Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản về Ngân hàng và Quản lý nhân sự tại Ngân hàng Thương mại. Chương 2: Thực trạng quản lý nhân sự tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam, Chi nhánh Hải Phòng. Chương 3: Một số biện pháp hoàn thiện công tác quản lý nhân sự tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam, Chi nhánh Hải Phòng. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NGÂN HÀNG VÀ QUẢN LÝ NHÂN SỰ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.
Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm về Ngân hàng “Ngân hàng là một tổ chức tài chính và trung gian tài chính chấp nhận tiền gửi và định kênh những tiền gửi đó vào các hoạt động cho vay trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các thị trường vốn. Ngân hàng là kết nối giữa khách hàng có thâm hụt vốn và khách hàng có thặng dư vốn.”[4] Do ảnh hưởng của chúng trong hệ thống tài chính và nền kinh tế, các ngân hàng bị quy định cao tại hầu hết các nước. Hầu hết các ngân hàng hoạt động theo một hệ thống được gọi là hoạt động ngân hàng dự trữ phân đoạn mà họ chỉ nắm giữ một dự trữ nhỏ của các khoản tiền gửi và cho vay phần còn lại để kiếm lời.
Điều này nói chung là tùy thuộc vào các yêu cầu vốn tối thiểu được dựa trên một bộ tiêu chuẩn quốc tế về vốn, được gọi là Hiệp ước vốn Basel. Hoạt động ngân hàng theo nghĩa hiện đại của nó đã phát triển từ thế kỷ 14 tại các thành phố giàu có của Ý thời Phục hưng nhưng trong nhiều cách là một sự tiếp nối của những ý tưởng và khái niệm của tín dụng và cho vay bắt nguồn từ thế giới cổ đại. Trong lịch sử hoạt động ngân hàng, một số triều đại ngân hàng đã đóng một vai trò trung tâm trong nhiều thế kỷ. Khái niệm về ngân hàng thương mại Cho đến thời điểm hiện nay có rất nhiều khái niệm về NHTM: Ở Mỹ: NHTM là công ty kinh doanh tiền tệ, chuyên cung cấp dịch vụ tài chính và hoạt động trong ngành công nghiệp dịch vụ tài chính.
Đạo luật ngân hàng của Pháp (1941) cũng đã định nghĩa: “NHTM là những xí nghiệp hay cơ sở mà nghề nghiệp thường xuyên là nhận tiền bạc của công chúng dưới hình thức ký thác, hoặc dưới các hình thức khác và sử dụng tài nguyên đó cho chính họ trong các nghiệp vụ về chiết khấu, tín dụng và tài chính”. 7 Ở Việt Nam, Theo tinh thần Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 thì: NHTM là tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền kí gửi từ khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nghiệp vụ chiết khấu và làm phương tiện thanh toán. [9] Từ những nhận định trên có thể thấy NHTM là một doanh nghiệp đặc biệt kinh doanh về tiền tệ, là một trong những trung gian tài chính mà đặc trưng là cung cấp đa dạng các dịch vụ tài chính với nghiệp vụ cơ bản là nhận tiền gửi, cho vay và cung ứng các dịch vụ thanh toán. Ngoài ra, NHTM còn cung cấp nhiều dịch vụ khác nhằm thoả mãn tối đa nhu cầu về sản phẩm dịch vụ của xã hội.
Khái niệm về nhân sự “Nhân sự bao gồm tất cả những tiềm năng của con người trong tổ chức hay xã hội. Tất cả những thành viên trong tổ chức hay xã hội sử dụng kiến thức, năng lực, phẩm chất đạo đức để thành lập, duy trì và phát triển tổ chức”[6]. Quản lý nhân sự là những công việc không mang lại cho doanh nghiệp giá trị lợi nhuận về kinh tế nhưng nó lại đóng vai trò quan trọng hàng đầu quyết định sự thành bại của các chiến lược khác trong doanh nghiệp. Công tác quản lý nhân sự dù tồn tại dưới hình thức trực tiếp hay gián tiếp thì ở bất cứ lĩnh vực, ngành nghề nào cũng cần có bộ phận quản lý nhân sự này.
Khi quản lý nhân sự thực hiện hiệu quả sẽ cho người lao độg niềm tin vào tổ chức, động lực lao động và cống hiến, từ đó hình thành nguồn nhân lực mạnh toàn diện và nâng cao năng suất lao động. “Quản lý nhân sự có thể hiểu ngắn gọn là sự khai thác và sử dụng nguồn nhân lực của một tổ chức hay một công ty một cách hợp lý và hiệu quả. Bộ phận nhân sự là cầu nối thu hút và giữ chân những nhân viên có đủ tiêu chuẩn nhất và sắp xếp những công việc thích hợp nhất với họ để họ có thể phát huy hết tiềm năng tại tổ chức. Khái niệm công tác quản lý nhân sự tại Ngân hàng Thương mại Quản lý nhân sự Ngân hàng Thương mại là tổng thể các hoạt động nhằm duy trì, phát triển và sử dụng hiệu quả nhân sự để thực hiện các nhiệm vụ của Ngân hàng Thương mại.
Quản lý nhân sự có thể hiểu theo nghĩa rộng hoặc nghĩa hẹp. Theo nghĩa rộng thì quản lý nhân sự là: “Lĩnh vực theo dõi, hướng dẫn điều chỉnh kiểm tra sự trao đổi chất giữa con người với các yếu tố vật chất của tự nhiên trong quá trình tạo ra của cải vật chất và tinh thần để thỏa mãn nhu cầu của con người nhằm duy trì, bảo vệ, sử dụng và phát triển những tiềm năng vô tận của con người” [6]. Theo nghĩa hẹp thì quản lý nhân sự là: “Một quá trình tuyển dụng, lựa chọn duy trì, phát triển và tạo mọi điều kiện có lợi cho nhân sự trong một tổ chức nhằm đạt được mục tiêu đã đặt ra của tổ chức đó” [6] Một khái niệm khác cho rằng: “Quản lý nhân sự là phối hợp một cách tổng thể các hoạt động hoạch định, tuyển dụng, tuyển chọn, duy trì, phát triển, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho nhân sự thông qua tổ chức nhằm đạt được mục tiêu chiến lược và định hướng viễn cảnh của tổ chức”. [6] Quản lý nhân sự được biểu hiện trên các mặt: thể lực, trí lực, phẩm chất đạo đức, tác phong và ý thức tổ chức kỷ luật, có quan hệ chặt chẽ với nhau, trong đó thể lực là nền tảng, là cơ sở để phát triển trí tuệ, là phương tiện để truyền tải trí tuệ của con người vào hoạt động tại Ngân hàng Thương mại.
Như vậy, có thể hiểu “Quản lý nhân sự trong ngân hàng là sự phối hợp một cách tổng thể các hoạt động hoạch định, tuyển dụng, tuyển chọn, duy trì, phát triển, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho nhân lực trong ngân hàng thông qua tổ chức nhằm đạt được mục tiêu chiến lược và định hướng viễn cảnh của ngân hàng phù hợp với điều kiện kinh doanh” [6]. Vai trò và chức năng của quản lý nhân sự 1. Vai trò của quản lý nhân sự Quản lý nhân sự đóng vai trò trung tâm của sự hình thành, tồn tại và phát triển của tổ chức. Vai trò của quản lý nhân sự giúp khai thác tối đa tiềm năng của con người trong lao động sản xuất thông qua công tác tuyển dụng, quản lý và sử dụng lao động, đồng thời tạo điều kiện về môi trường, không gian làm việc giúp kích thích thái độ, động cơ tham gia quá trình lao động.
Để có thể phát triển một cách nhanh chóng, bền vững thì mỗi doanh nghiệp cần phải có biện pháp, kế hoạch, chính sách để nâng cao và phát huy tối đa chất lượng của nhân sự. Ngày nay vai trò của quản lý nhân sự ngày càng trở nên quan trọng vì: + Sự cạnh tranh ngày càng quyết liệt, ngay ngắt, các tổ chức muốn tồn tại và phát triển buộc phải cải tổ bộ máy theo hướng tinh giản ngọn nhẹ, năng động thì yếu tố con người là quyết định, vì chỉ có giao đúng người đúng việc, đúng năng lực thì mới thực hiện được điều này - Nghiên cứu về quản lý nhân sự giúp các nhà quản lý nhân lực biết cách giao tiếp với người lao động, biết đặt câu hỏi, biết lắng nghe, biết cách tìm ra những câu trả lời, tìm ra ngôn ngữ chung của người lao động; biết cách đánh giá nhân viên chính xác, công bằng từ đó lôi cuốn người lao động phát huy tối đa trí lực vào trong công việc. + Trong thời đại với sự phát triển nhanh chóng của KHCN và diện biến toàn cầu hoá đã đưa nền kinh tế thế giới bước vào giai đoạn mới là gia đoạn nền kinh tế tri thức, ở đó “tri thức” chính là lực lượng sản xuất trực tiếp, vì thế việc biết tuyển chọn, sắp xếp, đào tạo điều động nhân sự để nâng cao chất lượng của nhân sự phải gắn với kinh tế tri thức. - Nghiên cứu về quản trị nhân sự các nhà quản trị biết cách giao tiếp với người lao động, biết đặt câu hỏi, biết lắng nghe, biết cánh tìm ra những câu trả lời, tìm ra ngôn ngữ chung; biết cách đánh giá nhân viên chính xác, công bằng từ đó lôi cuốn người lao động phát huy tối đa trí lực vào trong công việc.
Chức năng của quản lý nhân sự - Chức năng thu hút nhân sự: bao gồm các hoạt động nhằm đảm bảo cho tổ chức có đủ số lượng nhân viên với các phẩm chất phù hợp với công việc của tổ chức. - Chức năng đào tạo và phát triển nhân sự: chú trọng đến việc nâng cao năng lực của nhân viên, đảm bảo cho nhân viên trong doanh nghiệp có các kỹ năng, trình độ lành nghề cần thiết để hoàn thành các công việc được giao và tạo điều kiện cho nhân viên được phát triển tối đa các năng lực cá nhân qua đó sẽ giúp tiết kiệm được chi phí nhân công, nguyên vật liệu đồng thời tăng cường năng suất lao động. dẫn đến giảm được giá thành, tăng lợi nhuận. Nhóm chức năng này tập trung vào các hoạt động hướng nghiệp, huấn luyện, đào tạo các kỹ năng thực hành cho công nhân; bồi dưỡng nâng cao trình độ, cập nhật kiến thức quản lý và nhân viên chuyên môn nghiệp vụ.
- Chức năng duy trì nhân sự: Chú trọng đến việc duy trì và sử dụng có hiệu quả nhân sự trong doanh nghiệp. Nhóm chức năng này có hai chức năng nhỏ nữa là kích thích động viên nhân viên và duy trì, phát triển các quan hệ lao đông tốt đẹp trong tổ chức. Các tiêu chí đánh giá công tác quản lý nhân sự 1.