Bảo Tồn và Phát Huy Giá Trị Văn Hóa Lễ Hội Chọi Trâu Xã Phù Ninh, Huyện Phù Ninh, Tỉnh Phú Thọ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của lễ hội chọi trâu xã phù ninh huyện phù ninh tỉnh phú thọ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phan Quý Hiền
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hữu Thức
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Nghệ Thuật Trung Ương
• Chuyên ngành: Quản Lý Văn Hóa
• Đề tài: Bảo Tồn và Phát Huy Giá Trị Văn Hóa Lễ Hội Chọi Trâu Xã Phù Ninh, Tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Lễ Hội Chọi Trâu Phù Ninh Giá Trị Văn Hóa

Lễ hội là một phần không thể thiếu trong văn hóa Việt Nam, mỗi lễ hội mang một nét độc đáo riêng. Lễ hội chọi trâu Phù Ninh là một ví dụ điển hình, phản ánh đời sống văn hóa tinh thần của người dân nơi đây. Nghiên cứu về lễ hội không phải là mới, đã có nhiều tác giả đề cập đến vấn đề này. Tuy nhiên, việc bảo tồn và phát huy giá trị của lễ hội, đặc biệt là trong bối cảnh hiện đại, vẫn là một thách thức lớn. Lễ hội chọi trâu Phù Ninh, với những giá trị văn hóa đặc sắc, cần được bảo tồn và phát huy để trở thành một điểm nhấn văn hóa, du lịch của tỉnh Phú Thọ. Việc nghiên cứu và tìm hiểu về lễ hội này không chỉ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về văn hóa truyền thống, mà còn góp phần vào việc xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Các giá trị văn hóa của lễ hội cần được làm sáng tỏ, vai trò của lễ hội đối với đời sống nhân dân địa phương và các giải pháp nhằm bảo tồn, phát huy những giá trị của lễ hội, cũng như khôi phục những di tích, tín ngưỡng thờ tự liên quan, nhằm bảo tồn các di sản văn hóa một cách toàn diện gắn với hoạt động du lịch của huyện.

1.1. Khái Niệm và Ý Nghĩa của Lễ Hội Truyền Thống Việt Nam

Lễ hội là một hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng, diễn ra trong một không gian và thời gian nhất định. Nó nhằm nhắc lại một sự kiện, nhân vật lịch sử hoặc huyền thoại, đồng thời là dịp để biểu hiện cách ứng xử văn hóa của con người với thiên nhiên, thần thánh và xã hội. Theo UNESCO, văn hóa truyền thống là các tập quán và biểu tượng xã hội được lưu giữ từ quá khứ đến hiện tại thông qua việc lưu truyền giữa các thế hệ. Lễ hội truyền thống bao gồm cả những lễ hội cổ truyền và những lễ hội mới được xác lập. Lễ hội là một thể thống nhất không thể tách rời, lễ hội là một trong những hoạt động: “Văn hóa cao”, “hoạt động văn hóa nổi trội” trong đời sống con người, hoạt động lễ hội là hoạt động của cộng đồng hướng tới xử lý các mối quan hệ của chính cộng đồng đó.

1.2. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển Lễ Hội Chọi Trâu Phù Ninh

Trước năm 1945, xã Phù Ninh có nhiều di tích văn hóa và các hoạt động lễ hội thường xuyên được tổ chức. Lễ hội chọi trâu được nhắc đến như một quá khứ hào hùng, phản ánh truyền thống văn hóa dân gian đặc sắc của cư dân nông nghiệp trồng lúa nước. Tuy nhiên, lễ hội đã bị mai một trong hơn 60 năm. Từ năm 2008, UBND tỉnh Phú Thọ đã đồng ý cho phép khôi phục lễ hội. Năm 2009, lễ hội được tổ chức lần đầu tiên và duy trì hàng năm. Việc khôi phục lễ hội chọi trâu Phù Ninh là một bước quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của địa phương.

II. Thách Thức Bảo Tồn Lễ Hội Chọi Trâu Phù Ninh Giải Pháp Nào

Mặc dù đã được khôi phục, lễ hội chọi trâu Phù Ninh vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa. Các vấn đề như quản lý lễ hội, đảm bảo an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, và sự tham gia của cộng đồng cần được quan tâm. Bên cạnh đó, việc gắn kết lễ hội với phát triển du lịch cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo tính bền vững của lễ hội. Cần có những giải pháp cụ thể và hiệu quả để giải quyết những thách thức này, nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của lễ hội chọi trâu Phù Ninh một cách toàn diện và bền vững. Việc bảo vệ lễ hội chọi trâu tránh bị biến đổi bởi những đổi thay của cuộc sống hiện đại, giữ vững những giá trị truyền thống lưu truyền cho con cháu mãi về sau.

2.1. Thực Trạng Tổ Chức và Quản Lý Lễ Hội Chọi Trâu Hiện Nay

Việc tổ chức lễ hội chọi trâu Phù Ninh hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế. Công tác quản lý nhà nước về lễ hội chưa thực sự hiệu quả. Sự tham gia của cộng đồng còn hạn chế. Các hoạt động tuyên truyền, quảng bá về lễ hội chưa được đầu tư đúng mức. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các ban ngành liên quan và cộng đồng để nâng cao hiệu quả công tác tổ chức và quản lý lễ hội. Cần có những quy định cụ thể về việc tổ chức lễ hội, đảm bảo tính trang nghiêm, an toàn và văn minh.

2.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Giá Trị Văn Hóa Lễ Hội

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến giá trị văn hóa của lễ hội chọi trâu Phù Ninh. Sự thay đổi của xã hội, sự du nhập của các nền văn hóa khác, và sự thiếu quan tâm của thế hệ trẻ có thể làm mai một những giá trị truyền thống của lễ hội. Bên cạnh đó, việc thương mại hóa lễ hội cũng có thể làm mất đi tính thiêng liêng và ý nghĩa văn hóa của lễ hội. Cần có những biện pháp để bảo vệ và phát huy những giá trị văn hóa cốt lõi của lễ hội, đồng thời tạo ra những giá trị mới phù hợp với bối cảnh hiện đại.

2.3. Vấn Đề An Ninh Trật Tự và Vệ Sinh Môi Trường Tại Lễ Hội

An ninh trật tự và vệ sinh môi trường là những vấn đề quan trọng cần được đảm bảo trong quá trình tổ chức lễ hội. Tình trạng chen lấn, xô đẩy, móc túi, và các hành vi vi phạm pháp luật khác có thể xảy ra. Bên cạnh đó, việc xả rác bừa bãi, gây ô nhiễm môi trường cũng là một vấn đề đáng lo ngại. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng để đảm bảo an ninh trật tự và vệ sinh môi trường tại lễ hội, tạo ra một không gian lễ hội an toàn, văn minh và thân thiện.

III. Giải Pháp Bảo Tồn Giá Trị Văn Hóa Lễ Hội Chọi Trâu Phù Ninh

Để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của lễ hội chọi trâu Phù Ninh, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của lễ hội, hoàn thiện các văn bản pháp lý quản lý lễ hội, đầu tư cơ sở vật chất cho lễ hội, tăng cường quản lý nhà nước về tổ chức lễ hội, và gắn kết lễ hội với phát triển du lịch. Sự tham gia tích cực của cộng đồng là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của các giải pháp này. Cần có những chính sách khuyến khích và tạo điều kiện để cộng đồng tham gia vào quá trình bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của lễ hội. Bảo tồn di sản văn hóa là trách nhiệm của toàn xã hội.

3.1. Tuyên Truyền Giáo Dục Nâng Cao Nhận Thức Về Lễ Hội

Tuyên truyền, giáo dục là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của lễ hội chọi trâu Phù Ninh. Cần có những hoạt động tuyên truyền, giáo dục đa dạng và phong phú, phù hợp với từng đối tượng, nhằm giúp mọi người hiểu rõ hơn về lịch sử, ý nghĩa, và giá trị văn hóa của lễ hội. Các hoạt động này có thể được thực hiện thông qua các phương tiện truyền thông, các buổi nói chuyện, hội thảo, và các hoạt động văn hóa, nghệ thuật. Cần chú trọng đến việc giáo dục thế hệ trẻ về giá trị của lễ hội, giúp họ trở thành những người kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

3.2. Hoàn Thiện Văn Bản Pháp Lý Quản Lý Lễ Hội Chọi Trâu

Việc hoàn thiện các văn bản pháp lý quản lý lễ hội là một yếu tố quan trọng để đảm bảo tính pháp lý và hiệu quả của công tác quản lý lễ hội. Cần có những quy định cụ thể về việc tổ chức lễ hội, đảm bảo tính trang nghiêm, an toàn và văn minh. Các quy định này cần được xây dựng trên cơ sở kế thừa những quy định hiện hành, đồng thời bổ sung những quy định mới phù hợp với bối cảnh hiện đại. Cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, và cộng đồng trong quá trình xây dựng các văn bản pháp lý này, đảm bảo tính khoa học, thực tiễn và khả thi.

3.3. Đầu Tư Cơ Sở Vật Chất Hạ Tầng Cho Lễ Hội

Đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng là một yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng và sức hấp dẫn của lễ hội chọi trâu Phù Ninh. Cần đầu tư xây dựng, nâng cấp các công trình văn hóa, thể thao, du lịch, và các công trình hạ tầng khác phục vụ cho lễ hội. Các công trình này cần được thiết kế và xây dựng theo phong cách truyền thống, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên, và đáp ứng được nhu cầu của du khách. Cần có kế hoạch bảo trì, bảo dưỡng các công trình này thường xuyên, đảm bảo tính bền vững và hiệu quả sử dụng.

IV. Phát Triển Du Lịch Văn Hóa Gắn Với Lễ Hội Chọi Trâu Phù Ninh

Gắn tổ chức lễ hội chọi trâu với phát triển du lịch và bảo vệ môi trường là một giải pháp quan trọng để đảm bảo tính bền vững của lễ hội. Cần xây dựng các sản phẩm du lịch đặc sắc, hấp dẫn, gắn liền với lễ hội, thu hút du khách trong và ngoài nước. Các sản phẩm du lịch này cần được thiết kế và khai thác một cách hợp lý, đảm bảo tính bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của lễ hội. Cần có những chính sách khuyến khích và tạo điều kiện để các doanh nghiệp du lịch tham gia vào quá trình phát triển du lịch gắn với lễ hội. Phát triển du lịch lễ hội là một hướng đi tiềm năng.

4.1. Xây Dựng Các Sản Phẩm Du Lịch Đặc Sắc Dựa Trên Lễ Hội

Cần xây dựng các sản phẩm du lịch đặc sắc, hấp dẫn, dựa trên lễ hội chọi trâu Phù Ninh. Các sản phẩm du lịch này có thể bao gồm các tour du lịch khám phá lễ hội, các chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống, các hoạt động trải nghiệm văn hóa địa phương, và các sản phẩm lưu niệm độc đáo. Cần có sự sáng tạo và đổi mới trong việc thiết kế các sản phẩm du lịch này, đảm bảo tính hấp dẫn và phù hợp với nhu cầu của du khách. Cần chú trọng đến việc quảng bá các sản phẩm du lịch này trên các phương tiện truyền thông, các trang web du lịch, và các hội chợ du lịch.

4.2. Bảo Vệ Môi Trường Trong Quá Trình Tổ Chức Lễ Hội

Bảo vệ môi trường là một yếu tố quan trọng để đảm bảo tính bền vững của lễ hội chọi trâu Phù Ninh. Cần có những biện pháp để giảm thiểu tác động tiêu cực của lễ hội đến môi trường, như hạn chế sử dụng các sản phẩm nhựa dùng một lần, thu gom và xử lý rác thải đúng quy định, và bảo vệ cảnh quan thiên nhiên. Cần có sự tham gia của cộng đồng trong việc bảo vệ môi trường, nâng cao ý thức trách nhiệm của mọi người đối với môi trường. Cần có những hình thức xử phạt nghiêm minh đối với các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.

V. Cộng Đồng Tham Gia Bảo Tồn Lễ Hội Chọi Trâu Phù Ninh

Vai trò của cộng đồng là vô cùng quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của lễ hội chọi trâu Phù Ninh. Cần tạo điều kiện để cộng đồng tham gia vào tất cả các khâu của quá trình tổ chức lễ hội, từ việc lên kế hoạch, chuẩn bị, đến việc thực hiện và đánh giá. Cần có những cơ chế để cộng đồng có thể đóng góp ý kiến, phản ánh nguyện vọng, và giám sát hoạt động của lễ hội. Sự tham gia tích cực của cộng đồng sẽ giúp lễ hội trở nên gần gũi, ý nghĩa, và bền vững hơn. Truyền thống văn hóa Phú Thọ cần được gìn giữ và phát huy.

5.1. Khuyến Khích Sự Tham Gia Tích Cực Của Người Dân

Cần khuyến khích sự tham gia tích cực của người dân vào các hoạt động của lễ hội. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc tạo ra các cơ hội để người dân đóng góp ý kiến, tham gia vào các hoạt động chuẩn bị và tổ chức, và chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm của họ về lễ hội. Cần đảm bảo rằng tất cả các thành viên của cộng đồng đều có cơ hội tham gia, bất kể tuổi tác, giới tính, hoặc địa vị xã hội.

5.2. Tôn Vinh và Khen Thưởng Các Cá Nhân Tổ Chức Có Đóng Góp

Cần tôn vinh và khen thưởng các cá nhân và tổ chức có đóng góp tích cực vào việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của lễ hội. Điều này sẽ giúp khuyến khích sự tham gia của cộng đồng và tạo ra một cảm giác tự hào và trách nhiệm đối với lễ hội. Các hình thức tôn vinh và khen thưởng có thể bao gồm việc trao tặng bằng khen, giấy khen, hoặc các giải thưởng khác, và việc công bố tên tuổi của những người có đóng góp trên các phương tiện truyền thông.

VI. Tương Lai Lễ Hội Chọi Trâu Phù Ninh Hướng Đến Bền Vững

Tương lai của lễ hội chọi trâu Phù Ninh phụ thuộc vào sự nỗ lực của tất cả các bên liên quan, từ chính quyền địa phương, các ban ngành liên quan, đến cộng đồng và du khách. Cần có một tầm nhìn dài hạn và một kế hoạch hành động cụ thể để đảm bảo rằng lễ hội sẽ tiếp tục phát triển và đóng góp vào sự phát triển kinh tế, xã hội, và văn hóa của địa phương. Cần có sự sáng tạo và đổi mới trong việc tổ chức lễ hội, đồng thời giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Lễ hội dân gian Phú Thọ cần được bảo tồn và phát triển bền vững.

6.1. Đánh Giá và Điều Chỉnh Kế Hoạch Phát Triển Lễ Hội Định Kỳ

Cần đánh giá và điều chỉnh kế hoạch phát triển lễ hội định kỳ để đảm bảo rằng kế hoạch vẫn phù hợp với bối cảnh hiện tại và đáp ứng được nhu cầu của cộng đồng và du khách. Quá trình đánh giá và điều chỉnh cần được thực hiện một cách minh bạch và có sự tham gia của tất cả các bên liên quan.

6.2. Hợp Tác Với Các Tổ Chức Văn Hóa Du Lịch Trong và Ngoài Nước

Cần hợp tác với các tổ chức văn hóa, du lịch trong và ngoài nước để trao đổi kinh nghiệm, học hỏi những mô hình thành công, và quảng bá lễ hội chọi trâu Phù Ninh đến với bạn bè quốc tế. Sự hợp tác này sẽ giúp nâng cao chất lượng và sức hấp dẫn của lễ hội, đồng thời góp phần vào việc phát triển du lịch của địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA CỦA LỄ HỘI VÀ TỔNG QUAN VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của lễ hội 1. Khái niệm lễ hội và lễ hội truyền thống 1. Khái niệm lễ hội Lễ hội là thuật ngữ rất quen thuộc với mỗi chúng ta, trên thế giới có rất nhiều lễ hội khác nhau, lễ hội của mỗi quốc gia lại có những nét độc đáo riêng, tạo nên những nét riêng biệt về văn hóa của quốc gia đó.

Mỗi quốc gia, mỗi địa phương lại có những lễ hội khác nhau, vì vậy có nhiều khái niệm khác nhau giải thích về thuật ngữ lễ hội. Hiện nay, giới nghiên cứu vẫn chưa nhất quán trong cách sắp đặt trật tự của cụm từ này, có người gọi là “Hội lễ” (Cao Xuân Phổ - Đinh Gia Khánh (1994)). Bùi Thiết (1993) cho rằng khi phần hội phong phú hơn thì gọi là “Hội lễ” khi phần lễ lấn át thì gọi là “Lễ hội”. Cách gọi “Lễ hội” về cơ bản đã đi vào đời sống văn hóa ở nước ta (Quy chế tổ chức lễ hội do Bộ Văn hóa - Thông tin ban hành năm 2001 sử dụng cụm từ “Lễ hội”).

Ở Việt Nam, khái niệm Lễ hội xuất hiện sau năm 1954. Về tên gọi của lễ hội, xưa trong dân gian có từ “Đám”, khi mở hội làng người ta gọi là “Làng vào đám”. Những người tổ chức lễ hội được gọi là “Các ông đám”. Trong tiếng Việt “bình dân” từ “đám” dùng để chỉ sự tập hợp hay tụ hội như “đám đông” hay “đám bèo”.

Từ “đám” thường đi liền với một danh từ chỉ sự việc nào đó để chỉ người ta tụ tập để làm gì, việc “đám” là để chỉ sự tụ hội để thực thi một nghi lễ nào đó như là “đám cưới”; “đám ma”; “ đám giỗ”, chỉ một loại sự kiện có tính nghi lễ cụ thể. Hai từ “lễ” và “hội” đều là từ gốc Hán được dùng để gọi một nhóm loại hình phong tục, chẳng hạn 9 như: Lễ Thành Hoàng, lễ gia tiên., cũng như vậy trong hội cũng có nhiều hội khác nhau như: Hội Gióng, Hội Lim, Hội Chọi trâu,. Thêm chữ “ Lễ” cho “hội”, thời nay mong muốn gắn hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng này có ít nhất hai yếu tố cũng là hai đặc trưng đi liền với nhau. Trước hết là lễ bái, tế lễ thần linh, cầu phúc và sau là thăm thú vui chơi ở nơi đông đúc, vui vẻ (hội).

Giới học thuật trong nước đã có nhiều cách trình bày khái niệm và định nghĩa lễ hội. Theo Từ điển bách khoa Việt Nam Lễ là hệ thống các hành vi, động tác nhằm biểu hiện lòng tôn kính của con người đối với thần linh, phản ánh những ước mơ chính đáng của con người trước cuộc sống mà bản thân họ chưa có khả năng thực hiện. Hội là sinh hoạt văn hoá, tôn giáo, nghệ thuật của cộng đồng, xuất phát từ nhu cầu cuộc sống, từ sự tồn tại và phát triển của cộng đồng, sự bình yên cho từng cá nhân, hạnh phúc cho từng gia đình, sự vững mạnh cho từng dòng họ, sự sinh sôi nảy nở của gia súc, sự bội thu của mùa màng, mà từ bao đời nay quy tụ niềm mơ ước chung vào bốn chữ "nhân khang, vật thịnh" [19, tr. Theo TS Dương Văn Sáu, tác giả cuốn Lễ hội Việt Nam trong sự phát triển du lịch thì định nghĩa: “Lễ hội là một hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng diễn ra trên một địa bàn dân cư trong thời gian và không gian xác định, nhằm nhắc lại một sự kiện, nhân vật lịch sử hay huyền thoại, đồng thời là dịp để biểu hiện cách ứng xử văn hóa của con người với thiên nhiên - thần thánh và con người trong xã hội” [41, tr.

Theo cuốn Quản lý lễ hội và sự kiện nhóm tác giả đã cho rằng: Lễ hội là tổ hợp các yếu tố và hoạt động văn hóa đặc trưng của cộng đồng, xoay xung quanh một trục ý nghĩa nào đó, nhằm tôn vinh và quảng bá cho những giá trị nhất định [18, tr. 10 Theo tác giả Ngô Đức Thịnh: “Lễ hội là một trong những hiện tượng sinh hoạt văn hóa cổ truyền tiêu biểu của nhiều tộc người ở nước ta cũng như trên thế giới. Nó là tấm gương phản chiếu khá trung thực đời sống văn hóa của mỗi dân tộc” [48, tr. Tác giả Lê Văn Kỳ đưa ra định nghĩa: “Hội lễ là một cuộc vui lớn của cộng đồng nhằm đáp ứng nhu cầu giải trí, tín ngưỡng, thi thố tài năng, biểu dương sức mạnh, tái hiện cuộc sống con người trong thời kỳ lịch sử.

Nó là một loại hình tổng hợp bao gồm nhiều yếu tố văn hóa dân gian luôn luôn tương tác lẫn nhau” [27, tr. Từ những định nghĩa, quan niệm trên tôi cho rằng: Lễ hội là một thể thống nhất không thể tách rời, lễ hội là một trong những hoạt động: “Văn hóa cao”, “hoạt động văn hóa nổi trội” trong đời sống con người, hoạt động lễ hội là hoạt động của cộng đồng hướng tới xử lý các mối quan hệ của chính cộng đồng đó. Hoạt động này diễn ra với những hình thức và cấp độ khác nhau, nhằm thỏa mãn và phục vụ lợi ích đa dạng trước mắt và lâu dài của các tầng lớp người, thỏa mãn những nhu cầu của các cá nhân và tập thể trong môi trường mà họ sinh sống. Khái niệm lễ hội truyền thống Theo định nghĩa của UNESCO: Văn hóa truyền thống là các tập quán và biểu tượng xã hội mà theo quan niệm của một nhóm xã hội thì được lưu giữ từ quá khứ đến hiện tại thông qua việc lưu truyền giữa các thế hệ và có một tầm quan trọng đặc biệt (ngay cả trong trường hợp các tập quán và biểu tượng hình thành trong khoảng thời gian không lâu) [44, tr.

Lễ hội thuộc phạm trù của văn hóa, do vậy khái niệm lễ hội truyền thống có thể bao trùm cả những lễ hội cổ truyền đã có từ xa xưa và cả 11 những truyền thống lễ hội được xác lập mất chục năm trở lại đây như lễ hội kỷ niệm ngày quốc khánh, lễ hội làng Sen… Tuy nhiên ở nước ta, khái niệm lễ hội truyền thống được hiểu như lễ hội cổ truyền. Lễ hội cổ truyền (hay lễ hội dân gian cổ truyền) được sử dụng ở đây bao gồm những lễ hội đã được hình thành trong lịch sử từ xa xưa truyền lại trong các cộng đồng nông nghiệp với tư cách một phong tục. Ví dụ những lễ hội thờ thành hoàng làng ở các làng quê Bắc Bộ, lễ cúng đình ở Nam Bộ, lễ bỏ mả ở Tây Nguyên, lễ mừng lúa mới ở nhiều tộc người ở miền núi. Khái niệm này cũng chỉ cả những lễ hội vượt ra khỏi khuôn khổ của một cộng đồng làng, ấp, buôn, bản như những lễ hội ở đền, chùa dân gian được phát triển trên quy mô vùng hay cả nước như lễ hội Chùa Hương, lễ hội núi Bà Đen, lễ hội Điện Hòn Chén, và cả những lễ hội có nguồn gốc dân gian nhưng đã phát triển yếu tố lịch sử rồi được công nhận một cách chính thống như những di tích lịch sử thờ anh hùng dân tộc như hội Đền Hùng, hội Hoa Lư [17, tr.

Lễ hội truyền thống Việt Nam xuất phát từ nền văn minh lúa nước với nhiều hình thức phong phú, đa dạng và độc đáo. Lễ hội là một sản phẩm và biểu hiện của một nền văn hóa mà nền văn hóa Việt Nam là nền văn hóa nông nghiệp, vì vậy lễ hội truyền thống Việt Nam chủ yếu là lễ hội nông nghiệp. Cội nguồn sâu xa nhất là tín ngưỡng phồn thực trong nông nghiệp. Trần Quốc Vượng thì lễ hội nông nghiệp không chỉ bao hàm những lễ hội gắn một cách trực tiếp với nghề nông mà ta có thể gọi là nghi thức hay nghi lễ nông nghiệp như lễ hội “Tồng Ngồng” của người Tày, lễ tế thần nông, lễ hạ điền (Lễ xuống đồng của người Mường) mà bao gồm cả những lễ hội như săn chim, bắt cáo, đuổi hổ, hội đánh bắt cá, hội hái măng, hái nấm… Tất cả chúng đều được gọi là lễ hội nông nghiệp vì 12 chúng diễn ra trong không gian và thời gian thôn dã (mang tính chất chu kì).

Chủ thể của lễ hội này chủ yếu là nông dân, ngư dân, thợ thủ công sống ở vùng nông thôn. Lễ hội cổ truyền là sinh hoạt văn hóa điển hình của văn hóa làng, là điển hình của sinh hoạt văn hóa dân gian truyền thống, là thành tố quan trọng tạo nên bản sắc. Như vậy, có rất nhiều quan niệm khác nhau về lễ hội truyền thống tùy theo cách tiếp cận theo khía cạnh nào, phương thức nào. Tuy nhiên, có thể hiểu: lễ hội truyền thống là lễ hội được sáng tạo và lưu truyền theo phương thức dân gian, có từ lâu đời, tồn tạo cho đến ngày nay hoặc được phục dựng lại, được hình thành trong hình thái văn hóa lịch sử riêng biệt, được truyền lại trong các cộng đồng dân cư với tư cách là phong tục, tập quán.

Một quan điểm cũng được nhiều người đồng tình là những lễ hội dân gian được hình thành trước năm 1945 còn được gọi là lễ hội truyền thống. Khái niệm về bảo tồn và phát huy 1. Khái niệm về bảo tồn Theo định nghĩa của Liên minh Quốc tế bảo tồn thiên nhiên và tài nguyên thiên nhiên: “Bảo tồn là sự quản lý, sử dụng của con người về sinh quyển nhằm thu được lợi nhuận bền vững cho thế hệ hiện tại trong khi vẫn duy trì tiềm năng để đáp ứng những yêu cầu và nguyện vọng của thế hệ tương lai” [28, tr. Theo Từ điển Tiếng Việt thì thuật ngữ “Bảo tồn” được hiểu là sự giữ lại không để cho mất đi, là bảo vệ và giữ gìn sự tồn tại của sự vật, hiện tượng theo đúng dạng thức vốn có của nó, để nó không bị mai một thay đổi.

Nguyễn Như Ý cho rằng bảo tồn là: “Giữ nguyên trạng, không để mất đi” [56. Còn theo quan niệm của UNESCO trong phần giải thích thuật ngữ đã đưa ra giải thích về bảo tồn: Bảo tồn ở đây được hiểu là bao gồm các biện pháp nhằm đảm bảo tính trường tồn của các di sản văn hóa phi vật thể, bao gồm 13 cả các biện pháp nhận dạng, lưu trữ, nghiên cứu bảo tồn, bảo vệ, thúc đẩy, củng cố, chuyển hóa, đặc biệt là thông qua hình thức giáo dục chính thức và không chính thức, cũng như là việc làm sống lại các giá trị khác nhau của di sản đó [53.