Phân tích Black & White & Noir: Nghiên cứu hiện đại của Paula Rabinowitz về phim noir Mỹ

• Tác giả: Paula Rabinowitz
• Trường học: Đại học Minnesota
• Chuyên ngành: Nghiên cứu điện ảnh và văn hóa đại chúng
• Đề tài: Black & White & Noir: America's Pulp Modernism
• Loại tài liệu: Sách học thuật
• Năm xuất bản: 2002
• Địa điểm: New York

Tóm tắt

I. Tổng quan về Black and White Noir trong điện ảnh Mỹ

Black and white noir là một phong cách điện ảnh đặc trưng của Mỹ, phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn thập niên 1940-1950. Thuật ngữ này chỉ sự kết hợp giữa kỹ thuật quay phim đen trắng tương phản cao với các yếu tố chủ đề u ám, tội phạm và đạo đức mơ hồ. Theo Paula Rabinowitz trong tác phẩm 'Black & White & Noir: America's Pulp Modernism' (2002), thể loại noir đại diện cho một hình thức chủ nghĩa hiện đại bình dân (pulp modernism), nơi văn hóa đại chúng gặp gỡ nghệ thuật tiên phong. Phim noir thường sử dụng bóng đổ mạnh, góc quay bất thường và bố cục hình ảnh tương phản để tạo bầu không khí căng thẳng. Các tác phẩm tiêu biểu bao gồm 'Double Indemnity', 'The Big Heat' và 'Sunset Boulevard'. Thể loại này không chỉ đơn thuần là phong cách hình ảnh mà còn phản ánh những bất an xã hội sâu sắc của nước Mỹ thời hậu chiến, bao gồm sự lo ngại về giới tính, chủng tộc và giai cấp. Black and white noir trở thành phương tiện biểu đạt cho những nỗi sợ hãi bị kìm nén trong xã hội Mỹ hiện đại.

1.1. Nguồn gốc lịch sử của thể loại noir

Thể loại noir bắt nguồn từ nhiều yếu tố văn hóa và lịch sử. Ảnh hưởng chính đến từ văn học trinh thám hardboiled của Mỹ thập niên 1930, đặc biệt là tác phẩm của Raymond Chandler và Dashiell Hammett. Song song đó, chủ nghĩa biểu hiện Đức với kỹ thuật chiaroscuro và các đạo diễn lưu vong như Fritz Lang, Billy Wilder đã mang phong cách hình ảnh đặc trưng vào Hollywood. Phong trào văn học proletarian thập niên 1930 cũng đóng góp góc nhìn giai cấp vào các câu chuyện noir. Sự giao thoa giữa văn hóa bình dân và nghệ thuật tiên phong tạo nên 'pulp modernism', thuật ngữ Rabinowitz dùng để mô tả hiện tượng độc đáo này trong lịch sử văn hóa Mỹ.

1.2. Đặc trưng hình ảnh đen trắng trong noir

Kỹ thuật đen trắng trong noir không đơn thuần là lựa chọn kỹ thuật mà là yếu tố thẩm mỹ cốt lõi. Độ tương phản cao giữa sáng và tối tạo ra hiệu ứng 'chiaroscuro', nơi bóng đổ trở thành nhân vật thứ yếu trong câu chuyện. Góc quay lệch (Dutch angle), cảnh quay qua gương phản chiếu và ánh sáng low-key tạo cảm giác bất ổn tâm lý. Theo Rabinowitz, nhiếp ảnh gia như Esther Bubley đã phát minh ra phong cách noir trong ảnh báo chí, biến những không gian đời thường thành sân khấu u ám. Bố cục hình ảnh đen trắng phản ánh thế giới nhị nguyên đạo đức, nơi ranh giới giữa thiện và ác luôn bị xóa nhòa.

II. Phân tích vấn đề giới tính và chủng tộc trong Noir

Black and white noir đặt ra nhiều vấn đề phức tạp về giới tính và chủng tộc trong xã hội Mỹ. Nhân vật nữ trong noir, thường được gọi là 'femme fatale', thể hiện sự phức tạp về quyền lực giới. Trong 'The Big Heat', nhân vật Debby Marsh (Gloria Grahame) tuyên bố 'Chúng ta là chị em dưới lớp lông chồn',揭示 mối liên kết giữa phụ nữ thuộc các tầng lớp khác nhau trong hệ thống áp bức nam giới. Rabinowitz phân tích cách noir khám phá hôn nhân như một hình thức mại dâm hợp pháp, nơi phụ nữ phải tìm kiếm sự bảo vệ bằng mọi cách. Về chủng tộc, noir phản ánh sự hiện diện của cộng đồng African American và người nhập cư trong đô thị Mỹ. Các tác phẩm như phim của Oscar Micheaux thể hiện 'noir từ bên trong', đặt người da đen vào trung tâm câu chuyện tội phạm. Vấn đề bài Do Thái cũng xuất hiện qua các biểu tượng liên quan đến chủ nghĩa phát xít, thể hiện nỗi sợ hãi về sự khác biệt và sự loại trừ xã hội.

2.1. Hình tượng femme fatale và quyền lực nữ giới

Femme fatale trong noir đại diện cho sự phức tạp về quyền lực nữ giới. Nhân vật Debby Marsh trong 'The Big Heat' sau khi bị biến dạng bởi bạn trai gangster, đã chuyển từ nạn nhân thành người hành động. Bà tìm đến Bertha Duncan, góa phụ cảnh sát tham nhũng, để đòi công lý. Rabinowitz phân tích cách noir thể hiện hôn nhân và mại dâm như hai mặt của cùng một hệ thống bóc lột. Phụ nữ trong noir không đơn thuần là nạn nhân hay kẻ quyến rũ nguy hiểm, mà là những người tìm cách tồn tại trong thế giới đàn ông kiểm soát. Barbara Stanwyck trong 'Double Indemnity' thể hiện sự tự chủ nữ giới thông qua thao túng, đồng thời phản ánh giới hạn của quyền lực nữ trong xã hội gia trưởng.

2.2. Yếu tố chủng tộc và giai cấp trong cấu trúc noir

Noir phản ánh cấu trúc giai cấp và chủng tộc phức tạp của xã hội Mỹ. Rabinowitz chỉ ra rằng văn học proletarian thập niên 1930 đã đặt nền móng cho góc nhìn giai cấp trong noir. Các nhân vật thuộc tầng lớp lao động xuất hiện trong bối cảnh nhà trọ, nhà máy và quán bar bình dân. Người da đen, người nhập cư và người Do Thái được thể hiện qua lăng kính 'sự hiện diện bị kìm nén'. Oscar Micheaux, đạo diễn da đen tiên phong, tạo ra 'race film noir' đặt người Mỹ gốc Phi vào vai chính câu chuyện tội phạm. Tài liệu của nhiếp ảnh gia Margaret Bourke-White về đời sống lao động nhập cư ở Montana cho thấy mặt tối của giấc mơ Mỹ, nơi sự tìm kiếm việc làm dẫn đến bóc lột và bạo lực.

III. Phương pháp nghiên cứu và phân tích Pulp Modernism

Nghiên cứu Black and white noir đòi hỏi phương pháp liên ngành kết hợp phân tích điện ảnh, văn học và lịch sử văn hóa. Rabinowitz áp dụng cách tiếp cận 'pulp modernism' để liên kết văn hóa đại chúng với nghệ thuật tiên phong. Phương pháp này xem xét mối quan hệ giữa phim noir, văn học proletarian, nhiếp ảnh báo chí và tiểu thuyết trinh thám. Phân tích hình ảnh tập trung vào kỹ thuật ánh sáng, bố cục và biểu tượng thị giác. Về nội dung, nghiên cứu áp dụng lý thuyết phê bình giới tính để giải mã vai trò nữ giới, và lý thuyết hậu thuộc địa để hiểu biểu hiện chủng tộc. Phương pháp so sánh giữa các phương tiện truyền thông khác nhau (phim, văn học, nhiếp ảnh) giúp揭示 cách noir lan tỏa across media. Việc đọc lại các tác phẩm từ góc nhìn nữ quyền và phân tích giai cấp cung cấp hiểu biết mới về thể loại thường bị xem là giải trí đơn thuần này.

3.1. Phân tích liên phương tiện truyền thông

Phương pháp liên phương tiện truyền thông xem xét noir không chỉ trong điện ảnh mà across văn học, nhiếp ảnh và báo chí. Rabinowitz liên kết phim noir với tiểu thuyết proletarian của thập niên 1930, ảnh báo chí của Weegee và Esther Bubley, và văn hóa phòng trọ của phụ nữ độc lập. Cách tiếp cận này揭示 rằng noir là hiện tượng văn hóa rộng lớn hơn thể loại phim. Ví dụ, ảnh của Bubley về phòng trọ phụ nữ Washington D.C. tạo ra 'noir tài liệu', biến đời sống thường ngày thành cảnh quay u ám. Văn học trinh thám hardboiled của Chandler và Hammett cung cấp cấu trúc tường thuật mà phim noir sau đó áp dụng và biến đổi. Phương pháp so sánh này cho thấy sự tương tác giữa văn hóa cao và văn hóa thấp.

3.2. Đọc lại từ góc nhìn nữ quyền và phê bình giai cấp

Đọc lại noir từ góc nhìn nữ quyền và phê bình giai cấp揭示 những tầng ý nghĩa bị bỏ qua. Rabinowitz phân tích cách nhân vật nữ không đơn thuần là biểu tượng tình dục nguy hiểm mà là người hành động trong giới hạn hệ thống. Phê bình giai cấp xem xét cách noir thể hiện đời sống lao động, từ công nhân xây đập đến gái mại dâm đô thị. Phương pháp này liên kết noir với truyền thống văn học proletarian của Mỹ thập niên 1930, nơi nhà văn như James T. Farrell và Richard Wright mô tả bạo lực giai cấp. Việc đọc lại cho thấy noir phản ánh bất mãn xã hội thời hậu chiến, khi giấc mơ Mỹ đối mặt với thực tế phân biệt chủng tộc, bất bình đẳng giới và bóc lột lao động.

IV. Kết luận và ứng dụng hiện đại của Black and White Noir

Black and white noir để lại di sản phong phú trong điện ảnh và văn hóa đương đại. Ảnh hưởng của thể loại này thể hiện rõ trong neo-noir hiện đại, từ 'Blade Runner' đến 'Sin City', nơi các đạo diễn áp dụng kỹ thuật hình ảnh noir trong bối cảnh mới. Phương pháp phân tích pulp modernism của Rabinowitz cung cấp công cụ hiểu biết văn hóa đại chúng hiện đại, từ phim truyền hình tội phạm đến tiểu thuyết graphic novel. Ứng dụng trong giáo dục bao gồm giảng dạy lịch sử Mỹ thông qua điện ảnh, phân tích vai trò giới tính trong truyền thông, và nghiên cứu biểu hiện chủng tộc trong văn hóa. Noir cũng ảnh hưởng đến nhiếp ảnh đương đại, thời trang và thiết kế đồ họa. Di sản quan trọng nhất là cách noir thách thức ranh giới giữa nghệ thuật cao và thấp, giữa giải trí và phê bình xã hội, tạo ra không gian biểu đạt cho những tiếng nói bị kìm nén trong xã hội Mỹ.

4.1. Ảnh hưởng của noir trong điện ảnh đương đại

Di sản noir tiếp tục ảnh hưởng mạnh mẽ đến điện ảnh đương đại. Phong trào neo-noir thập niên 1970-1980 với các tác phẩm của Roman Polanski, Brian De Palma và Coen Brothers áp dụng kỹ thuật hình ảnh và chủ đề noir trong bối cảnh hiện đại. 'Blade Runner' (1982) kết hợp noir với khoa học viễn tưởng, trong khi 'Sin City' (2005) tái tạo thẩm mỹ đen trắng tương phản bằng kỹ thuật số. Phim truyền hình như 'True Detective' và 'Fargo' kế thừa cấu trúc tường thuật noir. Đáng chú ý, các đạo diễn nữ như Kathryn Bigelow và Sofia Coppola đã tái định nghĩa noir từ góc nhìn nữ giới, thách thức hình tượng femme fatale truyền thống và khám phá trải nghiệm nữ giới phức tạp hơn.

4.2. Ứng dụng noir trong nghiên cứu văn hóa và giáo dục

Black and white noir có ứng dụng rộng rãi trong nghiên cứu văn hóa và giáo dục. Trong giảng dạy lịch sử Mỹ, phim noir cung cấp tài liệu sống động về xã hội thời hậu chiến, bao gồm vấn đề chủng tộc, giới tính và giai cấp. Nghiên cứu văn hóa sử dụng phương pháp pulp modernism để phân tích mối quan hệ giữa nghệ thuật tiên phong và văn hóa đại chúng. Trong truyền thông học, noir là case study về cách hình ảnh ảnh hưởng đến nhận thức đạo đức. Ứng dụng trong giới tính học bao gồm phân tích biểu tượng nữ giới và masculinity trong phim tội phạm. Phương pháp phân tích liên phương tiện truyền thông của Rabinowitz cũng áp dụng được cho nghiên cứu về graphic novel, video game và phim truyền hình hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Rabinowitz FM 3/18/02 5:01 PM Page i BLACK & WHITE & NOIR This page intentionally left blank Rabinowitz FM 3/18/02 5:01 PM Page iii BLACK & WHITE & NOIR A M E R I C A’ S P U L P M O D E R N I S M Paula Rabinowitz columbia university press new york Rabinowitz FM 3/18/02 5:01 PM Page iv columbia university press Publishers Since 1893 New York Chichester, West Sussex Copyright © 2002 Columbia University Press All rights reserved Library of Congress Cataloging-in-Publication Data Rabinowitz, Paula. Black & white & noir : America’s pulp modernism / Paula Rabinowitz. Includes bibliographical references and index. Film noir–United States–History and criticism. Popular culture–United States–History–20th century. Title: Black and white and noir.43'655–dc21 2002019270 Columbia University Press books are printed on permanent and durable acid-free paper. Printed in the United States of America Designed by Audrey Smith c 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 p 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Rabinowitz FM 3/18/02 5:01 PM Page v For Charlotte Nekola sisters under the screen This page intentionally left blank Rabinowitz FM 3/18/02 5:01 PM Page vii CONTENTS Preface and Acknowledgments ix Introduction: On Pulp Modernism 1 part 1 black: rooms and rage 1. Already Framed: Esther Bubley Invents Noir 25 2. Domestic Labor: Film Noir, Proletarian Literature, and Black Women’s Fiction 60 3. Double Cross: Wri(gh)ting as The Outsider 82 part 2 white: work and memory 4. Blanc Noir: Rural Pulp and Documentary Modernism 105 5. Melodrama/Male Drama: The Sentimental Contract of American Labor Films 121 6. Not “Just the Facts, Ma’am”: Social Workers as Private Eyes 142 part 3 noir: household objects 7. Barbara Stanwyck’s Anklet 171 8. Medium Uncool: Avant-Garde Film and Uncanny Feminism 193 9. Mapping Noir 225 Notes 245 Index 295 This page intentionally left blank Rabinowitz FM 3/18/02 5:01 PM Page ix PREFACE AND ACKNOWLEDGMENTS After her beautiful face has been permanently disfigured, scarred by a pot of hot coffee hurled at her primary asset by Vince Stone (Lee Marvin), her gangster lover in The Big Heat, Debby Marsh (Gloria Grahame) takes a trip to visit Bertha Duncan (Jeanette Nolan), the more respectable but still utterly corrupt widow of a police officer. Debby finds Bertha dressed in mink, a coat far more luxurious than one might afford on a policeman’s pension, all ready to party. She knows that Bertha too is hooked up with the syndicate that controls the city and their lives, and Debby pleads with her to come clean and expose Mike Lagana’s racket. Debby’s terse observation thrills: “We’re sisters under our minks,” she tells Bertha. Fritz Lang’s bleak depiction of the widespread sleaze oozing from the rackets to the police department also reveals a central theme of a temporarily sub- merged feminism—marriage, like prostitution, is just another form of the rackets. A man can offer no real protection for a woman, so she needs to get whatever goods she can by any means. Cloaked in her dark mink, Debby kills Bertha, ultimately sacrificing herself to save Dave Bannion (Glenn Ford), whose loyal but sexy wife was blown up by the mob in retaliation for his investigation into Dun- can’s suicide, and thus all the women end up sisters six feet under the earth. Their thick furs provide no protection from the coldness of death; yet, as Gilles Deleuze shows in his brilliant gloss on Leopold von Sacher-Masoch’s Venus in Furs, the texture of mink covering the icy white body of the desired woman resexualizes death itself: “icy— sentimental—cruel,” he calls her (51). It’s a grim and perverse pic- ture, and, like the many film noirs it mirrors, it fascinates me. Since 1972, when I was living two blocks away from the Orson Welles Cinema on Massachusetts Avenue in Cambridge and wandered Rabinowitz FM 3/18/02 5:01 PM Page x preface and acknowledgments one afternoon into a screening of Double Indemnity, returning every day for the entire month-long revival of film noirs, I have spent long hours in cafes or on the telephone with my girlfriends recounting the plots of these movies. Back then, I quit my noir job at a Central Square florist shop, which fronted for a bookie joint, in order to soak up these films that seemed oddly familiar yet chillingly strange. I could not get over Fred McMurray—that sweet, funny, single dad of Chip and his brothers from My Three Sons—wisecracking double entendres much less murdering two people. And Barbara Stanwyck—that soft, sloppy, over-the-top mom in Stella Dallas—turned out to be, as she says, “a hard, rotten case.” I had never seen anything like these films, I thought; yet they seemed utterly recognizable. I knew them all—the characters, settings, plots, dialogue, and lighting—from somewhere, sometime, outside the plush red velvet seats of the movie theater. In fact, I had been watching these B-movies all my life on the afternoon television shows, Million Dollar Movies or Dialing for Dollars or the midnight reruns crowding late 1950s and early 1960s television sets. So had my friends; they were our education into a bizarre grown-up adulthood far from that of our parents’ staid lives, a black-and-white world glimpsed in snapshots from their pasts in the ghettoes of New York: the men dashing, dressed in uniforms returned from war; the women, hair marcelled, posing on the stoops before setting out to jobs in the city. I came up with the title of this book five years ago, while lying on my couch in my dream apartment overlooking Trastevere. I was on a Fulbright scholarship in Rome, the culmination of a quarter-cen- tury fantasy of mine, rereading all the great American novels—Moby- Dick, The Scarlet Letter, Daisy Miller, because these were what was available in the used English-language bookstore down the block— I had loved as an undergraduate, but which I had not looked at in decades. On late-night television, RAI Uno played old black-and- white American movies dubbed into Italian, and the nearby cinema club was named Detour. So I spent many hours trying to figure out why, old and weird as the history of Rome was, it could not be a noir city, despite the murders of Beatrice Cenci, Giordano Bruno, and the martyrs of Fosse Ardeatino. I realized I had been writing around these questions—why America is so perverse in its racism and its Puritanism—for years. It was time to write about my secret obses- sion. But when I came to finish the book in the foggy, time-frozen x Rabinowitz FM 3/18/02 5:01 PM Page xi preface and acknowledgments noir-like town of Corvallis, Oregon, a place whose downtown still sports a bright orange Rexall Drugstore sign and whose outskirts are ringed by paper mills stinking of pulp, I found I still avoided inves- tigating film noir as such. This book, instead, interrogates noir sen- sibility, the “effetto noir” as an exhibition mounted in the summer of 2000 in the Italian Alps called it, but it barely talks about the movies I love so much. In part this is because there are already many excellent books on the subject—the bibliography on this style, genre, form, code, whatever you want to call it, is long and rich— but it is also that I find I resist writing about them. Talking is one thing, writing another. So this is a book in which a deep debt to noir is paid through avoidance; it’s a typical noir strategy, I’m afraid. Still, I hope I say something new about film noir; I know film noir has much to offer photography, literature, politics, and history. Call it political theory masking as pulp, or, more accurately, pulp masking as political history; at any rate, this book interrogates the essential trashiness of modern American culture, America’s pulp modernism. Many people and institutions have helped me research and write this book, sustaining me financially and intellectually. Support has come from the University of Minnesota: its Graduate School Grants-in-Aid of Research, which funded my terrific graduate assis- tants, Carol Mason, Rebecca Hill, and Laura Schere; International Travel Grants; Scholar of the College Award, and help with jug- gling leaves. I thank Shirley Nelson Garner, former chair of the Department of English Language and Literature, who unstintingly endorsed my many requests for time and money. I was lucky to have been named senior fellow at the Oregon State University Center for the Humanities during 2000–2001 so that I could complete the manuscript. In addition to a generous stipend, Peter Copek, Wendy Madar, and Jerry Sabin gave me a lovely corner office, solitude, and expert computer assistance. Tragically, Peter Copek died unexpect- edly just weeks after I completed this manuscript. I have had the opportunity to present much of this work before rigorous audiences in the United States and in Europe. I thank Daniele Fiorentino at Rome’s Centro Studi Americani for inviting me to participate in the Third and Fourth Seminars on American Studies there; portions of the book were developed for a symposium at the Centro on Amer- ican women writers and a conference on the American city, both xi Rabinowitz FM 3/18/02 5:01 PM Page xii preface and acknowledgments organized by Cristina Giorcelli, my colleague at Roma Tre where I taught as Fulbright Professor of American Studies. I delivered lec- tures from some of the material at the Universities of Siena and Arezzo. Many thanks to Rick McCormick of the University of Min- nesota’s German Forum for inviting me to his conference on “Thirty Years After: The Legacy of 1968 in German and American Culture,” at which I delivered much of chapter 8. Thanks also to Giuliana Colaizzi, Marta Selva, and the women at Drac Magic in Barcelona for inviting me to deliver an address to the Sixth Inter- national Exhibition of Women’s Films. Other places where I deliv- ered parts of this book include the Rethinking Marxism conference at University of Massachusetts-Amherst, the Weisman Art Museum at the University of Minnesota, the Center for the Humanities at Oregon State University, and SUNY Albany. In addition, I have been lucky to have taught a number of intensive undergraduate seminars on political pulp and film noir to some of Minnesota’s smartest, hippest students; they immediately recognized, in the words of one, that “Melville [both Herman and Jean-Pierre] is way weirder than Anne Rice.” I received enormous help from reference librarians at the Wilson Library at the University of Minnesota, the Library of Congress in Washington, D., the New York Public Library, and the Centro Studi Americani in Rome; David Klaassen archivist at the Social Wel- fare History Archive at the University of Minnesota aided my search for arcane information on Caroline Slade. Jean Bubley, executor of Esther Bubley’s estate, along with her archivist, Tracy Schmid, gave me free rein to examine Esther’s private papers, contact sheets, and unpublished photographs. I met her through the help of Bonnie Yochelson. Maureen Heher at Yale University’s Beinecke Rare Book and Manuscript Library in addition to helping me while I was work- ing there, valiantly retrieved my corrupted files after I’d left. Sharon Frost (NYPL), Nancy Goldman (PFA), Maja Keech and Barbara Oliver (LOC), Mary Corliss (MOMA), David Ferber, Dorothy Wiley, and Gunvor Nelson helped with images. Everyone at Lon- don’s BFI was helpful, digging up ancient prints of Yield to the Night and many other British noirs from their collection for me to watch. I could not have written this book without the existence of reper- tory theaters willing to recycle old movies for the abject; Bob Cowgill and the Oak Street Cinema run a weekly film noir series for xii Rabinowitz FM 3/18/02 5:01 PM Page xiii preface and acknowledgments those of us in Minneapolis. I owe him a huge debt for letting me see dozens of black-and-white movies during the past five years. My edi- tors at Columbia University Press, Ann Miller and Jennifer Crewe, and assistant editors, Jennifer Barager and Godwin Chu, saw the book through from idea to print.