Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TUYÊN TRUYỀN MIỆNG CHO HỌC VIÊN Ở TRƯỜNG SĨ QUAN CHÍNH TRỊ 1. Năng lực tuyên truyền miệng và những vấn đề cơ bản bồi dưỡng năng lực tuyên truyền miệng cho học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị 1. Học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị và năng lực tuyên truyền miệng của học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị * Học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị Quan niệm học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị Trường Sĩ quan Chính trị - Trường Đại học Chính trị là trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị cấp phân đội cho toàn quân, trong đó đào tạo, bồi dưỡng CTV cấp phân đội chiếm tỷ lệ lớn và giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Từ khi thành lập đến nay nhà trường đã đào tạo được hàng vạn cán bộ chính trị có đủ phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ xây dựng, chiến đấu của quân đội.
Thực hiện cơ chế Đảng lãnh đạo quân đội theo Nghị quyết 51 của BCT (khoá IX) và Nghị quyết 513 của ĐUQSTW, nhà trường đã chuyển đổi mô hình, mục tiêu đào tạo từ phó chỉ huy về chính trị sang đào tạo CTV, đây là bước phát triển mới trong sự nghiệp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị cấp phân đội của nhà trường. Hiện nay, ngoài việc đào tạo giáo viên cấp phân đội, TSQCT đào tạo CTV cấp phân đội từ nhiều đối tượng, với hình thức, thời gian khác nhau: đào tạo cán bộ chính trị từ học sinh phổ thông, quân nhân, nhân viên chuyên môn kỹ thuật trúng tuyển kỳ thi tuyển sinh quân sự; con em dân tộc thiểu số được cử tuyển; đào tạo chuyển loại cán bộ chính trị từ trung đội trưởng - quân nhân chuyên nghiệp (801); đào tạo cán bộ chính trị (văn bằng 2) từ sinh viên đã tốt nghiệp đại học ở các trường trong và ngoài quân đội. Sau thời gian đào tạo theo nội dung, chương trình qui định tất cả các đối tượng trên đều phải có đủ phẩm chất và năng lực hoàn thành được nhiệm vụ, chức trách 12 ban đầu là CTV - bí thư chi bộ đại đội, có khả năng phát triển lên CTV tiểu đoàn và tương đương. Như vậy, có thể quan niệm: Học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị là những học sinh phổ thông, hạ sĩ quan, trung đội trưởng - quân nhân chuyên nghiệp, nhân viên chuyên môn kỹ thuật, sinh viên và sĩ quan đã tốt nghiệp đại học có đủ tiêu chuẩn về chính trị, đạo đức, văn hoá, sức khoẻ; đã trúng tuyển kỳ thi tuyển sinh quân sự hoặc cử tuyển; được đào tạo theo mô hình, mục tiêu của Trường Sĩ quan Chính trị để trở thành người chính trị viên - bí thư chi bộ, có khả năng phát triển thành chính trị viên - bí thư đảng uỷ tiểu đoàn và tương đương.
Mô hình, mục tiêu đào tạo của TSQCT: Đào tạo CTV cấp phân đội, có trình độ đại học, cao đẳng; có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân; có phẩm chất đạo đức tốt; có kiến thức cơ bản về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, khoa học xã hội nhân văn và những kiến thức về chính trị, quân sự, văn hoá, xã hội cần thiết; có năng lực lãnh đạo, chỉ huy, huấn luyện và tiến hành CTĐ, CTCT theo chức trách, nhiệm vụ được phân công; có sức khoẻ tốt và tiềm năng phát triển lâu dài đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của quân đội. Nhiệm vụ của học viên ở TSQCT: Nêu cao tinh thần trách nhiệm, tích cực học tập, rèn luyện, nghiên cứu khoa học, thực hiện đầy đủ chương trình, kế hoạch giáo dục, đào tạo của nhà trường, không ngừng cải tiến phương pháp học tập, nghiên cứu nâng cao trình độ chuyên môn nghề nghiệp. Thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện về phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống phát triển và hoàn thiện nhân cách của người quân nhân cách mạng, phong cách lãnh đạo, năng lực chỉ huy theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo. Chấp hành nghiêm Pháp luật Nhà nước, Điều lệnh, điều lệ, qui chế, qui định của quân đội và nhà trường.
Đề cao tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong học tập, rèn luyện; có ý thức tổ chức kỷ luật tự giác, nghiêm minh, đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau, đoàn kết quân dân. Thẳng thắn đấu tranh tự phê bình và phê bình. Khắc phục khó khăn, chống mọi biểu hiện của tư tưởng trung bình chủ nghĩa, cơ hội, giáo điều và các tư tưởng lệch lạc khác. Xây dựng nếp sống có văn hoá, trung thực, giản dị, khiêm tốn; tích cực xây dựng và 13 phát huy truyền thống của Nhà trường.
Bảo vệ, sử dụng an toàn, tiết kiệm cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học của nhà trường. Phục tùng sự phân công công tác sau khi tốt nghiệp ra trường. Đặc điểm học viên ở TSQCT Một là, học viên ở TSQCT là những thanh niên, có tuổi đời trẻ. Học viên theo mô hình, mục tiêu đào tạo ở TSQCT hầu hết là thanh niên, có tuổi đời từ 18 - 28 (phần lớn có tuổi đời 18 - 25).
Đây là lứa tuổi nhiệt tình, hăng hái, nhanh nhạy, thích cái mới, ham hiểu biết, cầu tiến bộ; tích cực hoạt động văn hoá, văn nghệ, thích thể dục, thể thao. đó là những đặc điểm thuận lợi cho quá trình bồi dưỡng năng lực TTM. Tuy nhiên, với đặc điểm tuổi đời còn trẻ, kinh nghiệm vốn sống chưa nhiều nên học viên dễ nông nổi, thiếu kiên trì, hay chán nản.Vì vậy, họ dễ chịu sự tác tiêu cực của đời sống xã hội và nảy sinh những nhận thức lệch lạc, dao động trước những khó khăn. Hai là, học viên ở TSQCT được tuyển chọn từ những nguồn khác nhau, trình độ nhận thức không đồng đều.
Hàng năm, nguồn tuyển sinh đầu vào ở TSQCT gồm nhiều đối tượng khác nhau. Đối tượng thi tuyển sinh quân sự là hạ sĩ quan, binh sĩ, học sinh phổ thông; đối tượng cử tuyển là con em dân tộc thiểu số vùng sâu, vùng xa; cán bộ trung đội, đại đội được đào tạo chuyển loại thành cán bộ chính trị; đối tượng đào tạo cán bộ chính trị chuyên môn kỹ thuật; sinh viên, sĩ quan đã tốt nghiệp các trường đại học đào tạo văn bằng 2. Mỗi đối tượng có đặc điểm riêng về tuổi quân, tuổi đời, trình độ học vấn, điều kiện sinh hoạt, công tác. nên trình độ nhận thức, khả năng tiếp thu kiến thức của người học không đồng đều.
Hơn nữa, học viên về TSQCT học từ nhiều vùng, miền, đơn vị khác nhau, chịu ảnh hưởng rất lớn của phong tục, tập quán, lối sống, tiếng nói, phát âm, thói quen ở vùng, miền nên phương pháp tư duy, tác phong sinh hoạt khác nhau, đòi hỏi nội dung, hình thức bồi dưỡng năng lực TTM phải phong phú, đa dạng và phù hợp với khả năng, trình độ của học viên. Ba là, học viên ở TSQCT chưa có nhiều kiến thức, kinh nghiệm hoạt động quân sự, hoạt động CTĐ,CTCT. 14 Học viên ở TSQCT tuyển chọn từ học sinh tốt nghiệp phổ thông trung học, con em dân tộc thiểu số, tuyệt đại đa số chưa có kiến thức, kinh nghiệm tiến hành CTĐ,CTCT và hoạt động quân sự. Đối tượng này, những kiến thức được trang bị ở nhà trường, nhất là kiến thức tiến hành TTM là mới mẻ, chưa có thực tiễn và kinh nghiệm chỉ huy.
Đối với học viên là trung đội trưởng - quân nhân chuyên nghiệp (801); cán bộ chuyên môn kỹ thuật - tuy đã được huấn luyện về kỹ thuật, chiến thuật binh chủng hợp thành cấp phân đội; đã qua thực tiễn lãnh đạo, chỉ huy trung đội nhưng do thời gian đào tạo ngắn, họ chưa được đào tạo một cách cơ bản, hệ thống về các môn khoa học xã hội và nhân văn, hệ thống lý luận về xây dựng Đảng, đặc biệt là kiến thức, kỹ năng tiến hành TTM của người CTV đại đội. Số học viên văn bằng 2 tuyển chọn từ sinh viên tốt nghiệp đại học ngoài quân đội tuy có kiến thức khá toàn diện nhưng chưa được rèn luyện trong môi trường hoạt động quân sự, chưa có kinh nghiệm hoạt động CTĐ, CTCT. Những đặc điểm này đòi hỏi công tác bồi dưỡng năng lực TTM cho học viên cần phải tính đến từng đối tượng để lựa chọn nội dung và phương pháp bồi dưỡng cụ thể, thích hợp. Bốn là, học viên ở TSQCT được học tập, rèn luyện trong môi trường sư phạm quân sự, được tổ chức và quản lý chặt chẽ, với sự giúp đỡ, hướng dẫn trực tiếp của đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý có kiến thức và kinh nghiệm hoạt động CTĐ, CTCT.
Trong quá trình học tập, rèn luyện ở TSQCT, học viên được biên chế thành các đại đội, lớp, trực thuộc các tiểu đoàn, hệ. Đây là những đơn vị khung quản lý học viên, có hệ thống tổ chức đảng, tổ chức chính quyền, đoàn thể hoàn chỉnh, với đội ngũ cán bộ quản lý học viên có nhiều kiến thức, kinh nghiệm tổ chức quản lý, giáo dục và rèn luyện học viên về tiến hành CTĐ, CTCT. Nhiệm vụ lãnh đạo của các cấp uỷ đảng tương đối thuần nhất, các cấp uỷ đảng có nhiều kinh nghiệm trong lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ giáo dục, đào tạo. Đội ngũ cán bộ đại đội, lớp, tiểu đoàn, hệ được lựa chọn và bố trí đủ, có phẩm chất, năng lực, không chỉ làm nhiệm vụ quản lý mà còn là “người thầy thứ hai” giúp đỡ, hướng dẫn học viên học tập, rèn 15 luyện, nhất là kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng hoạt động CTĐ, CTCT.
Đồng thời, nhà trường đã xây dựng được đội ngũ giảng viên có bản lĩnh, kiến thức, kinh nghiệm, say mê nghề nghiệp giảng dạy. Đây là điều kiện rất thuận lợi cho học viên tiếp thu kiến thức, kinh nghiệm, rèn luyện tay nghề CTĐ, CTCT và bồi dưỡng năng lực TTM. Những đặc điểm trên vừa tạo ra điều kiện thuận lợi, vừa đặt ra không ít khó khăn, thách thức cho hoạt động giáo dục - đào tạo, bồi dưỡng năng lực TTM cho học viên ở TSQCT. Vì vậy, bồi dưỡng năng lực TTM cho học viên là khâu then chốt, mắt xích quan trọng để đưa người học đến với thực tiễn CTĐ, CTCT ở các đơn vị.
Nội dung, hình thức, phương pháp bồi dưỡng năng lực TTM phải đầy đủ, toàn diện phù hợp với từng đối tượng, đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ, chức trách ban đầu của người CTV cấp phân đội. * Năng lực TTM của học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị Quan niệm về năng lực Theo quan niệm chung nhất: Năng lực là: “1.