. Đặc điểm chất lượng của báo cáo tài chính Chất lượng BCTC là vấn đề rất được quan tâm hiện nay, từ các nhà nghiên cứu, soạn thảo văn bản cho đến chủ doanh nghiệp hay các nhà quản lý, người làm công tác kế toán, chủ đầu tư và các đối tượng sử dụng thông tin khác.
Một BCTC có chất lượng là báo cáo chứa những thông tin kế toán có chất lượng. Thông tin kế toán (TTKT) Là những thông tin có được do hệ thông kế toán xử lý và cung cấp, là kết quả của một quá trình kế toán, bao gồm những thông tin có tính hiện thực, đã xảy ra, có độ tin cậy và có giá trị pháp lý. Theo Gelinas và Dull (2010) thì thông tin kế toán là những sự kiện, con số được thể hiện trong một hình thức hữu ích với người sử dụng để phục vụ cho việc ra quyết định. TTKT có vai trò rất quan trọng, theo Hansen & Mowen (1995): TTKT được sử dụng cho những việc như: Đưa ra quyết định đầu tư, định hướng giá trị, giám sát LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 14 hoạt động và phương pháp quản lý.
Theo Susanto (2008): bằng cách sử dụng TTKT, người đưa ra quyết định có thể đưa ra thông tin dự đoán về tương lai của công ty, như các dự đoán liên quan đến kế hoạch hàng năm, kế hoạch chiến lược, đưa ra giải pháp quyết định lựa chọn thay thế. Đối với nhà quản trị thì TTKT có vai trò rất quan trọng, làm cơ sở đưa ra các quyết định kinh doanh quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị. Một hệ thống TTKT tốt là tiền đề để đạt được lợi nhuận trong kinh doanh. TTKT được phân thành hai loại: Kế toán tài chính và kế toán quản trị.
TTKT hữu ích khi đáp ứng được các yêu cầu của những người sử dụng thông tin, giúp người sử dụng thông tin đưa ra các quyết định phù hợp. Người sử dụng thông tin tài chính là chủ thể bên trong và chủ thể bên ngoài doanh nghiệp: Nhà quản lý: Để phân tích hoạt động, vị trí của doanh nghiệp và đưa ra các biện pháp thích hợp để cải thiện kết quả hoạt động kinh doanh. Chủ sở hữu: Để phân tích khả năng tồn tại của doanh nghiệp, lợi nhuận của khoản đầu tư và xác định các hướng hoạt động của doanh nghiệp trong tương lai. Các chủ nợ: Để xác định uy tín của doanh nghiệp đi vay, tùy tình hình tài chính của doanh nghiệp mà các chủ nợ sẽ thiết lập các điều khoản tín dụng.
Các chủ nợ bao gồm các nhà cung cấp cũng như các tổ chức tài chính như ngân hàng, công ty tài chính. Cơ quan thuế: Để xác định độ tin cậy báo cáo thuế của doanh nghiệp. Chủ đầu tư: Để phân tích tính khả thi và hiệu quả của việc đầu tư vào doanh nghiệp. Khách hàng: Để đánh giá tình hình tài chính của nhà cung cấp đó là cần thiết cho họ để duy trì một nguồn cung cấp ổn định trong dài hạn.
Các cơ quan pháp lý: Để đảm bảo rằng những công bố TTKT của doanh nghiệp là phù hợp với các quy định của pháp luật. TTKT được thể hiện chủ yếu dưới dạng BCTC. Theo VAS 21 “BCTC phải trình bày một cách trung thực và hợp lý tình hình tài chính, kết quả hoạt động kinh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 15 doanh và các dòng tiền của doanh nghiệp. Đồng thời doanh nghiệp phải trình bày BCTC theo đúng quy định tại TT200/2014/TT-BTC ban hành ngày 22 tháng 12 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Tài Chính.
Hệ thống BCTC bao gồm Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ và Thuyết minh báo cáo tài chính. Chất lượng thông tin kế toán (CLTTKT) Thông tin kế toán được trình bày chủ yếu trên hệ thống BCTC, do đó CLTTKT sẽ tạo ra chất lượng BCTC nhằm giải thích tình hình tài chính của doanh nghiệp cho các đối tượng sử dụng thông tin theo nhiều mục đích khác nhau. CLTTKT phụ thuộc vào đặc tính chất lượng và được quy định theo chuẩn mực kế toán. Ở đây sẽ lần lượt đề cập đến từng quan điểm và sẽ tổng hợp các đặc tính chất lượng phù hợp để thực hiện nghiên cứu.
Theo khuôn mẫu lý thuyết của FASB Theo FASB, chất lượng của thông tin trên BCTC được chia làm hai nhóm, gồm: nhóm các đặc tính cơ bản là thích hợp và đáng tin cậy và nhóm đặc tính thứ yếu là nhất quán và có thể so sánh được. Ngoài ra thì FASB cũng đưa ra các hạn chế của việc thực hiện các đặc điểm của chất lượng thông tin như là quan hệ chi phí -lợi ích, trọng yếu, thận trọng. Thích hợp: Thông tin kế toán là thích hợp khi nó có khả năng thay đổi quyết định của người sử dụng.