Bảo Vệ Quyền Liên Quan Đối Với Chương Trình Phát Sóng: Tình Hình Thực Tế và Đề Xuất

Bảo vệ quyền liên quan đối với chương trình phát sóng là một vấn đề quan trọng trong lĩnh vực pháp luật sở hữu trí tuệ. 75 trang · Hanoi Law University · 2024.

• Tác giả: Vu Dao Hoang Linh
• Người hướng dẫn: Ms. Pham Minh Huyen
• Trường học: Hanoi Law University
• Chuyên ngành: Intellectual Property Law
• Đề tài: Bảo Vệ Quyền Liên Quan Đối Với Chương Trình Phát Sóng: Tình Hình Thực Tế và Đề Xuất
• Loại tài liệu: bachelor's thesis
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• STATUTORY DECLARATION
• ACKNOWLEDGEMENTS
• LIST OF ABBREVIATION
• PREFACE
• 0.1. Research objectives and tasks
• 0.2. Research object, scope, and methodology
• 0.3. Research contributions
• 0.4. Research structure
• 1. CHƯƠNG 1: GENERAL THEORETICAL FRAMEWORK ON RELATED RIGHTS OF BROADCAST PROGRAMS
• 1.1. Overview of "Broadcasting", Broadcast Programs, and Broadcasting Organizations
• 1.1.1. Overview of "Broadcasting"
• 1.1.2. Overview of Broadcast Programs
• 1.1.3. Overview of Broadcasting Organizations
• 1.1.4. Overview of Related Rights Protection Activities of Broadcasting Programs
• 1.1.5. Overview of Protection Activities in the Field of Intellectual Property
• 1.1.6. Overview of Related Rights of Broadcasting Programs
• 2. CHƯƠNG 2: INTERNATIONAL LAWS AND VIETNAMESE LAW ON THE PROTECTION OF RELATED RIGHTS FOR BROADCASTING PROGRAMS
• 2.1. Regulations on the Protection of Related Rights for Broadcasting Programs in Some International Legal Documents
• 2.2. United States of America (USA)
• 2.3. Regulations on the Protection of Related Rights for Broadcasting Programs in Vietnamese Law
• 2.3.1. Overview of Vietnamese Law on the Protection of Related Rights of Broadcasting Programs
• 2.3.2. Subjects of Related Rights of Broadcasting Programs. Entities Entitled to Related Rights of Broadcasting Programs
• 2.3.3. Content of Related Rights of Broadcasting Programs. Protection Periods for Broadcasting Rights
• 2.3.4. Limitations on the Related Rights of Broadcasting Programs
• 2.3.5. Measures to Protect the Related Rights of Broadcasting Programs
• 3. CHƯƠNG 3: PRACTICES AND SOLUTIONS TO ENHANCE THE EFFECTIVENESS OF PROTECTING RELATED RIGHTS OF BROADCASTING PROGRAMS
• 3.1. Practices in Protecting Related Rights of Broadcasting Programs in Vietnam. Achievements in Protecting Related Rights of Broadcasting Programs
• 3.2. Remaining Limitations in Protecting Related Rights of Broadcasting Programs
• 3.3. Solutions to Enhance the Effectiveness of Protecting Related Rights of Broadcasting Program
• 3.3.1. Strengthening the Legal Framework and Enforcement Mechanisms
• 3.3.2. Technological Solutions and Industry Cooperation
• CONCLUSION
• REFERENCES

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bảo Vệ Quyền Liên Quan Đối Với Chương Trình Phát Sóng

Bảo vệ quyền liên quan đối với chương trình phát sóng là một vấn đề quan trọng trong lĩnh vực pháp luật sở hữu trí tuệ. Quyền này không chỉ bảo vệ lợi ích của các nhà sản xuất chương trình mà còn đảm bảo quyền lợi cho các nghệ sĩ và người sáng tạo nội dung. Tình hình thực tế hiện nay cho thấy nhiều thách thức trong việc bảo vệ quyền này, đặc biệt là trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng.

1.1. Khái Niệm Về Quyền Liên Quan Trong Phát Sóng

Quyền liên quan trong phát sóng bao gồm quyền của các tổ chức phát sóng và nghệ sĩ biểu diễn. Điều này đảm bảo rằng họ có quyền kiểm soát việc sử dụng tác phẩm của mình và nhận được thù lao hợp lý.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Bảo Vệ Quyền Liên Quan

Bảo vệ quyền liên quan không chỉ giúp các nghệ sĩ và nhà sản xuất duy trì thu nhập mà còn khuyến khích sự sáng tạo và phát triển nội dung chất lượng cao trong ngành công nghiệp truyền thông.

II. Thách Thức Trong Bảo Vệ Quyền Liên Quan Đối Với Chương Trình Phát Sóng

Mặc dù có nhiều quy định pháp lý, nhưng việc bảo vệ quyền liên quan vẫn gặp nhiều khó khăn. Các vấn đề như vi phạm bản quyền, sự phát triển của công nghệ số và sự gia tăng của các nền tảng trực tuyến đã tạo ra nhiều thách thức cho các nhà sản xuất chương trình.

2.1. Vi Phạm Quyền Liên Quan Trong Thời Đại Số

Sự gia tăng của các nền tảng trực tuyến đã dẫn đến nhiều trường hợp vi phạm quyền liên quan. Các chương trình phát sóng thường bị sao chép và phân phối mà không có sự đồng ý của chủ sở hữu.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Thực Thi Pháp Luật

Việc thực thi các quy định pháp luật về quyền liên quan gặp khó khăn do sự phức tạp của công nghệ và sự thiếu hụt nguồn lực trong việc giám sát và xử lý vi phạm.

III. Phương Pháp Bảo Vệ Quyền Liên Quan Đối Với Chương Trình Phát Sóng

Để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền liên quan, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc cải thiện khung pháp lý và tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan là rất cần thiết.

3.1. Cải Thiện Khung Pháp Lý

Cần có những điều chỉnh trong khung pháp lý hiện hành để phù hợp với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu thực tiễn trong ngành công nghiệp phát sóng.

3.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Các Bên Liên Quan

Hợp tác giữa các tổ chức phát sóng, nghệ sĩ và cơ quan quản lý là cần thiết để xây dựng một môi trường bảo vệ quyền lợi hiệu quả hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Bảo Vệ Quyền Liên Quan Đối Với Chương Trình Phát Sóng

Các nghiên cứu và thực tiễn hiện tại cho thấy nhiều mô hình thành công trong việc bảo vệ quyền liên quan. Những mô hình này có thể được áp dụng rộng rãi để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi cho các bên liên quan.

4.1. Mô Hình Bảo Vệ Quyền Liên Quan Tại Việt Nam

Việt Nam đã áp dụng nhiều mô hình bảo vệ quyền liên quan, bao gồm việc thành lập các tổ chức quản lý quyền tập thể nhằm bảo vệ quyền lợi cho các nghệ sĩ và nhà sản xuất.

4.2. Kinh Nghiệm Quốc Tế Trong Bảo Vệ Quyền Liên Quan

Nhiều quốc gia đã phát triển các chính sách và quy định hiệu quả để bảo vệ quyền liên quan, từ đó Việt Nam có thể học hỏi và áp dụng những kinh nghiệm này.

V. Kết Luận Về Bảo Vệ Quyền Liên Quan Đối Với Chương Trình Phát Sóng

Bảo vệ quyền liên quan đối với chương trình phát sóng là một vấn đề phức tạp nhưng cần thiết. Cần có những nỗ lực liên tục để cải thiện khung pháp lý và thực thi quyền lợi cho các bên liên quan.

5.1. Tương Lai Của Bảo Vệ Quyền Liên Quan

Tương lai của bảo vệ quyền liên quan sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng của pháp luật với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu của thị trường.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Các Chính Sách Bảo Vệ Quyền Liên Quan

Cần có những khuyến nghị cụ thể cho các nhà làm luật và các bên liên quan nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi trong ngành công nghiệp phát sóng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp cử nhân luật học với đề tài "Protecting Related Rights for Broadcasting Program: Actual Situation and Recommendation" (Bảo vệ quyền liên quan đối với chương trình phát sóng: Thực trạng và kiến nghị) được tác giả Vũ Đào Hoàng Linh thực hiện năm 2024 tại Khoa Pháp luật Sở hữu trí tuệ, Trường Đại học Luật Hà Nội, dưới sự hướng dẫn của ThS. Phạm Minh Huyền.

Lý do chọn đề tài và bối cảnh thực tiễn

Trong khoa học pháp lý về sở hữu trí tuệ tại Việt Nam, các nghiên cứu chuyên sâu về quyền tác giả tương đối phổ biến, song các công trình phân tích toàn diện về quyền liên quan (neighboring rights/related rights) đối với chương trình phát sóng còn khan hiếm. Bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển của công nghệ truyền thông, các nền tảng phân phối trực tuyến và dịch vụ phát sóng qua Internet đã làm gia tăng tính dễ bị tổn thương của các chương trình phát sóng trước các hành vi sao chép, tiếp sóng và khai thác trái phép. Thực tế này đòi hỏi phải có sự rà soát, đánh giá hệ thống pháp luật thực định và cơ chế thực thi nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức phát sóng cũng như các chủ thể liên quan.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của khóa luận là phân tích thực trạng pháp luật và thực tiễn thực thi bảo hộ quyền liên quan đối với chương trình phát sóng; nhận diện các khoảng trống, bất cập pháp lý và thách thức nảy sinh trong môi trường số; từ đó đề xuất các giải pháp và khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền của các tổ chức phát sóng và các chủ thể quyền tại Việt Nam.

Để đạt được mục tiêu này, tác giả xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Phân tích các điều ước quốc tế, công ước đa phương và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong nước điều chỉnh quyền của tổ chức phát sóng và người sáng tạo nội dung.
2. Đánh giá hiệu quả, tính tương thích và khả năng thích ứng của các cơ chế thực thi và khung pháp lý hiện hành trước những thách thức đương đại.
3. Nghiên cứu sâu các vụ việc thực tiễn, án lệ và tranh chấp điển hình liên quan đến hành vi xâm phạm quyền và các biện pháp chế tài áp dụng.
4. Xây dựng các khuyến nghị thực tiễn và đề xuất chính sách nhằm hoàn thiện khung pháp luật, nâng cao chiến lược thực thi và thúc đẩy các chuẩn mực thực hành trong ngành công nghiệp phát sóng.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Khung pháp lý điều chỉnh việc bảo hộ quyền liên quan đối với chương trình phát sóng, bao gồm hệ thống quy định pháp luật quốc gia, các điều ước quốc tế, công ước và văn bản quản lý chuyên ngành.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Phạm vi nội dung: Quyền tác giả, quyền liên quan, quy trình cấp phép, thủ tục thực thi quyền và các tác động từ sự phát triển công nghệ đến chương trình phát sóng.
  • Phạm vi không gian và pháp lý: Pháp luật Việt Nam và các chuẩn mực pháp lý quốc tế (Hoa Kỳ, Liên minh Châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ) cùng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP và EVFTA.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và các khái niệm pháp lý

Nghiên cứu được xây dựng trên hệ thống khái niệm nền tảng của luật sở hữu trí tuệ quốc tế và Việt Nam:

• Khái niệm phát sóng (Broadcasting): Được phân tích qua Công ước Berne 1971 (Điều 2bis(2), Điều 3(3), Điều 11bis(1)), Công ước Rome 1961 (Điều 3(f)), Hiệp ước WPPT 1996 (Điều 2(f)), và Điều 4 Khoản 11 Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam 2005. Luận văn tổng hợp khái niệm phát sóng là việc truyền phát không dây các tín hiệu mang chương trình được tạo ra bằng phương tiện điện tử để công chúng tiếp nhận thông qua một hoặc nhiều tổ chức phát sóng trên mọi phương tiện hoặc nền tảng.
• Khái niệm chương trình phát sóng (Broadcast Programs): Đối chiếu theo Đạo luật Phát sóng Canada 1991 (Điều 2(1)), Luật Phát thanh và Truyền hình Ukraine, Đạo luật Bản quyền, Kiểu dáng và Sáng chế Vương quốc Anh (CDPA 1988 - Điều 6), và Mục 101 Đạo luật Bản quyền Hoa Kỳ. Khóa luận phân loại thành hai nhóm sản phẩm chính là chương trình truyền hình (hình ảnh và âm thanh) và chương trình phát thanh (chỉ gồm âm thanh), mang đặc tính truyền thông một chiều, có tính định trước theo lịch phát sóng và có phạm vi tiếp cận công chúng rộng.
• Khái niệm tổ chức phát sóng (Broadcasting Organizations): Khảo cứu qua Quyết định ANDEAN số 351, Điều 16 Khoản 4 và Điều 44 Khoản 3 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, cùng Nghị định 100/2006/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 22/2018/NĐ-CP), phân biệt giữa tổ chức phát sóng công cộng (như VTV, VOV) và tổ chức phát sóng thương mại.

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và điều ước tham chiếu

• Văn bản quốc tế: Công ước Rome 1961, Công ước Berne 1886/1971, Hiệp định TRIPS, Hiệp ước WPPT 1996, Hiệp ước Marrakesh 2013, Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA).
• Văn bản quốc gia: Bộ luật Dân sự 2005 (Điều 130–141), Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2009, 2022), Nghị định số 11/2023/NĐ-CP, Nghị định số 17/2023/NĐ-CP.
• Tài liệu học thuật: Các nghiên cứu so sánh quốc tế của Ginsburg et al. (2022), Leaffer (2022), Samway (2021), Trepte & Samarajiva (2021), Goldman (2022), Lessig (2017), Boyle (2016); cùng các tài liệu thực hành pháp lý trong nước từ Baker & McKenzie (2022), Rouse (2021), Tilleke & Gibbins (2020).

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả kết hợp đồng bộ nhiều phương pháp nghiên cứu pháp lý:

• Phương pháp phân tích quy phạm (Doctrinal Legal Analysis): Mổ xẻ câu chữ, cấu trúc và nội dung các điều khoản luật thực định.
• Phương pháp so sánh luật học (Comparative Legal Analysis): Đối chiếu mô hình bảo hộ của các hệ thống pháp luật khác nhau (Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ).
• Phương pháp nghiên cứu tình huống (Case Study): Khảo sát các vụ tranh chấp quyền liên quan thực tế (vụ việc VTV năm 2022, vụ kênh âm nhạc năm 2021, vụ ca sĩ khởi kiện quán karaoke năm 2018, vụ án Jerry Lewis năm 1998 tại Tòa Phá án Pháp).
• Phương pháp thu thập dữ liệu định tính: Kết hợp tổng quan tài liệu học thuật với phỏng vấn chuyên gia pháp lý, đại diện tổ chức quản lý tập thể và cơ quan quản lý nhà nước.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chapter 1: General Theoretical Framework on Related Rights of Broadcast Programs

Chương 1 thiết lập nền tảng lý luận về chương trình phát sóng và quyền liên quan:

• Bản chất của phát sóng và tổ chức phát sóng: Phân tích thuật ngữ "phát sóng" bắt nguồn từ kỹ thuật gieo hạt trong nông nghiệp, sau đó được áp dụng trong kỹ thuật vô tuyến để chỉ việc truyền tín hiệu rộng rãi. Làm rõ sự khác biệt giữa tổ chức phát sóng với tư cách chủ sở hữu chương trình và đơn vị mua lại quyền khai thác định dạng nội dung. Phân loại hai nhóm tổ chức: tổ chức phát sóng công cộng phục vụ lợi ích xã hội phi thương mại và tổ chức phát sóng thương mại thu phí dịch vụ.
• Phân định quyền tác giả và quyền liên quan: Làm rõ quyền tác giả bảo hộ hình thức thể hiện nguyên gốc của tác phẩm (kịch bản, bản nhạc), trong khi quyền liên quan bảo hộ công sức, chi phí đầu tư và kỹ thuật của chủ thể đưa tác phẩm đến với công chúng (người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm/ghi hình, tổ chức phát sóng) theo Điều 4 Khoản 3 Luật Sở hữu trí tuệ 2005.
• Nội dung hoạt động bảo hộ của Nhà nước: Bao gồm xác lập điều kiện bảo hộ, nội dung quyền (độc quyền phát sóng lại, định hình, sao chép, phân phối, truyền đạt), thời hạn bảo hộ, chuyển giao quyền và cấp giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan qua Cục Bản quyền tác giả/Cục Sở hữu trí tuệ (NOIP).

Các chủ thể hưởng quyền liên quan (Theo Điều 16 Luật Sở hữu trí tuệ 2005):

Chapter 2: International Laws and Vietnamese Law on the Protection of Related Rights for Broadcasting Programs

Chương 2 tập trung so sánh luật pháp quốc tế và phân tích chi tiết quy định của pháp luật Việt Nam:

• Quy định tại một số quốc gia tiêu biểu:
  • Hàn Quốc: Kết hợp Đạo luật Phát sóng (2000) và Đạo luật Bản quyền (1962), bảo hộ quyền phát sóng lại, sao chép và truyền đạt công cộng dựa trên mức độ đầu tư và tính nguyên gốc nhất định.
  • Liên minh Châu Âu (EU): Khung pháp lý đa tầng gồm Thỏa thuận ESC 1993 (bảo hộ tín hiệu truyền hình 20 năm), Công ước Vệ tinh EAT 1994, Chỉ thị InfoSoc (Chỉ thị 2001/29/EC / 2006/115/EC) quy định quyền định hình (making of a fixation), và Chỉ thị Vệ tinh và Cáp.
  • Nhật Bản: Đạo luật Bản quyền 1970 công nhận quyền liên quan cho tổ chức phát sóng gồm quyền phát sóng lại, quyền sao chép, quyền biểu diễn công cộng và quyền định hình.
  • Hoa Kỳ: Đạo luật Bản quyền 1976 không xây dựng chế định quyền kề cận riêng mà bảo hộ tổ chức phát sóng thông qua khái niệm bản quyền mở rộng (extended copyright) kết hợp với học thuyết sử dụng hợp lý (fair use) và các thỏa thuận hợp đồng.
  • Ấn Độ: Đạo luật Bản quyền 1957 quy định quyền phát sóng lại của tổ chức phát sóng (Mục 37) và quyền của người biểu diễn (Mục 38, 39), giới hạn bởi nguyên tắc xử lý công bằng (fair dealing).

Quốc gia / Khu vực	Văn bản luật chủ đạo	Cơ chế bảo hộ quyền phát sóng	Cơ chế ngoại lệ / Giới hạn
Hàn Quốc	Broadcasting Act 2000, Copyright Act 1962	Quyền kề cận riêng biệt (Neighboring Rights)	Mục đích giáo dục, tin tức, sao chép cá nhân
Liên minh Châu Âu	InfoSoc Directive, Thỏa thuận ESC 1993	Bảo hộ tín hiệu (20 năm), quyền định hình	Giới hạn theo các chỉ thị hài hòa hóa
Nhật Bản	Copyright Act 1970	Quyền kề cận (sao chép, định hình, tiếp sóng)	Sử dụng hợp lý cho mục đích đưa tin tức
Hoa Kỳ	US Copyright Act 1976	Bản quyền mở rộng (Extended Copyright)	Học thuyết sử dụng hợp lý (Fair Use)
Ấn Độ	Copyright Act 1957	Quyền tái phát sóng (Broadcast Reproduction Right)	Xử lý công bằng (Fair Dealing)
Việt Nam	Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi 2009, 2022)	Quyền liên quan riêng biệt (50 năm)	Sử dụng hợp lý phi thương mại (Điều 25(2))

• Tác động của CPTPP và EVFTA: Thiết lập các tiêu chuẩn tối thiểu bắt buộc về quyền sao chép, quyền cho thuê và thời hạn bảo hộ, tạo áp lực nội luật hóa và nâng cao năng lực thực thi cho các cơ quan chức năng của Việt Nam.
• Pháp luật thực định Việt Nam:
  • Đối tượng và nội dung quyền (Điều 34, 44): Tổ chức phát sóng có độc quyền cho phép hoặc ngăn cấm phát sóng lại, định hình, sao chép bản định hình, truyền đạt đến công chúng và cung cấp cho công chúng qua dịch vụ theo yêu cầu.
  • Thời hạn bảo hộ: 50 năm tính từ năm tiếp theo năm chương trình phát sóng được thực hiện. Luận văn phân tích đối chiếu với mốc 20 năm tối thiểu của Công ước Rome và Hiệp định TRIPS, viện dẫn án lệ Jerry Lewis (Tòa Phá án Pháp 1998) để giải thích sự khác biệt giữa quyền của người biểu diễn và quyền của tổ chức phát sóng.
  • Giới hạn quyền liên quan: Phân tích Điều 25(2) Luật Sở hữu trí tuệ về các trường hợp sử dụng phi thương mại phục vụ nghiên cứu khoa học, giảng dạy, trích dẫn đưa tin mà không phải xin phép và không phải trả thù lao.
  • Vai trò của tổ chức quản lý tập thể (CMOs): VCPMC (Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam) và DALO (Hội Quyền của Nghệ sĩ Biểu diễn Sân khấu Việt Nam) đóng vai trò trung gian cấp phép và thu tiền bản quyền/nhuận bút.

Chapter 3: Practices and Solutions to Enhance the Effectiveness of Protecting Related Rights of Broadcasting Programs

Chương 3 tổng kết thực tiễn và đưa ra các nhóm giải pháp:

• Thực tiễn bảo hộ tại Việt Nam: Đánh giá các thành tựu đạt được trong việc nâng cao nhận thức của các đài truyền hình, xử lý tranh chấp thông qua thủ tục gỡ bỏ nội dung trên môi trường mạng và đăng ký chứng nhận quyền. Đồng thời chỉ rõ các hạn chế tồn tại như tình trạng vi phạm trực tuyến diễn biến phức tạp, chế tài xử lý vi phạm hành chính chưa đủ sức răn đe, và sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý còn lỏng lẻo.
• Các nhóm giải pháp đề xuất:
  • Hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế thực thi: Hướng dẫn chi tiết Nghị định 17/2023/NĐ-CP, tăng mức phạt vi phạm hành chính, đẩy mạnh áp dụng chế tài dân sự và hình sự đối với các hành vi vi phạm có tổ chức trên không gian mạng.
  • Giải pháp công nghệ và hợp tác ngành: Triển khai các biện pháp kỹ thuật số bảo vệ quyền (Digital Rights Management - DRM), tăng cường vai trò điều phối của Hiệp hội Truyền hình Việt Nam (VIA), đẩy mạnh hợp tác công - tư giữa các nhà đài, nền tảng số và các tổ chức quản lý tập thể quyền.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

1. Khóa luận đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quyền liên quan của tổ chức phát sóng, phân định rõ ràng giữa quyền tác giả đối với tác phẩm gốc và quyền liên quan đối với tín hiệu mang chương trình và bản phát sóng.
2. Làm rõ mô hình bảo hộ thời hạn 50 năm đồng nhất theo Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam (cao hơn mức tối thiểu 20 năm của Công ước Rome và Điều 14(5) Hiệp định TRIPS đối với tổ chức phát sóng), chỉ ra tính hai mặt của thời hạn dài: vừa kích thích tái đầu tư sản xuất nội dung chất lượng cao, vừa đặt ra thách thức trong việc tiếp cận tư liệu phát sóng cũ phục vụ giáo dục và nghiên cứu.
3. Phân tích thực tiễn thực thi qua các vụ việc cụ thể: vụ VTV sử dụng giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan để gỡ bỏ phim truyền hình bị phát sóng lậu trực tuyến năm 2022; vụ kênh âm nhạc thực hiện quy trình takedown cảnh quay hòa nhạc độc quyền năm 2021; vụ ca sĩ thắng kiện quán karaoke vi phạm quyền biểu diễn năm 2018; và án lệ nước ngoài Jerry Lewis (1998) về bảo hộ quyền biểu diễn độc lập với quyền phát sóng.

Giải pháp và khuyến nghị của tác giả

• Về mặt lập pháp: Tiếp tục hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Sở hữu trí tuệ để đồng bộ hóa với cam kết trong CPTPP và EVFTA; làm rõ ranh giới của ngoại lệ "sử dụng hợp lý" (fair use) trong môi trường phát sóng số.
• Về mặt quản trị và thực thi: Củng cố năng lực hoạt động của các tổ chức CMOs (VCPMC, DALO) trong việc đàm phán cấp phép gói bản quyền phát sóng; tăng cường ứng dụng công nghệ DRM để kiểm soát và truy vết tín hiệu phát sóng lậu.
• Về hợp tác ngành: Phát huy vai trò của Hiệp hội Truyền hình Việt Nam (VIA) trong việc thiết lập mạng lưới chia sẻ dữ liệu vi phạm và phối hợp xử lý nhanh với các nền tảng xuyên biên giới.

Đóng góp khoa học

Luận văn đã bù đắp khoảng trống tài liệu học thuật trong nước về quyền liên quan của chương trình phát sóng bằng một công trình nghiên cứu hệ thống bằng tiếng Anh, kết hợp giữa lý luận pháp lý, so sánh luật học quốc tế và thực tiễn thi hành tại Việt Nam năm 2024.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu chủ yếu tập trung vào khung pháp lý thực định và các cam kết đa phương lớn (CPTPP, EVFTA). Số lượng vụ việc tranh chấp được đưa ra xét xử tại Tòa án Việt Nam về quyền của tổ chức phát sóng còn ít được công bố công khai, dẫn đến phần lớn dữ liệu thực tiễn phải dựa trên các biện pháp xử lý hành chính hoặc quy trình gỡ bỏ nội dung trên nền tảng trực tuyến.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu cơ chế bảo hộ quyền liên quan đối với các mô hình truyền dẫn nội dung phi tuyến tính (OTT, IPTV, livestreaming), xử lý tranh chấp quyền phát sóng xuyên biên giới trong bối cảnh công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) can thiệp vào quá trình sản xuất và biên tập chương trình.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Luật: Đặc biệt là ngành Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Thương mại Quốc tế và Luật Truyền thông khi cần tài liệu tham khảo bằng tiếng Anh về cơ chế neighboring rights.
• Cán bộ pháp chế và quản lý truyền thông: Tại các đài truyền hình (VTV, VOV), các đơn vị cung cấp dịch vụ truyền hình trả tiền, các tổ chức CMOs (VCPMC, DALO) và các cơ quan thực thi pháp luật (Cục Bản quyền tác giả, NOIP, thanh tra chuyên ngành).
• Phần nội dung đáng tham khảo nhất: Chương 2 với bảng phân tích so sánh mô hình pháp luật của 5 quốc gia (Hàn Quốc, EU, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Ấn Độ) và luận giải về thời hạn bảo hộ 50 năm theo quy định pháp luật Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận phân biệt sự khác nhau giữa quyền tác giả và quyền liên quan đối với chương trình phát sóng như thế nào?

Theo phân tích tại Chương 1 (dẫn chiếu Điều 4(3) Luật Sở hữu trí tuệ 2005), quyền tác giả bảo hộ sự thể hiện nguyên gốc của các tác phẩm sáng tạo (như kịch bản, bản nhạc của chương trình). Ngược lại, quyền liên quan bảo hộ công sức, chi phí và kỹ thuật của các chủ thể trung gian đưa tác phẩm đó đến công chúng, bao gồm cuộc biểu diễn của nghệ sĩ, bản ghi âm/ghi hình của nhà sản xuất và tín hiệu/chương trình do tổ chức phát sóng dàn dựng và truyền tải.

2. Thời hạn bảo hộ quyền của tổ chức phát sóng theo luật Việt Nam khác gì so với chuẩn mực quốc tế?

Công ước Rome 1961 (Điều 14) quy định thời hạn tối thiểu là 20 năm tính từ cuối năm phát sóng. Hiệp định TRIPS (Điều 14(5)) giữ nguyên mức tối thiểu 20 năm cho tổ chức phát sóng nhưng nâng lên 50 năm cho người biểu diễn và nhà sản xuất bản ghi âm. Trong khi đó, Điều 34 Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam quy định thời hạn bảo hộ thống nhất 50 năm cho tất cả các đối tượng của quyền liên quan, tính từ năm tiếp theo năm chương trình được phát sóng.

3. Hoa Kỳ bảo hộ quyền của tổ chức phát sóng theo cơ chế nào?

Hoa Kỳ không xây dựng chế định quyền kề cận (neighboring rights) riêng biệt như hệ thống Dân luật (Civil Law) hay Công ước Rome, mà bảo hộ tổ chức phát sóng thông qua cơ chế bản quyền mở rộng (extended copyright) theo Đạo luật Bản quyền 1976 (Mục 101) kết hợp với các điều khoản hợp đồng và giới hạn bởi học thuyết sử dụng hợp lý (fair use).

4. Vai trò của các tổ chức quản lý tập thể quyền (CMOs) như VCPMC và DALO được đề cập ra sao?

Các tổ chức CMOs (như VCPMC đại diện quyền âm nhạc, DALO đại diện quyền biểu diễn sân khấu) đóng vai trò trung gian giữa các chủ thể quyền và đài phát sóng. CMOs giúp đài truyền hình đơn giản hóa quy trình cấp phép bản quyền đối với các yếu tố được tích hợp trong chương trình, đồng thời đảm bảo thu và phân phối tiền bản quyền, thù lao thỏa đáng cho người biểu diễn và nhà sản xuất.

5. Những vụ việc thực tiễn nào được tác giả viện dẫn để chứng minh hiệu quả của giấy chứng nhận quyền liên quan tại Việt Nam?

Tác giả nêu hai vụ việc điển hình: năm 2022, VTV đã sử dụng Giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan làm chứng cứ pháp lý để yêu cầu gỡ bỏ thành công một bộ phim truyền hình bị phát sóng trái phép trên nền tảng trực tuyến; năm 2021, một kênh âm nhạc tại Việt Nam đã áp dụng quy trình takedown để buộc nền tảng chia sẻ video xóa bỏ các cảnh quay hòa nhạc độc quyền bị tải lên trái phép.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Đào Hoàng Linh đã phân tích toàn diện khuôn khổ lý luận và thực tiễn pháp lý về bảo hộ quyền liên quan đối với chương trình phát sóng tại Việt Nam trong mối tương quan với các điều ước quốc tế và hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Công trình làm sáng tỏ sự khác biệt giữa mô hình quyền liên quan của Việt Nam với các chuẩn mực của Công ước Rome và Hiệp định TRIPS, đặc biệt ở thời hạn bảo hộ 50 năm và cơ chế thực thi đa biện pháp. Hệ thống giải pháp được đề xuất—từ hoàn thiện văn bản quy phạm, củng cố tổ chức CMOs đến ứng dụng công nghệ DRM—cung cấp cơ sở tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cho ngành phát sóng trong kỷ nguyên số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF JUSTICE MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HANOI LAW UNIVERSITY VU DAO HOANG LINH 452665 PROTECTING RELATED RIGHTS FOR BROADCASTING PROGRAM ACTUAL SITUATION AND RECOMMENDATION: Hanoi - 2024 STATUTORY DECLARATION 1 herewith formally dectare that I myself have written the submitted Bachelor's Thesis independently, the conclusions and data in the Bachelor's ‘Thesis are truthfully and reliable/. Confirmation of supervisor Author of Bachelor's Thesis ‘Master Pham Minh Huyen VU DAO HOANG LINH ii ACKNOWLEDGEMENTS First of all, I would like to express my sincere gratitude to my supervisor, Ms. Pham Minh Huyen, for her guidance and invaluable expertise throughout this thesis. Her constructive feedback and constant encouragement have been instrumental in shaping this thesis and pushing me to achieve my best.

Tam also immensely grateful to the members of Intellectual Property Law department of Hanoi Law University, whose support and resources have ‘been indispensable throughout my academic joumey. I am grateful for the opportunities provided to me, which have allowed me to grow both personally and professionally. 1 am deeply indebted to my friends and family for their unwavering support, understanding, and encouragement. Their belief in me, even during the most challenging times, has been a constant source of motivation Their love and encouragement have sustained me throughout this thesis journey.

Lastly, I would like to express my heartfelt gratitude to all the authors, researchers, and scholars whose work has laid the foundation for this thesis. Their contributions have shaped my understanding and inspired me to delve deeper into the subject matter This thesis would not have been possible without the support and guidance of the individuals and institutions mentioned above. I am truly grateful for their contributions, and I consider myself fortunate to have had their support throughout this academic endeavor. Author of the Bachelor's Thesis VU DAO HOANG LINH LIST OF ABBREVIATION WIrO ‘World Intellectual Property Organization viv Vietnam Television vov Voice of Vietnam.

NOP National Office of Intellectual Property wWTo World Trade Organization TRIPs Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights CMOs Collective Rights Management Organizations VCPMC Vietnam Association of Music Recording Rights Management DALO Vietnam Artists, Literary and Dramatic ‘Works Association DRM Digital Rights Management VIA Vietnam Television Association PREFACE 1. Research objectives and tasks. 4, Research object, scope, and methodology av} 5. „18 CHAPTER 1: GENERAL THEORETICAL FRAMEWORK ON RELATED RIGHTS OF BROADCAST PROGRAMS.

Overview of "Broadcasting", Broadcast Programs, and Broadcasting Organizations 14 1. Overview of "Broadcasting" 4 1. Overview of Broadcast Programs. Overview of Broadcasting Organizations 17 1.2 Overview of Related Rights Protection Activities of Broadcasting Programs.1 Overview of Protection Activities in the Field of Intellectual Property 19 1.2 Overview of Related Rights of Broadcasting Programs.

22 CHAPTER 2: INTERNATIONAL LAWS AND VIETNAMESE LAW ON THE PROTECTION OF RELATED RIGHTS FOR BROADCASTING PROGRAMS.1 Regulations on the Protection of Related Rights for Broadcasting Programs in Some Intemational Legal Documents 5 3. United States of America (USA) 30 3. Regulations on the Protection of Related Rights for Broadcasting Programs in Vietnamese Law 36 2.1, Overview of Vietnamese Law on the Protection of Related Rights of Broadcasting Programs 36 3. Subjects of Related Rights of Broadcasting Programs\.

Entities Entitled to Related Rights of Broadcasting Programs 43 2.24, Content of Related Rights of Broadcasting Programs. Protection Periods for Broadcasting Rights 46 3. Limitations on the Related Rights of Broadcasting Programs 49 2. Measures to Protect the Related Rights of Broadcasting Programs 52 CHAPTER 3: PRACTICES AND SOLUTIONS TO ENHANCE THE EFFECTIVENESS OF PROTECTING RELATED RIGHTS OF BROADCASTING PROGRAMS.

Practices in Protecting Related Rights of Broadcasting Programs in Vietnam. Achievements in Protecting Related Rights of Broadcasting Programs 55 3. Remaining Limitations in Protecting Related Rights of Broadcasting Programs 37 3. Solutions to Enhance the Effectiveness of Protecting Related Rights of Broadcasting Program 58 321.

Strengthening the Legal Framework and Enforcement ‘Mechanisms 58 3. Technological Solutions and Industry Cooperation 60 CONCLUSION. Research rationale ‘Throughout the research process, it has become apparent that there is a scarcity of comprehensive materials and analyses available on the topic of protecting related rights for broadcast programs.