Mô Đun MĐ 30: Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Phanh ABS Ngành Công Nghệ Ô Tô

Khám phá mô đun mđ 30 về bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh ABS trong ngành công nghệ ô tô, nâng cao kỹ năng và hiệu quả công việc.

• Tác giả: Nguyễn Quốc Hiệp
• Trường học: Trường Cao Đẳng Công Nghiệp Bắc Ninh
• Chuyên ngành: Công Nghệ Ô Tô
• Đề tài: Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Phanh ABS
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Bắc Ninh

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG PHANH ABS
• 1.1. Nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại hệ thống phanh ABS
• 1.2. Sơ đồ cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống phanh ABS
• 1.3. Cấu tạo các bộ phận trong hệ thống phanh ABS. Nhận dạng các bộ phận, hệ thống ABS
• 2. BÀI 2: THÁO – LẮP HỆ THỐNG PHANH ABS
• 2.1. Quy trình tháo, lắp kiểm tra hệ thống phanh ABS. Thực hành tháo lắp và kiểm tra hệ thống phanh ABS
• 3. BÀI 3: KIỂM TRA, CHẨN ĐOÁN SAI HỎNG HỆ THỐNG PHANH ABS
• 3.1. Đặc điểm sai hỏng của hệ thống phanh ABS. Quy trình kiểm tra chẩn đoán sai hỏng hệ thống phanh ABS
• 3.2. Thực hành kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh ABS

Tóm tắt

I. Tổng quan về Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Phanh ABS

Hệ thống phanh ABS (Anti-lock Braking System) là một công nghệ quan trọng trong ngành công nghệ ô tô, giúp ngăn chặn hiện tượng bó cứng bánh xe khi phanh gấp. Việc bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh ABS không chỉ đảm bảo an toàn cho người lái mà còn nâng cao hiệu suất hoạt động của xe. Hệ thống này bao gồm nhiều bộ phận phức tạp, từ cảm biến tốc độ bánh xe đến bộ chấp hành thủy lực, mỗi bộ phận đều có vai trò quan trọng trong việc duy trì sự ổn định và hiệu quả của phanh.

1.1. Các bộ phận chính trong hệ thống phanh ABS

Hệ thống phanh ABS bao gồm các bộ phận như cảm biến tốc độ bánh xe, ECU, và bộ chấp hành thủy lực. Mỗi bộ phận có nhiệm vụ riêng, giúp hệ thống hoạt động hiệu quả và an toàn. Cảm biến tốc độ bánh xe đo tốc độ quay của bánh, gửi tín hiệu về ECU để điều chỉnh áp suất phanh kịp thời.

1.2. Nguyên lý hoạt động của hệ thống phanh ABS

Nguyên lý hoạt động của hệ thống phanh ABS dựa trên việc điều khiển áp suất dầu phanh để ngăn chặn hiện tượng bó cứng bánh xe. Khi phanh gấp, ECU nhận tín hiệu từ cảm biến và điều chỉnh áp suất dầu để duy trì độ bám giữa bánh xe và mặt đường.

II. Vấn đề và Thách thức trong Bảo Dưỡng Hệ Thống Phanh ABS

Bảo dưỡng hệ thống phanh ABS gặp nhiều thách thức do tính phức tạp của các bộ phận và yêu cầu kỹ thuật cao. Một số vấn đề thường gặp bao gồm cảm biến bị hỏng, áp suất dầu không ổn định, và sự cố trong bộ chấp hành thủy lực. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu suất phanh mà còn có thể gây nguy hiểm cho người lái.

2.1. Các vấn đề thường gặp trong hệ thống phanh ABS

Các vấn đề thường gặp bao gồm cảm biến tốc độ bánh xe bị hỏng, dẫn đến việc ECU không nhận được tín hiệu chính xác. Điều này có thể làm giảm hiệu quả phanh và tăng nguy cơ tai nạn.

2.2. Thách thức trong việc sửa chữa hệ thống phanh ABS

Việc sửa chữa hệ thống phanh ABS đòi hỏi kỹ thuật viên phải có kiến thức chuyên sâu về công nghệ phanh. Sự phức tạp trong cấu tạo và hoạt động của hệ thống khiến cho việc chẩn đoán và sửa chữa trở nên khó khăn hơn.

III. Phương pháp Bảo Dưỡng Hệ Thống Phanh ABS Hiệu Quả

Để bảo dưỡng hệ thống phanh ABS hiệu quả, cần thực hiện kiểm tra định kỳ và bảo trì các bộ phận chính. Việc sử dụng các thiết bị chuyên dụng để kiểm tra tình trạng hoạt động của cảm biến và bộ chấp hành là rất quan trọng. Ngoài ra, việc thay dầu phanh định kỳ cũng giúp duy trì hiệu suất của hệ thống.

3.1. Kiểm tra và bảo trì cảm biến tốc độ bánh xe

Cảm biến tốc độ bánh xe cần được kiểm tra thường xuyên để đảm bảo hoạt động chính xác. Việc làm sạch và kiểm tra độ chính xác của cảm biến giúp ngăn ngừa các sự cố không mong muốn.

3.2. Thay dầu phanh định kỳ

Thay dầu phanh định kỳ là một phần quan trọng trong bảo dưỡng hệ thống phanh ABS. Dầu phanh cũ có thể chứa tạp chất và nước, làm giảm hiệu suất phanh và gây hư hỏng cho các bộ phận.

IV. Ứng dụng Thực tiễn của Hệ Thống Phanh ABS trong Ngành Ô Tô

Hệ thống phanh ABS đã được áp dụng rộng rãi trong ngành công nghệ ô tô, giúp nâng cao an toàn cho người lái và hành khách. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng xe trang bị hệ thống phanh ABS có tỷ lệ tai nạn thấp hơn so với xe không có. Việc áp dụng công nghệ này không chỉ cải thiện hiệu suất phanh mà còn tạo ra sự tin tưởng cho người tiêu dùng.

4.1. Lợi ích của hệ thống phanh ABS

Hệ thống phanh ABS giúp giảm quãng đường phanh và duy trì khả năng điều khiển xe trong các tình huống khẩn cấp. Điều này đặc biệt quan trọng khi lái xe trên đường trơn trượt.

4.2. Nghiên cứu về hiệu quả của hệ thống phanh ABS

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng xe trang bị hệ thống phanh ABS có khả năng giảm thiểu tai nạn giao thông. Việc áp dụng công nghệ này đã trở thành tiêu chuẩn trong ngành công nghiệp ô tô.

V. Kết luận về Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Phanh ABS

Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh ABS là một phần quan trọng trong việc đảm bảo an toàn cho người lái và hành khách. Việc thực hiện bảo trì định kỳ và sửa chữa kịp thời giúp duy trì hiệu suất hoạt động của hệ thống. Trong tương lai, công nghệ phanh ABS sẽ tiếp tục phát triển, mang lại nhiều cải tiến về an toàn và hiệu suất cho ngành công nghiệp ô tô.

5.1. Tương lai của công nghệ phanh ABS

Công nghệ phanh ABS sẽ tiếp tục được cải tiến với sự phát triển của các công nghệ mới như phanh điện tử và hệ thống hỗ trợ lái xe tự động. Những cải tiến này hứa hẹn sẽ nâng cao hơn nữa mức độ an toàn cho người lái.

5.2. Tầm quan trọng của việc bảo dưỡng hệ thống phanh

Việc bảo dưỡng hệ thống phanh ABS không chỉ giúp duy trì hiệu suất mà còn đảm bảo an toàn cho người lái. Các kỹ thuật viên cần được đào tạo bài bản để thực hiện công việc này một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Mô đun: MĐ 30 – Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh ABS được ban hành kèm theo Quyết định số 433a/QĐ-CĐCN ngày 12 tháng 10 năm 2022 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh. Tài liệu do tập thể giảng viên Khoa Công nghệ Ô tô biên soạn, bao gồm Nguyễn Quốc Hiệp (Chủ biên), Lê Đức Tùng và Nguyễn Văn Hiệu. Trong cấu trúc chương trình đào tạo ngành Công nghệ Ô tô trình độ Cao đẳng, đây là mô đun chuyên môn ngành bắt buộc, được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành hai môn học/mô đun điều kiện tiên quyết là MH07 và MH08.

Mô đun có tổng thời lượng đào tạo 60 giờ (trong đó gồm 16 giờ lý thuyết; 42 giờ thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập; và 02 giờ kiểm tra). Mục tiêu học tập tập trung vào việc trang bị cho học viên hệ thống kiến thức toàn diện: trình bày được nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại hệ thống phanh chống bó cứng bánh xe (ABS); giải thích rõ cấu tạo, nguyên lý hoạt động của các cụm chi tiết thủy lực và điện tử; phân tích các hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng; đồng thời làm chủ phương pháp chẩn đoán, bảo dưỡng và sửa chữa theo đúng quy trình và tiêu chuẩn kỹ thuật do nhà sản xuất quy định.

Cấu trúc giáo trình gồm 3 bài học chính, triển khai theo hướng tích hợp lý thuyết kỹ thuật với hướng dẫn thao tác thực tế. Điểm đặc sắc của tài liệu là toàn bộ quy trình công nghệ tháo lắp, kiểm tra và chẩn đoán được xây dựng trực tiếp trên đối tượng thực nghiệm cụ thể là dòng xe Kia Morning SI AT 2018, kết hợp việc sử dụng thiết bị kiểm tra chuyên dùng SST, máy chẩn đoán kết nối qua cổng DLC3 và phương pháp đọc mã chẩn đoán nháy đèn thủ công.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được phân bổ qua 3 bài học trọng tâm với tiến trình logic từ tổng quan lý thuyết đến thực hành thao tác và chẩn đoán nâng cao:

• Bài 1: Tổng quan về hệ thống phanh ABS (Trang 5 – 21): Cung cấp cơ sở lý thuyết về nhiệm vụ ngăn ngừa bánh xe bị bó cứng khi phanh trên đường trơn hoặc phanh gấp nhằm duy trì tính ổn định dẫn hướng và giảm quãng đường phanh. Trình bày các tiêu chí phân loại hệ thống theo chất tạo áp suất (khí, thủy lực), theo phương pháp điều khiển (ngưỡng trượt thấp – slow mode, ngưỡng trượt cao – high mode, điều khiển độc lập hoặc phụ thuộc) và theo số kênh điều khiển (1, 2, 3, 4 kênh tương ứng với 6 phương án bố trí mạch thủy lực). Phân tích chi tiết cấu tạo, nguyên lý làm việc của cảm biến tốc độ bánh xe (loại điện từ và Hall), cảm biến gia tốc dọc (loại đĩa xẻ rãnh quang điện phototransistor), cảm biến gia tốc ngang, bộ chấp hành thủy lực (van điện từ 2 vị trí và 3 vị trí, mô tơ điện dẫn động bơm dầu kiểu piston, bình tích áp) và bộ điều khiển điện tử ABS ECU.
• Bài 2: Tháo – Lắp hệ thống phanh ABS (Trang 22 – 28): Hướng dẫn chuẩn bị dụng cụ, vật tư và thực hiện quy trình tháo – lắp từng bước trên xe Kia Morning SI AT 2018: xả dầu phanh, tháo ắc quy, khay và giá bắt ắc quy; tách khớp kẹp, ngắt giắc điện, dán nhãn định vị các đường ống dẫn dầu và tháo bộ chấp hành phanh; tháo tấm lót tai xe và cảm biến tốc độ bánh trước. Quy trình lắp quy định chặt chẽ các thông số mô men xiết bulông giá đỡ, đai ốc cút nối ống dầu (14 Nm và 15 Nm), yêu cầu sử dụng dầu phanh tiêu chuẩn SAE J1703 hoặc tương đương (DOT3).
• Bài 3: Kiểm tra, chẩn đoán sai hỏng hệ thống phanh ABS (Trang 29 – 50): Trình bày bảng phân loại mã hư hỏng (DTC) từ mã 11 đến 78; quy trình đọc mã lỗi bằng cách nối tắt chân Ts – E1 hoặc E1 – Tc – Ts trên giắc chẩn đoán và đếm số lần nháy của đèn báo ABS; quy trình xóa mã lỗi trong ECU (đạp phanh từ 8 lần trở lên trong vòng 3 giây); phương pháp kiểm tra bộ chấp hành thủy lực bằng thiết bị SST; đo điện trở cảm biến tốc độ (bánh trước: 0,8 – 1,3 Ω; bánh sau: 1,1 – 1,7 Ω); kiểm tra khe hở và tình trạng vành răng rôto (~1 mm); kiểm tra tín hiệu cảm biến động qua các dải tốc độ (4 – 6 km/h, 45 – 55 km/h, 110 – 130 km/h); quy trình xả khí bằng máy chẩn đoán DLC3 qua 4 chu trình (Increase, Inhalation, Decrease, Increase); và các bước kiểm tra, điều chỉnh cơ khí (chiều cao bàn đạp phanh, hành trình tự do, khoảng cách dự trữ, phanh đỗ, má phanh đĩa/guốc, đĩa phanh và trống phanh).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống lý thuyết và nguyên lý điều khiển kỹ thuật ô tô bao gồm:

• Động lực học phanh và hệ số bám: Mối quan hệ giữa độ trượt của bánh xe với hệ số bám cực đại giữa lốp xe và mặt đường; hiện tượng tăng mô men xoay xe quanh trục đứng khi phanh trên các mặt đường có hệ số bám khác nhau giữa hai bánh bên trái và bên phải.
• Nguyên lý điều khiển vòng lặp kín: Quá trình điều khiển diễn ra liên tục theo chu trình: Tín hiệu vào (áp suất xi lanh phanh chính do người lái tác động) $\rightarrow$ Tín hiệu điều khiển (xung điện áp xoay chiều từ cảm biến tốc độ góc bánh xe và cảm biến gia tốc gửi về ECU) $\rightarrow$ Xử lý tín hiệu tại ECU (tính toán tốc độ xe, độ trượt, gia tốc góc) $\rightarrow$ Tín hiệu tác động (ECU điều khiển dòng điện/điện áp cấp tới các van điện từ và mô tơ bơm) $\rightarrow$ Đối tượng điều khiển (áp suất dầu tại xi lanh bánh xe nhằm tối ưu hóa lực phanh).
• Ba chế độ điều biến áp suất thủy lực:
  • Chế độ giảm áp: ECU cấp dòng điện 5A (đối với van 3 vị trí) hoặc kích hoạt van xả, mở cửa B đưa dầu về bình tích áp, mô tơ bơm hút dầu hồi về xi lanh chính để ngăn bánh xe bị bó cứng.
  • Chế độ giữ áp: ECU cấp dòng điện 2A, van điện dịch chuyển về vị trí giữa đóng kín cả cửa A và cửa B, duy trì áp suất xi lanh bánh xe không đổi.
  • Chế độ tăng áp: ECU ngắt dòng điện (0A), cửa A mở và cửa B đóng, dầu từ xi lanh chính tiếp tục cấp đến xi lanh bánh xe để gia tăng lực phanh.
• Mô hình chu kỳ điều khiển 4 giai đoạn (A – B – C – D): Diễn giải sự luân phiên giữa các trạng thái giảm áp, giữ áp và tăng áp nhằm duy trì độ trượt bánh xe trong vùng ổn định cho đến khi xe dừng hẳn.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác tháo lắp các chi tiết cơ khí và cụm thủy lực – điện tử; đấu nối thiết bị chuyên dùng SST với rơle và bộ chấp hành; kết nối máy chẩn đoán vào cổng DLC3 để kích hoạt quy trình xả khí tự động (Air Bleeding); sử dụng đồng hồ vạn năng (VOM) đo điện trở cuộn dây cảm biến, kiểm tra độ thông mạch và cách điện với thân vỏ.
• Kỹ năng phân tích và chẩn đoán (Analytical skills): Đọc, giải mã các xung nháy đèn báo ABS để tra cứu bảng mã lỗi chuẩn; phân tích hiện tượng hư hỏng của hệ thống dựa trên triệu chứng thực tế (nhao lái, phanh không hiệu quả, rung bất thường ở bàn đạp); đánh giá dữ liệu tức thời và mã DTC trong bộ nhớ ECU.
• Năng lực thực hành cơ khí chính xác (Practical competencies): Đo kiểm tra độ dày má phanh đĩa (tiêu chuẩn: 12,0 mm; nhỏ nhất: 1,0 mm), má phanh guốc (tiêu chuẩn: 4,0 mm; nhỏ nhất: 1,0 mm); dùng panme đo độ dày đĩa phanh (tiêu chuẩn: 20,0 mm; nhỏ nhất: 18,0 mm); dùng đồng hồ so đo độ đảo đĩa phanh tại điểm cách mép ngoài 10 mm (độ đảo lớn nhất cho phép: 0,05 mm); đo đường kính trong trống phanh (tiêu chuẩn: 256 mm); đo kiểm tra chiều cao bàn đạp phanh ($\ge 107,3\text{ mm}$), hành trình tự do ($1,0 - 6,0\text{ mm}$), khoảng cách dự trữ tới sàn ($\ge 75\text{ mm}$ dưới lực đạp 300 N) và hành trình cần phanh tay (6 – 9 tiếng tách dưới lực kéo 200 N).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp giảng dạy tích hợp giữa lý thuyết chuyên môn và thực hành nghề nghiệp. Với thời lượng 60 giờ, cơ cấu phân bổ tập trung chủ yếu vào thực nghiệm xưởng (42 giờ thực hành, thảo luận và bài tập; 16 giờ lý thuyết; 02 giờ kiểm tra). Quá trình giảng dạy trên lớp sử dụng các sơ đồ nguyên lý mạch thủy lực, cấu trúc vi xử lý ECU, đi kèm các mô hình cắt bổ và cụm tổng thành ABS thực tế.

Trong phần thực hành, giáo trình cung cấp các bài tập tình huống và case studies cụ thể, gắn liền với việc tháo lắp và khắc phục sự cố trên xe Kia Morning SI AT 2018. Học viên được giao nhiệm vụ theo nhóm hoặc cá nhân, thực hiện các bài tập thực hành tuần tự:

• Chuẩn bị đồ bảo hộ (quần áo, mũ, giày bảo hộ), phủ bạt bảo vệ các bề mặt sơn và nội thất xe;
• Thực hành xả dầu phanh, tháo và lắp ráp bộ chấp hành phanh, cảm biến tốc độ bánh trước theo đúng lực siết mô men quy định bằng cần xiết lực;
• Đấu nối giắc chẩn đoán Ts – E1, đếm nhịp nháy đèn ABS để xác định hư hỏng theo bảng mã lỗi 11 đến 78;
• Vận hành máy chẩn đoán kết nối giắc DLC3 thực hiện xả khí đường ống phanh (Increase), đường ống hút (Inhalation) và đường ống thấp áp (Decrease);
• Sử dụng thước kẹp, panme, đồng hồ so đo kiểm các thông số hình học của cụm phanh cơ khí.

Phương pháp đánh giá học phần bao gồm đánh giá thường xuyên trong từng buổi thực hành và bài kiểm tra kết thúc mô đun (02 giờ). Tiêu chí đánh giá dựa trên mức độ tuân thủ quy trình an toàn lao động, tính chính xác khi sử dụng dụng cụ đo chuyên dùng (panme, đồng hồ so, SST), độ chính xác của thao tác chẩn đoán mã lỗi và khả năng phục hồi hoạt động của hệ thống theo tiêu chuẩn kỹ thuật. Về hướng dẫn tự học, sinh viên cần nghiên cứu trước tài liệu sơ đồ mạch điện, học thuộc bảng mã lỗi chẩn đoán và tự đối chiếu các thông số tiêu chuẩn trước khi thực hiện trên xe.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cập nhật chương trình đào tạo 2022: Giáo trình được biên soạn mới theo Quyết định số 433a/QĐ-CĐCN năm 2022 của Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh, bổ sung các kiến thức công nghệ phanh điện tử đang áp dụng trên các thế hệ xe hiện đại.
• Tích hợp công nghệ van điện và ECU thế hệ mới: Phân tích bước chuyển dịch kỹ thuật từ bộ chấp hành 4 van điện 3 vị trí sang bộ chấp hành sử dụng 8 van điện từ 2 vị trí (4 van giữ áp và 4 van giảm áp), đồng thời mô tả cấu trúc tích hợp trực tiếp ECU điều khiển trượt nằm bên trong cụm bộ chấp hành thủy lực.
• Trang bị cảm biến gia tốc hiện đại: Cung cấp nguyên lý của cảm biến giảm tốc quang điện (LED – phototransistor) và cảm biến bán dẫn có khả năng đo đồng thời cả gia tốc dọc và gia tốc ngang, hỗ trợ kiểm soát mô men quay vòng của xe khi phanh trong khúc cua.
• Quy trình thực tế gắn liền với dòng xe thương mại: Toàn bộ nội dung Bài 2 và Bài 3 được chuẩn hóa dựa trên sổ tay hướng dẫn kỹ thuật của dòng xe Kia Morning SI AT 2018, giúp học viên tiếp cận trực tiếp với cấu trúc cơ khí, vị trí bố trí cụm chấp hành và hệ thống dây dẫn thực tế.
• Quy chuẩn hóa công tác xả khí bằng thiết bị điện tử: Bổ sung quy trình xả khí bộ chấp hành tự động thông qua máy chẩn đoán qua giắc DLC3 kết hợp với phương pháp xả khí cơ khí truyền thống, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật tại các trạm dịch vụ sửa chữa ô tô hiện nay.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên: Phục vụ trực tiếp cho sinh viên hệ Cao đẳng ngành Công nghệ Ô tô tại Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp có chương trình tương đương khi học mô đun MĐ 30.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các môn học/mô đun MH07 và MH08, nắm vững kiến thức cơ bản về cấu tạo khung gầm ô tô, hệ thống phanh thủy lực thông thường, nguyên lý điện – điện tử ô tô cơ bản và an toàn lao động trong xưởng cơ khí.
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chuẩn để xây dựng đề cương chi tiết, bài giảng lý thuyết, phiếu hướng dẫn thực hành xưởng và ngân hàng đề thi/kiểm tra đánh giá kỹ năng nghề.
• Kỹ thuật viên và người tự học: Dùng làm tài liệu tra cứu các thông số kỹ thuật (điện trở cảm biến, lực siết mô men, độ đảo đĩa phanh, độ mòn má phanh) và quy trình xử lý mã lỗi hệ thống ABS trong công tác bảo dưỡng, sửa chữa ô tô tại các xưởng dịch vụ.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?
Giáo trình được biên soạn phục vụ sinh viên trình độ Cao đẳng ngành Công nghệ Ô tô đang theo học mô đun chuyên môn MĐ 30, giảng viên giảng dạy thực hành khung gầm ô tô và kỹ thuật viên sửa chữa ô tô cần tài liệu quy trình chuẩn.

2. Cần kiến thức nền nào để học mô đun này?
Người học bắt buộc phải hoàn thành hai mô đun tiên quyết là MH07 và MH08; có kiến thức về hệ thống phanh thủy lực cơ bản, hệ thống điện thân xe, nguyên lý cảm biến và kỹ năng sử dụng các dụng cụ cơ khí cầm tay, đồng hồ đo điện.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này là gì?
Tài liệu liên kết chặt chẽ giữa lý thuyết điều khiển tự động với quy trình thao tác trên dòng xe thương mại cụ thể (Kia Morning SI AT 2018), hướng dẫn đồng thời cả phương pháp đọc mã chẩn đoán nháy đèn thủ công và phương pháp can thiệp bộ chấp hành bằng thiết bị chuyên dùng SST và máy chẩn đoán qua cổng DLC3.

4. Làm sao để tự học và thực hành hiệu quả theo giáo trình?
Người học cần nắm vững sơ đồ nguyên lý chu trình kín và 3 chế độ áp suất ở Bài 1; ghi nhớ bảng tra cứu mã lỗi DTC ở Bài 3; tuân thủ nghiêm ngặt các bước tháo lắp, lực siết mô men và quy tắc an toàn bảo hộ được nêu trong Bài 2 và Bài 3.

5. Có những công cụ, thiết bị chuyên dùng nào được đề cập trong giáo trình?
Giáo trình yêu cầu và mô tả việc sử dụng: thiết bị kiểm tra bộ chấp hành chuyên dùng (SST), máy chẩn đoán kết nối cổng DLC3, đồng hồ vạn năng, đồng hồ so đo độ đảo, panme, thước kẹp, cờ lê lực cân mô men, dầu phanh tiêu chuẩn SAE J1703 (hoặc DOT3) và tủ dụng cụ nghề công nghệ ô tô.

---

Kết luận

Giáo trình Mô đun: MĐ 30 – Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh ABS là tài liệu học tập chuẩn hóa của Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh, cung cấp đầy đủ hệ thống lý thuyết, cấu tạo, nguyên lý làm việc và quy trình thực nghiệm chẩn đoán, sửa chữa hệ thống phanh chống bó cứng bánh xe.

Lộ trình học tập được thiết kế khoa học trong 60 giờ: bắt đầu từ việc nắm vững nguyên lý điều khiển vòng lặp kín và phân loại mạch thủy lực tại Bài 1; phát triển kỹ năng tháo lắp cơ khí chính xác theo đúng mô men lực tại Bài 2; và hoàn thiện năng lực phân tích mã lỗi, đo kiểm thông số điện tử – cơ khí, vận hành máy chẩn đoán tại Bài 3. Người học được khuyến nghị kết hợp giáo trình này với sổ tay bảo dưỡng của các dòng xe thực tế và tài liệu tra cứu mã lỗi chuẩn OBD-II để nâng cao kỹ năng nghề nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BẮC NINH TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP BẮC NINH GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: MĐ 30 - BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG PHANH ABS NGÀNH: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: 433a/QĐ-CĐCN ngày 12 tháng 10 năm 2022 của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh) Bắc Ninh, năm 2022 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống phanh ABS được biên soạn theo chương trình đào tạo ban hành năm 2022. Giáo trình là sự cố gắng lớn của tập thể Khoa Công nghệ Ô tô nhằm từng bước thống nhất nội dung dạy và học mô đun Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống phanh ABS.

Nội dung của giáo trình đã được xây dựng trên cơ sở thừa kế những nội dung đã được giảng dạy ở các trường kết hợp với những nội dung mới nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Giáo trình cũng là cẩm nang về Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống phanh ABS riêng cho những sinh viên của Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh. Giáo trình được biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, bổ sung nhiều kiến thức mới phù hợp với ngành nghề đào tạo mà Khoa Công nghệ Ô tô đã tự điều chỉnh cho thích hợp và không trái với quy định của chương trình khung đào tạo của trường. Với mong muốn đó giáo trình được biên soạn, nội dung giáo trình bao gồm: Bài 1: Tổng quan về hệ thống phanh ABS Bài 2: Tháo – lắp hệ thống phanh ABS Bài 3: Kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh ABS Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi sai sót, tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của người đọc để lần xuất bản sau giáo trình được hoàn thiện hơn.

Xin chân thành cảm ơn! Bắc Ninh, ngày……tháng……năm 2022 Tham gia biên soạn 1. Nguyễn Quốc Hiệp – Chủ biên 2. Lê Đức Tùng – Thành viên 3. Nguyễn Văn Hiệu – Thành viên 3 MỤC LỤC Trang LỜI GIỚI THIỆU.

3 BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG PHANH ABS. Nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại hệ thống phan ABS. Sơ đồ cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống phanh ABS. Cấu tạo các bộ phận trong hệ thống phanh ABS.

Nhận dạng các bộ phận, hệ thống ABS. 22 BÀI 2: THÁO – LẮP HỆ THỐNG PHANH ABS. Quy trình tháo, lắp kiểm tra hệ thống phanh ABS. Thực hành tháo lắp và kiểm tra hệ thống phanh ABS.

29 BÀI 3: KIỂM TRA, CHẨN ĐOÁN SAI HỎNG HỆ THỐNG PHANH ABS. Đặc điểm sai hỏng của hệ thống phanh ABS. Quy trình kiểm tra chẩn đoán sai hỏng hệ thống phanh ABS. Thực hành kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh ABS.

39 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG PHANH ABS Mã mô đun: MĐ 30 Thời gian thực hiện mô đun: 60 giờ (Lý thuyết: 16 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 42 giờ; Kiểm tra: 02 giờ) I. Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: Mô đun được bố trí dạy sau các môn học/ mô đun sau: MH07, MH08. - Tính chất: Mô đun chuyên môn ngành bắt buộc. Mục tiêu mô đun: - Kiến thức: + Trình bày đủ các yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại hệ thống phanh ABS trong ô tô + Giải thích được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống phanh ABS trong ô tô + Phân tích được những hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng của các bộ phận hệ thống phanh ABS trong ô tô + Trình bày được phương pháp chẩn đoán, bảo dưỡng, kiểm tra và sữa chữa những sai hỏng của các bộ phận hệ thống phanh ABS - Kỹ năng: + Sử dụng đúng các dụng cụ kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa đảm bảo chính xác và an toàn.

+ Tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng và sữa chữa được các chi tiết, bộ phận của hệ thống phanh ABSđúng quy trình và đúng tiêu chuẩn kỹ thuật do nhà chế tạo quy định. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có thể thực hiện công việc theo nhóm hoặc cá nhân. + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô. + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên III.

Nội dung mô đun: 5 BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG PHANH ABS MỤC TIÊU - Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại hệ thống phanh ABS. - Giải thích được cấu tạo, nguyên lý hoạt động hệ thống phanh ABS. - Phân tích được cấu tạo và hoạt động của các chi tiết, bộ phận trong hệ thống phanh ABS. - Nhận dạng đúng các chi tiết, bộ phận và vị trí lắp đặt trên động cơ - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên.

Nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại hệ thống phan ABS 1. Nhiệm vụ Hệ thống ABS điều khiển áp suất dầu tác dụng lên các xy lanh bánh xe để ngăn không cho bánh xe bị bó cứng khi phanh trên đường trơn hay khi phanh gấp. Đảm bảo tính ổn định dẫn hướng trong quá trình phanh, để xe có thể điều khiển được bình thường. Yêu cầu Một hệ thống ABS hoạt động tối ưu, đáp ứng nhu cầu nâng cao chất lượng phanh của ôtô phải thỏa mãn đồng thời các yêu cầu sau: - Trước hết, ABS phải đáp ứng được các yêu cầu về an toàn liên quan đến động lực học phanh và chuyển động của ôtô.

- Hệ thống phải làm việc ổn định và có khả năng thích ứng cao, điều khiển tốt trong suốt dải tốc độ của xe và ở bất kỳ loại đường nào (thay đổi từ đường bê tông khô có sự bám tốt đến đường đóng băng có sự bám kém). - Hệ thống phải khai thác một cách tối ưu khả năng phanh của các bánh xe trên đường, giữ tính ổn định điều khiển và giảm quãng đường phanh. Điều này không phụ thuộc vào việc phanh đột ngột hay phanh từ từ của người lái xe. - Khi phanh xe trên đường có các hệ số bám khác nhau thì momen xoay xe quanh trục đứng đi qua trọng tâm của xe là luôn luôn xảy ra không thể tránh khỏi, nhưng với sự hỗ trợ của hệ thống ABS, sẽ làm cho nó tăng rất chậm để người lái xe có đủ thời gian bù trừ momen này bằng cách điều chỉnh hệ thống lái một cách dễ dàng.

- Phải duy trì độ ổn định và khả năng lái khi phanh trong lúc đang quay 6 vòng. - Hệ thống phải có chế độ tự kiểm tra, chẩn đoán và dự phòng, báo cho lái xe biết hư hỏng cũng như chuyển sang làm việc như một hệ thống phanh bình thường. Phân loại Phân loại theo chất tạo áp suất phanh: Phanh khí, phanh thủy lực Theo phương pháp điều khiển: a. Điều khiển theo ngưỡng trượt - Điều khiển theo ngưỡng trượt thấp (slow mode): Khi các bánh xe trái và phải chạy trên các phần đường có hệ số bám khác nhau.

ECU chọn thời điểm bắt đầu bị hãm cứng của bánh xe có khả năng bám thấp để điều khiển áp suất phanh chung cho cả cầu xe. Lúc này, lực phanh ở các bánh xe là bằng nhau, bằng chính giá trị lực phanh cực đại của bánh xe có hệ số bám thấp. Bánh xe bên phần đường có hệ số bám cao vẫn còn nằm trong vùng ổn định của đường đặc tính trượt và lực phanh chưa đạt cực đại. Phương pháp này cho tính ổn định cao, nhưng hiệu quả phanh thấp vì lực phanh nhỏ.

- Điều khiển theo ngưỡng trượt cao (high mode): ECU chọn thời điểm bánh xe có khả năng bám cao bị hãm cứng để điều khiển chung cho cả cầu xe. Trước đó, bánh xe ở phần đường có hệ số bám thấp đã bị hãm cứng khi phanh. Phương pháp này cho hiệu quả phanh cao vì tận dụng hết khả năng bám của các bánh xe, nhưng tính ổn định kém. Điều khiển độc lập hay phụ thuộc - Điều khiển độc lập: bánh xe nào đạt tới ngưỡng trượt (bắt đầu có xu hướng bị bó cứng) thì điều khiển riêng bánh đó.

- Điều khiển phụ thuộc: ABS điều khiển áp suất phanh chung cho hai bánh xe trên một cầu hay cả xe theo một tín hiệu chung, có thể theo ngưỡng trượt thấp hay ngưỡng trượt cao. Điều khiển theo kênh - Loại 1 kênh: Hai bánh sau được điều khiển chung (ở thế hệ đầu, chỉ trang bị ABS cho hai bánh sau vì dễ bị hãm cứng hơn hai bánh trước khi phanh). - Loại 2 kênh: Một kênh điều khiển chung cho hai bánh xe trước, một kênh điều khiển chung cho hai bánh xe sau. Hoặc một kênh điều khiển cho hai bánh chéo nhau.

- Loại 3 kênh: Hai kênh điều khiển độc lập cho hai bánh trước, kênh còn 7 lại điều khiển chung cho hai bánh sau. - Loại 4 kênh: Bốn kênh điều khiển riêng rẽ cho 4 bánh. Hiện nay loại ABS điều khiển theo 3 và 4 kênh được sử dụng rộng rãi. Sơ đồ cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống phanh ABS 2.

Sơ đồ cấu tạo Hình 1. Cấu tạo hệ thống phanh ABS Ngoài các bộ phận giống phanh thường như: Công tắc phanh, đèn phanh, bàn đạp phanh, xi lanh chính và trợ lực chân không, xi lanh con, đĩa phanh, má phanh. Hệ thống phanh ABS còn có thêm những bộ phận cảm biến tốc độ bánh xe, cảm biến gia tốc, ECU điểu khiển trượt, bộ phận chấp hành thủy lực Sơ đồ bố trí các chi tiết của hệ thống phanh ABS có các loại sau: a. Phương án 1: ABS có 4 kênh với các bánh xe được điều khiển độc lập.

8 ABS có 4 cảm biến bố trí ở bốn bánh xe và 4 van điều khiển độc lập, sử dụng cho hệ thống phanh bố trí dạng mạch thường (một mạch dẫn động cho hai bánh xe cầu trước, một mạch dẫn động cho hai bánh xe cầu sau). Với phương án này, các bánh xe đều được tự động hiệu chỉnh lực phanh sao cho luôn nằm trong vùng có khả năng bám cực đại nên hiệu quả phanh là lớn nhất. Tuy nhiên khi phanh trên đường có hệ số bám trái và phải không đều thì moment xoay xe sẽ rất lớn và khó có thể duy trì ổn định hướng bằng cách hiệu chỉnh tay lái.