Luận văn về các biện pháp đẩy mạnh hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu hàng hóa ở công ty Donimex

Hoạt động xuất nhập khẩu đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế thị trường. 53 trang · Trường Đại Học Kinh Tế · 2023.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Kinh Doanh Xuất Nhập Khẩu
• Đề tài: Biện Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Kinh Doanh Xuất Nhập Khẩu Tại Donimex
• Loại tài liệu: tiểu luận
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN I: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KINH DOANH XUẤT NHẬP KHẨU HÀNG HOÁ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
• 1.1. I.- TẦM QUAN TRỌNG CỦA HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
• 1.2. II/ NHỮNG NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC KINH DOANH XUẤT KHẨU CHỦ YẾU
• 1.2.1. Các hình thức kinh doanh xuất khẩu chủ yếu
• 1.2.2. Nội dung của kinh doanh xuất khẩu hàng hoá
• 1.2.2.1. Nghiên cứu thị trường
• 1.2.2.2. Thanh toán trong kinh doanh xuất khẩu hàng hoá
• 1.2.2.3. Lập phương án kinh doanh
• 1.2.2.4. Nội dung của công tác thu mua tạo nguồn hàng
• 1.2.2.5. Định giá hàng xuất khẩu
• 1.2.2.6. Giao dịch đàm phán ký kết hợp đồng xuất khẩu
• 1.2.2.7. Thực hiện hợp đồng xuất khẩu

Tóm tắt

I. Tầm quan trọng của hoạt động xuất khẩu hàng hóa

Hoạt động xuất nhập khẩu đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế thị trường. Hiệu quả kinh doanh từ xuất khẩu không chỉ tạo ra nguồn vốn cho nhập khẩu mà còn thúc đẩy sản xuất và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Xuất khẩu giúp mở rộng thị trường tiêu thụ, tạo điều kiện cho các ngành khác phát triển. Đặc biệt, xuất khẩu còn góp phần giải quyết việc làm và cải thiện đời sống nhân dân. Theo đó, việc gia tăng xuất khẩu sẽ dẫn đến tăng trưởng kinh tế bền vững. "Không một quốc gia nào có thể tồn tại nếu tự cô lập mình khỏi kinh tế thế giới". Điều này cho thấy sự cần thiết của biện pháp cải thiện trong hoạt động xuất khẩu.

1.1. Vai trò của xuất khẩu trong phát triển kinh tế

Xuất khẩu không chỉ tạo ra nguồn vốn cho nhập khẩu mà còn là động lực thúc đẩy sản xuất trong nước. Chiến lược kinh doanh cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Xuất khẩu tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp đổi mới công nghệ và nâng cao tay nghề lao động. "Xuất khẩu là cơ sở để mở rộng và thúc đẩy các quan hệ kinh tế đối ngoại". Điều này cho thấy sự quan trọng của việc phát triển xuất khẩu trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

II. Các hình thức kinh doanh xuất khẩu chủ yếu

Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, kinh doanh xuất khẩu được thực hiện qua nhiều hình thức khác nhau. Các hình thức này bao gồm xuất khẩu hàng hóa, xuất khẩu thiết bị, chuyển khẩu, và các dịch vụ đại lý. Mỗi hình thức đều có những đặc điểm riêng và yêu cầu khác nhau về quản lý và thực hiện. Việc nắm vững các hình thức này sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình quản lý xuất nhập khẩu. "Nghiên cứu thị trường là bước đầu tiên để xác định khả năng xâm nhập và mở rộng thị trường". Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nghiên cứu thị trường trong hoạt động xuất khẩu.

2.1. Nghiên cứu thị trường

Nghiên cứu thị trường là một phần không thể thiếu trong biện pháp cải thiện hiệu quả kinh doanh xuất khẩu. Quá trình này bao gồm việc thu thập thông tin về quy mô, cơ cấu và sự vận động của thị trường. Phương pháp nghiên cứu có thể là tại văn phòng hoặc tại chỗ, giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về nhu cầu và thói quen tiêu dùng của khách hàng. "Nghiên cứu thị trường cung cấp những thông tin cần thiết để doanh nghiệp có thể đưa ra quyết định đúng đắn". Điều này cho thấy sự cần thiết của việc đầu tư vào nghiên cứu thị trường để nâng cao hiệu quả kinh doanh.

III. Thanh toán trong kinh doanh xuất khẩu

Thanh toán quốc tế là một khâu quan trọng trong kinh doanh xuất khẩu. Chất lượng thanh toán ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh. Các hình thức thanh toán như trả trước, ghi sổ, và thư tín dụng đều có những ưu nhược điểm riêng. Doanh nghiệp cần lựa chọn hình thức thanh toán phù hợp để giảm thiểu rủi ro. "Thanh toán là bước đảm bảo cho người xuất khẩu thu được tiền và người nhập khẩu nhận được hàng hóa". Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý thanh toán trong hoạt động xuất khẩu.

3.1. Các hình thức thanh toán

Các hình thức thanh toán trong xuất khẩu bao gồm trả trước, ghi sổ, và thư tín dụng. Mỗi hình thức đều có những rủi ro và lợi ích riêng. Việc lựa chọn hình thức thanh toán phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro tài chính. "Thư tín dụng được xem là hình thức thanh toán lý tưởng". Điều này cho thấy sự cần thiết của việc hiểu rõ các hình thức thanh toán để tối ưu hóa quy trình kinh doanh.

IV. Lập phương án kinh doanh xuất khẩu

Việc lập phương án kinh doanh là rất quan trọng trong kinh doanh xuất khẩu. Phương án này bao gồm đánh giá thị trường, lựa chọn mặt hàng, và đề ra mục tiêu cụ thể. Doanh nghiệp cần có kế hoạch rõ ràng để đạt được mục tiêu đề ra. "Đề ra biện pháp và công cụ thực hiện nhằm đạt mục tiêu đề ra là rất cần thiết". Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lập kế hoạch trong hoạt động xuất khẩu.

4.1. Đánh giá thị trường và lựa chọn mặt hàng

Đánh giá thị trường giúp doanh nghiệp xác định được nhu cầu và xu hướng tiêu dùng. Lựa chọn mặt hàng phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa lợi nhuận. "Nghiên cứu nguồn hàng xuất khẩu là bước đầu tiên để tạo nguồn hàng ổn định". Điều này cho thấy sự cần thiết của việc nghiên cứu thị trường và lựa chọn mặt hàng trong hoạt động xuất khẩu.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình đổi mới kinh tế từ năm 1986 và đẩy mạnh hội nhập quốc tế, thương mại quốc tế trở thành một quy luật tất yếu khách quan và là tiền đề phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. Đối với Việt Nam, thực hiện chiến lược công nghiệp hóa – hiện đại hóa đòi hỏi nhu cầu vốn ngoại tệ lớn để nhập khẩu máy móc, thiết bị và công nghệ hiện đại. Trong các nguồn tạo vốn ngoại tệ (vay nợ, viện trợ, đầu tư trực tiếp nước ngoài và xuất khẩu), hoạt động xuất khẩu giữ vai trò quan trọng và chủ động nhất nhằm cân bằng cán cân thương mại và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế và tác động của cuộc khủng hoảng tài chính - tiền tệ khu vực châu Á (từ tháng 7/1997), hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp thương mại nhà nước bộc lộ nhiều khó khăn: tính chất kinh doanh còn mang tính thời vụ, quy mô phân tán, chất lượng hàng hóa chế biến sâu chưa cao, phụ thuộc lớn vào xuất khẩu nguyên liệu thô và sơ chế, năng lực nghiên cứu thị trường và xử lý thông tin thương mại còn nhiều hạn chế.

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng hoạt động xuất khẩu tại một doanh nghiệp thương mại địa phương cụ thể là Công ty Xuất nhập khẩu Đồng Nai (DONIMEX) nhằm đánh giá kết quả, xác định các điểm nghẽn và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh trong giai đoạn mới.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài gồm 3 nội dung chính:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận cơ bản về kinh doanh xuất nhập khẩu hàng hóa, vai trò của xuất khẩu đối với nền kinh tế quốc dân và doanh nghiệp, cùng các nghiệp vụ và nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu trong nền kinh tế thị trường.
2. Phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh xuất khẩu của Công ty Xuất nhập khẩu Đồng Nai (DONIMEX) giai đoạn 1992 – 1999; đánh giá hiệu quả kinh tế, chỉ rõ các thành tựu, hạn chế và nguyên nhân tồn tại.
3. Xác định phương hướng phát triển và đề xuất các biện pháp cụ thể nhằm đẩy mạnh hoạt động kinh doanh xuất khẩu tại Công ty DONIMEX trong giai đoạn 2000 – 2002 gắn với chủ trương cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động kinh doanh xuất khẩu hàng hóa và các biện pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh xuất nhập khẩu.
• Khách thể nghiên cứu: Công ty Xuất nhập khẩu Đồng Nai (DONIMEX) – doanh nghiệp nhà nước thành lập theo Quyết định số 545/QĐ-UBT ngày 31/10/1992 của UBND tỉnh Đồng Nai.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về không gian: Hoạt động kinh doanh và các thị trường xuất nhập khẩu của Công ty DONIMEX (địa bàn tỉnh Đồng Nai, các tỉnh phía Nam và các thị trường quốc tế như ASEAN, Đông Bắc Á, EU, Mỹ).
  • Về thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu thực tế giai đoạn 1992 – 1999; xây dựng mục tiêu, phương hướng và giải pháp cho giai đoạn 1999 – 2002.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên nền tảng lý luận kinh tế học thương mại quốc tế và quản trị tác nghiệp ngoại thương trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Khung lý thuyết và các khái niệm cơ bản

• Khái niệm và vai trò của thương mại quốc tế: Thương mại quốc tế là hoạt động mua bán hàng hóa và dịch vụ giữa các quốc gia, phản ánh sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế trong phân công lao động quốc tế. Xuất khẩu đóng vai trò tạo nguồn vốn cho nhập khẩu máy móc phục vụ công nghiệp hóa, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, kích thích đổi mới công nghệ và giải quyết việc làm.
• Hình thức kinh doanh xuất khẩu: Áp dụng phân loại theo Nghị định số 33/CP (19/4/1994) của Chính phủ, bao gồm: xuất khẩu hàng hóa theo hình thức trao đổi, hợp tác sản xuất và gia công quốc tế; xuất khẩu thiết bị toàn bộ, thiết bị lẻ và phụ tùng; chuyển khẩu, tạm nhập tái xuất; kinh doanh dịch vụ đại lý và nhận ủy thác xuất khẩu; hoạt động kinh doanh của các tổ chức kinh tế Việt Nam ở nước ngoài.
• Quy trình nghiệp vụ xuất khẩu hàng hóa: Bao gồm nghiên cứu thị trường (nghiên cứu khái quát và chi tiết; phương pháp nghiên cứu tại văn phòng và tại chỗ); phương thức thanh toán quốc tế (trả trước tiền mặt, ghi sổ, gửi bán, hối phiếu trả ngay/kỳ hạn, thư tín dụng L/C); lập phương án kinh doanh; tổ chức thu mua tạo nguồn hàng; quy trình 5 bước định giá xuất khẩu; đàm phán giao dịch (qua thư tín, điện thoại, gặp trực tiếp); quy trình 8 bước tổ chức thực hiện hợp đồng (kiểm tra L/C, xin giấy phép xuất khẩu, chuẩn bị hàng hóa, thuê tàu và mua bảo hiểm theo Incoterms, làm thủ tục hải quan, giao hàng lên tàu, làm thủ tục thanh toán và giải quyết khiếu nại).
• Hệ thống văn bản pháp lý: Nghị định số 114/HĐBT ngày 07/4/1992; Nghị định số 33/CP ngày 19/4/1994; Quyết định số 28/TTg ngày 13/1/1997; Nghị định số 28/CP ngày 07/5/1996 và Thông tư số 50-TC/TCDN ngày 30/8/1996 về cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước; Nghị định số 57/CP về mở rộng quyền kinh doanh xuất nhập khẩu.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp thu thập và xử lý thông tin: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ Niên giám Thống kê 1999, Tạp chí Thương mại, các văn bản quy phạm pháp luật và hệ thống sổ sách kế toán, báo cáo tổng kết kinh doanh nội bộ của Công ty DONIMEX.
• Phương pháp phân tích kinh tế - tài chính: Sử dụng các công thức tính toán chỉ tiêu hiệu quả kinh tế:
  • Lợi nhuận thực tế: $\text{LNTT} = \text{Tổng doanh thu} - \text{Tổng chi phí}$.
  • Hệ số hiệu quả xuất khẩu: $H_X = \frac{\text{Tổng doanh thu xuất khẩu}}{\text{Tổng chi phí xuất khẩu}}$.
  • Tỷ suất doanh lợi trên vốn kinh doanh: $P' = \frac{\text{Tổng lợi nhuận}}{\text{Tổng vốn kinh doanh}} \times 100%$.
  • Mức sinh lợi của vốn cố định: $\frac{\text{Tổng lợi nhuận}}{\text{Vốn cố định bình quân}} \times 100%$.
  • Mức sinh lợi của vốn lưu động: $\frac{\text{Tổng lợi nhuận}}{\text{Vốn lưu động bình quân}} \times 100%$.
  • Thời gian hòa vốn ($T_H$): $T_H = \frac{12 \text{ tháng} \times \text{Tổng định phí}}{\text{Tổng số lãi gộp cả năm}}$.
• Phương pháp thống kê, so sánh chuỗi thời gian: Đánh giá biến động kim ngạch, doanh thu, lợi nhuận, cơ cấu mặt hàng và cơ cấu thị trường xuất khẩu qua các năm 1992 – 1999.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần I: Lý luận cơ bản về kinh doanh xuất nhập khẩu hàng hoá trong nền kinh tế thị trường

Chương này làm rõ vị trí chiến lược của ngoại thương và xuất khẩu trong phát triển kinh tế quốc dân:

• Vai trò kinh tế của xuất khẩu: Cung cấp nguồn ngoại tệ chủ động để nhập khẩu công nghệ; thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành (như ngành dệt kéo theo sản xuất bông sợi, chế biến thực phẩm kéo theo công nghiệp bao bì); kích thích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao trình độ quản trị và tay nghề người lao động; tạo việc làm cho hàng triệu lao động và mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại.
• Tổng quan kinh nghiệm quốc tế: Đóng góp của xuất khẩu trong GDP ở các nước phát triển đạt từ 10% đến 30%, trong khi tại các nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao như Hồng Kông, Singapore tỷ lệ này vượt 100%. Năm 1999, tăng trưởng GDP của Nhật Bản là 2,6%, Mỹ là 3,6%.
• Nội dung nghiệp vụ kinh doanh xuất khẩu: Trình bày chi tiết từng khâu tác nghiệp từ nghiên cứu thị trường (kết hợp nghiên cứu tại bàn và điều tra hiện trường), phân tích ưu nhược điểm của 6 phương thức thanh toán ngoại thương, 5 bước định giá hàng xuất khẩu, các kỹ thuật đàm phán hợp đồng văn bản và 8 bước thực hiện hợp đồng ngoại thương.
• Hệ thống nhân tố ảnh hưởng: Phân tích tác động của tỷ giá hối đoái (so sánh tỷ giá hối đoái chính thức và tỷ giá hối đoái thực tế điều chỉnh theo lạm phát), công cụ thuế quan, hạn ngạch (quota), chính sách tín dụng, hạ tầng logistics, trình độ chuyên môn của nguồn nhân lực và tỷ lệ cơ cấu vốn hợp lý giữa vốn lưu động và vốn cố định (7:3 hoặc 8:2).

Phần II: Phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh xuất khẩu hàng hóa ở Công ty DONIMEX thời gian qua

Chương này tập trung đánh giá tình hình hoạt động tại Công ty Xuất nhập khẩu Đồng Nai (DONIMEX) từ khi thành lập năm 1992 đến năm 1999.

Đặc điểm tổ chức và nguồn lực của công ty:

• Thành lập theo Quyết định 545/QĐ-UBT ngày 31/10/1992 của UBND tỉnh Đồng Nai; trụ sở tại 73-75 đường 30/4, TP. Biên Hòa; quy mô vốn kinh doanh 32,388 tỷ đồng.
• Bộ máy quản lý gồm 69 cán bộ công nhân viên, tổ chức thành 04 phòng ban (Phòng Kế toán, Phòng Tổ chức - Hành chính...) và 02 chi nhánh/cửa hàng trạm trực thuộc.
• Ngành hàng kinh doanh: Xuất khẩu cà phê, phụ tùng máy nông nghiệp, trang thiết bị thể thao, hàng thủ công mỹ nghệ, đệm bố thắng; nhập khẩu hàng tiêu dùng (điện tử, điện lạnh, xe máy, ô tô, vải) và vật tư phục vụ sản xuất (phân bón, xăng dầu, hóa chất, hạt nhựa, phụ tùng ô tô).

Tình hình xuất khẩu chung của Việt Nam (1990 – 1999):

• Kim ngạch xuất khẩu cả nước tăng từ 1.815 triệu USD (1990) lên 2.081,3 triệu USD (1991) và tiếp tục tăng trưởng.
• Cơ cấu hàng xuất khẩu giai đoạn 1986 – 1990: Hàng nông, lâm, thủy sản chiếm 56,6%; hàng công nghiệp nhẹ và tiểu thủ công nghiệp chiếm 30,7%; hàng công nghiệp nặng và khoáng sản chiếm 12,7%.
• Thị trường xuất khẩu giai đoạn 1991 – 1997: Châu Á - Thái Bình Dương chiếm 80% (Nhật Bản 28,5%, Singapore 14,6%, Trung Quốc 7,4%, Đài Loan 2,2%, Hàn Quốc 2,2%), Châu Âu chiếm 15% (Đức 5,4%, Pháp 4,9%, Nga 4,6%), Châu Mỹ chiếm 3%, Châu Phi và Tây Nam Á chiếm 2%.
• 7 hạn chế lớn của xuất khẩu Việt Nam: Phân bố không đều (tập trung tại Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng; các địa phương chỉ chiếm 40%); tỷ trọng hàng thô và sơ chế chiếm hơn 50%; chưa cân đối giữa mặt hàng chủ đạo và mặt hàng tiềm năng; phụ thuộc quá lớn vào thị trường Châu Á; chính sách tỷ giá hối đoái chưa hợp lý; thông tin thương mại yếu kém dẫn đến cạnh tranh phá giá nội bộ; cơ chế quản lý thay đổi thường xuyên.

Thực trạng kinh doanh tại Công ty DONIMEX:

• Về kim ngạch: Kim ngạch xuất khẩu tăng từ mức 6.695 USD (năm 1992) lên 28.969 USD (năm 1999), đạt đỉnh kỷ lục vào năm 1994 với 44.738 USD (gấp 5,46 lần năm 1992). Tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu bình quân hàng năm duy trì 30% – 35%.
• Về cơ cấu mặt hàng: Cà phê là mặt hàng xuất khẩu chủ lực chiếm tỷ trọng áp đảo (năm 1996 chiếm 61%, năm 1997 chiếm 83%, năm 1998 chiếm 46,51%, năm 1999 chiếm 45% tổng giá trị xuất khẩu). Tỷ trọng hàng qua chế biến tăng dần từ 30% (1996), 32% (1997), 34% (1998) lên 35% (1999).
• Về cơ cấu thị trường: Thị trường Châu Á và Châu Âu chiếm tỷ phần chủ đạo; năm 1998 thị trường Châu Âu chiếm 26,25%. Từ năm 1996 bắt đầu thâm nhập thị trường Mỹ với lô hàng cà phê 387.185 USD.

Chỉ tiêu tài chính	Năm 1996	Năm 1997	Năm 1998	Năm 1999
Lợi nhuận trước thuế (tỷ đồng)	3,010	4,114	4,901	4,609
Vốn hoạt động (tỷ đồng)	15,729	25,436	29,xxx	32,388
Tỷ suất lợi nhuận / doanh thu (%)	0,5436	0,8110	0,9388	0,8000
Tỷ suất lợi nhuận / vốn (%)	19,140	16,174	16,568	14,231
Số vòng quay vốn (vòng/năm)	35,20	19,954	17,647	17,810

Nguồn: Tổng hợp từ Báo cáo tài chính Công ty DONIMEX giai đoạn 1996 - 1999

Đánh giá hiệu quả kinh doanh xuất khẩu năm 1999:

• Tổng doanh thu thực tế: 576,834 tỷ VNĐ (vượt kế hoạch 557 tỷ VNĐ).
• Tổng chi phí thực tế: 572,226 tỷ VNĐ (kế hoạch 553,234 tỷ VNĐ).
• Lợi nhuận thực tế đạt 4,609 tỷ VNĐ, vượt mức kế hoạch 4,235 tỷ VNĐ (tương ứng vượt 8,83%).
• Hệ số hiệu quả xuất khẩu: $H_X = \frac{576,834}{572,226} = 1,008$ ($H_X > 1$, hoạt động có lãi nhưng biên độ an toàn thấp).
• Tỷ suất doanh lợi trên vốn kinh doanh ($P'$): $6,5754%$.
• Mức sinh lợi của vốn cố định (vốn cố định bình quân 3,478 tỷ VNĐ): $61,2317%$.
• Mức sinh lợi của vốn lưu động (vốn lưu động bình quân 28,91 tỷ VNĐ): $7,366%$.
• Thời gian hòa vốn ($T_H$): 11,57 tháng (tương đương 11 tháng 17 ngày).

Thành tựu, tồn tại và nguyên nhân:

• Thành tựu: Khai thác được nguồn hàng nông sản địa phương, đa dạng hóa mặt hàng (may mặc, dụng cụ thể thao), thực hiện nghiêm chỉnh nghĩa vụ ngân sách và chính sách hải quan, tinh giản bộ máy nhân sự làm việc kiêm nhiệm.
• Tồn tại: Hoạt động kinh doanh mang tính "phi vụ", thiếu chiến lược dài hạn; chất lượng hàng thô còn cao; quan hệ với nhà cung ứng chưa ổn định (chủ yếu gom hàng nhỏ lẻ từ hộ gia đình); cơ sở vật chất yếu kém (phải thuê kho bãi, nhà xưởng); thiếu vốn kinh doanh; nhân sự ngoại thương yếu (trong 55 nhân viên chỉ có 30 người có bằng đại học, phần lớn làm trái ngành); chưa có bộ phận chuyên trách marketing quốc tế và thiếu văn phòng đại diện ở nước ngoài.

---

Phần III: Các biện pháp nhằm đẩy mạnh hoạt động kinh doanh xuất khẩu

Chương này trình bày định hướng chiến lược và hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả xuất khẩu tại Công ty DONIMEX:

• Chủ trương cổ phần hóa doanh nghiệp: Thực hiện Nghị định 28/CP (07/5/1996) của Chính phủ và Thông tư 50-TC/TCDN (30/8/1996) của Bộ Tài chính, chuyển đổi DONIMEX thành công ty cổ phần, mở rộng ngành nghề sang xây dựng dân dụng, kinh doanh địa ốc và trực tiếp đầu tư cơ sở chế biến hàng xuất khẩu.
• Kế hoạch kinh tế giai đoạn 1999 – 2002:

Chỉ tiêu kinh tế	Đơn vị tính	Năm 1999	Năm 2000	Năm 2001	Năm 2002
Doanh thu	Tỷ đồng	576,834	590,241	610,769	650,372
Tổng chi phí	Tỷ đồng	572,226	594,804	604,696	643,993
Lợi nhuận trước thuế	Tỷ đồng	4,609	5,437	6,073	6,379
Lợi nhuận sau thuế	Tỷ đồng	2,1296	2,3714	2,5426	2,7193
Nộp ngân sách Nhà nước	Tỷ đồng	13,1945	14,7289	16,0215	17,4523
Tỷ suất LN / Vốn điều lệ	%	32,54	38,397	42,888	45,05

Nguồn: Mục tiêu kế hoạch sản xuất kinh doanh Công ty DONIMEX giai đoạn 1999 - 2002

• Mục tiêu xuất khẩu năm 2000: Doanh số bán đạt 41,6837 triệu USD, giá vốn hàng bán 41,2997 triệu USD, lãi gộp đạt 0,384 triệu USD.
• Các nhóm biện pháp cụ thể:
  1. Phát triển thị trường: Củng cố thị trường ASEAN và Đông Bắc Á; giao dịch theo phương thức "cuốn gói" và kiểm soát rủi ro thanh toán tại thị trường Trung Quốc; tập trung tiêu chuẩn kỹ thuật và chất lượng để mở rộng sang EU; cử đại diện trực tiếp xúc tiến thương mại tại thị trường Mỹ.
  2. Nâng cao hiệu quả tạo nguồn hàng: Kết hợp 3 nguồn (đại lý thu mua, cơ sở sản xuất chế biến, liên doanh liên kết); chuyển dịch mạnh từ gom hàng phân tán sang đầu tư vốn liên kết chế biến sâu nhằm nâng cao chất lượng và ổn định nguồn cung; đầu tư thiết bị kiểm nghiệm chất lượng và hệ thống kho bãi.
  3. Cải tiến nghiệp vụ giao dịch và ký kết hợp đồng: Chuyển đổi điều kiện giao hàng từ FOB sang CIF đối với các thị trường gần trong khu vực Châu Á để tăng doanh thu và tỷ suất lợi nhuận; tiếp tục duy trì điều kiện FOB cho thị trường xa (Châu Âu, Mỹ); ưu tiên phương thức thanh toán bằng L/C không thể hủy ngang có xác nhận.
  4. Kiện toàn tổ chức và đào tạo nhân sự: Đào tạo lại nghiệp vụ ngoại thương, ngoại ngữ và tin học cho đội ngũ nhân viên (nâng cao trình độ cho 25 cán bộ chưa có bằng đại học); thành lập bộ phận marketing chuyên trách; tăng cường kiểm tra hạch toán chi phí.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

• Cung cấp bức tranh toàn diện về chỉ số tài chính và hiệu quả xuất nhập khẩu của Công ty DONIMEX qua chuỗi số liệu từ năm 1992 đến 1999: ghi nhận mức tăng trưởng kim ngạch từ 6.695 USD lên 28.969 USD, lợi nhuận trước thuế năm 1999 đạt 4,609 tỷ đồng, hoàn thành 108,83% kế hoạch.
• Xác lập hệ thống chỉ tiêu phân tích chi tiết hiệu quả kinh tế năm 1999: hệ số hiệu quả xuất khẩu $H_X = 1,008$; tỷ suất doanh lợi trên vốn $P' = 6,5754%$; mức sinh lợi vốn cố định $61,2317%$; mức sinh lợi vốn lưu động $7,366%$; xác định thời gian hòa vốn của công ty là 11 tháng 17 ngày.
• Nhận diện cơ cấu mặt hàng xuất khẩu của công ty với tỷ trọng cà phê chiếm tới 45% – 83% tổng kim ngạch và phân tích nguyên nhân sụt giảm do giá cà phê thế giới biến động (sản lượng Brazil tăng cao và nhu cầu dự trữ của Mỹ giảm).

Đề xuất và giải pháp của tác giả

• Xây dựng phương án chuyển đổi mô hình từ doanh nghiệp nhà nước sang công ty cổ phần theo Nghị định 28/CP và Thông tư 50-TC/TCDN, đa dạng hóa hoạt động sang xây dựng và chế biến.
• Đề xuất mô hình quy trình thu mua tạo nguồn hàng 6 bước khép kín (từ xác định nhu cầu, lập đơn hàng, chọn thị trường, tìm kiếm nhà cung cấp, đàm phán hợp đồng đến tổ chức tiếp nhận/vận chuyển).
• Kiến nghị chiến lược chuyển đổi điều kiện giao hàng Incoterms: áp dụng linh hoạt CIF cho thị trường gần (châu Á) và FOB cho thị trường xa (Âu - Mỹ), đi kèm phương thức thanh toán L/C có xác nhận nhằm hạn chế rủi ro nợ đọng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu dựa trên số liệu thực tế của một doanh nghiệp thương mại địa phương (Công ty DONIMEX) trong bối cảnh khung pháp lý những năm cuối thập niên 1990 (Nghị định 33/CP, Nghị định 28/CP, Incoterms 1990). Các phân tích thị trường chủ yếu sử dụng phương pháp thống kê kinh nghiệm, chưa xây dựng các mô hình kinh tế lượng để dự báo định lượng rủi ro tỷ giá và biến động giá nông sản toàn cầu.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Đánh giá hiệu quả thực tế của công ty sau khi hoàn tất tiến trình cổ phần hóa; nghiên cứu các công cụ tài chính phái sinh nhằm phòng ngừa rủi ro biến động giá nông sản xuất khẩu chủ lực (cà phê, cao su); phân tích tác động của Hiệp định Thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ (BTA) đối với khả năng thâm nhập thị trường Mỹ của doanh nghiệp.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên và học viên chuyên ngành Kinh tế đối ngoại, Kinh doanh quốc tế, Thương mại và Quản trị kinh doanh; cán bộ quản lý và nhân viên nghiệp vụ tại các doanh nghiệp xuất nhập khẩu nông - lâm - thủy sản.
• Phần nội dung giá trị:
  • Hệ thống hóa chi tiết các bước tác nghiệp ngoại thương: quy trình 5 bước định giá xuất khẩu, 8 bước tổ chức thực hiện hợp đồng ngoại thương và mô hình 6 bước tổ chức thu mua tạo nguồn hàng xuất khẩu.
  • Phương pháp tính toán và phân tích hiệu quả kinh doanh xuất khẩu thông qua các chỉ số tài chính cụ thể (hệ số $H_X$, tỷ suất doanh lợi $P'$, mức sinh lợi của từng loại vốn và công thức tính thời gian hòa vốn $T_H$).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu vốn và bộ máy nhân sự của Công ty DONIMEX tại thời điểm nghiên cứu như thế nào?
Công ty Xuất nhập khẩu Đồng Nai có vốn kinh doanh là 32,388 tỷ đồng. Tổng số cán bộ công nhân viên là 69 người (biên chế thành 04 phòng ban và 02 chi nhánh trực thuộc), trong đó có 55 cán bộ kinh doanh trực tiếp nhưng chỉ có 30 người có trình độ đại học.

2. Mặt hàng xuất khẩu chủ lực của DONIMEX là gì và chiếm tỷ trọng bao nhiêu trong tổng kim ngạch?
Mặt hàng xuất khẩu chủ lực của công ty là cà phê (đạt giá trị trên 6 triệu USD/năm). Tỷ trọng cà phê trong tổng giá trị xuất khẩu chiếm 61% (năm 1996), 83% (năm 1997), 46,51% (năm 1998) và 45% (năm 1999).

3. Hiệu quả kinh doanh xuất khẩu năm 1999 của DONIMEX đạt các chỉ số cụ thể nào?
Năm 1999, công ty đạt tổng doanh thu 576,834 tỷ VNĐ, tổng chi phí 572,226 tỷ VNĐ, lợi nhuận trước thuế đạt 4,609 tỷ VNĐ (vượt 8,83% kế hoạch). Hệ số hiệu quả xuất khẩu $H_X = 1,008$; tỷ suất doanh lợi trên vốn $P' = 6,5754%$; mức sinh lợi vốn cố định là $61,2317%$; mức sinh lợi vốn lưu động là $7,366%$; thời gian hòa vốn là 11,57 tháng.

4. Tác giả đề xuất chuyển đổi điều kiện giao hàng Incoterms của công ty như thế nào?
Tác giả đề xuất không duy trì đơn thuần điều kiện FOB cho toàn bộ hợp đồng mà phân chia theo thị trường: tiếp tục áp dụng điều kiện FOB đối với thị trường xa (Châu Âu, Mỹ) nhằm tránh rủi ro vận chuyển đường biển; chuyển sang áp dụng điều kiện CIF đối với các bạn hàng ở thị trường gần trong khu vực Châu Á nhằm chủ động vận tải, bảo hiểm và nâng cao giá trị gia tăng cùng lợi nhuận thu về.

5. Mục tiêu kinh doanh của DONIMEX trong kế hoạch cổ phần hóa giai đoạn 1999 – 2002 được xác định ra sao?
Doanh thu dự kiến tăng từ 576,834 tỷ đồng (1999) lên 650,372 tỷ đồng (2002); lợi nhuận trước thuế tăng từ 4,609 tỷ đồng lên 6,379 tỷ đồng; lợi nhuận sau thuế tăng từ 2,1296 tỷ đồng lên 2,7193 tỷ đồng; nộp ngân sách tăng từ 13,1945 tỷ đồng lên 17,4523 tỷ đồng; tỷ suất lợi nhuận trên vốn điều lệ tăng từ 32,54% lên 45,05%.

---

Kết luận

Khóa luận đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về kinh doanh xuất khẩu hàng hóa và phân tích chi tiết thực trạng hoạt động của Công ty Xuất nhập khẩu Đồng Nai (DONIMEX) giai đoạn 1992 – 1999. Nghiên cứu đã làm rõ những mặt tích cực trong tăng trưởng doanh thu, mở rộng thị trường xuất khẩu cà phê và chế biến nông sản, đồng thời chỉ ra các điểm nghẽn về cơ sở vật chất, vốn lưu động, trình độ nhân sự và hình thức giao hàng FOB thụ động. Hệ thống mục tiêu kế hoạch giai đoạn 1999 – 2002 và các giải pháp về chuyển đổi điều kiện thương mại, củng cố nguồn hàng và cổ phần hóa doanh nghiệp cung cấp cơ sở tham khảo thiết thực cho công tác quản trị xuất nhập khẩu tại doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN I LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KINH DOANH XUẤT NHẬP KHẨU HÀNG HOÁ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG I.-TẦM QUAN TRỌNG CỦA HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG. khái niệm của thương mại Quốc tế: Ngày nay khi quá trình phân công lao động Quốc tế đang diễn ra hết sức sâu sắc thì thương mại Quốc tế trở thành một qui luật tất yếu khác quan và được xem như là một điều kiện Tiền đề cho sự phát triển kinh tế của mọi quốc gia. Thực tế cho thấy, không một quốc gia nào có thể tồn tại chứ chưa nói gì đến phát triển nếu tự cô lập mình không quan hệ với kinh tế thế giới. Thương mại quốc tế trở thành vấn đề sống còn vì nó cho phép thay đổi cơ cấu sản xuất và nâng cao khả năng tiêu dùng của dân cư một quốc gia.

Thương mại quốc tế là hoạt động mua bán hàng hóa và dịch vụ giữa các quốc gia với nhau. Hoạt động đó là hình thức của mối quan hệ xã hội và phản ánh sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế giữa những người sản xuất hàng hóa riêng biệt giữa các quốc gia. Vai trò của kinh doanh xuất khẩu trong nền kinh tế quốc dân.1 Xuất khẩu tạo nguồn vốn cho nhập khẩu, phục vụ công nghiệp hóa đất nước. Để thực hiện đường lối công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, trước mắt chúng ta cần phải nhập khẩu một số lượng lớn máy móc, trang thiết bị hiện đại từ bên ngoài nhằm trang bị cho nền sản xuất.

Nguồn vốn để nhậo khẩu thường dựa vào các nguồn chủ yếu là: vay, viện trợ, đầu tư nước ngoài và xuất khẩu. Nguồn vốn vay rồi cũng phải trả, còn viện trợ và đầu tư nước ngoài thì có hạn, hơn nữa các nguồn này thường bị phụ thuộc vào nước ngoài, vì vậy nguồn vốn quan trọng nhất để nhập khẩu chính là xuất khẩu. Thực tế là, nước nào gia tăng được xuất khẩu thì nhập khẩu theo đó cũng tăng theo. Ngược lại, nếu nhập nhiều hơn xuất làm cho thâm hụt cán cân thương mại quá lớn sẽ có thể ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế quốc dân.

Xuất khẩu đóng góp vào việc chuển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển. Cơ cấu sản xuất và tiêu dùng trên thế giới đã và đang thay đổi vô cùng mạnh mẽ. Đó là thành quả của cuộc cách mạng khó học - công nghệ hiện đại. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong quá trình công nghiệp hóa phù hợp với xu hướng phát triển của kinh tế thế giới là tất yếu đối với nước ta.

Ngày nay, đa số các nước đều lấy nhu cầu thị trường thế giới làm cơ sở để tổ chức sản xuất. Điều đó có tác động tích cực đến sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển. Sự tác động này thể hiện: - Xuất khẩu tạo điều kiện cho các ngành khác có cơ hội phát triển thuận lợi. Chẳng hạn, khi phát triển ngành dệt xuất khẩu sẽ tạo cơ hội đầy đủ cho việc phát triển ngành sản xuất nguyên liệu như bông hay thuốc nhuộm.

Sự phát triển của ngành chế biến thực phẩm xuất khẩu cũng có thể kép theo sự phát triển của ngành công nghiệp bao bì phục vụ nó. - Xuất khẩu tạo ra khả năng mở rộng thị trường tiêu thụ, góp phần cho sản xuất ổn định và phát triển. - Xuất khẩu tạo điều kiện mở rộng khả năng cung cấp đầu vào cho sản xuất, nâng cao năng lực sản xuất trong nước. Xuất khẩu có vai trò kích thích đổi mới trang thiết bị và công nghệ sản xuất.

Hoạt động xuất khẩu là hoạt động hướng ra thị trường thế giới, một thị trường mà ngày càng cạnh tranh. Sự tồn tại và phát triển của hàng hóa xuất khẩu phụ thuộc rất lớn vào chất lượng, giá cả do đó phụ thuộc rất lớn vào kỹ thuật công nghệ sản xuất chúng. Điều này thúc đẩy các doanh nghiệp trong nước phải luôn luôn tìm tòi sáng tạo để cải tiến, nâng cao chất lượng công nghệ sản xuất. Mặt khác, xuất khẩu trong nền kinh tế cạnh tranh còn đòi hỏi các doanh nghiệp phải đổi mới và hoàn thiện công tác quản trị sản xuất và kinh doanh, đòi hỏi phải nâng cao tay nghề người lao động.Xuất khẩu có tác động tích cực tới việc giải quyết công ăn việc làm và cải thiện đời sống của nhân dân.

Thông qua hoạt động sản xuất hàng xuất khẩu, với nhiều công đoạn khác nhau đã thu hút hàng triệu lao động với thu nhập không thấp. Giải quyết được vấn đề bức xũ nhất trong xã hội hiện nay. Xuất khẩu còn tạo ra nguồn vốn để nhập khẩu những vật liệu tiêu dùng thiết yếu phục vụ đời sống và đáp ứng nhu cầu ngày một phong phú hơn của nhân dân. Xuất khẩu là cơ sở để mở rộng và thúc đẩy các quan hệ kinh tế đối ngoại của nước ta.

Đẩy mạnh xuất khẩu có vai trò tăng cường sự hợp tác quốc tế với các nước, nâng cao địa vị và vai trò của nước ta trên thương trường quốc tế ., xuất khẩu và công nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu thúc đẩy quỹ tín dụng, đầu tư, mở rộng vận tải quốc tế. Mặt khác, chính các quan hệ kinh tế đối ngoại mà chúng ta vừa kể trên lại tạo Tiền đề cho việc mở rộng xuất khẩu. Có thể nói, xuất khẩu không chỉ đóng vai trò chất xúc tác hỗ trợ phát triển kinh tế mà nó còn cùng với hoạt động nhập khẩu như là yếu tố bên trong trực tiếp tham gia vào việc giải quyết những vấn đề thuộc nội bộ nền kinh tế như: vốn, kỹ thuật, lao động, nguồn tiêu thụ thị trường. Đối với nước ta, hướng mạnh về xuất khẩu là một trong những mục tiêu quan trọng trong phát triển quan hệ kinh tế đối ngoại, qua đó tranh thủ đón bắt thơòI cơ, ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại, rút ngắn sự chênh lệch về trình độ phát triển của Việt nam so với thế giới.

Kinh nghiệm cho thấy, bất cứ một nước nào và trong thời kỳ nào đẩy mạnh được xuất khẩu thì nền kinh tế nước đó trong thời gian đó có tốc độ phát triển cao. để thấy rõ vấn đề này, chúng ta có thể nghiên cứu tình hình phát triển kinh tế của các nước trong khu vực cũng như thế giới trong mối quan hệ với tăng trưởng xuất khẩu.Kim Ngạch Xuất Khẩu với tăng trưởng GDP của các nước trong khu vực (1999) Nước Tăng GDP (%) GDP (PPP,triệu USD) Kim ngạch XK(triệu USD) XK/GDP(%) Nhật Bản 2,6 2. Xuất Khẩu với tăng trưởng GDP của Mỹ và các nước khác (1999). GDP Kim ngạch XK XK/GDP Nước Tăng GDP (%) (PPP,triệu USD) (triệu USD) (%) Mỹ 3,6 7.000 0,207 Như vậy qua số liệu trên cho thấy, đa số các nước có nền kinh tế phát triển thì xuất khẩu đóng góp vào khoảng 10 - 30% GDP.

Còn những nước có tốc độ phát triển cao, tỷ lệ này cũng có xu hướng cao hơn. Điển hình là trường hợp của Hồng Kông và Singapore, tỷ lệ này là trên 100%. Điều này phản ánh vai trò của xuất khẩu đối với tăng trưởng kinh tế. Tóm lại là, thông qua xuất khẩu sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất xã hội bằng việc mở rộng trao đổi và thúc đẩy việc tận dụng các lợi thế, các tiềm năng và cơ hội của đất nước.

ý nghĩa của việc đẩy mạnh xuất khẩu đối với doanh nghiệp. Đối với mỗi doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Việc đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu giúp cho mỗi doanh nghiệp giải quyết được vấn đề về công ăn việc làm cho nhân viên, tăng nguồn ngoại tệ để phục vụ cho các hoạt động nhập khẩu của doanh nghiệp, tạo điều kiện cho doanh đổi mới trang thiết bị, mở rộng quy mô kinh doanh, và giải quyết các vấn đề về lợi nhuận. Ngoài ra, việc đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu còn giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, tìm hiểu vả nắm bắt được phong tục, tập quán kinh doanh của các bạn hàng ở nước ngoài, là động lực để doanh nghiệp tăng khả năng cạnh tranh, mở rộng thị trường ra thế giới.

II/ NHỮNG NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC KINH DOANH XUẤT KHẨU CHỦ YẾU. Các hình thức kinh doanh xuất khẩu chủ yếu Xuất khẩu hàng hoá là một bộ phận rất quan trọng của thương mại quốc tế. Trong nền kinh tế thị trường ngày nay thì lĩnh vực hoạt động này được biểu hiện dưới nhiều hình thức rất khác nhau. Theo quy định của nghị định 33CP (19/4/1994) lĩnh vực kinh doanh này bao gồm các hình thức chủ yếu sau: -Xuất khẩu hàng hoá dưới các hình thức trao đổi hàng hoá, hợp tác sản xuất và gia công quốc tế.

-Xuất khẩu thiết bị toàn bộ, thiết bị lẻ và vật tư phụ tùng cho sản xuất. -Chuyển khẩu, tạm nhập tái xuất -Làm các dịch vụ như đại lý, nhận uỷ thác xuất khẩu cho các tổ chức kinh tế nước ngoài. -Hoạt động kinh doanh của các tổ chức kinh tế Việt Nam ở nước ngoài hợp tác sản xuất và gia công quốc tế. Nội dung của kinh doanh xuất khẩu hàng hoá.1 Nghiên cứu thị trường Nội dung chính của nghiên cứu thị trường là xem xét khả năng xâm nhập và mở rộng thị trường.

Nghiên cứu thị trường được thực hiện theo hai bước là nghiên cứu kháI quát và nghiên cứu chi tiết thị trường.Nghiên cứu khái quát thị trường cung cấp những thông tin về quy mô, cơ cấu, sự vận động của thị trường, các nhân tố ảnh hưởng đến thị trường như môi trường cạnh tranh, môi trường chính trị pháp luật, khoa học công nghệ, môi trường văn hoá xã hội, môi trường địa lý sinh thái.Nghiên cứu chi tiết thị trường cho biết những thông tin về tập quán mua hàng, những thói quen và những ảnh hưởng đến hành vi mua hàng của người tiêu dùng. Nghiên cứu thị trường thường được tiến hành theo hai phương pháp chính. Phương pháp nghiên cứu tại văn phòng là thu thập thông tin từ các nguồn tài liệu đã được xuất bản công khai hay bán công khai, xử lý các thông tin đã tìm kiếm được.Phương pháp nghiên cứu tại chỗ thu thập thông tin chủ yếu thông qua tiếp xúc trực tiếp hay điều tra chọn mẫu bằng các câu hỏi.Hoặc kết hơp cả hai phương pháp trên. Thanh toán trong kinh doanh xuất khẩu hàng hoá.

Thanh toán quốc tế là một khâu hết sức quan trọng trong kinh doanh xuất nhập khẩu hàng hoá. hiệu quả kinh tế trong lĩnh vực kinh doanh này một phần lớn nhờ vào chất lượng của việc thanh toán. Thanh toán là bước đảm bảo cho người xuất khẩu thu được tiền về và người nhập khẩu nhận được hàng hoá.