CHƯƠNG 1 TONG QUAN VE HIỆN TUQNG SAT TRƯỢT MAITA-LUY DUONG Ô TÔ Ll. Khái ệm hiện tượng sat trượt Sat rượt là các quá tình chuyển động của khối đắc đá về phía chân sườn dốc dưới tác dụng của trọng lực 1. Phân loại hiện trợng sạt trượt mãi ta-luy Có nhiều cách phân loại sat trượt mái ta-luy tuy nhiên, tác giả phân loại theo những tiêu chỉ sau: ~ Ban chit, cơ chế phát sinh, phát tiễn và đặc điểm dịch chuyển của dit đá trên mái đốc = Các điềukiện và nguyên nhân chính phát sinh ra hiệ tượng sat rượt Hiện tượng sat trượt mái ta-luy bao gồm: 131. Trượ đất “Trượt dat là hiện tượng cả nguyên khối đất đá nằm trên sườn đồi hay mái dốc bị địch chuyển như một cổ thé theo nguyên lý trọng lực, hưởng di chuyển tịnh tiễn xuống phía dưới trên một mặt liên ye, gly khúc hoặc có dạng cung trồn tong lòng đất gọi là mặt trượt.
Đắt đá và cây cối nằm bên rên khối trượt, trong quả trình dich chuyển không bị xáo trộn. Cây cối mọc trên thân khối trượt vẫn còn nguyên nhưng sẽ bị nghiêng đều theo một hướng (còn gọi là hiện tượng cây say, rừng say ). đó, đắt đã trên thân khối trượt và phía đưới bé mat trượt vẫn có độ ẩm bình thường nhưng đất tại mặt trượt lại có đỗ ẩm cao, tăng vọt và trạng thái đắt đã tại đó bị cả vO nhàu, vỡ vụn i Hình 1. Sơ đồ trượt đắt 1.
Sat trượt đất đá. Khối đất sat trượt có xu hướng dich chuyển xuống cuối đốc, đất đã trong khối trugt bị xáo trộn cùng cây edi, Tốc độ sat trượt thường diễn ra khả nhanh ảnh hưởng đến độ ôn định của các khối đất kể bên. Lượng đất ạt có thé chuyển một thể tích khá lớn, có thé tran lắp hẳn một đoạn đường. Đây là loại sat trượt phổ biến trên các tuyến đường ở các tỉnh miễn núi nước ta 1.
Xói sat đất đá Do tác động bio xói của nước mặt và áp lực thủy động của nước ngằm gây ra. Đây là hiện tượng biến dạng cục bộ của sườn dồi hoặc mái đốc dưới tác động trực tiếp của dòng chảy từ lưu vực phía trên đỗ về hoặc kết hợp với tác động của dang chảy ngằm. Đồi với nền đường dio lúc đầu xuất hiện hiện tượng xốiđắt và đắt bị bóc từng mảng ở phía trên đình ta-luy sau đó phát triển mạnh dần xuống phía dưới doc theo đông chảy và ty lệ với lưu tốc dong chảy. Mức độ hoạt động gây xói thường chậm, có thé sau hing gi, hàng ngày, hàng twin mới hoàn thành một quá trình xói sat.
Khối lượng xói set không lớn vả tùy thuộc vào mức độ phong hóa đất đá, độ đốc của sườn mái dốc, lượng nước ngằm, nước mặt Hậu quả cuỗi cũng của hiện tượng này thường để lại trên mặt địa hình những rãnh xói, những hang hốc. Sản phẩm của xi sat là những đồng dit đá ở chân dốc, lip mặt đường hoặc lắp suối 1. Đá đỗ, đá lăn Là hiện tượng các tảng, các khối đ từ trên cao sườn đổi hoặc mái đốc bị lở và rơi tự do xuống mặt đường tạo thình từng dng vụn, từng mảng hoặc thành từng khối lớn có kích thước vai em đến hàng chục mét, gây mắt ôn định cho mái dốc, cản. trở giao thông, đặc biệt đe dọa đến an toàn giao thông cho người và phương tiện tham gia giao thông trên đường.4, Sơ đồ đủ đổ, đã lãm Tình hình sạt trượt mái ta-luy đường 6 tô ở các tĩnh miễn núi Các tỉnh miền núi với đặc điểm địa bình đốc, núi cao và địa chất đa dạng phức tạp cùng mạng lưới thủy văn dày.
Địa hình núi cao lại bị phân cắt mạnh nên. các sông thường có độ dốc lớn, cũng hoạt động khai thắc lãnh thổ không hợp lý những năm gan đây đã xuất hiện rằm rộ các loại hình tai biến địa chất như: sat trượt mãi t-luy đường giao thông, lũ qut li bin đ, ạt lở bở sông, Khu vực min ni phía bắc là địa bản kính tế xã hội quan trọng của cả nước. Tại các tinh của khu vực này thường xuyên diễn ra các tai biển địa chất trong đồ cổ hiện tượng sạt trượt teluy đường giao thông đặc biệt vio mia mưa gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế, xã hội. Vao thing 6/2005, mưa lớn đã gây sat lở đắt rên các tuyén đường giao thông liên huyện, liên xã của tinh Cao Bằng.
Tuyển quốc lộ 34 từ thị xã Cao Bằng đi qua các huyện Nguyên Binh, Bảo Lạc và Bảo Lâm đã bị sat lở vách đường, sat nền đường, thiệt hại vú tính 46 ty đồng. Các tuyển th lộ 205, 206, 207, 211, 212 cũng bj sgt lở vách, giá trị thiệt hại 2,5 tỷ đồng. Ké chống xói lở trên tuyển đường. liên xã từ xã Hoa Thám đến xã Hưng Đạo (huyện Nguyên Binh) dài gin 100 m bị hỏng nặng, ước tính thiệt hại đến 500 triệu đồng.
Cũng trong năm 2005, các công. trinh giao thông trên địa bản toàn tinh bị sat lở một khối lượng dit dé rit lớn, khoảng 160.000 m3, v trong 9 tháng đầu năm 2006, khdi lượng sat lờ gin 120,000 mã và làm trôi 41 cầu, in sinh. “Tuyến tinh lộ 206 từ Trùng Khánh đi Hạ Lang dai 68 km: Tại biển trượt lở “đất đá xây ra chủ yếu trên đoạn đường đi qua các xã Minh Long, Lý Quốc và Đồng Loan của huyện Ha Lang với chiều dai khoảng 18 km. Đoạn đường này di tong thung lũng kiến tạo hẹp nằm ở mực địa hình thấp có độ cao tuyệt đối khoảng 500- 600 m, trig với hệ thống đứt gãy phương TB-DN của déi đút giy sông Quay Sơn.
Đoạn đường di bên cánh của nhân nếp lồi cổ Ha Lang trên nén đá gốc là trim tích lục nguyên cuội kết ct bat. đ phiến sốt của hệ ting Sông Cầ (DI se) về trên đá vôi sét, đá silic của hệ ting Nà Quản (D1-2 ng). Trên đoạn đường nảy đã thống kê được 40 điểm trượt lở với hình thức trượt đất xảy ra chủ yếu trong lớp vỏ. phong hoá diy.
Kích thước của các khối trượt trên tuyến đường này cũng khác nhau, nhưng nhìn chung có quy mô nhỏ. Chiều rộng của các khối trượt khoảng 20- 25 m, cao 20:30 m, cắt sâu vào sườn 2-3 m. Các khối trượt xây ra chủ yếu trên vách dương của đường với độ dốc 400-500 và xảy ra trong lớp vỏ phong hơi bị phá huỷ, về ahi, vỡ vụn, Đây là đặc rg ig trượt đất Hình 1. Trượt đất đoạn qua xã Bắc Hợp ~ Nguyên Bình ~ Cao Bằng Hink 1.
Trượt đt trên đoạn đường đi qua xã Minh Long — Ha Lang — Cao Bing Tỉnh Bắc Kạn cũng là một trong những tỉnh miỄn núi thường xuyên xây ra sat trượt ta-luy đường giao thông. Trong mùa mưa lũ tháng 8 năm 2012 vừa rồi trên các tuyển đường trong điểm như Quốc lộ 3B, tinh lộ 257 đều dang thi công dang “đỡ, do gặp mưa bão kéo dai đã gây ra tinh trang sạt lỡ ta luy, mặt đường lẫy lội, dẫn tới việc giao thông di lại gặp rất nhiều khó khăn. Các phương tiện lưu thông trên tuyển đường Quốc lộ 3B gặp vô vin khó khăn. Trên đoạn qua đèo dng Tong với địa hình đèo cao, vue sâu, mưa lũ kéo dài đã gây sat trượt nhiều điểm, mặt đường nước mưa chảy xói thành rãnh, đắt bùn lầy lội.
Tai đoạn qua xã Hảo Nghĩa do phải đỗ nâng cao cốt nền đường lại không được khơi nước nên nước đọng lại thành một đoạn đài lầy lội, nhiều xe chở hàng qua lại bị mắc lẫy phải thuê xe kéo rất tốn kém. Ngoài ra, những đoạn mã chưa thi công đều rim rap cây cối ven đường, che khuất tằm nhin gây nguy hiểm cho các phương tiện tham gia giao thông. “Tuyển đường 257 từ thị xã đi Chg Đồn cũng bị sạt lở nhiễu điểm do ta lay dương cao và dựng, mặt đường lay lội khi mưa. Nhiéu vị trí ta luy âm, đắt đá sat trượt xuống tin mép sông Cầu.
Côn tuyển đường 258 thi mặc dù cơ bản đã hoàn thành nhưng rất nhiều điểm bị sat lở ta luy dương khả nghiêm trọng. Cụ thể nhự trên đèo Vi Hương, đềo Kéo Doọc.ạt lỡ đã chiếm hơn phân nữa dign tích mặt đường, khiến cho các phương tiệ tham gia giao thông di qua phải rẻ ra cả mép Hình 1. Sat trượt đất dé trên đèo Vi Hương thuộc đường 258 “Tỉnh Điện Biên có 2 quốc lộ bao gồm: Quốc lộ 6 đoạn từ km335 - km 406 và Quốc lộ 279 đoạn km0 - km116, Đặc điểm của tuyển đường chủ yếu là đèo dốc, quanh co hiểm trở dia hình chia cắt, ni cao, vực sâu, thường xuyên bị sat lỡ vào mùa mưa lũ. Quốc lộ 6 và 270 là tuyển đường độc đạo ni TP Điện Biên Phủ với các tinh miễn xuôi, khả năng phân luồng khi có tỉnh huỗng xảy ra rất khó khăn.
“Trong khi đó, phần lớn tuyển đường mới được bản giao và đưa vio sử dụng trở ei, do vậy ma ta luy, nền đường chưa én định, nguy cơ sat lở dat đá gây ách tắc giao thông tại nhiề vị trí Mùa mưa năm 2012 chịu ảnh hưởng của thời tết mưa nhiều, kéo dài, những ngày qua, trên tuyển đường Mường Chà - Mường Nhé, nhiều điểm ta luy dương đã in bị nước mưa gây xôi môn làm spt sat, lở đất gây Sch tắc và khó khăn cho người và các phương tiện lưu thông trên tuyển đường này. Điểm xói sat đất đá tại Km70 tuyển đường Cha Cang - Mường Nhé Cũng trong mùa mưa năm 2012 dọc theo tuyển đường mới mở thuộc quốc lộ 12 đường tránh ngập thuộc dy án dĩ dân tái định cư thủy di Sơn La, tại một số đoạn xuất hiện khá nhiều vị trí tểm ấn nguy cơ sat lở đất, đá, gây tắc đường. Sau mỗi trận mưa lớn, tại khu vực này thường xuyên xây ra hiện tượng sat lở đất khiến cho cư dân xung quanh thấp thom, lo sợ. Theo những người dân sinh sống tại khu vực này thi hiện tượng xối lỡ đất sau các đợt mưa lớn đã xuất hiện từ đầu mùa mưa khiến ba con lo lắng.
Sau mỗi trận mưa lớn, trên tuyển quốc lộ 12 đoạn từ km93 + 250 đến km98 + 800 xuất hiện nhiều vết rạn nứt và lượng đất đá không nhỏ rơi xuống mặt dường Tình 1.