Bảo Tồn và Phát Huy Nghề Gốm Của Người Thái Tại Xã Mường Chanh, Huyện Mai Sơn, Tỉnh Sơn La

Luận văn thạc sĩ phân tích bảo tồn và phát huy nghề gốm của người thái xã mường chanh huyện mai sơn tỉnh sơn la, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho

• Tác giả: Lê Văn Minh
• Người hướng dẫn: TS. Dương Văn Sáu
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Nghệ Thuật Trung Ương
• Chuyên ngành: Quản Lý Văn Hóa
• Đề tài: Bảo Tồn và Phát Huy Nghề Gốm Người Thái tại Mường Chanh, Sơn La
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghề Gốm Người Thái Mường Chanh Sơn La

Nghề gốm là một phần không thể thiếu trong văn hóa của nhiều dân tộc, và gốm người Thái Mường Chanh không phải là ngoại lệ. Bài viết này sẽ đi sâu vào lịch sử, giá trị văn hóa và kinh tế của nghề gốm truyền thống này. Gốm Mường Chanh không chỉ là sản phẩm thủ công mà còn là biểu tượng của bản sắc văn hóa, gắn liền với đời sống và tín ngưỡng của người Thái. Việc bảo tồn gốm truyền thống là vô cùng quan trọng để duy trì di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam. Nghề gốm này đã tồn tại qua nhiều thế hệ, trở thành một phần không thể tách rời của cộng đồng. "Nghề là công việc chuyên môn theo sở trường hoặc theo sự phân công của xã hội" [54, tr.

1.1. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển Gốm Mường Chanh

Nghề gốm ở Mường Chanh có lịch sử lâu đời, gắn liền với quá trình định cư và phát triển của người Thái. Các sản phẩm gốm ban đầu chủ yếu phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày, sau đó dần phát triển thành các sản phẩm mỹ nghệ. Việc tìm hiểu lịch sử gốm Mường Chanh giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá trình hình thành và phát triển của cộng đồng người Thái nơi đây. Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng, kỹ thuật làm gốm của người Thái có nhiều nét độc đáo, khác biệt so với các vùng khác.

1.2. Giá Trị Văn Hóa và Kinh Tế của Gốm Người Thái

Gốm không chỉ có giá trị sử dụng mà còn mang giá trị văn hóa sâu sắc. Các họa tiết, hoa văn trên sản phẩm gốm thể hiện quan niệm thẩm mỹ, tín ngưỡng và phong tục tập quán của người Thái. Bên cạnh đó, gốm và kinh tế địa phương cũng có mối quan hệ mật thiết, tạo công ăn việc làm và thu nhập cho người dân. Việc phát triển du lịch làng gốm Mường Chanh cũng góp phần quảng bá văn hóa và thúc đẩy kinh tế địa phương.

II. Thách Thức Bảo Tồn Nghề Gốm Truyền Thống Sơn La

Mặc dù có giá trị to lớn, nghề gốm Mường Chanh đang đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh hiện đại. Sự cạnh tranh từ các sản phẩm công nghiệp, sự thay đổi trong thị hiếu tiêu dùng và nguy cơ mai một kỹ thuật làm gốm người Thái là những vấn đề cấp bách cần giải quyết. Nếu không có các biện pháp bảo tồn gốm truyền thống hiệu quả, nghề gốm Mường Chanh có thể biến mất, kéo theo sự mất mát của một phần di sản văn hóa. "Trong quá trình hội nhập, trước sự tác động của cơ chế thị trường, mở rộng giao lưu văn hóa, nhiều giá trị văn hóa truyền thống của người Thái nói chung và người Thái vùng Mường Chanh nói riêng đang có nguy cơ bị mai một, thất truyền, đáng lo ngại."

2.1. Sự Mai Một Kỹ Thuật và Thiếu Hụt Nghệ Nhân Gốm

Một trong những thách thức lớn nhất là sự mai một của kỹ thuật làm gốm người Thái và sự thiếu hụt nghệ nhân kế cận. Thế hệ trẻ ít quan tâm đến nghề gốm, dẫn đến nguy cơ thất truyền các bí quyết gia truyền. Cần có các chương trình đào tạo, truyền nghề để duy trì và phát triển nguồn nhân lực cho nghề gốm.

2.2. Cạnh Tranh Thị Trường và Thay Đổi Thị Hiếu Tiêu Dùng

Các sản phẩm gốm công nghiệp với mẫu mã đa dạng và giá thành rẻ đang cạnh tranh gay gắt với gốm thủ công truyền thống. Thị hiếu tiêu dùng cũng thay đổi, người tiêu dùng ngày càng ưa chuộng các sản phẩm hiện đại, tiện dụng. Để tồn tại và phát triển, sản phẩm gốm Mường Chanh cần đổi mới mẫu mã, nâng cao chất lượng và tìm kiếm thị trường mới.

2.3. Khó Khăn Về Nguyên Liệu và Cơ Sở Vật Chất

Nguồn nguyên liệu đất sét chất lượng cao ngày càng khan hiếm, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Cơ sở vật chất, trang thiết bị sản xuất còn lạc hậu, chưa đáp ứng được yêu cầu sản xuất hiện đại. Cần có sự đầu tư, hỗ trợ để cải thiện nguồn cung nguyên liệu và nâng cấp cơ sở vật chất cho các hộ làm gốm.

III. Giải Pháp Bảo Tồn và Phát Huy Giá Trị Gốm Sơn La

Để bảo tồn và phát huy giá trị gốm, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính quyền địa phương, cộng đồng và các tổ chức xã hội. Các giải pháp này cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức, hỗ trợ kỹ thuật, phát triển thị trường và quảng bá văn hóa. Chỉ khi có sự chung tay của tất cả các bên, nghề gốm Mường Chanh mới có thể vượt qua khó khăn và phát triển bền vững. "Phát huy và bảo tồn các giá trị trong kho tàng di sản văn hóa chính là việc giữ gìn tu bổ, góp phần làm giàu các giá trị văn hóa, hướng tới mục tiêu lâu dài, mang tính bền vững."

3.1. Nâng Cao Nhận Thức và Tăng Cường Giáo Dục về Gốm

Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị văn hóa và kinh tế của nghề gốm. Tổ chức các hoạt động trải nghiệm, giới thiệu về nghề gốm cho học sinh, sinh viên và du khách. Đưa nội dung về văn hóa gốm người Thái vào chương trình giảng dạy tại các trường học.

3.2. Hỗ Trợ Kỹ Thuật và Phát Triển Sản Phẩm Mới

Cung cấp các khóa đào tạo, tập huấn về kỹ thuật làm gốm, thiết kế sản phẩm cho các hộ làm gốm. Hỗ trợ các nghệ nhân nghiên cứu, sáng tạo ra các sản phẩm mới, đáp ứng thị hiếu tiêu dùng hiện đại. Khuyến khích ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

3.3. Phát Triển Thị Trường và Xúc Tiến Thương Mại Gốm

Tổ chức các hội chợ, triển lãm giới thiệu sản phẩm gốm Mường Chanh. Xây dựng kênh phân phối sản phẩm trực tuyến và tại các cửa hàng lưu niệm, khu du lịch. Hỗ trợ các hộ làm gốm xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm trên thị trường trong và ngoài nước.

IV. Ứng Dụng Du Lịch Cộng Đồng Phát Huy Gốm Mường Chanh

Phát triển du lịch cộng đồng gắn với nghề gốm là một hướng đi tiềm năng để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, đồng thời tạo thu nhập cho người dân. Du khách có thể tham gia vào các hoạt động làm gốm, tìm hiểu về quy trình sản xuất và mua sắm các sản phẩm thủ công độc đáo. Mô hình này không chỉ giúp bảo tồn nghề gốm mà còn góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. "Nghiên cứu, tìm hiểu và đánh giá đầy đủ về nghề làm gốm Mường Chanh, đề xuất những giải pháp bảo tồn và phát triển hợp lý sẽ đóng góp quan trọng vào việc phát triển kinh tế, văn hóa và du lịch tỉnh Sơn La là một việc làm cần thiết để bảo tồn và phát triển những giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc khu vực Tây Bắc nói chung và vùng đất cách mạng Mường Chanh nói riêng."

4.1. Xây Dựng Sản Phẩm Du Lịch Trải Nghiệm Làm Gốm

Thiết kế các tour du lịch trải nghiệm làm gốm, cho phép du khách tham gia vào các công đoạn sản xuất, từ nhào đất, tạo hình đến nung gốm. Tổ chức các lớp học làm gốm ngắn ngày cho du khách. Xây dựng các khu trưng bày, giới thiệu về lịch sử và văn hóa của nghề gốm.

4.2. Phát Triển Cơ Sở Hạ Tầng và Dịch Vụ Du Lịch

Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng du lịch, như đường giao thông, nhà nghỉ, nhà hàng. Nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, đảm bảo an ninh, an toàn cho du khách. Đào tạo đội ngũ hướng dẫn viên du lịch am hiểu về văn hóa và nghề gốm.

4.3. Quảng Bá Du Lịch Làng Gốm Mường Chanh

Quảng bá du lịch làng gốm Mường Chanh trên các phương tiện truyền thông, website du lịch và mạng xã hội. Tham gia các hội chợ, triển lãm du lịch để giới thiệu về tiềm năng du lịch của địa phương. Xây dựng mối quan hệ hợp tác với các công ty du lịch để thu hút du khách.

V. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Nghề Gốm Truyền Thống

Để nghề gốm Mường Chanh phát triển bền vững, cần có sự hỗ trợ từ chính sách của nhà nước và địa phương. Các chính sách này cần tập trung vào việc bảo tồn di sản văn hóa, hỗ trợ sản xuất, phát triển thị trường và đào tạo nguồn nhân lực. Sự quan tâm và đầu tư từ chính quyền sẽ tạo động lực cho sự phát triển của nghề gốm. "Do đặc điểm các nghề truyền thống thường được lưu truyền trong phạm vi làng, xã với tư cách là những đơn vị tụ cư hành chính cơ sở, cơ bản nhất ở nông thôn Việt Nam trong suốt trường kỳ phát triển."

5.1. Xây Dựng và Ban Hành Các Chính Sách Ưu Đãi

Ban hành các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng cho các hộ làm gốm. Hỗ trợ các hộ làm gốm tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để đầu tư sản xuất. Tạo điều kiện thuận lợi cho các hộ làm gốm tham gia các chương trình xúc tiến thương mại.

5.2. Đầu Tư Cơ Sở Hạ Tầng và Trang Thiết Bị

Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, như đường giao thông, điện, nước cho các làng nghề gốm. Hỗ trợ các hộ làm gốm mua sắm trang thiết bị sản xuất hiện đại. Xây dựng các trung tâm đào tạo nghề gốm.

5.3. Bảo Tồn và Phát Huy Di Sản Văn Hóa Gốm

Xây dựng hồ sơ khoa học để công nhận nghề gốm Mường Chanh là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Tổ chức các hoạt động bảo tồn, phục dựng các kỹ thuật làm gốm truyền thống. Hỗ trợ các nghệ nhân truyền nghề cho thế hệ trẻ.

VI. Tương Lai Bền Vững Cho Gốm Người Thái Mường Chanh

Với sự nỗ lực của cộng đồng, chính quyền và các tổ chức xã hội, nghề gốm Mường Chanh có thể có một tương lai tươi sáng. Việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, kết hợp với phát triển kinh tế và du lịch, sẽ giúp nghề gốm Mường Chanh tồn tại và phát triển bền vững, góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa Việt Nam. "Từ những lý do cơ bản trên, tác giả đã lựa chọn đề tài: 'Bảo tồn và phát huy nghề gốm của người Thái, xã Mường Chanh, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La' làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Văn hóa của mình."

6.1. Gốm Mường Chanh Trong Bối Cảnh Hội Nhập

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, gốm Mường Chanh cần không ngừng đổi mới, sáng tạo để đáp ứng yêu cầu của thị trường. Việc kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa bản sắc văn hóa và công nghệ mới sẽ giúp gốm Mường Chanh cạnh tranh và phát triển.

6.2. Vai Trò Của Thế Hệ Trẻ Trong Bảo Tồn Gốm

Thế hệ trẻ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị của nghề gốm. Cần khuyến khích thế hệ trẻ tham gia vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh và quảng bá sản phẩm gốm. Tạo điều kiện cho thế hệ trẻ tiếp cận với các kiến thức, kỹ năng mới để phát triển nghề gốm.

6.3. Gốm Mường Chanh và Phát Triển Bền Vững

Phát triển nghề gốm Mường Chanh cần gắn liền với phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên hợp lý. Khuyến khích sử dụng các nguyên liệu thân thiện với môi trường và áp dụng các quy trình sản xuất sạch hơn. Góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHỀ GỐM XÃ MƯỜNG CHANH HUYỆN MAI SƠN, TỈNH SƠN LA 1. Một số khái niệm 1. Khái niệm nghề, nghề truyền thống - Khái niệm nghề: “Nghề là công việc chuyên môn theo sở trường hoặc theo sự phân công của xã hội” [54, tr. Như vậy, nghề chính là công việc được một cá nhân hay một cộng đồng dân cư nào đó chuyên làm trong khoảng thời gian dài để sản xuất ra các sản phẩm hàng hóa phục vụ đời sống xã hội trong những không gian và thời gian nhất định.

Từ các khái niệm trên có thể hiểu, nghề chính là sự chuyên môn hoá về một lĩnh vực nhất định, có thể sản xuất các sản phẩm theo chất liệu khác nhau và kinh doanh các mặt hàng đó trên thị trường nhằm đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng ở mọi thời đại. - Nghề truyền thống: Thông thường là những nghề tiểu thủ công nghiệp được hình thành, tồn tại và phát triển lâu đời trong lịch sử, được sản xuất tập trung tại một làng hay một vùng nào đó; từ đó hình thành các làng nghề, phố nghề, xã nghề. Đặc trưng cơ bản nhất của nghề truyền thống là nghề đó phải tạo ra các sản phẩm đáp ứng các yêu cầu của cuộc sống xã hội, tồn tại trong thời gian dài, được giữ gìn, trao truyền và kế tục trong những khoảng thời gian tiếp sau. Những nghề được coi là truyền thống đều phải có kỹ thuật và công nghệ đi kèm với quy trình sản xuất, đồng thời phải có các nghệ nhân và đội ngũ thợ lành nghề.

Các sản phẩm làm ra của các nghề truyền thống vừa có tính kinh tế khi nó là hàng hóa, vừa có tính nghệ thuật khi nó là các sản phẩm mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc [56]. 9 Các nghề thủ công truyền thống xuất hiện từ rất sớm, ra đời và phát triển cùng với lịch sử của dân tộc cho đến ngày nay. Do chứa đựng giá trị truyền thống cũng như mang trong mình bản sắc văn hóa độc đáo, đặc sắc lại có những giá trị thực tế hiện hữu trong đời sống xã hội nên các nghề thủ công truyền thống đã được Đảng và Nhà nước quan tâm, duy trì và phát triển… Do đặc điểm các nghề truyền thống thường được lưu truyền trong phạm vi làng, xã với tư cách là những đơn vị tụ cư hành chính cơ sở, cơ bản nhất ở nông thôn Việt Nam trong suốt trường kỳ phát triển. Trong các làng xã đó, đại đa số người dân đều biết làm nghề truyền thống hoặc chí ít cũng biết được quy trình sản xuất cũng như giá trị văn hóa của sản phẩm đó.

Ngoài nghề truyền thống, người dân làng xã đó còn có thể phát triển những ngành nghề khác nhau nhưng những ngành nghề này chiếm tỷ lệ nhỏ hơn nghề truyền thống. Khái niệm nghề thủ công truyền thống cũng mang tính lịch sử; cùng với thời gian, khái niệm này cũng được iến đổi và mở rộng hơn. Ngày nay, với những tiến bộ của khoa học công nghệ, việc sản xuất sản phẩm trước đây thuộc nghề thủ công truyền thống phần nào đã được hỗ trợ bởi quy trình công nghệ mới với nhiều loại thiết bị, phương tiện kỹ thuật phục vụ sản xuất thay thế nhiều công đoạn của lao động thủ công. Nguyên vật liệu truyền thống cũng được thay thế bằng nhiều loại nguyên vật liệu mới.

Chính vì thế thuật ngữ “Nghề thủ công truyền thống” đã được thay bằng cụm từ “Nghề truyền thống”. Điều này vẫn giữa được nghề truyền thống nhưng cũng thể hiện được sự phát triển của nghề trong xã hội hiện đại. Ngày nay, khái niệm Nghề thủ công truyền thống có thể được hiểu như sau: Nghề truyền thống bao gồm những nghề tiểu thủ công nghiệp, xuất hiện từ lâu trong lịch sử, được truyền từ đời này sang đời khác và còn tồn tại đến ngày nay, kể cả những nghề đã được cải tiến hoặc sử dụng những loại công nghệ máy móc hiện đại để hỗ trợ sản xuất nhưng vẫn tuân thủ công nghệ 10 truyền thống và đặc biệt sản phẩm của nó vẫn thể hiện những nét văn hóa đặc sắc của dân tộc. Trong các nghề thủ công truyền thống, nghề gốm là một trong những nghề ra đời sớm nhất cùng với sự phát triển của đời sống tộc người.

Nghề gốm: "bao gồm các sản phẩm làm từ đất sét nung" [54, tr. Khái niệm về bảo tồn, phát huy, giá trị của nghề gốm “Bảo tồn là giữ lại không để cho mất đi như bảo tồn di tích lịch sử, bảo tồn nền văn hóa dân tộc” [53, tr. Từ thực tế quá trình tồn tại và phát triển của các sự vật – hiện tượng theo dòng lịch sử, chúng tôi đưa ra khái niệm: “Bảo tồn là sự bảo vệ, giữ gìn và duy trì sự tồn tại trong thực tế những sự vật – hiện tượng đã xảy ra trong quá khứ và có giá trị về mặt lịch sử, văn hóa, khoa học cùng những giá trị khác. Quá trình này mang tính chất tiến hóa, nhằm duy trì sự tồn tại và phát triển lâu dài trong những không gian, môi cảnh của các giai đoạn sau khi sự vật – hiện tượng đã xảy ra”.

Thuật ngữ “Phát huy”: “phát huy là làm cho cái hay, cái tốt tỏa tác dụng và nảy nở thêm” [53, tr. Theo ghi chép khi trao đổi trực tiếp với TS. Dương Văn Sáu: “Phát huy là những thay đổi trong nhận thức và hành động của con người nhằm hướng tới việc phát triển các giá trị tích cực và tốt đẹp của cuộc sống theo hướng tiến bộ đối với các vấn đề đặt ra của đời sống xã hội”. Phát huy và bảo tồn các giá trị trong kho tàng di sản văn hóa chính là việc giữ gìn tu bổ, góp phần làm giàu các giá trị văn hóa, hướng tới mục tiêu lâu dài, mang tính bền vững.

Thuật ngữ "Giá trị": "giá trị là cái có ích" [54, tr. hoặc còn được hiểu theo ý là những nguyên tắc, chuẩn mực, tiêu chuẩn chỉ dẫn cho hành động của con người Phát huy những giá trị của nghề gốm là những công việc cần tiến hành để giữ gìn, nhân rộng có tính bền vững những giá trị tích cực, tiến bộ của chủ 11 thể văn hóa (tức người thợ, người nghệ nhân làng gốm) đối với các sản phẩm gốm thông qua hệ thống các nhóm giải pháp tác động tích cực tới nghề gốm truyền thống. Phân loại các làng nghề truyền thống Có rất nhiều ý kiến, tiêu chí đưa ra nhằm phân loại làng nghề truyền thống. Dưới đây, dựa trên phần lớn những ý kiến đã được thống nhất, chúng tôi xin tổng hợp đó là chia làng nghề truyền thống thành 4 loại chính sau đây: - Làng nghề chuyên sản xuất các mặt hàng là công cụ lao động phục vụ cho đời sống lao động sản xuất như làng nghề rèn, mộc, hay các công cụ làm nông nghiệp như cày, bừa.

- Làng nghề truyền thống chuyên sản xuất các mặt hàng thủ công mỹ nghệ như sơn mài, gốm sứ, dệt lụa, chạm khắc gỗ, chạm khắc đá, đúc đồng… - Làng nghề chuyên sản xuất các mặt hàng phục vụ nhu cầu tiêu dùng như dệt vải, làm nón, dệt chiếu, các mặt hàng về mây tre đan, mộc. - Làng nghề chuyên chế biến lương thực, thực phẩm như nghề nấu rượu, làm bún, làm đậu phụ, tương, bánh kẹo. Trong nền kinh tế thị trường hiện nay thì việc sản xuất mặt hàng thuần túy mang tính truyền thống ở làng nghề truyền thống không còn hoàn toàn đồng nhất như trước nữa. Nguyên nhân là do có tính liên kết, lan tỏa giữa các làng nghề mang tính truyền thống và những làng nghề mới khiến cho các làng nghề này đều ít nhiều mang dáng dấp, hơi hướng của làng nghề kia.

Trong các làng nghề truyền thống có sự góp mặt của một số nghề mới hoặc xuất hiện một số nghề du nhập từ bên ngoài hay từ nước ngoài vào, và ngược lại trong các làng nghề mới có sự hiện diện trở lại của những nghề truyền thống. Qua những phân tích trên có thể thấy rằng, các cách phân loại làng nghề như đã nêu chỉ mang tính tương đối và được áp dụng trong những trường hợp cụ thể. Vai trò của nghề truyền thống và nghề gốm truyền thống Mường Chanh với phát triển kinh tế - xã hội hiện nay 1. Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Văn hóa truyền thống các DTTS (dân tộc thiểu số) đang đứng trước nhiều thách thức; thực tế phát triển hiện nay cho thấy chúng ta chưa giải quyết thật sự tốt mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển trong quá trình CNH-HĐH đất nước.

Tây Bắc với nhiều giá trị văn hóa truyền thống tiêu biểu cho cộng đồng dân tộc Thái đang có nguy cơ biến mất những giá trị truyền thống cốt lõi của văn hóa tộc người. Bộ mặt thôn bản đang thay đổi nhanh chóng, một vài nơi thay đổi tới mức biến dạng so với quá khứ truyền thống; điều này rất cần được hướng dẫn, hỗ trợ, có những biện pháp tích cực để bảo tồn, phát huy những giá trị tích cực của truyền thống trong cuộc sống đương đại. Cũng như nhiều thôn bản của người Thái ở vùng Tây Bắc, hiện nay xã Mường Chanh (huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La) vẫn đang sở hữu nhiều di sản văn hóa vật thể, phi vật thể có giá trị lịch sử và thẩm mỹ độc đáo của dân tộc Thái Đen như nhà sàn, các lễ hội, ẩm thực, nghệ thuật diễn xướng dân gian được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Trong số đó không thể không nhắc tới nghề làm gốm nổi tiếng của người Thái Đen.

Tuy nhiên, thời gian qua, nghề thủ công này ngày càng mai một bởi nhiều nguyên nhân. Trong đó nguyên nhân đầu tiên phải kể đến là nạn phá rừng bởi rừng vốn được coi là cội nguồn của đời sống tâm linh người dân đang bị tàn phá ảnh hưởng không nhỏ đến nguồn củi đốt trong quá trình nung gốm. Quy mô và không gian sản xuất, tiêu thụ các sản phẩm gốm ngày càng thu hẹp. Nguồn nguyên liệu tập trung trước đây nay phân bố rải rác; nguồn nhân lực kế cận tiếp thu, học tập nghề không nhiều trong khi đó các sản phẩm gốm truyền thống hiện nay đã bị mất dần vị thế nghiêm trọng.

Tại những khu tập trung đông đúc dân cư, xuất hiện nhiều hàng hóa rẻ, tiện dụng và kinh tế. Đồ dùng vật dụng bằng các chất liệu khác nhiều, bày bán tràn 13 lan, giá rẻ hơn. Vì vậy nhu cầu sử dụng sản phẩm gốm cũng ít đi, bản sắc văn hóa bản địa có phần bị phá vỡ, lai tạp.