BỘ TƯ PHÁP BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI | ĐÈ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CÁP TRƯỜNG BÌNH LUẬN KHOA HỌC MỘT SÓ QUY ĐỊNH CUA LUẬT BẢO HIẾM XÃ HỘI 2014 | MA SO: LH - 2015 — 396/ĐHL — HN | Chi nhiém dé tai: TS. Nguyén Hién Phuong | | Thư ky đề tài: ThS. Nguyễn Tiến Dũng | TRUNG TAM THONG TIN THU VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HOC LUẬT HA NỘI NHỮNG NGƯỜI THAM GIA THỰC HIEN DE TÀI TT HỌ VÀ TÊN ĐƠN VỊ NHIỆM VỤ - Chủ nhiệm đê tài TS. Nguyễn Hiền Phương Đại học Luật Hà Nội - Tác giả các chuyên đề 4, 5 2_|PGS.
Trân Thi Thuý Lâm |Đại học Luật Hà Nội - Tác giả chuyên đê 6, 8 3 |T§. Đỗ Thị Dung Đại học Luật Hà Nội - Tác giả chuyên dé 7, 11 4 |ThS. Phùng Thị Cẩm Châu [Dai học Công đoàn - Tác giả chuyên đê 2 5 |TS. Nguyễn Xuân Thu Học viện Tư pháp - Tác giả chuyên đê 9 6 |Th.S Hà Thị Hoa Phượng Đại học Luật Hà Nội - Tác giả chuyên dé 3, 12 7 |Th.5 Doan Xuân Trường Đại học Luật Hà Nội - Tác giả chuyên đê 1, 10 8 |Th.S Trân Thị Kiều Trang |ĐạihọcLuậtHàaNội |- Dong tác giả chuyên dé 13 m xw - Thu ký dé tài ¬ 9 |Th.S Nguyên Tiên Dũng Đại học Luật Hà Nội - Đồng tác giả chuyên đề 13 NHỮNG TU VIET TAT TRONG DE TÀI ASXH An sinh xa hoi BHXH Bao hiểm xã hội BLLD Bộ luật lao động HDLD Hợp đồng lao động NSDLD Người sử dụng lao động Người lao động MỤC LỤC Tác giả Trang LOI NÓI DAU 01 BAO CAO PHUC TRINH TS.
Nguyén Hién Phuong 08 NOI DUNG CAC CHUYEN DE 68 Nhóm chuyên đề 1: Những van đề chung về Luật Bảo hiểm xã hội 68 Chuyên đề 1: Quá trình hình thành và phát triển 7h.S Đoàn Xuân Trường 7] của Luật Bảo hiểm xã hội Việt Nam Chuyên dé 2: Sự can thiết ban hành Luật Bao hiểm TAS. Phùng Thị Cẩm Châu 80 xã hội năm 2014 Chuyên đề 3: Quan điểm, tư tưởng sửa đổi, bd TS. Hà Thị Hoa Phượng 92 sung Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 Chuyên đề 4: Những điểm mới cơ bản của Luật 7S. Nguyễn Hiển Phương 102 Bảo hiểm xã hội năm 2014 Nhóm chuyên đề 2: Bình luận một số quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 115 2014 Chuyên đề 5: Bình luận một số quy định chung 7S.
Nguyễn Hiền Phương 116 của Luật Bảo hiểm xã hội 2014 Chuyên dé 6: Bình luận một số quy định về chế độ PGS. Tran Thị Thuy Lâm 130 bảo hiểm xã hội 6m đau Chuyên dé 7: Bình luận một số quy định về chế độ 7S. Đỗ Thị Dung 140 thai sản Chuyên dé 8: Bình luận một số quy định về chế độ PGS. Tran Thị Thuy Lâm 167 tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp Chuyên đề 9: Bình luận một số quy định của Luật 7S.
Nguyễn Xuân Thu 178 Bảo hiểm xã hội năm 2014 về chế độ bảo hiểm hưu trí bắt buộc Chuyên dé 10: Bình luận một số quy định của Luật ThS. Doan Xuân Truong 193 Bảo hiểm xã hội năm 2014 về chế độ tử tuất Chuyên dé 11: Bình luận một số quy định về bảo TS. Dé Thị Dung 200 hiểm xã hội tự nguyện Chuyên đề 12: Bình luận các quy định về quỹ bảo ThS. Hà Thị Hoa Phượng rab hiểm xã hội Chuyên đề 13: Bình luận các quy định về khiếu ThS.
Tran Thị Kiểu Trang zat nại, tố cáo và xử lý vi phạm về bảo hiểm xã hội ThS. Nguyễn Tiến Dũng DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 248 PHAN MO DAU 1. Tinh cấp thiết của đề tài Giữ vai trò quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội quốc gia, pháp luật bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam thời gian qua đã không ngừng hoàn thiện nhằm mục tiêu bảo vệ thu nhập người lao động (NLĐ), thực hiện công bằng xã hội và phát triển bền vững. Luật BHXH lần đầu tiên được ra đời năm 2006 và nhận được nhiều thành công sau 6 năm thực hiện.
Có thê dễ dàng nhận thay cùng với nhiều văn bản hướng dẫn, Luật BHXH 2006 đã làm thay đôi nhận thức của NLĐ và người sử dụng lao động (NSDLĐ) về quyền tham gia và hưởng BHXH vốn là một trong những quyền cơ bản của NLĐ. Bên cạnh hình thức tham gia có tính bắt buộc, lần đầu tiên hình thức BHXH tự nguyện được quy định và chính thức to chức thực hiện từ năm 2008 khiến phạm vi đối tượng bảo vệ của BHXH đã bao quát được toàn bộ NLĐ. Mặc dù còn khiêm tốn song sự tham gia của một bộ phận NLĐ ở hình thức tự nguyện đã góp phần làm số đối tượng tham gia BHXH nói chung ngày càng tăng. Tính đến 30/6/2014 số người tham gia BHXH trên toàn quốc đạt 62.163 người, số người được cấp sô BHXH lên tới 95,4% số người tham gia.
Một trong những chế độ BHXH khó thực hiện nhất trên thé giới theo thông lệ quốc tế là bảo hiểm thất nghiệp thì cũng đã được chính thức quy định và thực hiện ở Việt Nam. Mặc dù còn những hạn chế nhất định song sự thành công ban đầu của chế độ BHXH mới mẻ này góp phan khang định sự phát triển và không ngừng hoàn thiện của pháp luật BHXH thời gian qua. Cùng với sự gia tăng không ngừng về đối tượng tham gia, những quy định Luật BHXH năm 2006 cũng thể hiện sự phù hợp nhất định trong từng nội dung các chế độ trợ cấp. Các quy định về quản lý nhà nước, quản lý sự nghiệp BHXH cũng được sửa đổi bổ sung tạo điều kiện thuận lợi cho người thụ hưởng các chế độ.
Ở nhiều địa phương BHXH đã có những chuyền biến tích cực trong tổ chức thực hiện bằng việc cải tiến quy trình thu chi BHXH, rút ngắn thời gian giải quyết, nâng cao nghiệp vụ cán bộ thực hiện. Điều đó đã nâng cao nhận thức của NLD và cả sự hài lòng của người tham gia BHXH. Tuy nhiên, bên cạnh những thành công của pháp luật BHXH với vai trò quan trọng của Luật BHXH 2006, sau 8 năm thực hiện, Luật BHXH năm 2006 cũng đã bộc lộ nhiều hạn chế nhất định. Điều này thể hiện ở quy định trong hau hết các chế độ BHXH từ bắt buộc, tự nguyện tới thất nghiệp.
Chang hạn như chưa đảm bảo công bằng giữa các đối tượng hưởng ở các khu vực khác nhau, thiết kế chế độ bảo hiểm hưu trí còn chưa phù hợp giữa đóng góp và hưởng thụ, quyền lợi của NLD khi bị TNLĐ — BNN còn thấp,. Sự thờ ơ, thiếu mặn mà của bộ phận lớn NLĐ đối với BHXH tự nguyện cũng là một trong những hạn chế thé hiện sự thiếu khả thi của quy định luật. Con số 20% lực lượng lao động được tham gia BHXH thực sự vẫn là quá thấp SO VỚI mục tiêu chung của BHXH. Bảo hiểm xã hội tự nguyện mặc dù có đối tượng thuộc diện tham gia rộng, tuy nhiên trên thực tế thì số người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện mới chỉ chiếm khoảng 0,3% số đối tượng thuộc diện tham gia.
Ngoài ra, tình trạng trục lợi BHXH, lạm dụng BHXH, vi phạm quy định về đóng-BHXH là hiện tượng diễn ra có tính phổ biến, đặc biệt ở các doanh nghiệp ngoài quốc doanh và các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chiếm trên 70% tổng số nợ , làm ảnh hưởng đến nguồn thu quỹ bảo hiểm xã hội và quyền lợi của NLĐ. Từ góc độ kinh tế, với những quy định Luật BHXH 2006 và thực tiễn thực hiện dự đoán tới 2021 quỹ bảo hiểm hưu trí và tử tuất không cân đối được thu chi, và tới 2034 phần kết dư không còn, khả năng quỹ rơi vào tình trạng không đảm bảo chi trả trợ cấp. Xem xét về nguyên nhân cho thấy, một trong những nguyên nhân chính xuất phát từ những hạn chế trong quy định pháp luật hiện hành và thiếu những biện pháp đảm bảo thực thi hiệu quả. Bên cạnh đó, yêu cầu có tính khách quan của sự phát triên kinh tê xã hội, yêu câu đảm bảo an sinh xã hội và đặc biệt là sự phát triển của quan hệ lao động đòi hỏi phải có sự hoàn thiện từ góc độ quy định pháp luật.
Trong bối cảnh đó, Luật BHXH với định hướng sửa đối, bố sung toàn diện được Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XIII, kỳ hop thứ 8 thông qua ngày 20 tháng 11 năm 2014 đánh dau một bước phát triển của pháp luật BHXH. Những điểm mới trong quy định Luật BHXH năm 2014 thé hiện trong hầu hết các chế độ trợ cấp cũng như các quy định chung. Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu từ góc độ bình luận khoa học các nội dung cơ bản của Luật BHXH năm 2014 thực sự có ý nghĩa về mặt khoa khọc cũng như ứng dụng thực tiễn trong nghiên cứu, giảng dạy và học tập chuyên ngành luật kinh tế. Mặt khác, nghiên cứu chuyên sâu về bình luận những điểm mới của luật BHXH 2014 cũng làm cơ sở lý luận quan trọng trong việc đảm bảo và nâng cao hiệu quả thực thi một nội dung quy định Luật có ảnh hưởng trực tiếp và sâu rộng tới đời sống của lực lượng lao động xã hội, vốn không ngừng có tính thời sự và thu hút được sự quan tâm của đông đảo dân chúng.
Đây cũng chính là lý do của việc lựa chọn đề tài “Bình luận khoa học một số quy định của Luật Bảo hiểm xã hội" làm đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường. Tình hình nghiên cứu Luật BHXH được Quốc hội thông qua năm 2014 và bắt đầu có hiệu lực từ 01/01/2016 (một số nội dung có hiệu lực từ 01/01/2018). Chính vì vậy, cho đến thời điểm hiện nay các công trình nghiên cứu khoa học cũng như bài viết về Luật BHXH 2014 còn chưa nhiều, đặc biệt là dưới góc độ bình luận khoa học. Đặc biệt phải nói rằng từ trước cho đến nay (kế cả đối với Luật BHXH 2006) chưa có công trình khoa học nào bình luận trực tiếp về Luật BHXH.
Các công trình nghiên cứu khoa học cũng như các bài viết về Luật BHXH chủ yếu được thực hiện dưới dạng đánh giá thực trang các quy định của pháp luật, nêu và phân tích những điêm mới của luật, thực tiên thực hiện và trên cơ sở đó đưa ra một số kiến nghị. Các công trình nghiên cứu về Luật BHXH 2014 cũng như liên quan đến Luật BHXH 2014 có thê kế đến là: Bài tạp chí: “Mor số bình luận pháp li liên quan đến Điêu 60 Luật BHXH năm 2014” của PGS. Nguyễn Hữu Chí và Th§.