Tài liệu Giáo dục: Các giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phần công dân

Các giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phần công dân với việc hình thành thế giới quan phương pháp luận khoa học môn phục vụ n

• Tác giả: Võ Hải An
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Văn Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Vinh
• Chuyên ngành: Lý Luận & Phương Pháp Dạy Học
• Đề tài: Các Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Dạy Học Phần 'Công Dân Với Việc Hình Thành Thế Giới Quan, Phương Pháp Luận Khoa Học' Môn Giáo Dục Công Dân Lớp 10 Ở Trường THPT Thanh Chương 3
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Khoa Học Giáo Dục
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Vinh

Tóm tắt

I. Tầm Quan Trọng Của Nâng Cao Chất Lượng Dạy Học Trong Thời Đại Công Nghiệp Hóa

Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn công nghiệp hóa và hiện đại hóa, việc nâng cao chất lượng dạy học trở thành một nhiệm vụ chiến lược hết sức cấp bách. Giáo dục không chỉ là quá trình truyền tải kiến thức mà còn là phương tiện để hình thành nhân cách, phẩm chất và năng lực cho thế hệ trẻ. Theo các chỉ tiêu của Đảng và Nhà nước, cải tiến chất lượng dạy và học là ưu tiên hàng đầu nhằm khắc phục những tiêu cực, yếu kém trong ngành giáo dục. Đặc biệt, việc tăng cường giáo dục công dân và hình thành thế giới quan khoa học cho học sinh là những yêu cầu không thể bỏ qua.

1.1. Vai Trò Của Giáo Dục Chất Lượng Cao Trong Phát Triển Đất Nước

Chất lượng dạy học là nền tảng để xây dựng nguồn nhân lực có trình độ cao phục vụ công nghiệp hóa. Một nền giáo dục chất lượng cao giúp học sinh phát triển tư duy sáng tạo, năng lực độc lập và kỹ năng thực tiễn. Điều này trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của đất nước trên trường quốc tế và thúc đẩy sự phát triển bền vững.

1.2. Thực Trạng Dạy Học Môn Giáo Dục Công Dân Hiện Nay

Hiện tại, nhiều trường THPT vẫn áp dụng phương pháp dạy học cũ - phương pháp thầy đọc, trò chép. Học sinh thường thụ động trong việc tiếp nhận kiến thức, thiếu động lực học tập. Đây là một trong những rào cản lớn nhất đối với việc nâng cao chất lượng dạy học ở các vùng miền núi và những nơi kinh tế - xã hội còn khó khăn.

II. Những Giải Pháp Căn Bản Để Cải Thiện Chất Lượng Dạy Học

Để khắc phục những hạn chế hiện tại, cần phải triển khai các giải pháp nâng cao chất lượng dạy học toàn diện và khoa học. Các giải pháp này bao gồm đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, cải thiện cơ sở vật chất và tăng cường kiểm định chất lượng. Việc áp dụng các phương pháp tích cực trong dạy học giúp phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh. Đặc biệt, việc kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn sẽ giúp học sinh nắm vững kiến thức và vận dụng một cách hiệu quả.

2.1. Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học Chuyển Từ Thụ Động Sang Tích Cực

Phương pháp dạy học tích cực khuyến khích học sinh tham gia aktif vào quá trình học tập. Thay vì nghe giáo viên diễn giảng, học sinh cần phải thực hành, thảo luận nhóm và tự khám phá kiến thức. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dạy học mà còn phát triển kỹ năng hợp tác và tư duy phản biện của các em.

2.2. Nâng Cao Chất Lượng Đội Ngũ Giáo Viên Thông Qua Đào Tạo

Giáo viên là nhân tố quyết định trong việc cải thiện chất lượng dạy học. Cần phải tổ chức các khóa đào tạo, hội giảng, tiết dạy thao giảng để giáo viên làm quen với các phương pháp dạy học hiện đại. Sự cam kết của giáo viên đối với sự đổi mới là chìa khóa thành công.

III. Tài Liệu Và Công Cụ Hỗ Trợ Cho Việc Nâng Cao Chất Lượng

Tài liệu học tập chất lượng cao là công cụ quan trọng hỗ trợ nâng cao chất lượng dạy học. Những tài liệu này phải được biên soạn theo yêu cầu mới, phù hợp với chương trình giáo dục hiện hành và đáp ứng nhu cầu thực tiễn của học sinh. Ngoài ra, cần phải xây dựng các công cụ đánh giá chất lượng khách quan và trung thực để đo lường mức độ thành công của các biện pháp cải tiến. Việc sử dụng công nghệ thông tin và các tài liệu điện tử cũng là những hướng đi mới để cải thiện hiệu quả dạy học.

3.1. Chương Trình Sách Giáo Khoa Mới Và Nội Dung Giảng Dạy

Chương trình mới phải được thiết kế theo hướng cơ bản, hiện đại và gắn liền với thực tiễn cuộc sống. Đặc biệt đối với môn Giáo dục công dân, nội dung dạy học cần tập trung vào việc hình thành thế giới quan khoa học, phương pháp luận và kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tế.

3.2. Hệ Thống Kiểm Định Chất Lượng Giáo Dục

Cần triển khai hệ thống kiểm định chất lượng khách quan, trung thực để đánh giá hiệu quả của các giải pháp nâng cao chất lượng dạy học. Các tiêu chí đánh giá phải rõ ràng, đo lường được và phù hợp với bối cảnh địa phương.

IV. Kết Quả Kỳ Vọng Và Triển Khai Thực Tiễn Các Biện Pháp Nâng Cao Chất Lượng

Khi áp dụng các giải pháp nâng cao chất lượng dạy học một cách toàn diện, chúng ta kỳ vọng sẽ đạt được những kết quả tích cực như: học sinh tích cực hơn trong học tập, nắm vững kiến thức và có khả năng vận dụng vào thực tiễn, phát triển kỹ năng sống, hình thành thế giới quan khoa học và phẩm chất công dân. Để cải tiến chất lượng dạy học có hiệu quả, cần phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, giáo viên, học sinh và gia đình. Việc thực hiện các biện pháp nâng cao chất lượng phải được thực hiện từng bước, có sự kiểm tra, đánh giá liên tục để điều chỉnh phù hợp.

4.1. Kết Quả Dự Kiến Từ Đổi Mới Chất Lượng Dạy Học

Các kết quả dự kiến bao gồm: tăng tính tích cực và sáng tạo của học sinh, cải thiện chất lượng kết quả học tập, phát triển kỹ năng mềm, tăng niềm yêu thích học tập. Đặc biệt, học sinh sẽ có khả năng độc lập tư duy và vận dụng kiến thức vào cuộc sống hàng ngày.

4.2. Kế Hoạch Triển Khai Và Giám Sát Các Giải Pháp

Việc triển khai cần có kế hoạch cụ thể, giai đoạn rõ ràng và các chỉ tiêu đo lường cụ thể. Phải giám sát chất lượng dạy học định kỳ, tổ chức các cuộc hội giảng, rút kinh nghiệm và chia sẻ tốt lành giữa các giáo viên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I (1972-1975), chính thức mang tên Cấp 3 Thanh Chương 3 vào ngày 15 tháng 10 năm 1975. Những ngày đầu thành lập, thầy và trò của trường đã vượt qua bao khó khăn gian khổ: đào hào, đắp luỹ, 17 dựng lán, đốt gạch, nung vôi để từ những mái nhà tranh tre nứa mét tại đồi cây mẹ Ưởn (Làng Hoa) đến ngôi trường THPT khang trang, bề thế như hôm nay trên rú Cồn Vệ này. Trường THPT Thanh Chương 3 là một trong nhiều trường của miền quê Thanh Chương còn nhiều gian khó đã bền bỉ phấn đấu và trưởng thành với các phần thưởng xứng đáng mà Đảng, Chính quyền và nhân dân đã giành cho, trong đó quan trọng nhất là niềm tin, là tình yêu thương và cả sự bao dung, mến phục. THPT Thanh Chương 3, từ ngày đó đến nay đã hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của mình, góp phần quan trọng trong việc giáo dục đào tạo nhiều thế hệ học sinh tốt nghiệp THPT và tiếp tục học các trường Đại học, Cao đẳng, Trung học chuyên nghiệp trên toàn quốc.

Trưởng thành từ mái trường này, nhiều học sinh của trường đã trở thành các cán bộ lãnh đạo, các nhà khoa học, các nhà giáo, các thầy thuốc, các nhà doanh nghiệp, công nhân lành nghề xứng tầm quốc gia và quốc tế. Trường THPT Thanh Chương 3 thực sự là địa chỉ đỏ về niềm tin của Đảng bộ và nhân dân huyện nhà về việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương và đất nước. Trong 37 năm qua, ngoài nhiều Giấy khen, Bằng khen, Trường THPT Thanh Chương 3 đã được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba (1999); Huân chương Lao động hạng Nhì (2001). Đặc biệt ấn tượng là bức trướng “25 năm bền bỉ phấn đấu và trưởng thành” của UBND Tỉnh Nghệ An tặng nhân kỉ niệm 25 năm ngày thành lập trường.

Khi mới thành lập, trường chỉ có một lớp với 50 học sinh đến nay, trường có 39 lớp với 1847 học sinh trong đó có 178 học sinh vùng miền núi, 34 học sinh là con em dân tộc, trên tổng số 86 GV. Từ khi ra đời cho đến hiện nay, trường đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, có thể chia làm hai giai đoạn chính: trong chiến tranh và sau chiến tranh. Từ khi thành lập cho đến 1975 là giai đoạn trường Thanh Chương 3 phải đương đầu với nhiều khó khăn. Những năm này, nhà trường thường xuyên đưa tiễn các học sinh, giáo viên lên đường tòng quân chi viện cho Miền Nam trong khi đó nhà trường không ngừng lớn mạnh về mọi mặt.

Trong 18 những năm gần đây trường luôn đảm bảo chỉ tiêu lên lớp từ 87 – 93%, học sinh thi tốt nghiệp hàng năm đạt tỉ lệ từ 90 – 95%, các năm gần đây nhà trường có nhiều học sinh tham gia và đạt giải trong kỳ thi học sinh giỏi ở nhiều môn, số học sinh thi đỗ vào các trường Đại học, Cao đẳng, Trung học chuyên nghiệp cũng đạt tỉ lệ cao. Một điều thuận lợi cho nhà trường là được sự quan tâm và ủng hộ của nhân dân 9 xã vùng thượng huyện nơi trường đóng, đặc biệt vào năm 2001 một người con của vùng Cát ngạn, một học sinh cũ của nhà trường anh Võ Văn Hồng đã đầu tư hơn bốn tỉ đồng xây dựng lại một ngôi trường mới khang trang, hiện đại với 42 phòng học cao tầng, 12 phòng thực hành, một khu nhà hiệu bộ, một nhà truyền thống cùng các công trình như: sân vận động, khu thể thao, đường chạy, đi bộ… Trên đà thuận lợi ấy, cùng tiếp bước với truyền thống của nhà trường và quê hương cát ngạn, các thế hệ thầy và trò trường THPT Thanh Chương 3 không ngừng phấn đấu rèn đức - luyện tài để góp phần xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp. Thực trạng dạy học môn Giáo dục công dân ở trường THPT Thanh Chương 3 – Thanh Chương - Nghệ An * Thuận lợi: Trường THPT Thanh Chương 3 đóng trên địa bàn có số lượng dân cư đông, địa bàn rộng gồm chín xã vùng thượng huyện Thanh Chương, cùng với đó nhà trường có đội ngũ quản lý tâm huyết, nhiệt tình, có năng lực, đoàn kết nhất trí cao và có kinh nghiệm lãnh đạo, chỉ đạo hội nhà trường. Đội ngũ giáo viên có 86 người, trình độ Đại học đạt chuẩn 100%.

Trình độ Thạc sỹ là 6 giáo viên. Trong đó riêng giáo viên giảng dạy môn GDCD có 4 người(01 người vào ngành đã 7 năm, 02 người vào nghành đã 3 năm, 01 người đang trong thời gian thử việc. Hầu hết các giáo viên của trường còn trẻ, khoẻ và nhiệt tình, gương mẫu trong công tác, đội ngũ các nhân viên có tinh thần trách nhiệm cao trong các công việc của nhà trường, hội cha mẹ học sinh luôn quan tâm đến các hoạt động giáo dục của nhà trường và từng bước khắc phục một số khó khăn đề luôn tạo điều kiện học tập tốt cho các con em. 19 * Khó khăn: Trường THPT Thanh Chương 3 - Thanh Chương - Nghệ An là trường có số lượng học sinh đông, năm học 2009 - 2010 tổng số học sinh của trường 1847 em, do số lượng đông nên việc quản lý nền nếp gặp nhiều khó khăn, là địa bàn miền núi nên trình độ học sinh không đồng đều, trang thiết bị, đồ dùng dạy học tuy đã được đầu tư, cung cấp nhưng về việc sử dụng, khai thác chưa hợp lý và chưa có hiệu quả.

Việc sử dụng máy chiếu để giảng bài chưa thường xuyên, liên tục, chưa đáp ứng yêu cầu việc đổi mới phương pháp dạy học, Trường THPT Thanh Chương 3 xác định rõ các nhiệm vụ chính: Thực hiện nghiêm túc và hiệu quả hai chỉ thị: Chỉ thị 06 của Bộ Chính trị về cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và Chỉ thị 33 của Thủ tướng Chính phủ về chống tiêu cực và khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục với cuộc vận động 2 không có 4 nội dung: “Không tiêu cực trong thi cử, không bệnh thành tích trong giáo dục, không vi phạm đạo đức nhà giáo và không để học sinh ngồi nhầm lớp”. Xây dựng và nâng cao chất lượng nhà giáo và đội ngũ quản lý với tiêu đề: “mỗi thầy cô giáo là một tấm gương về đạo đức và tự học". Để nâng cao chất lượng dạy và học phÇn “C«ng d©n víi viÖc h×nh thµnh thÕ giíi quan, ph-¬ng ph¸p luËn khoa häc” m«n GDCD líp 10, xứng đáng với vị trí vai trò của nó, trong Nghị quyết tại Hội nghị nhà trường THPT Thanh chương 3 đầu năm 2009 - 2010 có đoạn viết, đối với môn Giáo dục công dân: “Cần phải có sự thay đổi trong cách nhìn nhận, đánh giá và dạy học bộ môn Giáo dục công dân mà trước hết là đội ngũ những người trực tiếp giảng dạy bộ môn này. Người giáo viên chính là yếu tố quy định chất lượng dạy và học.

Vì vậy, giáo viên giảng dạy môn Giáo dục công dân trước hết phải có nhận thức đầy đủ về vị trí, vai trò của bộ môn mà bản thân mình đang đảm nhiệm và xác định được trách nhiệm của bản thân phải chú trọng đầu tư sức lực, trí tuệ trong quá 20 trình giảng dạy, phải luôn tự học hỏi nắm vững các nguyên tắc dạy học, đặc biệt là phải chú trọng việc sử dụng và luôn đổi mới phương pháp dạy học. Còn về phía Ban giám hiệu và các tổ chức trong nhà trường luôn quan tâm hỗ trợ cho hoạt động dạy và học của bộ môn này” (Trích, NQ Hội nghị CNVC đầu năm trường THPT Thanh Chương 3, 2009). Qua điều tra chúng tôi nhận thấy một thực tế: các giáo viên bộ môn Giáo dục công dân ở Trường Thanh Chương 3 tuổi đời và tuổi nghề còn tương đối trẻ và chủ yếu là nữ. Giáo viên có thâm niên và kinh nghiệm trong giảng dạy thì ít, do đó đòi hỏi cần có một sự cố gắng học tập rất lớn trong chuyên môn, đặc biệt là về sự vận dụng các phương pháp mới trong dạy học ở mỗi giáo viên bộ môn để bảo đảm giờ dạy thật sự có chất lượng cao.

Khi tìm hiểu được biết, các giáo viên ở trường đều đã dạy chương trình Giáo dục công dân lớp 10 và sau khi xử lý phiếu điều tra giáo viên chúng tôi đã thu được kết quả như sau: Đối với câu 1: Đồng chí thường vận dụng phương pháp nào trong dạy học phần “Công dân với việc hình thành thế giới quan, phương pháp luận khoa học” môn GDCD lớp 10? Bảng 1. Tình hình sử dụng các phương pháp dạy học của giáo viên. Họ và tên GV Đặng Thị Phƣơng pháp Lê Thị Hồng Vân Võ Thị Lý NgọcTrâm SDTX SDKTX KSD Thuyết trình 4/4 0/4 0/4 Đàm thoại 1/4 3/4 0/4 Nêu vấn đề 1/4 2/4 0/4 Thảo luận nhóm 1/4 3/4 0/4 Trực quan 1/4 1/4 2/4 21 Ghi chó: SDTX: Sö dông th-êng xuyªn. SDKTX: Sö dông kh«ng th-êng xuyªn.

KSD: Kh«ng sö dông. Từ kết quả của bảng trên chúng tôi thấy, các giáo viên bộ môn Giáo dục công dân ở Trường THPT Thanh Chương 3 thường xuyên sử dụng phương pháp thuyết trình trong dạy học phần “Công dân với việc hình thành thế giới quan, phương pháp luận khoa học’’ môn GDCD lớp 10, còn các phương pháp khác thì ít được các giáo viên sử dụng. Qua tìm hiểu thì các đồng chí thường đưa ra các lý do như: không có thời gian chuẩn bị, thiếu tài liệu. hay có đồng chí còn nói: Học sinh không thích học nên không cần thiết phải đầu tư nhiều.

Đối với câu 2: Để nâng cao chất lượng dạy học phần “Công dân với việc hình thành thế giới quan, phương pháp luận khoa học’’ môn GDCD lớp 10 theo đồng chí có thể đưa những giải pháp sau đây vào không? Và sử dụng ở mức độ nào để có hiệu quả? Bảng 1. Tình hình sử dụng các giải pháp dạy học của giáo viên.