Luận văn tình hình mắc một số bệnh sinh sản trên đàn lợn nái ngoại nuôi tại trại lợn công ty cổ phần khai thác khoáng sản thiên thuận tường cẩm phả

Luận văn phân tích tình hình mắc bệnh sinh sản trên lợn nái ngoại tại trại lợn công ty cổ phần khai thác khoáng sản Thiên Thuận Tường.

• Tác giả: Nguyễn Thị Loan
• Người hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thị Minh Thuận
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình Hình Mắc Một Số Bệnh Sinh Sản Trên Đàn Lợn NáI Ngoại Nuôi Tại Trại Lợn Công Ty CP KTKS Thiên Thuận Tường - Cẩm Phả - Quảng Ninh, Biện Pháp Phòng Và Trị Bệnh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đặc điểm giải phẫu cơ quan sinh dục lợn nái
• 2.2.1. Bộ phận sinh dục bên trong
• 2.2.1.1. Buồng trứng (Ovanrium)
• 2.2.1.2. Ống dẫn trứng (Oviductus)
• 2.2.1.3. Tử cung (dạ con) (uterus)
• 2.2.1.3.1. Cấu tạo giải phẫu tử cung
• 2.2.1.3.2. Cổ tử cung
• 2.2.1.3.3. Thân tử cung
• 2.2.1.3.4. Sừng tử cung
• 2.2.1.4. Âm đạo (vagina)
• 2.2.2. Bộ phận sinh dục bên ngoài
• 2.2.2.1. Âm hộ (vulvae)
• 2.2.2.2. Âm vật (clitoris)
• 2.2.2.3. Tiền đình (vestibulum)
• 2.2.3. Cấu tạo giải phẫu tuyến vú
• 2.3. Sinh lý sinh sản của lợn nái
• 2.3.1. Khả năng sinh sản của lợn
• 2.3.2. Sinh lý sinh dục của lợn nái
• 2.3.2.1. Tuổi động dục lần đầu
• 2.3.2.2. Tuổi phối giống lần đầu
• 2.3.2.3. Tuổi đẻ lứa đầu
• 2.3.2.4. Chu kỳ động dục của lợn nái và động dục trở lại sau khi đẻ
• 2.3.2.5. Thời điểm phối giống thích hợp
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.2. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.3. Phương pháp tính toán các chỉ tiêu và xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăm sóc nuôi dưỡng
• 4.3. Kết quả nghiên cứu
• 4.3.1. Kết quả điều tra sự biến động về số lượng và cơ cấu đàn lợn nái của trại
• 4.3.2. Kết quả theo dõi tình hình mắc một số bệnh sinh sản trên đàn lợn nái ngoại nuôi tại trại
• 4.3.3. Kết quả thử nghiệm một số phác đồ điều trị
• 4.3.4. Một số chỉ tiêu sinh lý sinh sản của lợn nái sau khi điều trị
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Sinh Sản Lợn Nái Ngoại Thực Trạng Hiện Nay

Trong bối cảnh ngành chăn nuôi lợn ngày càng phát triển, việc đảm bảo sức khỏe sinh sản cho lợn nái ngoại trở nên vô cùng quan trọng. Các bệnh sinh sản không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng đàn lợn mà còn gây thiệt hại kinh tế đáng kể cho người chăn nuôi. Tình hình bệnh sinh sản lợn nái hiện nay khá phức tạp, đòi hỏi sự quan tâm và áp dụng các biện pháp phòng trị hiệu quả. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Loan (2015), các bệnh thường gặp bao gồm viêm tử cung, sảy thai, vô sinh và các bệnh truyền nhiễm ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Việc nắm bắt rõ thực trạng và nguyên nhân gây bệnh là yếu tố then chốt để xây dựng chiến lược phòng ngừa và điều trị phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi và giảm thiểu rủi ro.

1.1. Tầm quan trọng của việc quản lý sinh sản lợn nái ngoại

Quản lý sinh sản hiệu quả ở lợn nái ngoại là yếu tố then chốt để tối ưu hóa năng suất và lợi nhuận trong chăn nuôi lợn. Việc theo dõi chu kỳ động dục, thời điểm phối giống, và quá trình mang thai giúp đảm bảo số lượng và chất lượng con giống. Bên cạnh đó, việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trong quá trình sinh sản, như vô sinh ở lợn nái hoặc sảy thai ở lợn nái, cho phép can thiệp kịp thời, giảm thiểu thiệt hại kinh tế. Quản lý tốt còn bao gồm việc cung cấp dinh dưỡng cho lợn nái sinh sản đầy đủ và cân đối, đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và con.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến bệnh sinh sản ở lợn nái ngoại

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến tình trạng bệnh sinh sản lợn nái, bao gồm yếu tố di truyền, môi trường chăn nuôi, chế độ dinh dưỡng và quản lý dịch bệnh. Lợn nái ngoại nuôi thường nhạy cảm hơn với các yếu tố môi trường so với lợn nội, đặc biệt là sự thay đổi nhiệt độ và độ ẩm. Chế độ dinh dưỡng không cân đối, thiếu vitamin và khoáng chất, cũng làm suy giảm hệ miễn dịch và tăng nguy cơ mắc bệnh. Ngoài ra, việc không tuân thủ quy trình phòng bệnh cho lợn nái, đặc biệt là tiêm phòng vaccine, tạo điều kiện cho các bệnh truyền nhiễm lây lan.

II. Nhận Diện Các Bệnh Sinh Sản Thường Gặp Ở Lợn Nái Ngoại Nuôi

Việc nhận diện sớm các bệnh sinh sản thường gặp ở lợn nái ngoại là vô cùng quan trọng để có thể can thiệp kịp thời và giảm thiểu thiệt hại. Các bệnh này có thể được chia thành nhiều nhóm, bao gồm các bệnh do vi khuẩn, virus, ký sinh trùng và các rối loạn sinh lý. Một số bệnh phổ biến bao gồm viêm tử cung lợn nái, bệnh lepto ở lợn nái, bệnh parvo ở lợn nái, và bệnh PRRS ở lợn nái. Mỗi bệnh có những triệu chứng và tác động khác nhau, đòi hỏi người chăn nuôi phải có kiến thức và kinh nghiệm để chẩn đoán chính xác và áp dụng các biện pháp điều trị phù hợp. Theo Nguyễn Thị Loan (2015), việc theo dõi sát sao các biểu hiện lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm cần thiết là yếu tố then chốt để phát hiện sớm và kiểm soát hiệu quả các bệnh sinh sản.

2.1. Triệu chứng và tác hại của viêm tử cung ở lợn nái

Viêm tử cung lợn nái là một bệnh lý phổ biến, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh sản của lợn. Triệu chứng thường gặp bao gồm dịch mủ chảy ra từ âm đạo, sốt, bỏ ăn, và giảm năng suất sữa. Bệnh có thể dẫn đến vô sinh, sảy thai, hoặc thai chết lưu. Nguyên nhân gây bệnh thường do nhiễm trùng sau khi sinh, do vệ sinh kém, hoặc do can thiệp thô bạo trong quá trình đỡ đẻ. Việc điều trị cần kết hợp sử dụng kháng sinh, thuốc kháng viêm, và các biện pháp hỗ trợ để tăng cường sức đề kháng cho lợn.

2.2. Các bệnh truyền nhiễm ảnh hưởng đến sinh sản Parvo PRRS Lepto

Bệnh Parvo ở lợn nái, bệnh PRRS ở lợn nái, và bệnh Lepto ở lợn nái là những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh sản. Bệnh Parvo thường gây sảy thai, thai chết lưu, và lợn con sinh ra yếu ớt. Bệnh PRRS gây rối loạn hô hấp và sinh sản, làm giảm tỷ lệ đậu thai và tăng tỷ lệ chết ở lợn con. Bệnh Lepto gây sảy thai, vô sinh, và các vấn đề về thận. Phòng bệnh bằng vaccine là biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ đàn lợn khỏi các bệnh truyền nhiễm này.

2.3. Vô sinh và sảy thai ở lợn nái Nguyên nhân và cách xử lý

Vô sinh ở lợn nái và sảy thai ở lợn nái là những vấn đề nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn cho người chăn nuôi. Nguyên nhân có thể do di truyền, dinh dưỡng kém, stress, hoặc do nhiễm trùng. Việc xác định nguyên nhân cụ thể là rất quan trọng để có thể áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp. Trong trường hợp vô sinh, cần kiểm tra sức khỏe sinh sản của lợn, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, và sử dụng các biện pháp kích thích rụng trứng. Trong trường hợp sảy thai, cần cách ly lợn bệnh, điều trị nhiễm trùng, và tăng cường chăm sóc nuôi dưỡng.

III. Hướng Dẫn Phòng Bệnh Sinh Sản Cho Lợn Nái Ngoại Bí Quyết Hiệu Quả

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Việc áp dụng các biện pháp phòng bệnh chủ động và toàn diện là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe sinh sản cho lợn nái ngoại và giảm thiểu rủi ro. Các biện pháp phòng bệnh cần tập trung vào việc cải thiện điều kiện chăn nuôi, tăng cường sức đề kháng cho lợn, và kiểm soát dịch bệnh. Theo Nguyễn Thị Loan (2015), việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình vệ sinh, tiêm phòng vaccine, và kiểm soát mầm bệnh là những biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Ngoài ra, việc chăm sóc lợn nái mang thai và chăm sóc lợn nái sau sinh đúng cách cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa các bệnh sinh sản.

3.1. Vệ sinh chuồng trại và kiểm soát mầm bệnh

Vệ sinh chuồng trại là một trong những biện pháp phòng bệnh quan trọng nhất. Chuồng trại cần được vệ sinh sạch sẽ, khô ráo, và thông thoáng. Định kỳ phun thuốc sát trùng để tiêu diệt mầm bệnh. Kiểm soát sự xâm nhập của các loài gặm nhấm và côn trùng, vì chúng có thể mang mầm bệnh. Đảm bảo nguồn nước sạch và thức ăn không bị ô nhiễm. Thực hiện quản lý lợn nái ngoại theo quy trình khép kín để hạn chế sự lây lan của dịch bệnh.

3.2. Lịch vaccine cho lợn nái sinh sản Bảo vệ chủ động

Tiêm phòng vaccine là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả nhất để bảo vệ đàn lợn khỏi các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Cần xây dựng lịch vaccine cho lợn nái sinh sản phù hợp với tình hình dịch bệnh tại địa phương. Các vaccine cần thiết bao gồm vaccine phòng bệnh Parvo, PRRS, Lepto, và các bệnh khác. Tiêm phòng đúng lịch và đúng kỹ thuật để đảm bảo hiệu quả bảo vệ tốt nhất.

3.3. Dinh dưỡng và chăm sóc lợn nái mang thai và sau sinh

Dinh dưỡng cho lợn nái sinh sản đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe và khả năng sinh sản. Cần cung cấp đầy đủ và cân đối các chất dinh dưỡng, vitamin, và khoáng chất. Chăm sóc lợn nái mang thai cần đặc biệt chú ý đến giai đoạn đầu và cuối thai kỳ, khi nhu cầu dinh dưỡng tăng cao. Chăm sóc lợn nái sau sinh cần đảm bảo vệ sinh sạch sẽ, cung cấp đủ nước và thức ăn, và theo dõi sát sao các dấu hiệu bất thường.

IV. Phương Pháp Điều Trị Bệnh Sinh Sản Lợn Nái Ngoại Cập Nhật Mới Nhất

Khi lợn nái ngoại mắc bệnh sinh sản, việc điều trị kịp thời và hiệu quả là vô cùng quan trọng để phục hồi khả năng sinh sản và giảm thiểu thiệt hại kinh tế. Phương pháp điều trị cần dựa trên nguyên nhân gây bệnh, mức độ nghiêm trọng của bệnh, và tình trạng sức khỏe của lợn. Theo Nguyễn Thị Loan (2015), việc sử dụng kháng sinh, thuốc kháng viêm, và các biện pháp hỗ trợ là những phương pháp điều trị phổ biến. Tuy nhiên, cần sử dụng thuốc đúng liều lượng, đúng thời gian, và tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm. Ngoài ra, việc cải thiện điều kiện chăn nuôi và tăng cường sức đề kháng cho lợn cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình điều trị.

4.1. Sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm nhiễm sinh sản

Kháng sinh là một trong những thuốc điều trị bệnh sinh sản lợn nái quan trọng nhất trong điều trị các bệnh viêm nhiễm sinh sản. Tuy nhiên, cần sử dụng kháng sinh một cách hợp lý và có trách nhiệm để tránh tình trạng kháng thuốc. Lựa chọn kháng sinh phù hợp với loại vi khuẩn gây bệnh và tuân thủ đúng liều lượng, thời gian điều trị. Kết hợp sử dụng kháng sinh với các biện pháp hỗ trợ khác để tăng cường hiệu quả điều trị.

4.2. Các biện pháp hỗ trợ điều trị Vitamin khoáng chất hormone

Ngoài kháng sinh, các biện pháp hỗ trợ điều trị cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi sức khỏe sinh sản cho lợn nái. Vitamin và khoáng chất giúp tăng cường sức đề kháng và cải thiện chức năng sinh sản. Hormone có thể được sử dụng để điều chỉnh chu kỳ động dục và kích thích rụng trứng. Tuy nhiên, cần sử dụng hormone một cách thận trọng và theo chỉ định của bác sĩ thú y.

4.3. Phác đồ điều trị hiệu quả cho từng loại bệnh sinh sản

Mỗi loại bệnh sinh sản đòi hỏi một phác đồ điều trị riêng biệt. Ví dụ, viêm tử cung có thể được điều trị bằng kháng sinh, thuốc kháng viêm, và rửa tử cung. Bệnh Parvo và PRRS cần được phòng ngừa bằng vaccine, và điều trị triệu chứng khi lợn mắc bệnh. Bệnh Lepto cần được điều trị bằng kháng sinh và các biện pháp hỗ trợ. Tham khảo ý kiến của bác sĩ thú y để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

V. Nghiên Cứu Thực Tiễn Đánh Giá Hiệu Quả Phác Đồ Trị Bệnh Sinh Sản

Để đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị bệnh sinh sản lợn nái, cần thực hiện các nghiên cứu thực tiễn trên các trang trại chăn nuôi. Nghiên cứu cần tập trung vào việc so sánh hiệu quả của các phác đồ khác nhau, đánh giá chi phí điều trị bệnh sinh sản lợn nái, và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị. Theo Nguyễn Thị Loan (2015), việc theo dõi các chỉ tiêu sinh sản, như tỷ lệ đậu thai, số con sơ sinh sống, và tỷ lệ lợn con chết, là rất quan trọng để đánh giá hiệu quả của phác đồ điều trị.

5.1. So sánh các phác đồ điều trị viêm tử cung trên lợn nái

Nghiên cứu so sánh hiệu quả của các phác đồ điều trị viêm tử cung khác nhau, bao gồm sử dụng kháng sinh đơn lẻ, kết hợp kháng sinh với thuốc kháng viêm, và sử dụng các biện pháp hỗ trợ như rửa tử cung. Đánh giá tỷ lệ khỏi bệnh, thời gian điều trị, và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của lợn nái.

5.2. Đánh giá hiệu quả vaccine phòng bệnh Parvo và PRRS

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của vaccine phòng bệnh Parvo và PRRS trên các trang trại chăn nuôi. So sánh tỷ lệ mắc bệnh và mức độ nghiêm trọng của bệnh ở các đàn lợn được tiêm phòng và không được tiêm phòng. Đánh giá ảnh hưởng của vaccine đến năng suất sinh sản và sức khỏe của lợn.

5.3. Phân tích chi phí và lợi ích của các biện pháp phòng trị bệnh

Phân tích chi phí điều trị bệnh sinh sản lợn nái và lợi ích của các biện pháp phòng trị bệnh khác nhau. So sánh chi phí vaccine, thuốc men, và công lao động với lợi ích thu được từ việc giảm tỷ lệ mắc bệnh, tăng năng suất sinh sản, và giảm thiệt hại kinh tế. Xác định các biện pháp phòng trị bệnh hiệu quả và kinh tế nhất.

VI. Kết Luận và Tương Lai Giải Pháp Toàn Diện Cho Bệnh Sinh Sản

Việc kiểm soát bệnh sinh sản lợn nái đòi hỏi một giải pháp toàn diện, kết hợp các biện pháp phòng bệnh chủ động, điều trị kịp thời, và quản lý chặt chẽ. Trong tương lai, cần tập trung vào việc nghiên cứu và phát triển các vaccine mới, các phương pháp chẩn đoán nhanh chóng và chính xác, và các phác đồ điều trị hiệu quả và an toàn. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền và đào tạo cho người chăn nuôi về các biện pháp phòng trị bệnh sinh sản, góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả chăn nuôi lợn.

6.1. Tóm tắt các biện pháp phòng trị bệnh sinh sản hiệu quả

Tóm tắt các biện pháp phòng trị bệnh sinh sản hiệu quả nhất, bao gồm vệ sinh chuồng trại, tiêm phòng vaccine, dinh dưỡng hợp lý, chăm sóc đúng cách, và điều trị kịp thời. Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng một giải pháp toàn diện và liên tục để kiểm soát bệnh sinh sản.

6.2. Hướng nghiên cứu và phát triển trong tương lai

Đề xuất các hướng nghiên cứu và phát triển trong tương lai, bao gồm nghiên cứu vaccine mới, phương pháp chẩn đoán nhanh chóng, và phác đồ điều trị hiệu quả. Khuyến khích sự hợp tác giữa các nhà khoa học, bác sĩ thú y, và người chăn nuôi để giải quyết các vấn đề liên quan đến bệnh sinh sản.

6.3. Chính sách hỗ trợ và khuyến khích phát triển chăn nuôi bền vững

Đề xuất các chính sách hỗ trợ và khuyến khích phát triển chăn nuôi bền vững, bao gồm hỗ trợ tài chính cho việc mua vaccine và thuốc men, đào tạo kỹ thuật cho người chăn nuôi, và xây dựng hệ thống giám sát dịch bệnh hiệu quả. Tạo điều kiện cho người chăn nuôi tiếp cận các thông tin và công nghệ mới nhất để nâng cao năng suất và hiệu quả chăn nuôi.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Trong bối cảnh công nghiệp hóa ngành chăn nuôi tại Việt Nam, phân khúc chăn nuôi lợn nái ngoại (Landrace, Yorkshire) đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp nguồn giống thương phẩm chất lượng cao. Theo số liệu thống kê ngành chăn nuôi, các bệnh lý sản khoa trên lợn nái chiếm từ 5% đến 15% tổng nguyên nhân gây suy giảm năng suất sinh sản, tăng tỷ lệ loại thải nái sớm và làm tổn thất trực tiếp đến lợi nhuận của các trang trại quy mô lớn.

Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Thú y của tác giả Nguyễn Thị Loan (Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên, 2015) tập trung giải quyết bài toán cấp thiết: “Tình hình mắc một số bệnh sinh sản trên đàn lợn nái ngoại nuôi tại Trại lợn công ty CP KTKS Thiên Thuận Tường - Cẩm Phả - Quảng Ninh, biện pháp phòng và trị bệnh”. Đề tài cung cấp giải pháp can thiệp lâm sàng dựa trên bằng chứng (evidence-based veterinary medicine) nhằm chuẩn hóa quy trình thú y và phục hồi năng suất đàn nái sau sinh.

                           +---------------------------------------------+
                           |           VẤN ĐỀ LÂM SÀNG SẢN KHOA          |
                           |  - Viêm tử cung (Metritis): Sốt, dịch mủ    |
                           |  - Viêm vú (Mastitis): Sưng, nóng, đỏ, đau   |
                           |  - Mất sữa (Agalactia) & Bại liệt sau đẻ   |
                           +---------------------------------------------+
                                                  |
                                                  v
                           +---------------------------------------------+
                           |            GIẢI PHÁP CAN THIỆP              |
                           |  - Thụt rửa Han-Iodine 10% diệt khuẩn tại chỗ|
                           |  - Amoxilin LA (150mg/ml, tác dụng 48h)     |
                           |  - Oxytocin co bóp tống sản dịch            |
                           |  - Bổ trợ Analgin-C & Vitamin B-Complex     |
                           +---------------------------------------------+
                                                  |
                                                  v
                           +---------------------------------------------+
                           |             CHỈ TIÊU ĐẠT ĐƯỢC               |
                           |  - Tỷ lệ chữa khỏi: 90.0% - 95.0%           |
                           |  - Rút ngắn điều trị: 3.2 - 3.8 ngày        |
                           |  - Tỷ lệ thụ thai chu kỳ sau: >85%          |
                           +---------------------------------------------+

Vấn đề thực tiễn và các điểm nghẽn (Pain Points)

• Tổn thương đường sinh dục sau sinh: Quá trình chuyển dạ kéo dài hoặc can thiệp trợ sản sai kỹ thuật phá vỡ lớp màng nhầy Mucin bảo vệ niêm mạc, tạo điều kiện cho vi khuẩn cơ hội (Escherichia coli, Streptococcus spp., Staphylococcus aureus) xâm nhập.
• Hội chứng viêm vú - viêm tử cung - mất sữa (MMA): Dẫn đến suy giảm sản lượng sữa đầu chứa kháng thể $\gamma$-globulin, làm tăng tỷ lệ tử vong ở lợn con sơ sinh từ 30% lên đến 100% nếu không được điều trị kịp thời.
• Tỷ lệ phối đạt thấp và vô sinh thứ phát: Biến chứng viêm tử cung mủ (++) và (+++) gây tích tụ độc tố Spermiolysin làm tiêu tinh trùng và gây tiêu phôi sớm.

Mục tiêu dự án

1. Khảo sát biến động cơ cấu đàn và xác định tỷ lệ mắc các bệnh sinh sản (viêm tử cung, viêm vú, đẻ khó, bại liệt sau đẻ) trên đàn nái ngoại tại trại Thiên Thuận Tường.
2. Đánh giá các yếu tố dịch tễ ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc bệnh: cơ cấu giống (Landrace, Yorkshire, F1), lứa đẻ và mùa vụ theo các tháng trong năm.
3. Thử nghiệm lâm sàng và so sánh hiệu quả điều trị giữa 2 phác đồ kháng sinh: Phác đồ 1 (Amoxilin LA thế hệ mới) và Phác đồ 2 (Oxytetracycline truyền thống).
4. Chuẩn hóa quy trình phòng bệnh tổng hợp kết hợp chăm sóc dinh dưỡng theo chu kỳ thai kỳ và quy trình an toàn sinh học.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Địa bàn nghiên cứu: Trại lợn Công ty CP KTKS Thiên Thuận Tường, Cẩm Phả, Quảng Ninh.
• Thời gian theo dõi: Từ ngày 25/05/2015 đến ngày 22/11/2015 (6 tháng liên tục).
• Đối tượng theo dõi: Đàn lợn nái ngoại sinh sản, theo dõi trực tiếp 40 ca viêm tử cung và 6 ca viêm vú điển hình để phân tích thử nghiệm phác đồ.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các trang trại quy mô vừa và lớn, việc xử lý bệnh lý sản khoa thường mang tính kinh nghiệm, lạm dụng kháng sinh đơn liều không đủ thời gian tác dụng hoặc thụt rửa tử cung bằng hóa chất kích ứng mạnh gây tổn thương biểu mô.

Tiêu chí phân tích	Phương pháp truyền thống	Phác đồ chuẩn hóa đề xuất
Phổ kháng khuẩn	Hẹp, chủ yếu dùng Penicillin + Streptomycin dễ kháng thuốc	Rộng, bao phủ vi khuẩn Gram (+) và Gram (-) với Amoxilin LA
Thời gian duy trì nồng độ (MIC)	Ngắn (8 - 12 giờ), phải tiêm lặp lại nhiều lần gây stress nái	Tác dụng kéo dài đến 48 giờ, hạn chế số lần tiêm can thiệp
Xử lý cơ học tại chỗ	Thụt rửa bằng cồn hoặc dung dịch nồng độ cao gây bỏng niêm mạc	Thụt rửa Han-Iodine 10% sát trùng chọn lọc, kích thích co bóp bằng Oxytocin
Tỷ lệ phục hồi buồng trứng	Chậm, thời gian động dục lại sau cai sữa >10 ngày	Nhanh, rút ngắn chu kỳ động dục trở lại từ 3 - 5 ngày sau cai sữa

Ma trận ưu tiên can thiệp kỹ thuật (MoSCoW Matrix)

• Must have (Bắt buộc): Đo thân nhiệt hàng ngày; thụt rửa tử cung bằng Han-Iodine 10%; tiêm Oxytocin tống sản dịch; sử dụng kháng sinh đường tiêm toàn thân (Amoxilin LA hoặc Oxytetracycline).
• Should have (Nên có): Thử nghiệm phản ứng kết tủa Mucin bằng Acid Acetic 1% để chẩn đoán thể viêm ẩn; cắt răng nanh và bấm đuôi lợn con tránh gây tổn thương núm vú lợn mẹ.
• Could have (Có thể mở rộng): Phong bế Novocain 0.5% phối hợp kháng sinh xung quanh gốc tuyến vú trong các ca viêm vú thể Fibrin nặng.
• Won't have (Loại trừ): Mổ lấy thai đại trà khi chưa qua các bước can thiệp chỉnh tư thế thai bằng thủ thuật trợ sản đường âm đạo.

Thiết kế hệ thống

Quy trình quản lý sức khỏe sản khoa trên đàn nái ngoại được cấu trúc hóa dưới dạng thuật toán lâm sàng nhằm giảm thiểu tối đa sai sót thao tác của công nhân chăn nuôi:

Bảng thông số dược lực và quy cách chế phẩm sử dụng

• Amoxilin LA (Dạng huyền phù tiêm): Thành phần 150 mg Amoxicillin Trihydrate/ml; ức chế tổng hợp Mucopeptide màng tế bào vi khuẩn; thời gian bán thải kéo dài 48 giờ.
• Oxytetracycline (Dung dịch tiêm 20%): Nồng độ 20 g/100 ml; cơ chế gắn vào tiểu phần 30S của Ribosome ức chế tổng hợp protein vi khuẩn.
• Han-Iodine 10%: Phức hợp Povidone Iodine sát trùng bề mặt niêm mạc, giải phóng iod tự do tiêu diệt mầm bệnh không gây hoại tử tế bào lành.
• Oxytocin (Hormone co bóp cơ trơn): Liều 20 - 40 UI/con (tương đương 1 - 2 ml/lần), tăng trương lực co bóp cơ tử cung và tống xuất sản dịch.

Cấu trúc bảng ghi dữ liệu theo dõi lâm sàng (Database Schema)

CREATE TABLE sow_reproductive_health (
    sow_id VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    breed_type ENUM('Landrace', 'Yorkshire', 'F1') NOT NULL,
    parity_number INT NOT NULL,
    farrowing_date DATE NOT NULL,
    clinical_signs JSON NOT NULL, -- {'temp': 40.2, 'discharge': 'mucopurulent', 'mastitis_lobes': 2}
    mucin_test_result BOOLEAN,
    protocol_assigned ENUM('Protocol_1_Amox', 'Protocol_2_Oxytetra') NOT NULL,
    treatment_days INT DEFAULT 0,
    recovery_status ENUM('Cured', 'Uncured', 'Relapsed') DEFAULT 'Uncured',
    weaning_to_estrus_days INT,
    subsequent_conception BOOLEAN
);

Methodology

Nghiên cứu ứng dụng phương pháp nghiên cứu lâm sàng so sánh tiến cứu (Prospective Comparative Clinical Trial):

1. Thiết kế mẫu: Phân bổ ngẫu nhiên 40 cá thể nái mắc viêm tử cung thành 2 lô thí nghiệm ($n_1 = 20$, $n_2 = 20$) và 6 cá thể nái mắc viêm vú ($n_1 = 3$, $n_2 = 3$).
2. Thu thập chỉ tiêu: Đo thân nhiệt hàng ngày bằng nhiệt kế thú y; quan sát tính chất dịch viêm (thể nhẹ $+$, thể vừa $++$, thể nặng $+++$); kiểm tra phản ứng Mucin với Acid Acetic 1%.
3. Xử lý thống kê: Phân tích dữ liệu bằng phần mềm Minitab 17 để kiểm định sự khác biệt có ý nghĩa thống kê ($P < 0.05$) giữa các nhóm thử nghiệm.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình can thiệp thực địa được triển khai qua 3 giai đoạn chuyên sâu gắn liền với chu kỳ sản xuất tại trại Thiên Thuận Tường:

[Giai đoạn 1: Chuẩn bị nái đẻ (Ngày -7 đến 0)]
[Giai đoạn 2: Can thiệp điều trị lâm sàng (Ngày 1 - Ngày 5 sau đẻ)]
[Giai đoạn 3: Phục hồi và theo dõi sinh lý sinh sản (Sau cai sữa)]

Công thức tính toán sản lượng sữa của lợn mẹ qua đàn con

Do lợn không có bể sữa để vắt đo trực tiếp, sản lượng sữa ($M$) được lượng hóa gián tiếp thông qua tốc độ tăng trọng của ổ lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi:

$$M_1 = (W_{21} - W_{ss}) \times 3$$

$$M_2 = \frac{4}{5} M_1$$

$$M = M_1 + M_2$$

Trong đó:

• $M_1$: Sản lượng sữa tiết ra ở tháng thứ nhất (kg).
• $M_2$: Sản lượng sữa tiết ra ở tháng thứ hai (kg).
• $W_{21}$: Tổng khối lượng toàn ổ lợn con lúc 21 ngày tuổi (kg).
• $W_{ss}$: Tổng khối lượng toàn ổ lợn con lúc sơ sinh (kg).
• $M$: Tổng sản lượng sữa cả chu kỳ bài tiết (kg).

Triển khai thuật toán định liều và theo dõi điều trị

def calculate_dosage_and_schedule(body_weight_kg, protocol_type):
    """
    Tính toán liều lượng thuốc điều trị bệnh sinh sản trên nái ngoại
    """
    oxytocin_dose = 2.0  # ml/con
    analgin_c_dose = body_weight_kg * 0.1  # 1ml/10kg TT
    b_complex_dose = body_weight_kg * 0.1  # 1ml/10kg TT
    
    if protocol_type == "Amoxilin_LA":
        antibiotic_dose = body_weight_kg * 0.1  # 1ml/10kg TT
        frequency = "Mỗi 48 giờ (Tiêm cách nhật)"
        duration_days = 3
    elif protocol_type == "Oxytetracycline":
        antibiotic_dose = body_weight_kg * 0.1  # 1ml/10kg TT
        frequency = "Mỗi 24 giờ (Tiêm hàng ngày)"
        duration_days = 5
    else:
        raise ValueError("Phác đồ không hợp lệ")
        
    return {
        "Antibiotic_Dose_ml": antibiotic_dose,
        "Injection_Frequency": frequency,
        "Course_Days": duration_days,
        "Oxytocin_ml": oxytocin_dose,
        "Supportive_Therapy": {
            "Analgin_C_ml": analgin_c_dose,
            "B_Complex_ml": b_complex_dose
        }
    }

Testing và validation

Hiệu quả lâm sàng của 2 phác đồ điều trị viêm tử cung và viêm vú được kiểm chứng trên các cá thể nái ngoại mắc bệnh thực tế tại trại:

Chỉ tiêu theo dõi	Phác đồ 1 (Amoxilin LA)	Phác đồ 2 (Oxytetracycline)	Mức cải thiện (%)
Số lợn thử nghiệm (con)	20	20	-
Số lợn khỏi bệnh (con)	19	17	+10.0%
Tỷ lệ điều trị khỏi (%)	95.0%	85.0%	+11.76%
Thời gian điều trị trung bình (ngày/con)	3.2 ± 0.4	4.6 ± 0.6	Rút ngắn 30.4%
Tỷ lệ tái phát bệnh (%)	5.26% (1/19)	17.65% (3/17)	Giảm 70.2%
Thời gian động dục lại sau cai sữa (ngày)	4.2 ± 0.5	6.1 ± 0.8	Rút ngắn 31.1%
Tỷ lệ phối giống đậu thai kỳ sau (%)	89.5% (17/19)	76.5% (13/17)	+16.99%

Kết quả đạt được

1. Khống chế hoàn toàn ổ viêm cấp tính: Ở nhóm sử dụng Phác đồ 1, sau 2 lần tiêm Amoxilin LA kết hợp thụt rửa Han-Iodine 10%, 100% nái hạ sốt về mức sinh lý bình thường (38.5 - 39.0°C), dịch rỉ viêm chuyển từ dạng mủ xanh/nâu tanh sang dịch nhờn trong suốt.
2. Khôi phục chức năng tiết sữa: Khối lượng sơ sinh bình quân của lợn con đạt 1.35 - 1.45 kg/con. Sau 21 ngày bú mẹ từ các nái được điều trị khỏi, đàn con đạt khối lượng bình quân 6.2 - 6.8 kg/con mà không có hiện tượng tiêu chảy hàng loạt do độc tố vi khuẩn từ sữa mẹ.
3. Hiệu quả kinh tế vượt trội: Giảm số công lao động tiêm thuốc từ 5 lần tiêm xuống còn 2 lần tiêm/liệu trình đối với kháng sinh chính, hạn chế tối đa nguy cơ áp-xe vị trí tiêm bắp ở nái.

---

Đổi mới và đóng góp

• Ứng dụng kháng sinh dạng tác dụng kéo dài (Long-Acting Formulation): Việc triển khai Amoxilin LA với công nghệ vi hạt giải phóng chậm duy trì nồng độ kháng sinh trong huyết tương và mô tử cung vượt ngưỡng MIC đối với liên cầu và tụ cầu trong suốt 48 giờ, loại bỏ hiện tượng đứt gãy nồng độ thuốc của các dòng penicillin truyền thống.
• Cơ chế hiệp đồng đa tầng (Multimodal Therapy): Kết hợp tác động cơ học tống xuất sản dịch (Oxytocin) + Sát khuẩn tiếp xúc niêm mạc (Han-Iodine 10%) + Diệt khuẩn toàn thân qua đường máu (Amoxilin LA) + Nâng cao sức đề kháng tế bào (B-Complex, Vitamin C).
• Chuẩn hóa quy trình dinh dưỡng kiểm soát MMA: Xây dựng biểu đồ cho ăn cám GreenFeed GF07 và GF08 theo từng ngày chửa, đặc biệt là quy tắc "cắt giảm trước đẻ - tăng dần sau đẻ" giúp ngăn ngừa tình trạng sốt sữa, ứ đọng sữa gây viêm vú cục bộ.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Hướng dẫn quy trình vận hành chuẩn (SOP) tại trang trại

[BƯỚC 1: TIẾP NHẬN & CHUẨN BỊ (TRƯỚC ĐẺ 7 NGÀY)]

[BƯỚC 2: HỖ TRỢ SINH SẢN & PHÒNG NGỪA (NGÀY ĐẺ)]

[BƯỚC 3: ĐIỀU TRỊ VIÊM TỬ CUNG & VIÊM VÚ (NGÀY 1-3 SAU ĐẺ)]

[BƯỚC 4: THEO DÕI PHỤC HỒI & PHỐI GIỐNG (SAU CAI SỮA)]

Phân tích hiệu quả kinh tế (Cost-Benefit Analysis)

Tính toán trên quy mô trang trại 500 nái ngoại, việc áp dụng Phác đồ 1 mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt:

• Chi phí thuốc/ca điều trị: 85.000 VNĐ (Phác đồ 1) so với 65.000 VNĐ (Phác đồ 2).
• Giá trị chênh lệch thu hồi:
  • Giảm tỷ lệ loại thải nái do mất khả năng sinh sản: Tiết kiệm chi phí thay đàn hậu bị ước tính 8.500.000 VNĐ/nái.
  • Tăng số lợn con cai sữa/nái/năm thêm 0.8 - 1.2 con nhờ rút ngắn thời gian lãng phí chu kỳ động dục.
• Thời gian hoàn vốn (ROI): Tỷ suất sinh lời từ việc giảm hao hụt đầu con và chi phí điều trị đạt mức hoàn vốn ngay trong lứa đẻ tiếp theo của đàn nái.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Đề tài chưa thực hiện nuôi cấy phân lập vi khuẩn chuyên sâu kèm kháng sinh đồ (Antibiogram) in-vitro trên từng cá thể nghiên cứu do điều kiện phòng thí nghiệm dã chiến tại trại.
• Số liệu mới chỉ ghi nhận trong khung thời gian 6 tháng (từ tháng 5 đến tháng 11/2015), chưa phản ánh trọn vẹn diễn biến dịch tễ trong mùa đông - xuân lạnh ẩm của miền Bắc.

Hướng nghiên cứu mở rộng

• Ứng dụng công nghệ PCR đa mồi (Multiplex PCR) để định danh nhanh các chủng vi khuẩn kháng thuốc gây viêm tử cung.
• Tích hợp camera cảm biến nhiệt độ hồng ngoại (Thermal Imaging) tại chuồng đẻ nhằm phát hiện sớm các ổ viêm vú tiềm ẩn ngay từ giai đoạn tăng thân nhiệt cục bộ trước khi có triệu chứng lâm sàng.

---

Đối tượng hưởng lợi

                               CÁC NHÓM ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI
[SINH VIÊN NÔNG LÂM]   [KỸ THUẬT VIÊN TRẠI]           [CHỦ TRANG TRẠI]       [CÁN BỘ NGHIÊN CỨU]
 • Tài liệu thực tế     • Cẩm nang định liều           • Tối ưu hóa ROI       • Dữ liệu dịch tễ
 • Kỹ năng lâm sàng     • Quy trình SOP thao tác       • Giảm tỷ lệ loại thải • Nền tảng phát triển

• Sinh viên chuyên ngành Thú y / Chăn nuôi: Cung cấp tài liệu thực chứng chi tiết về bệnh lý sản khoa trên lợn nái ngoại, công thức tính toán sản lượng sữa và quy trình điều trị lâm sàng.
• Kỹ thuật viên & Bác sĩ thú y trang trại: Có được cẩm nang hướng dẫn định liều, lịch trình dùng thuốc cách nhật giúp tối ưu hóa thời gian lao động và giảm thiểu stress cho đàn nái.
• Chủ doanh nghiệp chăn nuôi quy mô công nghiệp: Nắm bắt phương pháp quản lý đàn nái sinh sản khoa học, bảo tồn chất lượng con giống và gia tăng số lứa đẻ/nái/năm.
• Nhà nghiên cứu dịch tễ thú y: Sở hữu bộ dữ liệu thực địa về mối tương quan giữa lứa đẻ, giống lợn ngoại và tỷ lệ cảm nhiễm vi khuẩn đường sinh dục tại khu vực duyên hải Đông Bắc.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật cốt lõi khi thụt rửa tử cung cho lợn nái là gì?

Thao tác thụt rửa phải sử dụng ống dẫn mềm chuyên dụng vô trùng, dịch thụt rửa (Han-Iodine 10% pha loãng hoặc nước muối sinh lý 0.9%) phải được làm ấm ở nhiệt độ 38 - 40°C. Thao tác nhẹ nhàng, tránh dùng lực thô bạo làm rách niêm mạc tử cung đang tổn thương. Bắt buộc tiêm Oxytocin trước hoặc sau khi thụt rửa để kích thích co bóp tống toàn bộ lượng dịch ứ đọng ra ngoài.

2. Tại sao Amoxilin LA lại vượt trội hơn các dòng kháng sinh thông thường?

Amoxilin LA sử dụng tá dược nhũ dầu đặc biệt giúp phân tử Amoxicillin giải phóng từ từ vào hệ tuần hoàn, duy trì nồng độ ức chế vi khuẩn trong mô sinh dục suốt 48 giờ. Điều này giúp giảm số lần bắt giữ nái để tiêm thuốc từ 5 lần xuống còn 2 - 3 lần, hạn chế hiện tượng sốt phản ứng và tụt sữa do stress.

3. Phác đồ này có khả năng tích hợp vào quy trình an toàn sinh học tổng thể không?

Quy trình điều trị được thiết kế khớp nối hoàn toàn với lịch tiêm phòng vaccine định kỳ (Parvovirus, PRRS, Dịch tả lợn) và hệ thống chuồng sàn kín hiện đại, không gây xung đột với các can thiệp thú y khác trong chu kỳ mang thai và nuôi con.

4. Cần lưu ý gì về chế độ ăn của nái để phòng bệnh viêm vú sau sinh?

Quy tắc cốt lõi là kiểm soát năng lượng và protein khẩu phần: Giảm 20 - 30% lượng cám GF08 trong 3 ngày trước khi đẻ, chỉ cho ăn 0.5 kg vào ngày đẻ. Sau khi đẻ, tăng dần mỗi ngày 1 kg cho đến ngày thứ 5 mới cho ăn theo nhu cầu (5 kg/ngày). Điều này giúp tuyến vú không bị căng sữa đột ngột khi lợn con chưa đủ sức bú cạn.

5. Chi phí đầu tư phác đồ mới so với tỷ lệ hao hụt nái có khả thi không?

Hoàn toàn khả thi. Việc tăng 20.000 VNĐ chi phí thuốc cho mỗi ca điều trị Amoxilin LA giúp tăng tỷ lệ chữa khỏi thêm 10%, giảm 70% nguy cơ tái phát và bảo tồn khả năng thụ thai chu kỳ sau của nái đạt xấp xỉ 90%, giúp bảo vệ tài sản nái sinh sản trị giá hàng chục triệu đồng.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Loan đã giải quyết trọn vẹn và thực chất bài toán bệnh lý sinh sản trên đàn lợn nái ngoại tại Trại lợn Công ty CP KTKS Thiên Thuận Tường. Kết quả nghiên cứu khẳng định: Việc áp dụng phác đồ kết hợp thụt rửa Han-Iodine 10% tại chỗ và tiêm toàn thân kháng sinh tác dụng kéo dài Amoxilin LA (liều 1 ml/10 kg thể trọng, tiêm cách nhật 48h) mang lại tỷ lệ chữa khỏi bệnh viêm tử cung đạt 95.0%, rút ngắn thời gian điều trị xuống còn 3.2 ngày và nâng cao tỷ lệ đậu thai chu kỳ kế tiếp lên 89.5%.

Giải pháp không chỉ mang giá trị học thuật chuẩn mực trong lĩnh vực Thú y lâm sàng mà còn là quy trình kỹ thuật có khả năng nhân rộng trực tiếp cho các cơ sở chăn nuôi lợn công nghiệp quy mô lớn trên toàn quốc, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển chăn nuôi bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong những năm gần đây ngành chăn nuôi nước ta phát triển nhanh cả về số lượng và chất lượng, nhiều giống gia súc, gia cầm được lai tạo du nhập sản xuất đã đem lại nhiều lợi nhuận cho người chăn nuôi. Chăn nuôi thực sự đã trở thành nguồn thu nhập chính cho nhiều hộ gia đình đồng thời đã thúc đẩy sự phát triển của một số ngành công nghiệp liên quan như chế biến thực phẩm, sản xuất thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y, công nghiệp thuộc da, lông vũ. Chăn nuôi lợn là một trong những mũi nhọn của ngành chăn nuôi nước ta, đóng một vị trí quan trọng và đem lại hiệu quả kinh tế cao. Là nguồn Protein động vật có giá trị phục vụ cho nhu cầu của con người.

Thịt lợn có thể chế biến thành nhiều món ăn phù hợp với khẩu vị của đại đa số người dân, khi chế biến, thịt lợn ít giảm phẩm chất nên nó là nguồn nguyên liệu không thể thay thế được để sản xuất thành các loại thức ăn như: giò, chả, xúc xích, dăm bông. Nó không chỉ cung cấp thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, đáp ứng nhu cầu thực phẩm cho xã hội mà còn là nguồn thu nhập đáng kể cho người chăn nuôi. Ngoài ra chăn nuôi lợn còn cung cấp một lượng lớn phân bón cho trồng trọt và thủy sản. Có thể nói ngành chăn nuôi lợn đã đóng góp một phần đáng kể vào công tác xóa đói giảm nghèo, ổn định đời sống xã hội và thúc đẩy sự phát triển kinh tế chung của đất nước.

Xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu của con người về các sản phẩm chăn nuôi ngày càng cao không những về số lượng mà còn cả chất lượng. Sản phẩm làm ra phải đảm bảo về dinh dưỡng, đặc biệt là phải an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng. Để đáp ứng nhu cầu đó ngoài những yếu tố về con giống, thức ăn, chế độ chăm sóc nuôi dưỡng, quản lý công tác thú y cần được chú trọng nhằm hạn chế bệnh tật, nâng cao chất lượng chăn nuôi. 2 Trong chăn nuôi lợn thì lợn nái có vai trò quan trọng làm tăng số lượng cũng như chất lượng của đàn lợn.

Tuy nhiên lợn nái thường mắc một số biến chứng sau đẻ làm giảm năng suất, phẩm chất đàn lợn. Đây là loại biến chứng rất hay xảy ra và thường để lại hậu quả lâu dài, giảm năng suất sinh sản, trường hợp nặng lợn nái có thể mất khả năng sinh sản, tiêu thai, sảy thai, chết thai và tỷ lệ thụ thai thấp, do đó các bệnh sinh sản sẽ gây ảnh hưởng rất lớn tới năng suất và chất lượng con giống, cũng như đàn lợn. Mặt khác, trên thị trường hiện nay có rất nhiều loại thuốc do nhiều cơ sở sản xuất khác nhau để điều trị biến chứng đó. Nên người chăn nuôi còn lúng túng trong việc lựa chọn thuốc và sử dụng phác đồ nào để điều trị các biến chứng đó cho có hiệu quả cao.

Vì vậy nghiên cứu một số bệnh sinh sản ở lợn nái sau đẻ và sử dụng phác đồ điều trị góp phần nâng cao năng suất sinh sản, hạn chế tối đa thiệt hại kinh tế là một việc làm có ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Xuất phát từ thực tế đó chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Tình hình mắc một số bệnh sinh sản trên đàn lợn nái ngoại nuôi tại Trại lợn công ty CP KTKS Thiên Thuận Tường - Cẩm Phả - Quảng Ninh, biện pháp phòng và trị bệnh”. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài Nắm được tình hình mắc bệnh sinh sản trên đàn nái ngoại nuôi tại trại lợn Thiên Thuận Tường thuộc Công ty Cổ phần KTKS Thiên Thuận Tường - Cẩm Phả - Quảng Ninh. - Xác định tỷ lệ mắc một số bệnh sinh sản ở đàn lợn nái ngoại nuôi tại trại và các yếu tố ảnh hưởng.

- So sánh được một số phác đồ điều trị bệnh sinh sản, từ đó chọn ra được phác đồ điều trị hiệu quả nhất. - Khuyến cáo một số biện pháp phòng bệnh tích cực cho lợn nái sinh sản để giảm thiệt hại về kinh tế. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Các kết quả nghiên cứu một số bệnh sinh sản là những tư liệu khoa học phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo ở trại lợn Thiên Thuận Tường.

Ý nghĩa thực tiễn Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh của một số phác đồ từ đó đưa ra những liệu trình điều trị hiệu quả, kinh tế để áp dụng rộng rãi trên thực tiễn chăn nuôi. Làm quen với phương pháp nghiên cứu khoa học. Nâng cao kiến thức thực tiễn, tăng khả năng tiếp xúc với thực tế chăn nuôi, điều trị bệnh cho lợn từ đó nâng cao và củng cố kiến thức của bản thân. 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cơ sở khoa học 2. Đặc điểm giải phẫu cơ quan sinh dục lợn nái * Bộ phận sinh dục bên trong - Buồng trứng (Ovanrium): Theo Nguyễn Mạnh Hà và cs (2003) [9], buồng trứng còn gọi là noãn sào, gồm một đôi nằm dưới hông, trước cửa vào xoang chậu và được giữ bởi dây chằng rộng, trên bề mặt buồng trứng sần sùi. Khác với dịch hoàn, buồng trứng của động vật có vú lưu lại trong xoang bụng, phát triển thành một cặp. Nó thực hiện cả hai chức năng: Ngoại tiết là sản sinh ra tế bào trứng (bài noãn) và nội tiết (sản sinh ra hormon sinh dục cái) có ảnh hưởng tới giới tính, tới chức năng tử cung (đặc tính thứ cấp của con cái).

+ Cấu tạo: Buồng trứng được bao bọc ở ngoài một lớp màng liên kết sợi chắc tựa như màng bọc của dịch hoàn. Bên trong được chia thành hai phần, cả hai phần đều phát triển một thứ mô liên kết sợi xốp tạo nên một loại chất đệm. + Miền vỏ: Đặc biệt quan trọng với chức năng sinh dục, đảm bảo quá trình phát triển của trứng đến khi trứng chín và rụng. Miền vỏ bao gồm ba phần: Tế bào trứng nguyên thủy, thể vàng và tế bào bào hình hạt.

+ Miền tủy chứa nhiều mạnh máu và bạch huyết. Ở lợn buồng trứng nằm trước cửa xoang chậu, ứng với vùng đốt sống hông 3 - 4. Bề mặt buồng trứng có nhiều u nổi lên. Buồng trứng dài 1,5 - 2cm, khối lượng 3 - 5gam.

- Ống dẫn trứng (Oviductus): Ống dẫn trứng ở lợn dài 15 - 20cm uốn khúc nằm cạnh dây chằng rộng, ống dẫn trứng bắt đầu ở bên cạnh buồng trứng đến đầu tử cung được chia làm 2 phần. 5 + Phần trước tự do có hình phễu loe ra gọi là loa vòi (loa kèn) có tác dụng hứng tế bao trứng chín rụng, đầu này mở ra trong xoang phúc mạc. + Phần sau thon nhỏ có đường kính dài 0,2 - 0,3cm nối với sừng tử cung. - Tử cung (dạ con) (uterus) + Cấu tạo giải phẫu tử cung Tử cung nằm trong xoang chậu, dưới trực tràng, trên bóng đái, là nơi làm tổ, cung cấp chất dinh dưỡng cho sự phát triển của bao thai đồng thời là cơ quan đẩy bào thai lọt ra ngoài khi sinh đẻ.

Tử cung gồm có hai sừng tử cung, một thân và một cổ tử cung. Ở lợn tử cung thuộc loại hai sừng, các sừng gấp nếp hoặc quăn lại và có độ dài hơn 1m trong khi thân tử cung lại ngắn. Độ dài này phù hợp cho việc mang nhiều thai. + Cổ tử cung Cổ tử cung tổ chức sợi mô liên kết chiếm ưu thế kết hợp với sự góp mặt của một ít cơ trơn.

Ở lợn cổ tử cung không có nếp gấp hình hoa nở mà là những cột thịt xen kẽ cài răng lược với nhau. + Thân tử cung ngắn, niêm mạc thân và sừng tử cung là những nếp gấp nhăn nheo theo chiều dọc. + Sừng tử cung dài ngoằn ngoèo như ruột non dài chừng 30 - 50cm dây chằng rộng và rất dài. Thai của lợn được làm tổ ở sừng tử cung.

- Âm đạo (vagina) Âm đạo là đoạn nối tiếp sau cổ tử cung, trước âm hộ. Đây là nơi tiếp nhận dương vật khi giao phối, phía trên là trực tràng, phía dưới là bóng đái, nó được ngăn cách với âm hộ bởi màng trinh. Âm đạo có khả năng co giãn rất lớn và là đường đi ra của thai. Chiều dài của âm đạo của lợn: 10 - 12cm.

6 Ở lợn, biểu mô âm đạo tăng lên về độ cao tối đa vào lúc động dục và giảm xuống điểm thấp nhất ở các ngày 12 - 16, các lớp bề mặt của biểu mô âm đạo bong ra ở các ngày 4 và 14. Khả năng co rút ở âm đạo đóng vai trò chính trong việc đáp ứng tâm lý tính dục và cho sự vận chuyển của tinh trùng. Sự co rút của âm đạo, dạ con và ống dẫn trứng được kích thích bởi dịch thể bài tiết vào trong âm đạo trong quá trình kích thích trước lúc giao phối (Đặng Quang Nam và cs, 2002) [19]. * Bộ phận sinh dục bên ngoài Bộ phận sinh dục bên ngoài: Là phần người ta có thể nhìn thấy, sờ thấy và quan sát được, bao gồm: Âm hộ, âm vật, tiền đình.

- Âm hộ (vulvae): Đây là đoạn sau cùng của bộ máy sinh dục cái, sau âm đạo và ngăn cách âm đạo bởi màng trinh. Âm hộ nằm dưới hậu môn và được thông ra ngoài bởi một khe thẳng đứng gọi là âm môn. Trong âm hộ còn có lỗ thông với bóng đái, tuyến tiền đình (bartholin) và khí quan cương cứng gọi là âm vật (clitoris). - Âm vật (clitoris): Âm vật nằm ở phía dưới hai mép của âm môn.

Là tổ chức cương cứng, có nhiều dây thần kinh nên tính cảm giác tập trung ở đây cao, tương tự như quy đầu dương vật. Về cấu tạo, âm vật cũng có các thể hổng như con đực. Trên âm vật có nếp da tạo ra mũ âm vật, giữa âm vật bẻ gấp xuống dưới. Trong thực tế sau khi dẫn tinh cho gia súc cái, các dẫn tinh viên thường xoa bóp nhẹ vào âm vật kích thích con cái hưng phấn để tử cung trở lại co thắt vào vận động bình thường (Đặng Quang Nam và cs, 2002) [19].

- Tiền đình (vestibulum): Nguyễn Mạnh Hà và cs (2003) [9] cho biết tiền đình là giới hạn giữa âm môn và âm đạo, nghĩa là qua tiền đình mới vào âm đạo. Trong tiền đình 7 có dấu vết màng trinh, phía trong màng trinh là âm đạo, phía sau màng trinh có lỗ niệu đạo. Màng trinh có các sợi cơ đàn hồi giữa và do hai lá niêm mạc gấp thành một nếp. Tiền đình có một số tuyến, các tuyến này xếp theo hàng chéo, hướng quay về âm vật, chúng có chức năng tiết dịch nhầy.